Italijansko srpski rječnik
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Italijansko srpski rječnik

on

  • 15,576 reproducciones

Italijansko srpski rječnik

Italijansko srpski rječnik

Statistics

reproducciones

Total Views
15,576
Views on SlideShare
15,514
Embed Views
62

Actions

Likes
0
Downloads
56
Comments
0

3 insertados 62

http://www.majkic.net 58
http://www.test.rs.ba 3
http://majkic.net 1

Accesibilidad

Categorias

Detalles de carga

Uploaded via as Adobe PDF

Derechos de uso

© Todos los derechos reservados

Report content

Marcada como inapropiada Marcar como inapropiada
Marcar como inapropiada

Seleccione la razón para marcar esta presentación como inapropiada.

Cancelar
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Tu mensaje aparecerá aquí
    Processing...
Publicar comentario
Edite su comentario

Italijansko srpski rječnik Italijansko srpski rječnik Document Transcript

  • italijansko-srpski rečnik
  • PREDGOVOR Ovaj rečnik namenjen je učenicima osnovnih i srednjihškola kao i učenicima početnih nivoa na kursevima italijanskog je-zika. Nastojano je da se odrazi današnji književni i govorni jezik ida se ubaci što više nove, žive građe, naročito iz gradskog govora inovina a od stručnih naziva i stranih reči ono što je najnužnije. Uvr-šteno je ponešto i iz familijarnog načina izražavanja u oba jezika. U želji da rečnik bude što atraktivniji ali i praktičniji ovoizdanje je pripremljeno u tvrdom povezu. Kako bismo početnicima olakšali pravilno čitanje italijan-skog teksta, naglasak je označen na rečima u kojima pada na trećislog od kraja. Naglasak je označen u nekim drugim iznimnim pri-merima u kojima se inače ne piše. Poznato je pravilo da se u ita-lijanskom jeziku naglasak piše samo onda kada pada na poslednjislog reči i u nekim jednosložnim rečima. Kod samoglasnika e, ogravis (`) označava otvoren izgovor, dok akut (´) upozorava da jeizgovor zatvoren. Za vokale a, i, u upotrebljen je samo gravis. Ovoizdanje usklađeno je sa novim udžbenicima italijanskog jezika naovim prostorima i obiluje aktuelnim i frekventnim rečima i izra-zima u skladu sa zahtevima savremene komunikacije. 3
  • UPUTSTVO ZA UPOTREBU REČNIKA Vrste reći označene su uobičajenim skraćenicama (vidi spisakskraćenica). Imenice su označene sa m odnosno f, prema tome da lisu muškog ili ženskog roda. Prilozi na –mente uneti su pod odgovara-jućim pridevom, npr. rapidamente „brzo“ pod rapido „brz“. Uz glagole je označeno prelazno odnosno neprelazno zna-čenje, tr. ili intr. dok su povratni glagoli pod oznakom rfl. i navođenisu pod odrednicom odgovarajućeg prelaznog glagola, npr. dividersi„podeliti se“ pod dividere “podeliti“. Kod pravilnih glagola odmahnakon infinitiva navedeno je prvo lice prezenta uz skraćenicu prs.dok je kod nepravilnih glagola navedeno prvo lice jed. prezenta,prvo lice jed. passata remota i particip prošli. PROMENA REČI Sve imenice sa završetkom na suglasnik npr. sport i one sanaglašenim poslednjim vokalom npr. pubbicità u italijanskom sunepromenljive tj. imaju u množini isti oblik kao i u jednini. Ostalenepromenljive imenice označene su u rečniku skraćenicom inv. Po-sebno su označene i nepravilnosti u množini imenica i prideva. Pridevi na –o imaju u promeni nastavke kao i u našem jezikuodnoso –a za ženski rod, u množini –i za muški i –e za ženski rod. Pridevi na –e imaju isti oblik i za muški i za ženski rod au množini završetak –i za oba roda. Oblici apsolutnog superlativa(npr. felicissimo - presrećan) koji izražavaju osobinu u velikom ste-penu, nisu navođeni osim kada imaju specifično značenje. 5
  • IZGOVOR Otvoreno i zatvoreno E i O U književnom italijanskom izgovoru naglašeno e može imati dve varijante. U nekim rečima je otvoreno a drugima zatvo- reno. Na isti način, o može biti otvoreno ili zatvoreno. U rečniku je otvoren izgovor označen sa è, ò a zatvoren sa é, ó. Naglasak U običnoj italijanskoj ortografiji akcenat se piše samo u rečima s naglašenim krajnjim vokalom (parole tronche), npr. gioventù, città, caffè, perché. Ponekad se stavlja i radi razlikovanja reči sa različitim mestom naglaska, npr. àncora „sidro“ za razliku od ancora „još“. Pojačani suglasnici Udvojeni suglasnici u italijanskom jeziku uvek se izgo- varaju produženo i pojačano. Tako se u izgovoru razlikuju npr. copia „kopija“ i coppia „par“. Slovo q se udvaja kao cq, npr. acqua „voda“, osim u reči soqquadro koja je jedina reč sa dva q.U polo- žaju između dva vokala , suglasnici c i dz uvek su pojačani bilo da su pisani s jednim ili dva z, npr. grazie. Takođe su između vo- kala pojačani suglasnici lj, nj i š (koji se pišu grupom od dva ili tri slova), npr. figlio, sogno, lasciare.6
  • Izgovor slova S Slovo s između vokala izgovara se z u severnoj Italiji, npr.asino /azino/. Izuzetak su složenice čiji drugi deo počinje sa s, npr.stasera ili proseguire. U južnoj Italiji sve ove reči izgovaraju se sa sdok u Toskani neke od njih imaju izgovor s a neke z. U ovom rečniku je dat severnoitalijanski izgovor koji je inajraspostranjeniji. Posle drugog suglasnika izgovor je uvek s, npr.conversazione, gde treba obratiti pažnju da se ne izgovara premanašoj reči konverzacija. Ispred suglasnika l, r, m, n i v slovo s uvekse izgovora kao z: jugoslavo /jugozlavo/. Izostavljanje završetka reči Krajnje nenaglašeno e ili o često se izostavlja ispred drugereči: signore maestro kaže se signor maestro. Ova pojava nazivase troncamento (krnjenje reči). Izbacivanje završnog vokala ispreddruge reči koja počinje vokalom zove se elizija i obavezno se be-leži apostrofom: d’accordo (od di + accordo) ili senz’altro (odsenza altro). Elizija je obavezna posle nekih oblika prideva quelloi bello. Izgovor stranih reči U rečniku su navedene i neke strane reči, najčešće engleskei francuske, koje su danas sve prisutnije u italijanskom savremenomjeziku i koje se redovno upotrebljavaju. Njihov se izgovor ne možesa sigurnošću označiti jer u praksi mnogo varira ali se uzimao naju-običajeniji izgovor prosečno obrazovanog Italijana. 7
  • SKRAĆENICE I OZNAKEadj. – pridev gram.- gramatikaadv. – prilog hem. - hemijaanat. – anatomija jap. – japanskiautom. – automobilizam intr. – neprelazan glagolbiol. - biologija inv. – nepromenljivobot. – botanika iron. – ironičnoconj. – veznik ist. - istorijski termincompr. - komparativ ling. - lingvistikacrkv. – crkveni termin m – muški roddat. – dativ mat. - matematikadim. - deminutiv med. – medicinaekonom. – ekonomski termin meh. – mehanikaelektr. – elektronika, mitol. - mitologijaelektrotehnika muz. – muzikaeng. – engleski nem. - nemačkiexcl. – uzvik num. – brojf – ženski rod pej. – pejorativfam. – familijarno pl. - množinafarmac. - farmacija pol. – politikafig. – figurativno, preneseno pom. – pomorski terminznačenje posl. – poslovicafin. – finansije p.p. – particip prošlifolkl. – folklor prav. – pravni terminfr. – francuski prez. – prezirni izrazgeogr. – geografija pron. – zamenicageol. - geologija prs. – prezent 9
  • prp. – predlog sup. - superlativprs. – prezent teh. – tehnikareg. - regionalizam tr. - prelazni glagolqcs. – qualcosa (nešto) v. – vidiqn. – qualcuno (neko) voj. - vojni terminrfl. – povratni glagol vulg. vulgarni izrazsg. - jednina zool. – zoologijaskrać. – skraćenica žarg. – žargonski izraz
  • A, a AA, a f ili m A, a. sporazumeti se; avviamentoa prp. (pred samoglasnikom alla filosofìa uvod u filozofiju;»a« postaje ad); spaja se sa (eliptično) alla malora! do-određenim članom: (a + il) = al, vraga! 4. vreme: a che ora? u(a + la) = alla, (a+ i) = ai, (a koje vreme? alle undici u je-+ le) = alle itd; prevodi se pre- danaest sati; all’alba u zoru; adlozima u, na, k, za, prema, po; venti anni s dvadeset godina, učesto nekim padežom bez pre- dvadesetoj godini; fino a nottedloga. Označava: 1. određenje: inoltrata duboko u noć; a vitascrivo al direttore pišem di- doživotno. 5. svrhu, sklonost,rektoru; si sono rivolti a noi sposobnost, korist, štetu: a cheobratili su se nama. 2. stanje i scopo? za koju svrhu? čemu? audaljenost: vive a Nàpoli živi protezione della città za odbranuu Napulju; a dieci chilòmetri grada; è destinato a grandi im-da Roma deset kilometara od prese određen je za velike po-Rima; a destra s desne strane; duhvate; tende all’ozio sklon jea tàvola za stolom; l’ho visto lenčarenju; non ha nessuna at-alla festa video sam ga na za- titùdine alla matemàtica nemabavi; studia all’ università di sposobnosti za matematiku;Bologna studira na Univerzitetu àbile al servizio militare spo-u Bolonji. 3. smer: andare a Mi- soban za vojsku; a tuo dannolano, a casa, all’ufficio poći u na tvoju štetu; bere alla saluteMilano, kući, u ured; è andato di qn. piti u nečije zdravlje. 6.al mercato pošao je na pijacu; način: alla stessa maniera nasi sono trasferiti a Torino od- isti način; protestare a voceselili su se u Torino; tornerò a alta glasno protestovati; correcasa presto vratiću se uskoro a 150 all’ora vozi 150 (kilo-kući; (fig.) venire a un accordo metara) na sat; a mio parere po 11
  • abate mom mišljenju, kako ja mislim; un motore a benzina benzinskiА comprare a crédito kupovati na kredit; a mala pena jedva; a motor; un àbito a strisce pru- gasto odelo; un lavoro a mano piedi ići peške; a caso slučajno; ručni rad; una valigia a doppio a voce usmeno; a bassa voce fondo kofer s dvostrukim dnom. tiho; a occhi chiusi zatvorenih 11. okolnost: al ritorno na po- očiju; alla lèttera doslovno; a vratku; a quelle parole scoppiò malincuore nerado; alla buona in pianto na te reči briznuo je u jednostavno, skromno. 7. plač; si sveglia al più pìccolo sredstvo: bàttere a màcchina rumore (pro)budi se pri naj- otkucati na pisaćoj mašini; manjem šumu. 12. ograničenje: chiùdere a chiave zaključati; all’àbito (sudeći) po odelu; giocare a palla, agli scacchi, all’aspetto po izgledu; alla alle carte igrati se loptom, igrati parlata sembra straniero po go- šah, kartati se; l’ho riconosciuto voru izgleda stranac; star male alla voce prepoznao sam ga po a quattrini imati malo novca. glasu; màcchina a vapore parna 13. uvodi predikatnu dopunu; mašina; barca a remi, a vela, elèggere a presidente izabrati a motore čamac na vesla, na za predsednika; promuòvere a jedra, motorni čamac. 8. cenu, generale unaprediti u generala. meru: a quanto? a che prezzo? 14. pred glagolskim infinitivom: pošto? a basso prezzo jeftino; andare a chiamare qn. ići po a caro prezzo, a buon prezzo, nekoga; méttersi a dormire poći skupo; a mille lire hiljadu lira; na spavanje; si ostina a negare all’ingrosso na veliko; al mi- uporno negira; il problema è nuto na malo; a goccia a goccia difficile a risòlvere problem je kap po kap; a gocce na kapi; teško rešiti. condannato a 3 anni osuđen na abate m opat, sveštenik nižeg 3 godine. 9. redosled: uno alla reda. volta jedan po jedan; a due a abbacchio m mlada jagnjetina. due (dva) po dva; a poco a poco abbagliare tr. (prs. abbaglio) malo-pomalo; le véndono a zaslepiti; quella lampada mi dozzine prodaju ih na tuce; due abbaglia ova svetiljka me za- volte al giorno dvaput na dan; slepljuje. si cóntano a migliaia broje se abbaiare intr. (prs. abbaio) la- na hiljade. 10. atribut kvaliteta: jati.12
  • abituareabbandonare tr. (prs. abban- abbozzare tr. (prs. abbòzzo)dóno) napustiti, ostaviti.abbandono m opuštanje, klo- skicirati. abbozzo m skica, nacrt. Аnulost; lasciare in ~ zapustiti, abbracciare tr. (prs. abbraccio)zanemariti. zagrliti.abbassamento m sniženje; spu- abbraccio m zagrljaj.štanje. abbreviare tr. (prs. abbrèvio)abbassare tr. (prs. abbasso) skratiti.sniziti, spustiti. abbreviazione f skraćenje.abbasso adv. dole. abbronzato adj. potamneo, po-abbastanza adv. dovoljno, crneo od sunca.dosta; prilično; hai mangiato abbuffata f preterano jelo,~? jesi li dovoljno jeo? prežderavanje.abbàttere tr. (prs. abbatto) obo- abete f jela; legno d’ ~ jelovina.riti, srušiti. àbile adj. vešt.abbazia f manastir. abilità f sposobnost, veština.abbellire tr. (prs. abbellisco) abilitare tr. osposobiti. abi-ulepšavati. litarsi rfl. osposobiti se, stećiabbiamo imamo; v. avere. kvalifikacije.abbigliamento m odeća, obla- abisso m ponor, bezdan.čenje. abitante m stanovnik.abbonare (prs. mi abbòno) abitare tr. i intr. (prs. àbito) sta-pretplatiti; abbonarsi (a qcs. na novati.nešto) pretplatiti se. abitazione f stan, zgrada,abbonato m pretplatnik. prebivališteabbondante adj. obilan. àbito m odelo, haljina; ~ daabbondantemente adv. obilno, sera večernje odelo, večernjabogato. haljina.abbondanza f obilje. abituale adj. običan, uobičajen;abbondare (di qcs. nečim) mi rispose con l’ ~ gentilezzaintr. (prs. abbóndo) obilovati; odgovorio mi je uobičajenomla Vojvodina abbonda di grano ljubaznošću.Vojvodina obiluje žitom. abitualmente adv. obično.abbottonare tr. (prs. abbot- abituare tr. navići. abituarsitóno) zakopčati, (i fig.) ćutljiv, rfl. (prs. mi abìtuo) privići se (auzdržan. qcs. na nešto). 13
  • abitùdine abitùdine f običaj, navika. milovati; (fig.) ~ l’idea di qn.А abolire tr. (prs. abolìsco) uki- nuti, poništiti. priželjkivati nešto. accasare tr. udati kćerku. ac- abolizione f ukidanje, poni- casarsi rfl. udati se, oženiti se, štenje. zasnovati porodicu. aborigeno 1. adj. domaći, accedere intr. pristupiti, prići domorodački, 2. m domorodac, (a qcs. čemu); dospeti (do starosedelac. nekog položaja). abrasione 1. f struganje, gre- accelerare tr. (prs. accèlero) banje. 2. (geol.) abrazija, ubrzati. odnošenje površinskog sloja accèndere tr. (accèndo, accési, trenjem. accéso) zapaliti, upaliti, raspa- abusare intr. (prs. abuso) zlou- liti; il motore non si accende potrebiti (di qcs. nešto). motor ne pali; (fin.) ~ un conto a. C. = avanti Cristo pre Hrista. otvoriti račun. accendersi rfl. acca f inv. slovo „h”; non ca- (fig.) zapaliti se; ~ il volto pisce un’acca ne razume ništa. zažariti se u licu. accademia f akademija; ~ mili- accendisìgaro m upaljač. tare vojna akademija; ~ di Belle accennare intr. i tr. (prs. ac- Arti likovna akademija. cénno) spomenuti, dati znak; ha accadére intr. (accade, accadde, accennato alla festa spomenuo accaduto) dogoditi se, desiti se. je zabavu. accampamento m logor; pian- accenno m znak, napomena; tare l’ ~ utaboriti se. nagoveštaj, aluzija; fare ~ a qcs. accanirsi (prs. mi accanìsco); nagovestiti nešto. zainatiti se, biti uporan; razbe- accensione f paljenje. sneti se (contro qn. na nekoga); accento m naglasak, akcent. ~ nello studio strastveno prio- accertare tr. potvrditi, utvrditi, nuti za učenje. ustanoviti, proveriti. accertarsi accanito adj. uporan, žestok, rfl. uveriti se (di qcs.) u nešto. strastven. accessibile adj. dostupan, accanto 1. adv. pokraj; lì ~ tamo pristupačan. pokraj. 2. prp. blizu, do, pokraj; accesso m pristup, prilaz; di dif- ~ alla porta pokraj vrata. ficile ~ teško dostupan. accappatoio m kupaći ogrtač. accettare tr. (prs. accètto) prih- accarezzare tr. (prs. accarézzo) vatiti, primiti.14
  • accreditareaccettabile adj. prihvatljiv. tili su naš zahtev.acchiappare tr. (prs. acchiàppo)uhvatiti, uloviti. accontentare tr. (prs. accon- tènto) zadovoljiti. acconten- Аacciaio m čelik, sguardo d’ ~ tarsi rfl. zadovoljiti se (di qcs.nepokolebljiv (čeličan) pogled. čime) ci accontenteremo diaccidente m nezgoda, nesreća; una tenda zadovoljićemo seslučajnost; ništa; non capisco šatorom.un ~ ne razumem ništa. accoppiato adj. složen u par.acciuga f inćun. accordare tr. (prs. accòrdo)acclùdere tr. (accludo, acclusi, složiti, uskladiti (a qcs, conaccluso) priložiti. qcs. sa čim) dopustiti; dodelitiaccogliente adj. ugodan, pri- (zajam). accordarsi rfl. složitijatan, gostoljubiv. se.accoglienza f doček, primanje; accordo m sporazum, dogovor;trovare buona ~ naići na lep saglasnost; (muzički) akord; es-prijem. sere d’ ~ slagati se; mettersi d’ ~accògliere tr. (accòlgo, accòlsi, sporazumeti se.accòlto) dočekati, primiti. accòrgersi rfl. (mi accòrgo, miaccomodare tr. (prs. accò- accòrsi, mi sono accòrto) opa-modo) urediti, popraviti, srediti, ziti (di qcs, qn. nešto, nekog);izmiriti, položiti. accomodarsi si sono accorti dello sbagliorfl. smestiti se (ugodno), ra- opazili su grešku; me ne sonoskomotiti se; (ući, sesti i sl.); si accorto in séguito opazio samaccòmodi izvolite! (ući, sesti i to posle.sl.). accòrrere intr. (accórro, ac-accompagnamento m pratnja. córsi, accórso) dotrčati, priteći;accompagnare tr. (prs. accom- sono accorsi in nostro aiuto pri-pagno) pratiti, otpratiti; ti ac- tekli su nam u pomoć.compagno in màcchina odvešću accorto adj. oprezan, pronicljiv,te automobilom. mudar; sta’ ~! budi oprezan!acconciatura f friziranje, fri- accostare (prs. accòsto) 1. tr.zura. primaknuti, približiti, prineti,acconsentire tr. i intr. (prs. ac- prići. 2. intr. pristati (o lađi); laconsènto) pristati, saglasiti se (a nave ha accostato brod je pri-qcs. na nešto); hanno acconsen- stao.tito alla nostra richiesta prihva- accreditare tr.(prs.accredito)1. 15
  • accréscere potvrditi. 2. upisati kao kredit. acquaio m sudopera.А 3. akreditovati, ovlastiti. accréscere tr. (accrésco, ac- acquamarine f akvamarin (kamen svetloplave boje). crèbbi, accresciuto) uvećati. acquavite f rakija; ~ di prugne accumulare tr. (prs. accùmulo) šljivovica; ~ di vinacce komo- nagomilati, nakupiti, akumuli- vica; ~ con erbe aromàtiche rati. travarica. accurato adj. brižljiv, tačan; acquazzone m pljusak, izne- una ricerca accurata tačno nadna kiša. istraživanje. acquistare tr. (prs. acquisto) accusa f optužba; muòvere (o nabaviti, kupiti. presentare) un’ ~ podneti tužbu: acquisto m nabavka, kupovina; difendersí da un’ ~ braniti se od fare gli acquisti nabaviti, ku- optužbe. piti. accusare tr. (prs. accuso) acquoso adj. vodenast, vodn- optužiti; okriviti (di qcs. za jikav. nešto); ~ qn. di furto optužiti acre adj. opor, oštar; zajedljiv. nekoga za krađu. acrobata m i f akrobata. accusativo (gram.) adj. aku- acùleo m žaoka ; trn, bodlja. zativ. acùstico adj. akustičan; acerbo adj. gorak, opor, ne- zvučan. zreo. acuto adj. 1. šiljast, oštar. 2. àcero m javor. oštrouman, bistar, pronicljiv. 3. aceto m sirće. akutan. 4. (o zvuku) visok, pi- acetone m (hem.) aceton. skav. 5. (ling.) accento ~ akcent acidità f kiselost. nagnut udesno; sento un dolore àcido 1. adj. kiseo. 2. m kise- ~ nella spalla sinistra osećam lina. accidamente adv. kiselo. jak bol u levom ramenu. acqua f voda; ~ potàbile pitka ad prp. = a (pred vokalima po- voda; ~ corrente tekuća voda; sebno drugim); sono andati ad ~ minerale mineralna voda; ~ accompagnarlo išli su da ga naturale prirodna voda; ~ in otprate. bocca! ćuti! tiho! si trova in cat- adagio adv. polako, polagano. tive acque nalazi se u nevolji; adattare tr. (prs. adatto) prila- acque termali termalne vode, goditi, adaptirati (a qcs. čemu). prendere l’ ~ pokisnuti. adatto adj. prikladan, podesan.16
  • aeroportoaddio excl. zbogom! adiacente adj. obližnji, su-addirittura adv. čak, upravo;sarebbe ~ capace di lasciare il sedni. adibire tr. (prs. adibisco) upo- Аposto bio bi čak sposoban da trebiti, adaptirati, primeniti.napusti mesto. adolescente 1. m mladić. 2. fadditivo m dodatak, aditiv. devojka.addizione f sabiranje; dodatak. adoperare tr. (prs. adòpero)addobbare tr. ukrasiti, dekori- upotrebiti, upotrebljavati, isko-sati. ristiti.addolcire tr. ublažiti, omek- adorare tr. (prs. adòro)šatim; zasladiti. obožavati; egli adora sua madreaddolorare tr. (prs. addolóro) obožava svoju majku.ožalostiti, rastužiti. adottare tr. (prs. adòtto)addomesticare tr. (prs. addo- usvojiti; uvesti (mere).méstico) ukrotiti, pripitomiti. adozione f usvajanje, prihva-addormentare tr. (prs. addor- tanje.ménto) uspavati. addormen- adriàtico 1. adj. jadranski. 2.tarsi rfl. zaspati; si è addormen- m; l’Adriatico Jadran.tato zaspao je. adulare tr. (prs. adùlo) laskatiaddossato adj. prislonjen, sti- (kome); ~ la vanità di qn. la-snut uz. skati nečijoj taštini.addosso 1. adv. na sebi; portare adulterio m preljuba, brako-~ nositi na sebi; tirarsi ~ navući lomstvo.se; levarsi (qcs., qn.) d’ ~ ski- adulatore m laskavac, ulizica.nuti; rešiti se (koga, čega). 2. adulto 1. adj. odrastao. 2. mprp; ~ a na. odrasli.adeguare tr. (prs. adègwo) pri- adunanza f sastanak, zbor,lagoditi (a qcs. čemu). skup.adeguato adj. primeren, aèreo 1. adj. vazdušni. 2. madekvatan, odgovorajući. avion; prendere l’ ~ putovatiadémpiere tr. (prs. adémpio) avionom; è partito in ~ otpu-ispuniti, izvršiti; ~ una pro- tovao je avionom; l’aereo de-messa održati obećanje. colla, atterra avion uzleće,adesso adv. sada; sono arrivati sleće.~ došli su sada; per ~ basta za aeroplano m v. aereo.sada je dovoljno. aeroporto m aerodrom. 17
  • affacciare affacciare tr. (prs. affaccio) riti. affidarsi rfl. osloniti se; miА pokazati, izneti, affaciarsi rfl. pomoliti lice, izviriti. ~alla fi- affido alla vostra comprensione uzdam se u vaše razumevanje. nestra pokazati se na prozoru. affidabile adj. pouzdan. affamato adj.izgladneo, gladan; affidamento m poverenje, oggi sono proprio ~ danas sam uzdanje. baš gladan. affilare tr. (prs. affilo) oštriti, affannarsi (prs. mi affanno) brusiti, naoštriti. mučiti se, truditi se. affinché conj. da, neka, kako bi; affare m posao, delo, trgovina; ~ egli possa tornare kako bi se uomo d’affari poslovan čovek; (on) mogao vratiti; ~ capìscano fare un buon ~ učiniti dobar ciò che avete detto da razumeju posao; non è affar mio ne tiče što ste im rekli. se mene. affine 1. adj. srodan, blizak, affascinare tr. (prs. affàscino) sličan. 2. conj; ~ di (+ inf.) (sa očarati, šarmirati. ciljem) da, kako bi; ~ di ar- affatto adv. potpuno, sasvim; rivare più presto sa ciljem da niente ~ nikako, nipošto; non è stigne pre. ~ vero nije nikako istina; non ci affisso m 1. (izložen) oglas. 2. ho pensato ~ nisam uopšte na to (ling.) afiks. mislio. affittare tr. (prs. affitto) izna- affermare tr. (prs. afférmo) tvr- jmiti; càmere da ~ iznajmljuju diti, potvrditi; isticati. se sobe. affermazione f tvrdnja, izjava. affitto m najam, zakup; najam- afferrare tr. (prs. affèrro) uh- nina. vatiti, zgrabiti; ~ l’ occasione afflìggere tr. (prs. affliggo) iskoristiti priliku. ožalostiti, rastužiti. affettato m narezak. affluìre intr. (prs. affluìsco) do- affetto m naklonost, ljubav. ticati, priticati. affettuoso adj. srdačan, nežan. affogare intr. (prs. affògo) uto- affezionato adj. odan, privržen, piti se; cadde nel fiume e affogò nežan. pao je u vodu i utopio se. affezione f naklonost, odanost, affollato adj. dupke pun, krcat, privrženost; (med.) bolest; ~ pretrpan; lo stadio era ~ stadion cardìaca bolest srca. je bio dupke pun. affidare tr. (prs. affido) pove- affondare (prs. affóndo) 1. tr.18
  • agrumipotopiti. 2. intr. potonuti; la nasrtljiv.nave è affondata sùbito brod jeodmah potonuo. aggressività f nasrtljivost. agresivnost, Аaffresco m freska. agile adj. okretan, hitar,affrettare (prs. affrétto) tr. živahan.ubrzati, požuriti. affretarsi rfl. agio m udobnost; mi sento apožuriti se; affréttati! požuri se! mio ~ osećam se udobno.si affrettò a comunicare la no- agire intr. (prs. agisco) delo-tizia požurio je da javi novost. vati, postupati; il suo modo d’ ~affrettato adj. ubrzan; površan, mi offende njegov način postu-brzoplet. panja me vređa.affrontare tr. (prs. affrónto) agitare tr. (prs. àgito) tresti,odvažno pristupiti (čemu), drmati, mahati. agitarsi rfl. uz-uhvatiti se u koštac (s čime), nemiriti se, uzrujati se; non è ilsuočiti se sa nečim. caso di ~ per così poco nemaaforisma m aforizam. razloga uzrujavati se zbog takveafoso adj. sparan, zagušljiv. sitnice.africano adj. afrički. aglio m beli luk.agenda f rokovnik, beležnica. agnellino m dim. jagnješce.agente m agent, predstavnik. agnello m jagnje; carne d’ ~ ja-agenzìa f poslovnica, agencija; gnjetina.~ di viaggi turistička agencija. ago m igla.agevole adj. lak. agevolmente agonia f agonija, teška uznemi-adv. lako. renost.aggettivo m (gram.) pridev; ~ agosto m avgust; in ~ u avgustu;dimostrativo pokazni pridev; ~ il primo ~ prvi avgust, prvogpossessivo prisvojni pridev. avgusta; ai primi di ~ početkomaggiùngere tr. (aggiungo, ag- avgusta; a fine ~ krajem av-giunsi, aggiunto) dodati; ag- gusta.giungete anche questi due pezzi agricolo adj. poljoprivredni; la-dodajte i ova dva komada. voratore ~ zemljoradnik.aggiunta f dodatak. agricoltore m zamljoradnik.aggravare tr. (prs. aggravo) agricoltura f poljoprivreda.otežati, opteretiti; ~ la pena agro 1. adj. gorak, kiseo, opor.povećati kaznu. 2. m kiselost, gorčina.aggressivo adj. agresivan, agrumi m pl. kiselo voće, 19
  • aguzzo agrumi (limun, narandža, man- alcuno 1. adj. neki; non ho vistoА darina, grejfrut). aguzzo adj. šiljast, zaoštren. alcuna màcchina nisam video nikakav auto; ho comprato al- aiuola f leja (cveća). cuni libri kupio sam nekoliko aiutare tr. (prs. aiuto) pomoći; knjiga; alcune fotografie neke ci hanno aiutato a spìngere la fotografije; abbiamo visitato al- màcchina pomogli su nam da cune città posetili smo nekoliko poguramo automobil. gradova. 2. prn. (u sing. = qual- aiuto m pomoć; col suo ~ s cuno); (s neg.) niko; non c’era ~ njegovom pomoći; sono ac- nije bilo nikoga; (u pl.) ho visto corsi loro in ~ pritekli su im u alcuni di loro video sam neko- pomoć. liko njih. al, alla = a+il, a+la... alimentare adj. prehrambeni; ala f (pl. le ali) krilo; (sport) l’ generi alimentari prehrambene ~ destra, sinistra desno, levo namirnice. krilo. alimentazione f ishrana, hran- àlacre adj. žustar, revan, hitar. jenje; dovod, napajanje. alacrità f živahnost, hitrina; allacciare tr. (prs. allaccio) za- con ~ žustro. petljati, spojiti. alba f zora; all’ ~ u zoru. allargare tr. (prs. allargo) albergo m (pl. gli alberghi) proširiti. hotel; siamo all’ ~ Aurora od- allarmante adj. uznemirujući. seli smo u hotelu Aurora; ~ allarmare tr. (prs. allarmo) uz- diurno hotel za dnevni boravak buditi, uznemiriti. (i usluge). alleanza f savez. àlbero m drvo, stablo; (teh.) alleato 1. m saveznik. 2. adj. osovina, vratilo; (pom.) jarbol; saveznički. ~ da frutto voćka; ~ di Natale allegare tr. (prs. allégo) priložiti, božićna jelka; l’ ~ (della nave) pridodati; alla domanda va jarbol. allegata una foto molbi treba albicocca f (pl. le albicocche) priložiti fotografiju. kajsija (plod). allegramente adv. veselo, ra- albicocco m kajsija (stablo). dosno. album m inv. album. allegrìa f veselje, radost. albume m belance. allegro adj. veseo, radostan. àlcool m alkohol. allenamento m trening.20
  • altrimentiallenare tr. (prs. alléno) vežbati, slava, trijumf.trenirati.allenatore m trener. alludere intr.(aux avere prep. a) nagovestiti, aludirati. Аallertare tr. (prs. allèrto) alar- allungare tr. (prs. allungo)mirati, uzbuniti. produžiti.allestire tr. (prs. allestisco) pri- alluvione f poplava.rediti, urediti, organizovati. almeno adv. barem; màndamiallevamento m odgajanje, ~ una tua fotografìa pošalji miuzgoj; stočarstvo; farma; ~ di barem jednu tvoju fotografiju.polli živinarska farma. alpestre adj. planinski, gorski,allevare tr. (prs. allévo) uzga- strm, vrletan.jati; othraniti. Alpi f pl. Alpi.allievo m đak, učenik. alpino adj. alpski, planinski.allineare tr. poređati, postrojiti; alpinista m i f planinar, -rka.paesi non allineari nesvrstane alquanto 1. adv. nekoliko,zemlje. ponešto; sto ~ meglio osećam seallòdola f ševa. pomalo bolje. 2. adj. nekoliko;alloggiare intr. (prs. allòggio) c’erano alquante persone bilostanovati; smestiti se; abbiamo je nekoliko ljudi.alloggiato in un buon albergo alterare tr. izmeniti; uzrujatismestili smo se u dobrom ho- se; viso alterato izobličeno lice;telu. voce alterata uzrujan glas.alloggio m stan; dare ~ a qcn. altezza f visina.primiti koga na stan. alto 1. adj. visok; gornji; è ~ unallontanare tr. (prs. allontano) metro e settanta visok je metarudaljiti. allontanarsi rfl. udaljiti sedamdeset; a voce alta glasno;se; non allontanarti da casa in ~ mare na pučini. 2. m visina;nemoj se udaljavati od kuće. guardare dall’ ~ in basso gle-allóra adv. tada, onda; fin d’ ~ dati s visine. 3. adv. visoko; injoš od tada; d’ ~ in poi otada; e ~ gore, odozgo. 4. excl.; ~ là!~? a sada? dakle? a što onda? stoj!allorché adv. kad; ~ lo incontrai altoparlante m zvučnik.stava parlando con un amico altrettanto adv. isto toliko,kad sam ga sreo, razgovarao je takođe; grazie ~! hvala takođe!s prijateljem. altrimenti adv. inače, druga-allòro m lovor, lovorika; (fig.) čije. 21
  • altro altro adj. i prn. drugi; un’altra ambedue prn. m, f pl. oba,А volta drugi put; un’altra cosa nešto drugo; nient’~ ništa drugo; obojica; obe; oboje. ambiente m sredina, okolina; senz’~ svakako, garantovano; ambijent; prostorija; desidero fra l’~ između ostalog; l’~ ieri, cambiare ~ želim promeniti ieri l’~ prekjuče; se non ~ avete okolinu (društvo). visto l’esposizione ako ništa ambito m obseg, područje; nell drugo barem ste videli izložbu; ~ di qcs. u okviru nečega. siete contenti? – tutt’ ~! Jeste li ambulatorio m ambulanta. zadovoljni? – naprotiv! ~ che! I americano adj. američki. te kako! l’uno dopo l’~ jedan za amica f (pl. -che) prijateljica. drugim. amichévole adj. prijateljski. altroché excl. i te kako! nego amicizia f prijateljstvo; ho fatto šta! ~ con lui spijateljio sam se s altrove adv. drugde, na drugo njime. mesto. amico m (pl. -ci) prijatelj; è un altura f uzvisina, brežuljak. mio ~ d’infanzia to mi je prija- alunna f učenica. telj iz detinjstva. alunno m učenik, pitomac. ammaccare tr. (prs. ammacco) alveare m košnica. nagnječiti, prignječiti. alzare tr. (prs. alzo) podići; ~ ammaccatura f modrica, la voce vikati; ~ i prezzi povi- nagnječenje, ulubljeno mesto. siti cene. alzarsi rfl. dignuti se, ammalato 1. adj. bolestan. 2. m ustati; àlzati! alzàtevi! digni se! bolesnik. dignite se! ammassare tr. (prs. ammasso) amàbile adj. ljubazan, ljubak, nakupiti, nagomilati. prijatan. ammazzare tr. (prs. ammazzo) amante m, f ljubavnik, ljuba- ubiti; ~ il tempo utući vreme. vnica, ljubitelj; ~ della natura amméttere tr. (ammétto, am- ljubitelj prirode. misi, ammésso) dopustiti; pri- amare tr. (prs. amo) voleti, miti, priznati; ammettiamo che amarsi rfl. voleti se. egli venga pretpostavimo da amarezza f gorčina; (fig.) tuga, on dođe; ammetto il mio errore gorčina. priznajem svoju grešku. amaro adj. gorak; riso ~ tužan ammirare tr. (prs. ammiro) di- osmeh. viti se (kome, čemu); ammiro la22
  • animalesua cultura divim se njegovom dato) ići, otići; ~ in treno vozitiobrazovanju.ammiratore m obožavatelj. se vozom; ~ diritto ići ravno; ~ a letto ići u krevet; ~ in rovina Аammirazione f divljenje. propasti; ~ in bestia razbesnetiammobiliato adj. namešten (s se; andar via otići; andremo innameštajem). màcchina, in barca ići ćemoammonire tr. (prs. ammonìsco) autom, čamcem; ~ a prèndereopomenuti, upozoriti. qcs. otići po nešto; ~ a tro-amore m ljubav; amor proprio vare qn. posetiti nekoga; comesamoljublje; ~ della liberta va? kako je? va bene dobroljubav za slobodu; per amor tuo je; questo comportamento nontebi za ljubav; per ~ o per forza mi va ovo ponašanje mi se nemilom ili silom. sviđa; tutto andrà bene sveamorévole adj. srdačan, pun će biti dobro; vàttene! odlaziljubavi, nežan. (odavde)! andiàmocene idemoamoroso adj. ljubavni; zalju- (odavde); ~ in capo al mondobljen; la poesìa amorosa lju- otići na kraj sveta.bavna poezija. andata f odlazak; biglietto di ~ampio adj. prostran; opširan; e ritorno povratna karta.un’ ampia sala prostrana dvo- anèddoto m anegdota; vi rac-rana; una persona di ampie ve- conterò un ~ ispričaću vamdute osoba širokih pogleda. anegdotu.anàlisi f inv. analiza. anello m prsten; un ~ d’oroanàlogo adj. analogan. zlatni prsten.anche conj. i, takođe; hai anestesìa f anestezija, narkoza.parlato ~ troppo govorio si i anestesista m anesteziolog.previše; ~ se partissi sùbito, àngolo m ugao, ćošak; l’ho in-non arriverei in tempo i da contrato all’ ~ (della strada)odmah otputujem, ne bih stigao sreo sam ga na uglu (ulice).na vreme. angoscia f mora, muka; briga,ancora adv. još, opet; non ~ teskoba.još ne; non è ~ arrivato još nije angoscioso adj. mučan, brižan,došao; ~ una volta još jednom. teskoban.àncora f sidro; gettare, levare ànima f duša; srž; non c’era ~l’~ baciti, dignuti sidro. viva nije bilo žive duše.andare intr. (vado, andai, an- animale m životinja; gli animali 23
  • animalesco domèstici domaće životinje. annoiare tr. (prs. annòio)А animalesco adj. životinjski. animare tr. (prs. ànimo) oživeti, dosađivati kome; ci siamo an- noiati mortalmente umirali pokrenuti, podstaći; (fig.) oso- smo od dosade. annoiarsi rfl. koliti, oduševiti. animarsi rfl. dosađivati se. oživeti. annuale 1. adj. godišnji. 2. m animato adj. živ; živahan. godišnjica. animazione f oživljavanje ; annualmente adv. svake go- živahnost. dine. ànimo m duh; hrabrost; non annullare tr. (prs. annullo) po- pèrderti d’~ nemoj klonuti ništiti. duhom; si sono fatti ~ ohrabrili annunciare (prs. annuncio), su se; hanno in ~ di acquistare -ziare tr. objaviti, proglasiti, una barca nameravaju nabaviti najaviti. čamac. annuncio m, -zio m objava, ànitra f (ànatra) patka. vest; oglas; un ~ pubblicittario annata f godina; letina; un’~ reklamni oglas. abbondante plodna godina. ànnuo adj. godišnji. annegare intr. (prs. annégo) annusare tr. njušiti, njuškati, utopiti. annegarsi rfl. utopiti pomirisati. se. anònimo adj. bezimen; società annèttere tr. (annètto, annèssi anonima deoničarsko društvo; ili –ettéi, annèsso) pripojiti, una lèttera anonima anonimno priložiti. pismo. anniversario m godišnjica. ansia f zabrinutost, nemir; anno m godina; quest’ ~ ova go- strepnja; siamo in ~ per lui za- dina; ove godine ; l’~ scorso (o brinuti smo za njega. passato) prošle godine; l’~ pròs- ansioso adj. pun zebnje, brižan; simo iduće godine; due volte uznemiren, uzbudjen; era ~ di all’~ dvaput godišnje; nel(l’~) conóscere l’esito del concorso 1972 (godine) 1972; quanti anni želeo je saznati (sa strepnjom hai? koliko imaš godina? ho 22 je očekivao da sazna) rezultat anni 22 su mi godine; ogni tre takmičenja. anni svake treće godine; dieci antenna f antena; ~ televisìva anni fa pre deset godina; Anno televizijska antena. Nuovo Nova godina. anticàmera f predsoblje; fare ~24
  • appetitočekati u predsoblju. all’ ~ pod vedrim nebom.antichità f starost; antičkodoba; le ~ (pl.) starine. apparecchio m sprava; aparat; avion; un ~ da caccia lovački Аanticipare (prs. antìcipo) 1. tr. avion.unapred učiniti ili dati; hanno apparenza f izgled, privid; èanticipato di mezz’ora la riu- severo solo in ~ on je samonione započeli su sastanak pola naoko strog.sata ranije. 2. intr. doći prerano, apparire intr. (appaio, apparvi,uraniti; il mio orologio antìcipa apparso) pojaviti se; izgledati;moj sat ide napred; ~ un paga- la questione appare complicatamento platiti unapred. pitanje izgleda zamršeno.antìcipo m avans; prethodna appartamento m stan; un ~isplata; mi ha dato un ~ dao mi ammobiliato nameštan stan; unje avans; in ~ unapred. ~ di tre vani trosoban stan.antìco adj. star(inski), staro- appartenere intr. (appartèngo,drevan; antički. apparténni, appartenuto) pri-antipasto m predjelo. pasti, pripadati; questi mòbiliantipatico adj. antipatičan. appartèngono a mio nonno ovajanzi 1. adv. čak, štaviše, na- nameštaj pripada mom dedi.protiv; disturbo? - anzi! smetam appassionare tr. (prs. appas-li? - naprotiv! ha parlato male, sióno) oduševiti; zainteresovati;anzi malìssimo govorio je loše, privući.štaviše, vrlo loše. 2. prp. pre; ~ appassionato 1. adj. strastven,tutto pre svega. zanesen. 2. m zanesenjak.anziano adj. star; stariji. appello m apel, poziv; (jur.)anziché conj. radije nego; poziv; fare l’ ~ prozivati.umesto da; prendi il treno ~ il appena adj. jedva, tek, čim; cipullman putuj (radije) vozom si vede ~ jedva se nešto vidi;umesto autobusom. sono ~ le otto tek je osam sati;anzitutto adv. pre svega. ~ che lo vide tek što ga je video;ape f (zool.) pčela. non ~ posso čim mogu.aperitivo m aperitiv. appèndere tr. (appèndo, appési,aperto 1. adj. otvoren; un ca- appéso) obesiti, vešati.ràttere ~ prostodušna narav; appendice f dodatak; feljton.te lo dico a cuore ~ iskreno ti appetito m apetit; želja, požudakažem. 2. m otvoreno mesto; (di qcs. za čim); buon ~! pri- 25
  • applaudire jatno! approvare tr. (prs. appròvo)А applaudire intr (prs. applaudo i -ìsco) pljeskati. odobriti. appuntamento m sastanak; fis- applicare tr. (prs. àpplico) sare un ~ odrediti sastanak. primeniti; namestiti; ~ una fa- appuntito adj. zašiljen. sciatura povezati. applicarsi appunto m beleška; prèndere rfl. (a qcs. čemu) posvetiti se; appunti beležiti. si è tutto applicato allo studio appunto adv. upravo, baš; le dell’inglese sav se posvetio cose stanno ~ così stvari stoje učenju engleskog jezika. upravo tako. applicazione f primena; na- aprile m april; in ~ u aprilu; stojanje. il primo ~ prvi april, prvoga appoggiare tr. (prs. appòggio) aprila; ai primi di ~ početkom nasloniti; podupirati. appo- aprila; a fine ~ krajem aprila. giarsi rfl. nasloniti se; osloniti aprire tr. (apro, aprii, apèrto) se. otvoriti, otključati; non ~ bocca appòsito adj. odgovarajući. ne zinuti; aprirsi un varco tra la appositamente adv. na folla prokrčiti sebi prolaz kroz odgovarajući način, u tu svrhu. mnoštvo; poveriti se, otvoriti apposta adv. namerno, upravo. srce (a qn. nekome). apprèndere tr. (apprèndo, ap- a guanto è? pošto je? prési, appréso) naučiti. aquario m akvarijum. appresso 1. prp. blizu, kod; ~ arabo adj. arapski. a uz, pored. 2. adv. blizu, u bli- aragosta f jastog. zini. arancia f narandža. apprezzare tr. (prs. apprèzzo) aranciata f oranžada; prèndere ceniti. un’~ popiti oranžadu. approfittare intr. (prs. appro- arancio m narandža (stablo). fitto) koristiti, iskoristi (di qcs. arancione adj. narandžast. nešto). arare tr. (prs. aro) orati. approfondire tr. (prs. appro- aràtro m plug, ralo. fondisco) produbiti; detaljno arbitrario adj. proizvoljan; sa- proučiti. movoljan, svojevoljan; è stata approssimativo adj. približan. una decisione arbitraria to je approssimamente adv. bila samovoljna odluka. približno. àrbitro m sudija (u sportu).26
  • arrivarearbusto m grm. lakrdijaš.architetto m arhitekta.archivio m arhiv. arma f (pl. le armi) oružje; ~ da fuoco vatreno oružje; andare Аarcipelago m arhipelag, ostrva. sotto le armi stupiti u vojsku;arco m luk, svod; ~ trionfale prèndere le armi latiti se oružja;slavoluk. deporre le armi položiti oružje.ardente adj. gorući; (fig.) va- armadio m orman; ~ a murotren. uzidani orman, plakar.àrdere intr. (ardo, arsi, arso) armare tr. (prs. armo) naoružati;izgoreti, izgarati; ardo dalla ~ di fucili naoružati puškama.sete umirem od žeđi. armatura f 1. oklop; ljuštura.ardito adj. smeo, odvažan. 2. (teh.) metalni sekelet, arma-ardore m žar, strast; žega, vre- tura.lina; l’~ dell’estate letnja žega. armonìa f sklad, harmonija.àrea f površina; oblast, armonioso adj. harmoničan,područje. umilan, milozvučan.argento m srebro; ~ vivo (= arnese m alatka, oruđe; (pl.)mercurio) živa; d’~ srebrn. alat, pribor.argilla f glina, ilovača. arrabbiarsi (prs. mi arràbbio)àrgine m nasip, brana. ljutiti se; naljutiti se; si arrabbiaargomento m dokaz; povod; con facilità brzo se naljuti.razlog; argument; addurre un ~ arredare tr. opremiti, namestiti,vàlido, persuasivo pružiti dobar, dekorisati.uverljiv dokaz. arrèndersi (mi arrèndo, miaria f vazduh; corrente d’~ arési, mi sono arréso) predatipromaja; all’~ aperta na ot- se.vorenom, na otvoreno; vado a arrestare tr. (prs. arrèsto) zau-prèndere un po’ d’~ idem malo staviti; uhapsiti. arrestarsina vazduh; (fig.) darsi delle arie rfl. zaustaviti se, zastati; a quelpraviti se važan. grido il ragazzo si arrestò naàrido adj. suv, sušan; (fig.) su- taj krik (čuvši taj krik) dečak jevoparan, isprazan, neplodan. zastao.arioso adj. pun vazduha, prove- arrivare intr. (prs. arrivo) doći,tren; prostran. prispeti; ~ fino a dospeti do;arlecchino m Arlekin (ličnost siete arrivati in tempo? jesteiz komedije del arte); (fig.) li stigli na vreme? non siamo 27
  • arrivedérci più arrivati a prèndere l’aèreo artistico adj. umetnički.А nismo više stigli na avion; non ci arrivo a capire ne mogu da arzillo adj. živahan, okretan. ascella f pazuh. shvatim. ascensore m lift. arrivedérci! do viđenja! (među asciugacapelli m fen za kosu. prijateljima); arrivedérLa! do asciugamano m peškir. viđenja! (gospodine, gospođo). asciugare tr. (prs. asciugo) arrivo m dolazak; l’ ~ della osušiti, brisati, obrisati. nave dolazak broda; al mio ~ asciutto adj. suv, osušen; pri mom dolasku. mršav, suvonjav; odsečan, ne- arrossire intr. (prs. arrossìsco) ljubazan; vino ~ oporo vino. zacrveneti se, pocrveneti. ascoltare tr. (prs. ascólto) arrostire tr. (prs. arrostìsco) slušati, poslušati. peći, ispeći. asilo m utočište, sklonište; arrosto m pečenje; pollo ~ (politico) azil. pečeno pile. àsino m magarac. arrotondare tr. zaokrugliti, za- asma f astma. okružiti. asociale adj. asocijalan; arso adj. izgoren. nedruštven. arte f umetnost; umeće; veština, aspettare tr. (prs. aspètto) zanat; un’ opera d’~ umetničko čekati; očekivati. delo. aspetto m izgled, vid, pojava, articolazione f zglob; artikula- aspekt; sotto quest’~ u tom po- cija (glasova). gledu. artìcolo m (gram.) član; (no- aspirapolvere m usisivač. vinski) članak; (trg.) artikl; ~ di aspiratore m aspirator. fondo uvodnik; articoli di prima aspirina f aspirin. necessità roba široke potrošnje; aspro adj. hrapav, opor; (fig.) ~ determinativo određeni član; oštar, surov. ~ indeterminativo neodređeni assaggiare tr. probati. član; ~ partitivo partitivni član. assai adv. mnogo, dosta, artificiale adj. veštački. artifi- veoma. cialmente adv.veštački. assalire tr. (prs. assalgo i assa- artigiano m zanatlija. lisco) napasti, navaliti (na). artista m (pl. gli artisti) umetnik; assalto m napad, juriš, prepad; f (pl. le artiste) umetnica. prèndere d’~ zauzeti jurišem.28
  • attèndereassassino m ubica, razbojnik. primiti.asse 1. m osovina. 2. f daska.assegnare tr. (prs. asségno) assurdo adj. besmislen, ap- surdan. Аdoznačiti, dodeliti, odrediti, asta f motka koplje; šipka;uputiti. (vertikalna) crta, potez (u pi-assegno m doznaka, ček; contro sanju).~ s pouzećem. asterisco m zvezdica (grafičkiassemblea f skup, zbor, skup- znak).ština. astrologo m (pl.-gi, f–a)assente adj. odsutan. astrolog.assicurare tr. (prs. assicuro) astuccio m kutijica; futrola,osigurati; obezbediti. pernica; ~ per gli occhiali fu-assieme adv. zajedno. trola za naočare.assìstere (assisto, assistéi,assistito) atletica f atletika.1. tr. pomoći (nekome nešto). 2. atmosfèrico adj. atmosferski.intr. prisustvovati, biti prisutan; atono adj. (ling.) nenaglašen.assisteremo allo spettàcolo àtrio m predvorje, trem.di stasera prisustvovaćemo atroce adj. okrutan, grozan,večerašnjoj predstavi. užasan, jeziv.associazione f udruženje, atrocità f okrutnost, grozota.društvo, asocijacija. attaccapanni m inv. vešalica,assolutamente adv. potpuno, čiviluk.apsolutno. attaccante m (sport) napadač,assoluto adj. bezuslovan, apso- navalni igrač.lutan, potpun, savršen. attaccare tr. (prs. attacco) obe-assòlvere tr. (assòlvo, assòlsi, siti, pričvrstiti, prilepiti; ~ di-assòlto) osloboditi (da qcs. scorso započeti razgovor.nečega), razrešiti. attacco m napad, navala, atak.assorbìre tr. (assòrbo ili assor- atteggiamento m držanje, stav.bisco, assorbito, assorbito ili attèndere intr. i tr. (attèndo,assòrto) upijati, usvojiti; (fig.) attési, attéso) čekati, očekivati;obuzeti, zaokupiti; il lavoro lo baviti se (a qcs. čime), pazitiassorbe tutto rad ga potpuno (na nešto); posvetiti se (čemu);zaokuplja. si sono fatti ~ a lungo (= li ab-assùmere tr. (assumo, assunsi, biamo attesi a lungo) dugo smoassunto) preuzeti na sebe; po- ih čekali. 29
  • attentamente attentamente adv. pažljivo. attrezzo m oruđe; sprava;А attento adj. pažljiv; attenti! pažnja! mirno! alatka. attribuìre tr. pripisati (nekome attenzione f pažnja, pozor; fare nešto); dodeliti. ~ a qcs. paziti na nešto; ~! pazi! attrice f glumica. pazite! augurare tr. (prs. àuguro) atterrire tr. (prs. atterrìsco) zaželeli, čestitati; mi àuguro di prestrašiti, zaplašiti. rivedervi presto nadam se da ću attesa f čekanje; stare in ~ di vas brzo ponovno videti. qn. iščekivati koga. augùrio m čestitka, želja; fare àttimo m trenutak; in un ~ za gli augùri čestitati; tanti augùri! tren oka. sve najbolje! attirare tr. (prs. attiro) privući, aumentare (prs. auménto) 1. tr. privlačiti; attirarsi l’odio di qn. umnožiti, povećati. 2. intr. po- privući na sebe nečiju mržnju. rasti, povećati se; i prezzi sono attività f delovanje, aktivnost, aumentati cene su porasle. poslovanje. aumento m povećanje, porast. attivo 1. adj. radan, okretan, aurora f zora, svitanje; spunta aktivan. 2. m imovina, aktiva; l’ ~ sviće. (gram.) aktiv. ausiliare adj. pomoćni. atto 1. adj. sposoban, pogodan. autista m vozač. 2. m delo, čin; spis, akt; (teat). autobus m inv. autobus. čin. autogestione f samoupravljanje. attore m glumac. automatico adj. automatski. attorno adv. uokolo; ~ alla automòbile f automobil; andare tàvola oko stola; darsi d’at- in ~ voziti se autom. torno nastojati oko čega. automobilina f autić (igračka). attrattiva f privlačnost, draž, autònomo adj. samostalan, au- čar. tonoman; gestione autonoma attraversare tr. (prs. attravèrso) samoupravljanje. preći, prelaziti; ~ la strada preći autore m autor, tvorac, ulicu. začetnik. attraverso 1. adv. popreko. 2. autorimessa f garaža. prp. preko, kroz. autorità f vlast, autoritet. attrezzare tr. (prs. attrézzo) autorizzare tr. (prs. autorizzo) snabdeti, opremiti. ovlastiti, opunomoćiti.30
  • avvisareautostello m motel. avorio m slonova kost,autostrada f autoput.autunnale adj. jesenji. slonovača. avvedersi (mi avvédo, mi av- Аautunno m jesen; in ~, durante vidi, mi sono avveduto); ~l’ ~ u jesen. di qcs. opaziti nešto, prime-avambraccio m podlaktica. titi nešto; si sono avveduti delavanspettàcolo m predigra (pre proprio errore opazili su svojufilmske predstave). grešku.avanti 1. prp. ispred, pre; ~ avvelenare tr. trovati, otrovati.l’alba pre zore. 2. adv. na- avvenimento m događaj, zbi-pred, unapred, dalje; d’ora in vanje.~ odsada dalje; avanti! napred! avvenire 1. intr. (prs. 3. av-dalje! slobodno! viène) dogoditi se, desiti se. 2.avanzare intr. (prs. avanzo) na- m budućnost; in ~ ubuduće. 3.predovati; avànzati! dođi bliže! adj. inv. il tempo ~ budućnost.avaro adj. škrt, lakom; è ~ di avventura f pustolovina, avan-parole škrt je na rečima. tura.avere tr. (hò, èbbi, avuto) imati, avventurarsi (prs. mi avven-posedovati; dobiti; aver molto da tùro) odvažiti se, usuditi se.fare imati mnogo posla; ~ fame avverbio m prilog.biti gladan; ~ sete biti žedan; ~ avversario 1. m protivnik. 2.l’influenza imati grip; ~ mal di adj. protivnički; la squadra av-testa imati glavobolju; ~ mal di versaria protivnička ekipa.pancia imati bolove u stomaku; avvertire tr. (prs. avvèrto) ja-~ un debole per qn. biti slab viti, obavestiti; opaziti; upozo-prema kome; osećati sklonost riti; ti avverto di non scherzareprema nekome; ~ voglia želeti; troppo upozoravam te da seche hai? šta ti je? ha avuto un previše ne šališ.impiego dobio je posao; non so avviare tr. (prs. avvìo) uputiti;che cosa abbia ne znam šta mu započeti, uvesti; ci avviammoje; non ho niente ništa mi nije; all’uscita uputili smo se premanon ha niente a che fare con izlazu.nema ništa zajedničko sa. avvicinare tr. (prs. avvicino)aviatore m avijatičar. približiti; l’inverno si avvicinaaviazione f vazduhoplovstvo, zima se približava.avijacija. avvisare tr. (prs. avviso) obave- 31
  • avviso stiti, javiti, opomenuti. azione f radnja, delo, čin; pas- avviso m obaveštenje; oglas; sare all’ ~ preći na delo; fare opomena; ho un importante ~ una buona ~ učiniti dobro delo;B per voi imam važno obaveštenje (trg.) deonica, akcija; società za vas; a mio ~ po mome per azioni deoničarsko društvo. mišljenju; non sono del tuo ~ ne azzardarsi usuditi se; non slažem se s tobom. m’azzardo ne usuđujem se. avvocato m advokat, branilac. azzurro 1. adj. plav; ~ chiaro avvòlgere tr. omotati, zamo- svetloplav; ~ scuro tamnoplav. tati. 2. m plava boja; l’~ del cielo azalea f azaleja. plavetnilo neba. B B, b (bi) m ili f B, b. bacione m veliki snažan po- babbeo m blesan, budala. ljubac. babbo m tata, otac; Babbo Na- baco m buba, ~ da seta svilena tale Božić-Bata. buba. baccalà m bakalar; (fig.) su- badare 1. intr; ~ a paziti (a vonjav čovek, mršavko. qcs. na nešto) bada ai fatti tuoi baccano m galama, buka; gledaj svoja posla; bada di non graja. scivolare! pazi da ne klizneš! 2. bacchetta f štapić, palica; ~ tr. čuvati; ~ il gregge paziti na magica čarobni štapić. stado. baciare tr. (prs. bacio) polju- badia f opatija, manastir. biti. badile m lopata. bacile m umivaonik. baffi m pl. brkovi; rìdere sotto i bacillo m bacil. ~ zlobno se smejati. bacino m basen; lahor, umiva- bagaglio m prtljag; ~ a mano onik. ručni prtljag. bacinella f posudica. bagnante m kupač. bacio m poljubac; dare un ~ bagnare tr. (prs. bagno) po- poljubiti. kvasiti, okupati. bagnarsi rfl.32
  • barbieresmočiti se, okupati se; poki- banca f banka; devo andare allasnuti; mi sono tutto bagnato sav ~ moram da idem u banku.sam se pokvasio. bancarella f tezga; kolicabagnato adj. mokar. (putujućeg prodavca). Bbagno m kupatilo; kupka; kada; bancarotta f bankrot.fare un ~ okupati se; bagni di banchetto m gozba, pir, banket,mare morsko kupanje. svečana večera.baia f zaliv. banchina f ozidana obala, ban-balbettare intr. (prs.balbétto) kina; peron (na železničkoj sta-mucati; balbetta un po’ di te- nici).desco natuca malo nemački. banco m klupa; ~ di scuolabalcanico adj. balkanski. školska klupa; ~ di prova (fig.)balcone m balkon. probni ispit, provera.baldoria f bančenje. banconota f novčanica; una ~balena f (zool.) kit, (fig.) debeo da mille lire novčanica od 1000čovek, grdosija. lira.balestra f samostrel. banda f traka, vrpca; (fiz.)balia f dojilja. pojas, zona (zračenja); frekven-ballare intr. (prs. ballo) igrati; ~ cija; četa, družina.come un orso nezgrapno igra. bandiera f zastava, barjak;ballerina f igračica, balerina. mutar ~ promeniti mišljenje,ballo m igra, ples; bal; ~ di dame preći u drugi tabor.igra u kojoj biraju dame; ~ in bandierina f zastavica.maschera bal pod maskama. bando m proglas, objava; ~ dibalordo adj. tup, šašav, concorso oglas za konkurs.smeten. bar m inv. kafić, bife, bar, ek-balsamico 1. m aceto ~ bal- spres-bar.samsko sirće. 2. adj. lekovit, barba f brada; farsi la ~ obrijatimirisan, deluje kao melem. se; che ~! (= che noia) kako jebalzare intr. (prs. balzo) dosadno!odskočiti, poskočiti. barbabiètola f šećerna repa; ~bambina f devojčica. rossa cvekla.bambino m dete, dečak. barbaro m varvarin; adj. var-bambola f lutka. varski , svirep, divljački, nekul-bambolina f lutkica. turan.banana f banana. barbiere m berberin, brica. 33
  • barca barca f čamac. udarati, lupati; ~ le mani (= barchetta f dim. čamčić, applaudire) pljeskati. 2. intr. brodić. kucati; bàttono le ore izbijajuB barcollare intr. (prs. barcòllo) sati; in un batter d’occhio za teturati se, klimati se. tren oka. barocco 1. adj. barokni; (fig.) batterìa f baterija. čudan, bizaran. 2. m barok. batteriologico adj. bakteriološki. barra f šipka, poluga, motka. battésimo m krštenje; ~ del barriera f prepreka, pregrada, fuoco vatreno krštenje. brana. batticuore m lupanje srca; uz- barzeletta f vic, šala. budjenje, nemir, ustreptalost. basamento m postolje, battista m i f krstitelj; San Gio- podnožje; (teh.) šasija (mo- vanni Battista Sveti Jovan Kr- tora). stitelj. basare tr. temeljiti, zasnivati battuta f udar, takt (u muzici); (su qcs. na čemu). ~ di spirito duhovita primedba, base f osnova, temelj; in ~ a na dosetka. osnovu,temelju (nečega). baùle m (putni) kovčeg; fare basettea f pl. zalizak, zuluf. i bauli spremiti se na put; basìlica f bazilika, (autom.) prtljažnik. starohrišćanski hram. beato adj. blažen; srećan; ~ basilico m bosiljak. te! blago tebi! beati voi! blago basso 1. adj. nizak, dubok; tih; vama! a bassa voce tiho; a capo ~ po- becco m kljun. gnute glave. 2. m (muz.) bas. 3. befana f (crkv.) Bogojavljenje; adv. nisko; in ~ dole; parlar ~ starica koja po tradiciji donosi tiho govoriti. deci poklone za Bogojavljenje; bassorilievo m bareljef. (fig.) ružna baba, matora bastare intr. (prs. 3. basta) biti veštica. dovoljno; basta! dosta je! basta beh! excl. pa dobro! così! to je dovoljno! bellezza f lepota; che ~ ! lepota! bastone m štap, batina, palica. è una ~ sentirlo cantare prava battaglia f bitka, boj, borba. je milina slušati ga kako peva; battello mali brod, čamac; pren- l’abbiamo aspettata la ~ di deremo ~ vozićemo se lađom. un’ora čekali smo je celi sat. bàttere (prs. batto) 1. tr. tući, bellico adj. ratni.34
  • bidonebellicoso adj. ratoboran. benino adv. dosta dobro.bellino adj. lepuškast, sladak. beninteso adj. naravno, razumebellissimo adj. prekrasan, se.prelep, divan. benìssimo adv. vrlo dobro; Bbello 1. adj. lep; oh bella! izvrsno.svašta! l’ hai fatta bella! (iron.) benone adv. vrlo dobro, bašbaš si pogodio! hai un bel dire! dobro, izvrsno.lako je tebi govoriti! questa è benvenuto! excl. dobrodošao!bella ovo je dobro. 2. m lepo, benzina f benzin.lepota; sul più ~ u najbolji čas; bere tr. (bévo, bévvi, ili bevétti,na vrhuncu. bevuto) piti, popiti; ~ alla salutebelva f zver. di qn. piti u nečije zdravlje.benché conj. premda, iako; ~ io bergamasco adj. iz grada Ber-avessi ragione, non volle ascol- gama.tarmi iako sam imao pravo, nije bernòccolo m kvrga, čvoruga;me hteo slušati. avere il ~ di qcs. imati za štobene 1. adv. dobro; star ~ dobro urođenu sklonost; imati smislase osećati; star poco ~ osećati se za što.slabo; va ~ dobro je; va ~ u redu berretto m kapa; ~ militareje! ben venuto! dobrodošao! vojnička kapa; ~ (floscio)stammi ~! da si mi zdrav! ti sta kačket.tanto ~! tako ti dobro stoji! 2. m bestia f životinja; andare in ~dobro; voler ~ a qn. voleti koga; jako se naljutiti, pobesneti.per il tuo ~ za tvoje dobro. 3. bestiame m stoka, marva.m pl. imanje, dobra; ~ mòbili bettula f (bott.) breza.pokretna imovina; ~ immòbili bevanda f piće, napitak.nekretnine. biancherìa f rublje, veš; ~ per-benedetto adj. blagosloven; sonale lični veš; ~ da letto po-(fig.) blažen; čudan. steljina.benedettino adj. benediktinski. bianco adj. beo; sed; capellibenèfico adj. blagotvoran; do- bianchi seda kosa.brotvoran. bibita f (osvežavajuće) piće.benessere m ugodno osećanje, biblioteca f biblioteka.prijatnost; blagostanje. bidello m čuvar.benigno adj. dobroćudan, be- bidone m bure, kanta; (fig.)nigni. podvala, prevara. 35
  • bicchiere bicchiere m čaša; un ~ di vino binòcolo m dvogled, durbin. čaša vina; un ~ da vino vinska biochimico 1. m biohemičar. 2. čaša; vuotare il ~ ispiti (ili adj. biohemijski.B isprazniti) čašu. biologia f biologija. bicicletta f bicikl; andare in ~ biondo adj. plav; capelli biondi voziti se biciklom. plava kosa. biennale 1. adj. dvogodišnji. 2. birichino m vragolan, mangup. m bijenale. biro f hemijska olovka. bietola f (bot.) šećerna repa; birra f pivo; ~ in bottiglia pivo blitva. u boci; ~ alla spina pivo na bigio adj. siv; pepeljast. točenje. bigliettaio m prodavac ulaz- bisbigliare tr. (prs. bisbiglio) nica. šaputati, mrmljati. biglietterìa f biletarnica, bla- biscotto m keks. gajna; ~ automatica aparat za bisognare intr. (prs. 3. bisógna) prodaju karata. trebati, biti potrebno; bisognava biglietto m karta; ulaznica; sentirlo trebalo je da ga čujete; vozna karta; ~ da vìsita poset- trebalo je to čuti; bisogna che tu nica, vizit karta; ~ da mille lire ci vada moraš ići tamo. novčanica od 1000 lira; ~ per bisogno m potreba; oskudica; il tram tramvajska karta; ~ d’ aver ~ di trebati; non abbiamo auguri čestitka; ~ di andata e ~ di nulla ne trebamo ništa; in ritorno povratna karta; fare i bi- caso di ~ ako ustreba; che ~ glietti kupiti vozne karte. c’era di dirglielo? šta mu je to bikini m inv. bikini. trebalo da kaže? bilancia f vaga; horoskopski bistecca f biftek, kotlet. znak; méttere sulla ~ staviti na bitume m smola, bitumen; vagu; ~ commerciale trgovačka asfalt. vaga. bivio m raskrsnica. bilancio m proračun, bilans, bloccare tr. (prs. blòcco) bloki- budžet, obračun. rati, zatvoriti. bimba f devojčica. blu 1. adj. plav 2. m plava boja; bimbo m dete, dečak. plavetnilo; ~ chiaro svetlo- bimestrale adj. dvomesečni. plavo; ~ scuro tamnoplavo. binario m kolosek, pruga; blusa f bluza. dvojni, binaran. bocca f usta; restare a ~ aperta36
  • bottonezaprepastiti se, zgranuti se; se; a ~ di un’auto u autu; l’ab-rimanere a ~ asciutta ostati biamo preso a ~ uzeli smo ga upraznih ruku; non ha aperto auto, na brod.~ nije ni zinuo; in ~ al lupo! borghese 1. adj. građanski; Bsrećno! buržujski; civilni; vestire inboccale m krigla; bokal. ~ nositi civilno odelo. 2. mboccetta f bočica. građanin; buržuj.boccia f boca. borgo m (pl.-ghi) varošica, pa-bocciare tr. (prs. bòccio) od- lanka, gradić; predgrađe.baciti, oboriti na ispitu; è sato borsa f vreća; torba; berza; ~bocciato pao je na ispitu. nera crna berza; ~ di studio sti-boccone m zalogaj; un amaro ~ pendija.razočarenje. borsetta f (ženska) torbica; ~ inbolletta f priznanica; račun; pelle kožna torbica.bolletino bilten; ~ ufficiale bosco m šuma; ~ di querce hra-službeni list. stova šuma.bollire intr. (prs. bóllo) vreti, boscoso adj. šumovit.ključati; l’acqua bolle voda vri; bosniaco 1. adj. bosanski. 2. mdevo far ~ il latte moram proku- Bosanac.vati mleko. botta f udarac; prendere le bottebollo m pečat, žig. dobiti batine.bolognese 1. adj. bolonjski. 2. botte f bačva, bure; spillare la ~m žitelj Bolonje. otvoriti slavinu na bačvi; načetibomba f bomba; ~ a mano bačvu.ručna bomba. bottega f dućan, prodavnica.bombardamento m bombardo- botteghino m prodavnicavanje. srećaka ili ulaznica; biletarnica;bonario adj. dobroćudan, blag, blagajna.prijatan. bottiglia f boca; una ~ dibontà f dobrota; abbia la ~ di vino boca vina; una ~ da vinodirmi molim Vas, recite mi, bu- vinska boca.dite tako dobri, pa mi recite. botto m udarac; di ~ odjednom;borchia f nitna. prasak, tresak.bordo m ivica, rub, porub; bok bottone m dugme, prekidač;lađe; essere a ~ (di una nave) girare il ~ della luce pritisnutibiti na brodu; salire a ~ ukrcati prekidač; attaccare un ~ prišiti 37
  • bovino dugme; (fig.) zadržati koga do- brillare intr. blistati, sijati; isti- sadnim dugačkim brbljanjem. cati se, briljirati. bovino adj. goveđi; volovski; brillo adj. prinapit, nacvrckan.B bestiame ~ krupno blago. brina f slana, inje. bozza f nacrt, skica. brìndisi m.inv zdravica; fécero bracciale m narukvica. un ~ (= brindàrono) alla salute bracciante m nadničar. del presidente nazdravili su braccio m (pl. le braccia; ruke; predsedniku u zdravlje. i bracci krakovi, grane) ruka, britannico 1. adj. britanski. 2. mišica; (mera) aršin; (u smislu m Britanac. ogranka) krak, grana; incrociare brìvido m jeza, strah; le braccia (= scioperare) prekr- uzbuđenje; mi vèngono i brividi stiti ruke (štrajkovati); portare ježim se; ama il ~ della velocità in braccio nositi na rukama; voli uzbuđenje koje donosi br- accògliere a braccia aperte zina; film del ~ horor film. dočekati raširenih ruku; i bracci brodo m čorba; ~ di gallina di un fiume rukavci reke. kokošja čorba; ~ (fig.) tutto fa brace f žar, žeravica. sve može poslužiti. brano m odlomak. brontolare intr. gunđati, prigo- bravo adj. vešt, sposoban; varati. dobar, čestit; hrabar, odvažan; è bronzo m bronza; faccia di ~ molto ~ in matemàtica odličan bezobrazna (ili bestidna) osoba. je u matematici, dobro zna ma- bruciare (prs. brucio) 1. tr. pa- tematiku. liti; ~ la legna spaljivati drva. bravura f spretnost, veština, 2. intr. (àrdere) goreti, izgarati, umeće, izvežbanost. peći. breve adj. kratak; in ~ ukratko; bruciatura f opekotina, go- tornerò fra ~ vratiću se uskoro. renje, paljenje. brevetto m patent. brullo adj. ogoljen, bez rastinja, briciolo m mrvica; non ha un pust. ~ di coscenza nema ni trunke bruno 1. adj. smeđ, zagasit, cr- savesti. nokos, crnomanjast. 2. m tamna briga f neprilika, nezgoda, (ili smeđa) boja; portare il ~, smetnja; svađa. vestire a ~ nositi crninu. brillante adj. blistav, sjajan. bruscamente adv. oštro, grubo, brillantina f briljantin. naglo, iznenada; frenare ~ naglo38
  • buttarekočiti. ci alziamo di buon’ora mi sebruschetta f prepržen hleb. ne dižemo rano; di buon mat-brusìo m šum, buka, šuštanje; tino rano ujutro; l’ho compratožamor; il ~ della folla žamor a buon mercato kupio sam Brulje (ili svetine). ga jevtino; è un lavoro fattobrutto adj. ružan, gadan; me la alla buona to je jednostavnovedo brutta slabo mi se piše; ne načinjen rad; un uomo ~ dobar,ho passato delle brutte prošao pošten čovek; un buon uomosam teške trenutke; una brutta dobričina; l’ hanno calmato conmalattia opaka bolest. le buone umirili su ga na lepbuca f rupa, otvor, jama; ~ delle način; buona fortuna! mnogolettere poštanski sandučić. sreće! 2. m priznanica, bon.bucare tr. probušiti. burattino m lutka, marioneta;buccia f kora, ljuska. drveni lutak.buco m rupa, otvor; fare un ~ burocratico adj. birokratski.nell’acqua (fig.) pretrpeti neu- burrasca f (nagla) oluja, bura;speh, propasti. il mare era in ~ more je bilobue m (pl. buoi) vo. jako uzburkano.buffo adj. smešan, komičan, burro m puter; pane col ~ hlebneobičan. sa puterom; bistecca al ~ biftekbugìa f laž; dire bugìe lagati. na puteru.bugiardo 1. adj. lažljiv. 2. m busta f koverta, omot (zalažov. pisma); (custodia a forma dibuio 1. adj. mračan, taman. 2. m busta) futrola za naočare i sl.tama, tmina; ~ fitto mrka tmina. bustina f mali omot, paketić;bulgaro 1. adj. bugarski. 2. m (meka) vojnička kapa.Bugarin. busto m trup; poprsje; foto-buongustaio m gurman. grafia a mezzo ~ fotografijabuono 1. adj. dobar; buon poprsja.giorno dobro jutro, dobar dan; buttare tr. (prs. butto) baciti; ~buona sera dobro veče; buona dalla finestra baciti s prozora; ~notte laku noć; buon appetito giù un edificio srušiti zgradu; haprijatno; buon compleanno! buttato giù il tema senza riflèt-srećan rođendan! buon we- terci napisao je domaći zadatakekend! prijatan vikend! noi non na brzinu, bez razmišljanja. 39
  • C, c CC C, c (ci) m ili f k, č, (pred e, i). caffellatte m inv. bela kafa. cabina f kabina, sobica; ~ tele- caffetteria f kafe-bar, kafić. fonica telefonska govornica. cagnolino m kuca, kučence, cacao m kakao. štene. caccia f lov; battuta di ~ veliki cala f zaliv, uvala. lovački pohod; andare a ~ ići u calamari pl m lignje. lov; dare la ~ a qn. ići u poteru calare tr. spustiti; sniziti; sići; za kim. silaziti. cacciare tr. (prs. caccio) loviti; calciatore m fudbaler. terati; lo hanno cacciato via po- calcio m udarac nogom; fudbal; terali su ga; voleva ~ un grido una partita di ~ fudbalska utak- hteo je vrisnuti. mica; ~ di rigore jedanaesterac; cacciatora f; alla ~ na lovački ~ d’àngolo korner; ~ di puni- način. zione kazneni udarac. cacciavite m šrafciger. calcolare tr. intr. računati. cacciocavallo m kačkavalj. calcolatore m računar, kalku- cadàvere m leš, mrtvac. lator. cadenzato adj. ravnomeran, po càlcolo m računanje. taktu, ritmičan. caldo 1. adj. topao; (molto) ~ cadere intr. (cado, caddi, ca- vruć. 2. m toplina, vrućina; ho ~ duto) pasti, padati; mi è caduto toplo mi je; fa ~ toplo je; è un ~ in mente setio sam se; stavolta soffocante sparina je. Capodanno cade di doménica calendario m kalendar. ovaj put Nova godina pada u calle 1. f ulica (u Veneciji). 2. nedelju. m staza. caduta f pad, padanje. callo m žulj. caffè m kafa; ~ espresso espreso calma f tišina, mir; con ~ kafa; andiamo a prèndere un ~ mirno. idemo popiti kafu; ~ macchiato calmare (prs. calmo) tr. umi- kafa sa malo mleka. riti, stišati; ~ il dolore, la fame40
  • camminostišati bol, glad. calmarsi rfl. tutto è cambiato sve se prome-stišati se, primiriti se; il vento nilo; vado a cambiarmi idem dasi è calmato vetar se stišao; càl- se presvučem.mati! umiri se! cambiavalute m menjačnica.calmo adj. miran; hladnokrvan; cambio m razmena, promena; Cha un temperamento ~ mirne je corso del ~ kursna lista; al ~ dinaravi. cinquanta lire po kursu od 50calore m toplina, vrućina, žega; lira; la leva del ~ ručica menjača(fig.) parlò con ~ govorio je sa (na autu).žarom. càmera f soba; komora; ~calorìfero m radijator. da letto spavaća soba; ~ a uncalpestio m topot; lupanje no- letto jednokrevetna soba; ~ dagama. bagno kupatilo; ~ d’aria unu-calvo adj. ćelav; uomo ~, un ~ trašnja guma; ~ di commercioćelavac. trgovačka komora.calza f čarapa; méttiti le calze cameretta f sobica.obuci čarape; levarsi le calze cameriera f sobarica; konoba-skinuti čarape. rica.calzatura f obuća, cipele. cameriere m konobar; sobar.calzettone, calzzerotto m do- camicetta f bluza, kratkakolenica. košulja.calzino m kratka (muška) camicia f košulja; ~ da nottečarapa. spavaćica.calzolaio m obućar. caminetto m kamin, sobnocalzoncini m pl. kratke panta- ognjište.lone. camino m ognjište; gola del ~calzoni m pl. pantalone. dimnjak, odžak.cambiamento m izmena, pro- camion m kamion.mena. camionista m vozač kamiona.cambiare tr. (prs. cambio) cammello f kamila.menjati, promeniti; ~ treno pre- camminare intr. (prs. cammino)sedati; ~ (di) casa preseliti se; hodati; abbiamo camminato per~ velocità menjati brzinu (na due ore hodali smo dva sata.autu); ho cambiato idea pre- cammino m hod, put, staza; cidomislio sam se; la cosa non siamo messi in ~ alle sei krenulicambia to ništa ne menja stvar; smo (na put) u šest sati; cammin 41
  • camomilla facendo usput. cancerogeno adj. (med.) kance- camomilla f kamilica. rogen, koji izaziva rak. camoscio m divokoza; jelenska cancro m (med.) rak, kancer; koža. rak (životinja).C campagna f polje, selo, priroda; candela f sveća; accèndere una ~ pripaliti sveću; ~ di accen- (polit.) kampanja, agitacija; ~ (militare) vojni pohod; gente di sione svećica (u motoru). ~ seljaci; in ~ na selu, na selo. candelina f svećica. campana f zvono. candidato m kandidat. campanello m zvonce; sonare càndido adj. beo (kao sneg); il ~ zazvoniti, zvoniti. (fig.) prostodušan, naivan; campanile m zvonik, toranj. (poet.) sjajan, blistav. campare tr. živeti, preživljavati; cane m pas (la cagna = kuja); campa cavallo che l’erba cresce ~ da caccia lovački pas; vita ne lipši magarče do zelene da ~ pasji život, ~ da greggia trave. ovčarski pas; ~ da guardia pas campeggio m kampovanje, čuvar. kamp. canestro m koš, košara. campestre adj. poljski, seoski. canile m pseća kućica, štenara, Campidoglio m Kapitol (u uzgajalište pasa. Rimu). canna f trska, štap; ~ da pesca campionato m prvenstvo, pecaljka, štap za pecanje. šampionat. cannella f cimet. campione m prvak, šampion. cannocchiale m durbin, dvo- campo m polje, njiva; područje; gled. trg (u Veneciji); ~ sportivo cannone m top. igralište; ~ di concentramento canottiera f majica bez rukava. koncentracioni logor; ~ di bat- canottaggio m veslanje. taglia bojno polje; ~ di gioco canotto m čamac. igralište. cantante m, f pevač, pevačica. canale m kanal. cantare tr. intr. (prs. canto) cancellare tr. (prs. cancèllo) iz- pevati; ~ a orecchio pevati po brisati, ukinuti, poništiti. sluhu; (fig.) làscialo ~! neka on cancello m ograda od kovanog svira! gvožđa; ~ (di ferro) gvozdena canticchiare tr. pevušiti. ograda. cantiere m gradilište; ~ navale42
  • caprabrodogradilište. doživeo tako nešto.cantina f podrum. capitolo m glava, poglavlje;canto m pevanje; strana; dal ~ član, odredba.mio što se mene tiče; d’altro ~ s capo m glava; vrh, početak; šef;druge strane. rt; ~ ufficio načelnik ureda; ~ Ccantuccio m ćošak, kutak. di famiglia glava porodice; hocanzone f pesma, kancona; ~ mal di ~ boli me glava; bisognapopolare narodna pesma. cominciare da ~ treba početicanzonetta f moderna pesma, iznova (ili iz početka); da ~ ašlager. fondo s kraja na kraj; andare incapace adj. sposoban, kadar; ~ al mondo ići na kraj sveta.prostran; è ~ di tutto on je spo- capocuoco m glavni kuvar, šefsoban za sve; un locale molto ~ kuhinje.veoma prostrana prostorija. capodanno m Nova godina.capacità f sposobnost; kapa- capogiro m vrtoglavica.citet, zapremina. capolavoro m remek-delo.capello m (pl.) kosa; ha i capelli capolinea m terminal, početnaneri, biondi ima crnu, plavu ili završna autobuska, železničkakosu (crnokos, plavokos je); stanica.vado a farmi tagliare i capelli capoluogo m glavni grad.idem da se ošišam. caposquadra m vođa ekipe.capire tr. (prs. capisco) shvatiti, capovolgere tr. okrenuti, preok-razumeti; capisce l’italiano? renuti naglavačke.razumete li italijanski? ~ a volo cappella f kapela, crkvica;razumeti iz prve; si capisce! ra- canto a ~ zborno pevanje bezzume se! naravno! instrumentalne pratnje.capitale 1. adj. glavni; è stato cappello m šešir; uvodni tekst;condannato alla pena ~ osuđen méttersi il ~ pokriti se; tògliti ilje na smrt. 2. f glavni grad, pre- ~! skini šešir! otkri se!stonica. 3. m glavnica, kapital; cappotto m kaput, ogrtač, ka-~ d’esercizio obrtni kapital. banica.capitano m kapetan; ~ di porto cappuccetto m mali kaput;lučki kapetan. Cappuccetto Rosso Crvenkapa.capitare intr. (prs. càpito) doći, cappuccino m kapućino.stići; una cosa sìmile non mi è capra f koza; (fig.) salvare ~ emai capitata nikad još nisam càvoli učiniti da bude vuk sit i 43
  • capretto koza cela. cardiochirurgo m (pl. –ghi) capretto m kozlić, jare. kardiohirurg. capriolo, capriuolo, m (f-a) carezza f milovanje. srndać, srna cargo m teret, teretni brod, tran-C capro m jarac. sportni avion. caricare tr. (prs. càrico) nato- capriccio m hir, kapric. capriccioso adj. čudljiv, hirovit, variti. tvrdoglav, nastran, svojeglav. càrico 1. adj. krcat, pun, na- capricorno m kozorog; Jarac tovaren, opterećen; un colore (horoskopski znak). troppo ~ prejaka boja. 2. m capuccio m kapuljača. teret, tovar; a ~ di qn. na čiji carabiniere m policajac (u Ita- teret (ili trošak); punto di ~ liji). tačka opterećenja. caramella f karamela, bom- carie f karijes. bona. carino adj. zgodan, dražestan, caràttere m narav; značaj; ka- ljubak. rakter; (scrittura) rukopis; un carità f milosrđe, dobročinstvo; uomo di ~ čovek čvrstog ka- per ~ zaboga! ni govora! raktera; ha un brutto ~ ima lošu carne f meso; ~ di vitello tele- narav. tina; ~ di manzo govedina; ~ in caratterìstica f osobina, ka- scàtola mesna konzerva. rakteristika. carnevale m karneval, ma- carbone m ugalj; ~ di legna skembal. drveni ugalj; carta ~ karbon- caro adj. mio, drag; skup; costa papir, papir za kopiranje. ~ skup(o) je; l’ho pagato ~ to carburante m (pogonsko) go- sam skupo platio. rivo. carota f šargarepa. carburatore m karburator. carrello m mala kolica; porta a càrcere m (pl. le càrceri) tam- ~ klizna vrata. nica, zatvor. carriera f karijera, tok službe; carciofo m artičoka. far ~ brzo napredovati u službi. cardìaco adj. srčani; disturbi carro m kola; ~ armato tenk; cardiaci srčane smetnje. ~ allegorico karnevalska kola cardinale 1. adj. glavni, ukrašena figurama. osnovni; (gram.) glavni brojevi. carrozza f kočija, kola; ~ risto- 2. (crkv.) kardinal. rante vagon-restoran.44
  • castellocarrozzella f dečija kolica. kuća.carrozzerìa f karoserija; auto- casalinga f domaćica; alla ~ nalimarska radnja. domaći način.carta f papir; ~ asciugante cascare intr. pasti, padati. ca-upijača hartija; ~ geogràfica scarsi rfl. nasesti. Catlas; ~ igiènica toaletni papir; casco m kaciga, šlem.~ moneta papirni novac; ~ caserma f kasarna.d’identità lična karta; una par- casetta f kućica.tita a carte partija karata. caso m slučaj, događaj; a ~cartella f (kožna) torba (za nasumice, proizvoljno; per ~spise); školska torba; ~ medica slučajno; in ogni ~ svakako;bolesnički list. in nessun ~ nikako; nel ~ checartellone m veliki oglas, tu dovessi partire prima... uplakat; pano. slučaju da moraš otputovati pre,cartina f mali papir; ~ muta è il caso di to je slučaj sa; chenema karta; ~ geografica geo- casino! kakav nered!grafska karta. cassa f sanduk; blagajna, kasa;cartoleria f papirnica, prodav- ~ di risparmio štedionica, fond,nica kancelarijskog materijala. novčani zavod.cartolina f; ~ postale dopisnica; cassaforte f sef.~ illustrata razglednica; ~ di au- cassata f kasato, sladoled saguri razglednica s čestitkom. kandiranim voćem.cartoncino m ceduljica; casseruola f tiganj (s ručicom).kartončić; ~ di auguri (pismena) cassetta f kutija, kaseta; ~ dellečestitka. lèttere poštanski sandučić.cartone m karton; cartoni ani- cassetto m fioka.mati crtani film. cassetone m ormar s fiokama,cartuccia f čaura; patrona, komoda.kartidž, umetak; cilindar od sla- cassiera f blagajnica.vine. castagna f kesten (plod).casa f kuća, dom; essere a ~ biti castano adj. kestenjast; capellikod kuće; andare a ~ ići kući; è castani smeđa kosa.in ~ la signora? je li gospođa castello m dvorac; Castelkod kuće? sto di ~ lontano sta- Sant’Angelo Anđeoska tvrđavanujem daleko; il padrone di ~ (u Rimu); castelli in aria kulegazda kuće; ~ alpina alpska u vazduhu. 45
  • castigare castigare tr. kažnjavati, ukoriti, se l’è cavata izvukao se. izgrditi (nekoga). caviglia f gležanj. casùpola f kućerak, bedna cavità f šupljina, duplja; ~ kućica. orale usna šupljina.C catalogo m (pl.–ghi) katalog. cavo m žica, kabl. categoria f kategorija, vrsta. cavolfiore m karfiol. catena f lanac; verige; niz; ~ càvolo m kupus; cavolo! do montuosa planinski venac. vraga! cattedrale f katedrala. ce = ci (pred lo, la, li, le, ne); cattivo adj. zao, loš; nevaljao. ce ne ha parlato più volte go- cattiveria f zloba, pakost. vorio nam je o tome više puta; ti cattolico 1. adj. katolički. 2. m prego di mandàrmeli molim te katolik. da mi ih pošalješ. catturare tr. uhvatiti, zarobiti. c’è = ci sono ima. causa f uzrok, povod; (prav.) céco 1. adj. češki; lingua ceca parnica; per ~ mia, tua zbog češki jezik. 2. m češki jezik. 3. mene, tebe; a ~ del cattivo Ceco Čeh. tempo zbog lošeg vremena. cèdere (prs. cèdo) 1. intr. po- causale adj. uzročni. pustiti; prestati, odustati. 2. tr. cautela f opreznost, ustupiti; ~ il posto a qn. ustupiti predostrožnost. kome mesto. cauto adj. oprezan; devi andar cedro m kedar. ~ moraš biti oprezan. cefalo m cipol (riba). cava f rudnik; ~ di pietra kame- celebrare tr. proslavljati, sla- nolom. viti; ~ il matrimonio venčati se. cavaliere m jahač, konjanik; cèlebre adj. slavan, čuven. vitez. celere adj. brz, hitar. cavaletto m štafelaj. celeste 1. adj. nebeski; boje cavallo m konj; ~ di razza rasni neba. 2. m svetloplava boja. konj; a ~ na konju; andare a ~ celibe 1. adj. neoženjen. 2. m jahati; un motore di cento ca- neženja. valli motor od 100 konjskih cello m čelo, violončelo. snaga. cellulare m mobilni telefon. cavare tr. (prs. cavo) vaditi; cemento m cement; ~ armato izvaditi; izvući; ~ un dente izva- armirani beton. diti zub. cavarsi rfl. izvući se; cena f večera; far la ~ prirediti46
  • chevečeru; siamo andati a ~ alle žitarice.venti išli smo na večeru u 20 cerino m šibica.sati. cerniera f zatvarač, zglob,cenare intr. i tr. (prs. céno) preklop; ~ lampo rajsferšlus.večerati. certamente adv. sigurno, ga- Ccenere f pepeo. rantovano.cenerentola f Pepeljuga. certificato m potvrda, atest, ser-cenno m mig; znak; fare un ~ tifikat.namignuti. certezza f izvesnost, sigurnost;centèsimo m stoti deo, sto- ho la ~ matemàtica che è cosìtinka. imam matematičku sigurnost dacentinaio m stotina. je tako.cento num. sto, stotina, sto- certo 1. adj. izvestan, siguran;tinak. è ~ che le cose vanno per ilcentrale 1. adj. centralni, meglio sigurno je da se stvarisredišnji; stazione ~ glavna razvijaju povoljno; non vogliostanica; l’Italia ~ srednja Ita- aver a che fare con certa gentelija. 2. f centrala; la ~ elèttrica neću da imam posla s takvimelektrična centrala. ljudima. 2. adv. (= certamente)centro m središte, centar; al ~ sigurno, svakako; naravno;u središtu. vieni anche tu? - certo! dolazišceppo m panj; cepanica. li i ti? - naravno!cera f vosak; izgled lica; ha cerva f košuta.buona ~ dobro izgleda. cervello m mozak.ceramica f keramika. cervo m jelen.cerbiatto m lane. cespuglio m žbun.cerca f traženje, potraga; andare cessare intr. (prs. cèsso) pre-(o essere) in ~ di tražiti nešto. stati; non cessa più di piòverecercare tr. (prs. cèrco) tražiti, kiša ne prestaje.potražiti; pitati, tragati; cerca di cesta f košara.comprèndere nastoj razumeti; cestino m korpa za opatke zalo hanno mandato a ~ poslali su hartiju; ~ da viaggio putničkipo njega (da ga potraže). ručak u papirnatoj kesi.cerchio m krug; obruč; il ~ della cetriolo m krastavac.botte obruč bureta. che adj. i prn. (gen. di cui; dat.cereale m 1. adj. žitni. 2. f a cui...) koji, koja, koje; šta; 47
  • che? kakav; le cose ~ più amo stvari chiarire tr. razbistriti; razja- koje najviše volim; il fìlm di sniti. cui ti parlo film o kojem ti go- chiaro 1. adj. jasan; bistar; di vorim; guarda che ragazzaccio! ~ giorno u po bela dana. 2. mC kakvog li mangupa! jasnoća, svetlost; al ~ di luna na mesečini; venire in ~ izaći che? prn. šta? ~ cosa? šta? ~ dici? što kažeš? a ~pensi? na na videlo. 3. adv. jasno, razgo- što misliš? vetno; ~ e tondo čisto i bistro; che conj. (zavisno) da; ha detto non ci vedo ~ nije mi jasno. ~ verrà rekao je da će doći; (iza chiasso m buka, graja, galama. komparativa: nego) è più ~ si- chiave f ključ; chiùdere a ~ curo to je više nego sigurno; ~ zaključati. peccato! kakva šteta! chicco m (pl-cchi) zrno. ché conj. = perché. chièdere tr. (chièdo, chièsi, chi prn. ko; onaj koji; c’è ~ dice chièsto) tražiti; pitati, moliti; ~ ima ih koji kažu; ~ cerca trova informazioni raspitati se; ~ di ko traži, taj i nađe! qn. tražiti koga; hanno chiesto chi? prn. ko? di ~ è? čiji (čija, di me? jesu li tražili mene? čije) je? chiedo scusa oprostite. chiàcchiera f brbljanje, ogova- chiesa f crkva. ranje; far due chiacchiere po- chilo m kilogram; un ~ di carne razgovrati, ćaskati. kilo mesa; un mezzo ~ di burro chiacchierare intr. (prs. chiàc- pola kile putera. chiero) brbljati, čavrljati. chilomètrico adj. kilometarski, chiacchierata f brbljanje, veoma dug. čavrljanje; fare una ~ porazgo- chilòmetro m kilometar. voriti, proćaskati. chìmico 1. adj. hemijski; pro- chiamare tr. (prs. chiamo) zvati, dotti chimici hemikalije. 2. m pozvati; andar a ~ qn. poći po hemičar. koga; ~ al telèfono nazvati. chinare tr. (prs. chino) nagnuti, chiamarsi rfl. zvati se; come ti naginjati. chinarsi rfl. prignuti chiami? kako se zoveš? se, nagnuti se; sagnuti se; poja- chiarezza f jasnoća, bistrina. viti se. chiarimento m objašnjenje; mi chioccia f kvočka; la ~ cova le chiese alcuni chiarimenti pitao uova e ha i pulcini kvočka leži me za neka objašnjenja. na jajima i ima piliće.48
  • cinesechiodo m ekser. po 1000 lira. 2. adj. svaki; cia-chirurgìa f hirurgija. scun partecipante ricevette unchirurgo m (pl. –ghi i –gi; f –a) distintivo svaki učesnik dobiohirurg. je značku.chissà (= chi sa) ko zna. cibo m hrana, jelo. Cchitarra f gitara. ciccia f salo; debljina.chiùdere tr. (chiudo, chiusi, cicciona f debela žena.chiuso) zatvoriti, zaklopiti; ~ ciclista m biciklista.a chiave zaključati; ~ un occhio cicogna f roda.a qcs. zažmuriti na što; non ho cieco 1. adj. slep; un vìcolo ~chiuso un occhio tutta la notte slepa ulica. 2. m slepac.nisam oka sklopio celu noć. cielo m nebo; in ~ na nebu; il ~ èchiunque prn. ko god, koji coperto nebo je naoblačeno.mu drago; ~ venga non dovete cifra f brojka.aprirgli ko god došao, ne smete ciglio m trepavica; obrva (pl.mu otvoriti. le ciglia); aggrottare le cigliachiusura f zatvaranje; zatvarač; namrgoditi se; rub (puta, na-završetak; ~ lampo rajsferšlus. sipa) (pl. i cigli); i cigli dellachiòma f kosa; ~ dell’àlbero strada rubovi puta.krošnja. cigno m labud.chiuso adj. zatvoren. cigolio m škripa, škripanje.ci1 prn. nas; nama; ~ hanno ciliegia f trešnja (plod).scritto ieri pisali su nam juče; ~ ciliegio m trešnja (stablo).hanno chiamato pozvali su nas. cilindrata f obim valjka.ci2 adv. ovde, tu; tamo; non ci cilindro m valjak, cilindar.voglio andare neću ići tamo; cima f vrh, vrhunac; kraj užeta;non c’è nessuno nema nikoga; da ~ a fondo s kraja na kraj.~ sono solo alcune persone ima ciminiera f dimnjak.samo nekoliko osoba; ci vuole cimitero m groblje; abbiamo vi-treba, potrebno je. sitato il ~ posetili smo groblje.ciabatta f papuča. Cina f Kina.ciao! excl. zdravo! cine m, cìnema m, cinematò-cianfrusaglie f (pl.) drangulije, grafo m bioskop; stasera an-sitnice. diamo al cine večeras idemo uciascuno 1. prn. svako; ave- bioskop.vano mille lire ~ svako je imao cinese 1. adj. kineski. 2. m Ci- 49
  • cingere nese Kinez. opkoliti, okružiti; ~ di atten- cingere tr. (cingo, cinsi, cinto) zioni okružiti pažnjom. opasati; okružiti. circostanza f prilika, okolnost; cinghiale m divlja svinja. a seconda delle circostanzeC cinghia f kaiš; remen. prema prilikama. cisterna f cisterna. cinguettare intr. (prs. cin- guétto) cvrkutati. citare tr. (prs. cito) navesti, ci- cinquanta num. pedeset. tirati. cinquantèsimo num. pedeseti. città f grad; la vita di ~ gradski cinque num. pet. život, život u gradu; in città u cintura f pojas; kaiš. gradu; la ~ di Milano grad Mi- ciò prn. ovo, to; con ~ time; non lano. parliamo di ~ nemojmo o tome cittadino 1. adj. gradski. 2. m govoriti; ~ nonostante usprkos građanin; ~ italiano italijanski tome; non vedo nulla di male in državljanin. ~ ne vidim ništa loše u tome. civile adj. građanski, civili- cioccolata f čokolada. zovan. cioccolatino m čokoladna bom- civiltà f civilizacija; uljudnost; bona. civilizovanost. ciocia f opanak (u okolini clàcson m inv. automobilska Rima). truba, sirena. cioè adv. to jest; naime. clamoroso adj. senzacionalan; ciondolo m privezak. bučan. ciotola f posudica; ~ di vetro clarinetto m klarinet. staklena posudica. classe f razred; che ~ fai? u koji cipolla f (crni) luk. razred ideš? frequento la prima cipresso m čempres. ~ pohađam prvi razred; di gran cipria f puder. ~ prvorazredni; classificato pla- circa adv. oko, otprilike. siran. circo m cirkus. classifica f tabela; klasifikacija. circolazione f cirkulacija, tok; cliccare tr. kliknuti (mišem). promet; la ~ stradale putni cliente m i f klijent; (stalni) promet; ~ di sangue krvotok. kupac. cìrcolo m krug; klub, clinica f klinika. udruženje. clima m klima. circondare tr. (prs. circóndo) cloro f (hem.) hlor.50
  • colmococcinella f bubamara. collant f ženske čarape, hula-coccio m krhotina. hopke.cocomero m lubenica; (reg.) collaudo m provera ispravnosti,(cetriolo) krastavac. tehnički pregled.coda f rep; kraj; fare la ~ stajati colle m brežuljak, breg; Cu redu; pianoforte a ~ koncertni uzvišica.klavir. collega m i f (pl.-ghi) kolega;codazzo m pratnja; povorka. koleginica.codesto prn. i adj. taj; ringrazio collegare tr. povezati.~ ufficio zahvaljujem tom collegio m internat; zbor, veće;uredu. kolegijum.coefficiente m koeficijent. còllera f bes, gnev; andare in ~coerente adj. koherentan, razljutiti se, naljutiti se; è in ~dosledan. con me posvađan je sa mnom.coetàneo 1. adj. jednakog collettività f zajednica, ko-uzrasta. 2. m vršnjak. lektiv, društvo.cofano m kovčeg, sanduk. colletto m okovratnik, kragna.cògliere tr. (còlgo, còlsi, còlto) collezionare tr. sakupljati.brati, ubrati, nabrati; ~ l’occa- collezione f zbirka.sione uhvatiti priliku. collina f brežuljak.cognata f snaja; nevesta; collo m vrat, šija; il ~ dellazaova. bottiglia grlić boce; fuggìronocognato m dever, šurak, pa- a rotta di ~ pobegli su navrat-šenog. nanos.cognome m prezime. collocare tr. (prs. còlloco) po-coincidenza f podudarnost, staviti, metnuti, smestiti.poklapanje, koincidencija. colloquio m razgovor; kolo-col, coi (= con + il, con + i) sa. kvijum.colazione f doručak; ručak; colmare tr. (prs. cólmo) napu-prima ~ doručak; seconda niti do vrha; nasuti; obasipati~ ručak; fare ~ doručkovati; (di qcs. čime); ciò li ha colmatiručati. di gioia to ih je veoma obrado-colei prn. ona. valo.colla f lepak. colmo 1. adj. pun, prepun. 2.collaborare tr. sarađivati. m vrhunac; questo è il ~! to jecollana f ogrlica. previše! 51
  • colomba colomba f golubica; (dolce pa- riti, lupiti; (fig.) udariti u oči, squale) uskrsni kolač. zadiviti. Colombina f Kolombina colpo m udarac, udar; un ~ di (maska); mala golubica; (fig.) facile hitac; un ~ (apoplèttico)C čedna devojka. kap, šlog; dammi un ~ di telè- fono nazovi me; in un ~, di ~ colombo m golub. colonia f; acqua di colonia ko- odjednom, najedanput. lonjska voda. coltello m nož; ~ a molla nož na colonna f stub; kolona; red preklapanje. vojske (u maršu); (fig.) oslonac, coltivare tr. (prs. coltìvo) obra- potpora. diti, obrađivati (zemlju); ~ le colonnato m red stubova, kolo- scienze baviti se naukom. nada. coltivatore m ratar, uzgajivač, colonnello m pukovnik. poljoprivrednik. colorare tr. (prs. colóro) bojiti, coltivazione f uzgajanje, obra- obojiti, ofarbati. đivanje. colorato adj. obojen, šaren. colui prn. onaj. colore m boja; di che ~ è? koje comandante m zapovednik, je boje? è senza ~ bezbojno je; komandant. ~ locale lokalni kolorit. comandare tr. (prs. comando) colorire tr. (prs. colorisco) zapovedati, naređivati. obojiti; (fig.) prolepšati. comando m zapoved, naredba; coloro prn. oni, one. assùmere il ~ preuzeti ko- Colossèo m Koloseum (amfite- mandu. atar u Rimu). combàttente m i f borac. collossale adj. kolosalan, combàttere (prs. combatto) bo- ogroman. riti se (protiv nekoga, nečega); colpa f krivica; per ~ tua bisogna ~ l’ignoranza treba se tvojom krivicom; io non ne ho boriti protiv neznanja. ~ ja nisam kriv; la ~ è tua ti si combattimento m borba; kriv; che ~ ne abbiamo noi? (sport) meč; fuori ~ nokaut. zašto smo mi krivi? combinazione f kombinacija, colpévole 1. adj. kriv; si è reso spoj; koincidencija. ~ della disgrazia skrivio je come adv. kako, kao; ~ si dice nesreću. 2. m krivac. in italiano? kako se kaže na ita- colpire tr. (prs. colpisco) uda- lijanskom? ma ~! ~ mai! kako52
  • compartimentoto! ~ sta?, ~ stai? ~ va kako ste? un errore pogrešiti.kako si? com’è che hai indovi- commiato m oproštaj (od koga);nato? kako si uspeo pogoditi? prender ~ da qn. oprostiti se scome no! kako da ne! kim; dare ~ otpustiti koga.comico adj. komičan, smešan. commiserazone f sažaljenje. Ccominciare (prs. comincio) tr. commissione f odbor, komisija;i intr. početi, započeti; abbiamo narudžbina; troškovi, provizija;cominciato il lavoro započeli (incàrico) nalog; ho delle com-smo s radom; (quel romanzo) missioni da fare moram izvršitiho cominciato a leggerlo ieri nekoliko naloga.počeo sam juče da ga čitam; commozione f uzbuđenje.la scuola è cominciata alcuni commuòvere tr. (commuovo,giorni fa škola je počela pre commossi, commosso) ganuti,nekoliko dana. dirnuti.comitato m odbor. comodità f udobnost, komo-comitiva f društvo, družina; ditet, komfor.grupa turista. còmodo 1. adj. udoban, pri-commedia f komedija; gluma. jatan, prostran. 2. m udobnost;commentare tr. (prs. com- con ~ bez žurbe.ménto) objašnjavati, komenta- compagna f koleginica; ~ dirisati, tumačiti. viaggio saputnica.commento m tumačenje, ko- compagnìa f društvo, družina;mentar. (voj.) četa; fare ~ a qn. praviticommerciale adj. trgovački; nekom društvo.una lèttera ~ trgovačko pismo. compagno m kolega; prijatelj;commerciante m trgovac. ~ di scuola školski kolega; ~ dicommercio m trgovina, promet; banco školski drug.~ all’ingrosso trgovina na ve- comparare tr. uporediti.liko; ~ al minuto trgovi­ a na n comparire intr. (compaio, com-malo; si è dato al ~ posvetio se parvi, comparso) pojaviti se;trgovini. finalmente l’auto comparve allacommessa f prodavačica. svolta konačno se auto pojaviocommesso m trgovački po- na krivini.moćnik; prodavac. comparsa f statista; pojava;comméttere tr. (commétto, pojavljivanje.commisi, commésso) počiniti; ~ compartimento m pregrada, 53
  • compasso odeljenje; kupe. upotpuniti, popuniti, dopuniti. compasso m šestar. completo 1. adj. potpun, čitav; compatibile adj. kompatibilan. la sala è al ~ dvorana je puna. compatto adj. čvrst, zbijen, 2. m celo odelo; komplet; an-C kompaktan, složen. sambl. completamente adv. compensare tr. nadoknaditi; potpuno, sasvim. kompenzovati. complicato adj. složen, za- compenso m nadoknada, kom- mršen. penzacija; in ~ di qcs. za nadok- complicazione f zamršenost, nadu nečega, umesto nečega. komplikacija. cómpera f kupovina. complimento m kompliment; competente adj. nadležan, i miei complimenti! moje kompetentan, stručan, spo- poštovanje! soban, prikladan. complotto m zavera. competizione f takmičenje. componente m i f sastavni deo, compiacente adj. ljubazan, komponenta. uslužan, popustljiv. componimento m sastav. compiacenza f zadovoljstvo; comporre tr. (compóngo, ljubaznost, uslužnost; abbia la compósi, compósto) sastaviti, ~ di chiùdere quella finestra bu- složiti. dite tako dobri i zatvorite onaj comportamento m ponašanje, prozor. vladanje, ophođenje. cómpiere compìre tr. (cómpio, comportarsi (prs. mi com- compìi, compiuto) ispuniti, pòrto) ponašati se. izvršiti; završiti, dovršiti, napu- compositore m kompozitor. niti godine. composto adj. složen. cómpito m zadatak; ~ scritto compra f kupovina; vado a fare pismeni zadatak; ~ per casa delle compre idem u kupovinu. domaći zadatak. comprare tr. (prs. cómpro) ku- compleanno m rođendan. piti, kupovati; l’ho comprato a complemento m dopuna, do- buon mercato kupio sam (ku- datak. pila sam) to jeftino. complesso 1. adj. složen, kom- compratore m kupac; è una pleksan. 2. m skup; sastav; an- merce che interessa molti com- sambl, kompleks. pratori to je roba koja zanima completare tr. (prs. complèto) mnoge kupce.54
  • concomprèndere tr. (comprèndo, comunismo m komunizam.comprési, compréso) razumeti, comunista 1. adj. komunistički.shvatiti; obuhvatiti; non com- 2. m komunista.prendo il senso delle tue parole comunità f zajednica; opština;ne razumem smisao tvojih reči; parohija. comunitario m pripadnik Clo spettàcolo comprende ancheun nùmero di balletto u pred- Evropske zajednice; kolektivni,stavu je uključena i tačka baleta; koji se tiče zajednice.servizio compreso uračunavši comunque adv. kako bilo (dauslugu; il trasporto è compreso bilo); ipak; svejedno.nel prezzo transport je uključen con prp. sa, pomoću; prema;u cenu. spaja se s određenim članom:compresibile adj. razumljiv, (con + il) = col i (con + i) =shvatljiv. coi, a ređe s ostalim članovimacompreso adj. uključen, za- (collo, coll’, colle) označava: 1.jedno sa. društvo: è partito con lui otpu-compressa f obloga, zavoj; ta- tovao je s njim; siamo usciti conbleta. gli amici izašli smo s prijate-compromesso f kompromis. ljima; arrivò col marito e i figlicompromettente adj. kompro- stigla je s mužem i sinovima. 2.mitujući , koji dovodi u nepri- isto, u odnosu na stvari i životinjeliku. (spoj, sjedinjenje): prendemmocomputer m kompjuter. il caffè col latte popili smo kafucomune 1. adj. opšti, običan; s mlekom; è venuto con le va-zajednički; in ~ zajednički. 2. ligie došao je s torbama; viag-m opština. comunemente adv. giàvano col cane putovali suopšte, obično. s psom; (atributivno): arrostocomunicare tr. (prs. comùnico) con piselli pečenje s graškom;saopštiti, javiti; preneti. casa con giardino kuća s vrtom.cominicativo adj. komunika- 3. međusobni odnos: è amicotivan. con Paolo Pavlov prijatelj; sicomunicazione f saopštenje; ko- è impegnato con la fàbbricamunikacija; veza; saopštavanje; preuzeo je obavezu prema fa-avere la ~ uspostaviti telefonsku brici; ci siamo congratulativezu; siamo in ~ con lui u vezi con lui čestitali smo mu; sismo s njim. sono lagnati con la direzione 55
  • con potužili su se direkciji; è stato con quel buio non si vedeva più indulgente con me bio je po- niente zbog one tame nije se više pustljiv prema meni; l’Italia ništa vi­ elo. 9. propratna oko- d confina con la Francia Italija lnost i posledica: dove vai conC se graniči sa Francuskom. 4. questo tempaccio? kuda ideš po sredstvo: scrive sempre con la tom ružnom vremenu? è sano penna piše uvek hemijskom dormire con le finestre aperte olovkom; aprìrono l’uscio con zdravo je spavati uz otvorene un grimaldello otvorili su vrata prozore; con mio grande stu- kalauzom; ti avvertiremo con pore non mi rispose na moje ve- un telegramma obavestićemo liko čuđenje nije mi odgovorio. te telegramom; si è arrichito 10. vreme: ci alzavamo con col lavoro obogatio se radom. l’alba ustajali smo u zoru; il 15 5. atribut osobine, kvaliteta: un giugno tèrminano le lezioni alla ragazzino col volto pàllido ble- scuola media 15. juna svršava dolik dečak, dečak bleda lica; nastava u srednjim školama; un libro con la copertina di con domani s’inizia una nuova pelle knjiga u kožnom povezu; serie di esperimenti sutrašnjim un vecchio con la barba bianca danom započinje nova serija starac s belom bradom. 6. mate- testova. 11. ograničenje: come rija: il pane si fa con la farina va con la salute? kako zdravlje? hleb se pravi od brašna; co- col nostro lavoro non andiamo struìrono una casa con mattoni bene s našim radom ne stojimo izgradili su kuću opekom. 7. dobro. 12. dopusni izraz: con način (adverbijalno): vérrò con tutto il suo coraggio dovette piacere rado ću doći; leggeva ritirarsi uz svu svoju hrabrost con attenzione čitao je pažljivo; morao se povući; con tutta la rispose con garbo odgovorio sua buona volontà non ce la je učtivo; fécero il lavoro con fece uprkos svojoj dobroj volji grande cura obavili su posao s nije uspeo. 13. uporedjivanje: velikom pažnjom. 8. uzrok: con non puoi paragonare la tua si- questo caldo non si può lavo- tuazione con la mia ne možeš rare nemoguće je raditi po ovoj uporediti svoj položaj s mojim; vrućini; con quella salute c’è da abbiamo collazionato la copia sperar poco s obzirom na takvo con l’originale uporedili smo stanje zdravlja, ima malo nade; prepis s originalom. 14. pred56
  • condominiopoimeničenim infinitivom: con conciliazione f pomirenje, iz-lo sbagliare s’impara grešeći, mirenje.učimo; con l’insistere troppo conciso adj. sažet.rovinò tutto time što je previše conclùdere tr. (concludo,insistirao, sve je pokvario; finì conclusi, concluso) završiti; zaključiti; in questo modo non Ccol confessare tutto konačnoje sve priznao; coll’andar del concluderemo nulla na ovajtempo lo capirete vremenom način nećemo ništa uraditi.ćete to razumeti. 15. „judikativ” conclusione f zaključak; siamo(zauzimanje osobnog stava): giunti alla ~ ... došli smo docon mio grande rincrescimento zaključka...non posso accettare l’invito concordare tr. složiti, usagla-veoma žalim što ne mogu prih- siti; slagati se; ugovoriti, utvr-vatiti poziv; con nostra somma diti.meraviglia egli arrivò in tempo concorso m konkurs, takmi-na naše veliko čuđenje on je čenje, učešće, saradnja.stigao na vreme. condanna f osuda; ~ a morteconcèdere tr. (concèdo, con- smrtna osuda; ~ condizionalecèssi, concèsso) dopustiti; non uslovna kazna.te lo concederò mai neću ti to condannare tr. (prs. condanno)nikada dopustiti. osuditi, osuđivati, kazniti.concerto m koncert; stasera condimento m začin.andiamo al ~ sinfònico večeras condividere tr. deliti, podeliti;idemo na koncert sinfonijskog condivido la tua opinione delimorkestra. tvoje mišljenje.concessione f dopuštenje; pov- condizionale m pogodbeni,lastica. uslovni.concessivo adj. dopusni. condizionato adj. uvetan; ariaconcetto m pojam; zamisao. condizionata klima uređaj.concezione f shvatanje; za- condizione f uslov; stanje,misao. položaj; a ~ che pod uslovomconchiglia f školjka; puževa da; alle stesse condizioni uz istekućica. uslove; in queste condizioni uconciato adj. unakarađen. ovom stanju.conciliare tr. (prs. concilio) condominio m suvlasništvosložiti, pomiriti, usaglasiti. nad nekretninom; kuća s više 57
  • condotta stanara, stambena zgrada. kati; zbuniti se; mi sono tutto condotta f ponašanje, vladanje confuso sav sam se zbunio. (u školi); rukovođenje; ko- conforme adj. saglasan; ~ al manda; regolamento u skladu sa propi-C conducente m vozač. sima. condurre tr. (conduco, con- confortevole adj. udoban, dussi, condotto) voditi; odvesti; komforan. dovesti; ~ la nave upravljati confronto m poređenje, upo- brodom. redba, suočenje; a ~ di, in ~ a conferenza f predavanje (javno); u poređenju sa, prema; nei con- konferencija. fronti di u odnosu na. conferire tr. (prs. conferisco) confusione f pometnja, zbrka; dodeliti, dati. rusvaj, nered. confermare tr. (prs. conférmo) confuso adj. zbunjen. potvrditi; učvrstiti. congedo m oproštaj, rastanak; confessare tr. (prs. confèsso) prender ~ da qn. oprostiti se od priznati; poveriti; ha confessato koga. i suoi torti priznao je svoju kri- congelamento m mržnjenje, vicu. zamrzavanje; promrzlina. confezione f pakovanje, amba- congiùngere tr. (congiungo, laža; konfekcija. congiunsi, congiunto) spojiti, confidare tr. poveriti, uzdati se, sastaviti, povezati. imati poverenja. confidarsi rfl. congiuntivo m konjunktiv, za- poveravati se. visni način. confidenza f pouzdanje, pove- coniare tr. (prs. cònio) kovati renje; prisnost, familijarnost; (novac, medalje). poverljivo saopštenje; aver ~ coniglietto m zečić. con qn. biti s kim prisan; te lo coniglio m zec. dico in ~ kažem ti to u pove- coniugato adj. venčan, ože- renju. njen. confinare intr. graničiti se. con- cono m kupa; ~ gelato sladoled finarsi rfl. povući se, zatvoriti u kornetu. se, usamiti se. conoscente m i f poznanik, poz- confine m granica, međa. nanica. confóndere tr. (confóndo, con- conoscenza f poznavanje; poz- fusi, confuso) pomešati, pobr- nanstvo; spoznaja; znanje; fare la58
  • consonante~ di qn. upoznati se s kim; siamo čuvati, održati, očuvati; ~ nellaa ~ di ciò to nam je poznato; ha mente zadržati u uspomeni.perduto la ~ onesvestio se. conservarsi rfl. si conservaconóscere tr. (conósco, conòbbi, bene dobro je očuvan.conosciuto) znati, poznavati; considerare tr. (prs. consìdero) promatrati; razmotriti; smatrati; Craspoznati; lo conosco di nomepoznajem ga po imenu; s’è fatto uzeti u obzir.~ presto brzo je stekao glas. considerazione f promatranje;conosciuto adj. poznat. razmatranje; obzir; (stima)conquistare tr. osvojiti; zado- ugled, poštovanje; prèndere inbiti; ha conquistato la stima di ~ uzeti što u obzir; tenere in ~tutti stekao je opšte poštovanje. ceniti, poštovati.consapevolezza f svest; saz- considerévole adj. znatan,nanje. pozamašan.consecutivo adv. zaredom, uza- consigliare tr. (prs. consìglio)stopni, konsekutivan. savetovati; dobbiamo consi-consegna f isporuka, dostava, gliarci con lui moramo se posa-predaja; lasciare in ~ ostaviti na vetovati s njime.čuvanju. consiglio m savet, mišljenje;consegnare tr. (prs. consegno) veće; savet; odbor; chièdere ~ aisporučiti, izručiti. qn. pitati koga za savet; mutarconseguenza f posledica; ti- ~ predomisliti se; ~ dei ministrirare le conseguenze izvesti vlada; Presidente del Consigliozaključak; per ~ zbog toga. Predsednik vlade; Consiglio diconseguire (prs. conséguo) 1. Sicurezza savet bezbednosti.tr. postignuti, postići. 2. intr. consìstere intr. sastojati se (di(derivare) slediti, proizilaziti; ne qcs. od nečega).consegue che voi avete torto iz consolare 1. tr. (prs. consólo)toga proizilazi da niste u pravu. utešiti. 2. adj. konzularni.consenso m saglasnost; pri- consolazione f uteha.stanak, odobrenje. console m konzul.consentire (prs. consènto) 1. consolidare tr. učvrstiti, utvr-intr. pristati (na što); odobriti. diti, konsolidovati; ~ un debito2. tr. (concèdere) dopustiti, konsolidovati dug, pretvoriti gadopuštati. u dugoročni.conservare tr. (prs. consèrvo) consonante m suglasnik. 59
  • constatazione constatazione f zaključak, contemporàneo adj. savremen; konstatacija. istodoban. consueto adj. običan, uobičajen; contenere tr. (contèngo, con- secondo il ~ po običaju. tenni, contenuto) sadržati;C consultare tr. (prs. consulto) suzdržati, obuzdati, contenersi rfl. suzdržati se; savladati se; pitati za savet, konsultovati se; pogledati; devo ~ l’orario ferro- non fu più capace di contenersi viario moram pogledati u vozni nije se mogao više savladati. red; dovremo consultarci con contento adj. zadovoljan; rado- loro moraćemo se posavetovati stan, veseo; sono ~ zadovoljan s njima. sam, veseli me. consumare tr. (prs. consumo) contenuto m sadržaj; il ~ di un trošiti, potrošiti, jesti, konzumi- fiasco, di un romanzo sadržaj rati, habati, izlizati, istrošiti; ~ boce, romana. cibi, bevande pojesti, popiti. contessa f grofica, kontesa. consumo m potrošnja. continentale adj. kontinen- contadina f seljanka. talan, kopneni. contadino 1. m seljak. 2. adj. continente m kontinent, kopno; seljački. il ~ antìco stari kontinent contanti m pl. gotovina; in ~ u (Evropa, Azija, Afrika). gotovu, za gotovo. continuare (prs. contìnuo) 1. tr. contare tr. i intr. (prs. cónto) iz- nastaviti, produžiti. 2. intr. po- brojati, brojati; ~ su qn. računati trajati; essi contìnuano a prote- na koga; contiamo di partire stare oni i dalje protestuju; con- domani nameravamo sutra da tìnua nastaviće se (članak). otputujemo. continuazione f nastavljanje, contatto m dodir; stare in ~ biti nastavak; in ~ bez prestanka, u dodiru; venire in ~ con doći neprekidno. u vezu s. contìnuo adj. neprekidan, conte m grof. trajan, stalan; corrente continua contegno m ponašanje. istosmerna struja. contemplare tr. (prs. con- conto m račun; tener ~ di qcs. tèmplo) posmatrati, razmatrati; paziti na što, imati što na umu; predvideti. rèndersi ~ (di qcs.) uveriti se u contemporaneità f istovreme- što, shvatiti što; per ~ mio što se nost, savremenost. mene tiče; per ~ di qn. na nečiji60
  • convìncereračun; fa ~ che pretpostaviti, proveriti, nadgledati, kontroli-zamisliti; fare ~ su qn. računati sati.na nekoga; in fin dei conti na- controllo m nadziranje, nadzor,pokon, naposletku. kontrola.contorno m okvir, okolina; controllore m nadzornik, kon- trolor; ~ del treno kondukter. C(d’un piatto) prilog; costolettacon ~ kotlet s prilogom. convalescenza f oporavak.contrabasso m kontrabas. convalidare tr. potvrditi; potk-contrario 1. adj. protivan; su- repiti; overiti.protan; oprečan. 2. m suprot- convegno m sastanak; naučninost; al ~ naprotiv; è accaduto skup, kongres.il ~ desilo se suprotno. convenévole 1. adj. zgodan,contrastare (prs. contrasto) 1. odgovarajući, prikladan. 2. mintr. boriti se protiv nečega, su- prikladnost; pristojnost; oltre ilprostaviti se; prepirati se. 2. tr. ~ više nego što treba; convene-osporavati; protiviti se (čemu); voli izrazi poštovanja, laskavenessuno può contrastarmi quel reči; dopo i sòliti ~ cominciòposto niko mi ne može ospora- a entrare in argomento nakonvati ono mesto. uobičajenih uljudnih reči počeocontrasto m protivnost, ne- je raspravljati o predmetu.slaganje; è venuto a ~ con la conveniente adj. zgodan, po-direzione došao je u sukob s di- godan, prikladan, koji odgo-rekcijom. vara.contratto m ugovor. convenire intr. (convèngo,contribuìre tr. (prs. contri- convénni, convenuto) sastatibuìsco) doprinositi, doprineti; se; složiti se; non mi convienesudelovati (u nečemu). ne isplati mi se; bisogna ~ checontributo m doprinos, udeo. treba priznati da; gli conviene dicontro 1. prp. protiv; nasuprot; spèndere tanto? isplati li mu seha battuto ~ il muro udario je da troši toliko?o zid; marciàrono ~ il nemico conversazione f razgovor, kon-krenuli su protiv neprijatelja. verzacija; fare un po’ di ~ raz-2. adv. protiv; hanno votato ~ govarati malo.glasali su protiv; per ~ naprotiv, convìncere tr. (convinco, con-nasuprot tome. vinsi, convinto) uveriti, ubediti,controllare tr. (prs. contròllo) nagovoriti; l’ho finalmente con- 61
  • convincersi vinto napokon sam ga uverio. duhom. convincersi rfl. uveriti se; si è coraggioso adj. hrabar, od- convinto di aver torto uverio se važan. da nije u pravu. corda f uže; kanap; sajla; stru-C convinzione f uverenje, ube- menti a ~ žičani instrumenti, đenje. tenere qn. sulla ~ držati nekoga convivere tr. živeti zajedno; u neizvesnosti. živeti sa nekim. cordiale adj. srdačan; cordiali convulso 1. adj. grčevit, saluti srdačni pozdravi. cor- grozničav. 2. m grč; napad. dialmente adv. srdačno. coperchio m poklopac. cordialità f srdačnost, ljubaz- coperta f pokrivač. nost. copertina f mali pokrivač; omot coricare intr. položiti, povaliti, knjige; naslovna strana. staviti u krevet. coricarsi rfl. coperto 1. adj. pokriven, leći. prekriven, obučen, zaštićen. 2. cornetto m kifla, kroasan. m stoni pribor; essere al ~ biti corno m rog (pl. le corna); non pod krovom. vale un ~ ništa ne vredi; fare le copiare tr. prepisivati; kopirati; corna pokazati rogove. imitirati, preslikavati. coro m (pevački) hor. copia f kopija. corona f venac, kruna; (muz.) coppa f čaša; pehar; ~ di gelato korona. sladoled u čaši. corpo m telo; il ~ insegnante coppia f par; in ~ u paru. nastavnički zbor; ~ d’armata coprire tr. (còpro, coprii, co- vojni korpus; spirito di ~ timski pèrto) pokriti, pokrivati, posuti, duh. obasuti, podmiriti prekriti; ~ di corredare tr. opremiti, snab- lodi obasuti pohvalama; ~ un deti. posto zauzimati neko mesto; corrèggere tr. (corrèggo, cor- copriti meglio pokri se bolje, ~ rèssi, corrètto) ispraviti, ispra- le spese pokriti troškove. vljati, popraviti. coraggio m hrabrost, odvažnost; correlazione f korelacija, uza- bisogna farsi ~ treba se ohra- jamni odnos. briti; coraggio! samo hrabro! corrente 1. adj. tekući; običan; non devi pèrderti di ~ ne smeš mese ~ ovaj mesec; acqua ~ se obeshrabriti, ne smeš klonuti tekuća voda; conto ~ tekući62
  • coscienzaračun. 2. f tok; struja; c’è ~ il ~ delle stagioni tok godišnjihd’aria promaja je. doba; ~ estivo letnji kurs; ~ dicórrere (córro, córsi, córso) danza plesni kurs; l’anno inintr. trčati, juriti, žuriti, teći, ~ tekuća godina, capitano diproticati; correr via otrčati; ~ a lungo ~ kapetan duge plovidbe. Cpiù non posso trčati do iznemo- corte f dvor; dvorište; fare la ~glosti; correva l’anno 1971 bilo udvarati se; (prav.) Corte d’Ap-je godine 1971; ci correva poco pello Apelacioni sud.che malo je trebalo da; corre corteo m povorka.voce che govori se da, širi se cortese adj. ljubazan, prijatan,glas da. učtiv, izdašan, velikodušan.corretto adj. ispravan. cortesia f ljubaznost, prijatnost;correzione f ispravka; ko- per ~ molim; mi faccia la ~ bu-rekcija. dite tako ljubazni.corridoio m hodnik; prolaz. cortile m dvorište.corriere m glasnik, vesnik; cortina f zavesa; una ~ dikurir. nebbia dimna zavesa.corrispondente 1. m dopisnik, corto adj. kratak; ~ di vistaizveštač. 2. adj. odgovarajući. kratkovidan; ~ di mente kra-corrispondenza f dopisivanje; tkouman; sono ~ a quattrinipodudaranje; non c’è ~ fra le oskudevam u novcu.sìngole parti nema podudaranja cosa f stvar; predmet; posao;između pojedinih delova. događaj; pojava; qualche ~corrispóndere intr. odgovarati, nešto; (che) ~ vuole, dice, fa štapodudarati se. želi, kaže, čini (on); šta želite,corrotto adj. iskvaren. kažete, činite (Vi); di che ~corsa f trčanje; vožnja; ~ a parla? o čemu govorite? nonostàcoli trka s preponama; di ~ è chi sa che ~ nije bogzna šta;trkom. tante cose! svako dobro!corsìa f bolnička soba, coscia f but, butina; bedro; ~ disaobraćajna traka, (sport) staza; pollo pileći batak, ~ di vitelloprolaz između sedišta u bio- teleći but.skopu. coscienza f savest; svest; libertàcorso m šetalište, korzo; kurs; di ~ sloboda savesti; rimorso dismer, tok; il ~ delle acque tok ~ griža savesti; ho la ~ tran-voda; essere in ~ biti u opticaju; quilla savest mi je mirna. 63
  • così così adv. tako, ovako; ~ ~ os- costrìngere tr. (costringo, rednje; e ~ via i tako dalje; per costrinsi, costrétto) prisiliti, ~ dire da tako kažem; ~... come primorati, naterati (a qcs. na tako ... kao. nešto).C cosiddetto adj. takozvani. costruìre tr. (prs. costruìsco) graditi; sastaviti; ~ in serie izra- cosmetico adj. kozmetički. cospargere tr. (prs. cosparso) diti serijski. posuti, rasuti. costruttore f konstruktor. cospicuo adj. značajan, znatan, costruzione f građenje, pozamašan, ugledan. građevina; konstrukcija. costa f obala, padina, obronak; costui prn. taj, ovaj. strana; bok rebro; ~ articolata costume m običaj, navika; razuđena obala. nošnja; ~ da bagno kupaći costare intr. (prs. còsto) stajati, kostim; ~ nazionale narodna koštati; quanto costa il chilo? nošnja. pošto je kilogram? quanto mi cotone m pamuk; di ~ pamučan; costa doverti lasciare kako mi vivere nel ~ živeti u svili i ka- je teško što te moram ostaviti. difi. costeggiare tr. (prs. costéggio) cotto 1. adj. kuvan; pečen. 2. m ploviti uz obalu; costeggiammo pečena glina, terakota, opeka, la parte settentrionale dell’ innamorato ~ zaljubljen do isola plovili smo uz severnu ušiju. obalu ostrva. cozza f dagnja, mušula. costellazione f sazvežđe. cranio m lobanja. costituìre tr. (prs. costituisco) cratère m krater (vulkana). sačiniti; sastaviti; utemeljiti, cravatta f kravata; annodare la osnovati. costituirsi rfl. predati ~ vezati kravatu. se (vlasti). creare tr. (prs. crèo) stvoriti, costituzione f osnivanje; ustav. stvarati. costo m cena, trošak; aprezzo creazione f stvaranje; osnivanje; di ~ uz kupovnu cenu; a ogni ~ postsavljanje, naimenovanje. pošto-poto, svakako. credenza f ormar za posuđe (u costola f rebro. kuhinji), kredenac; verovanje; costoletta f rebarce, kotlet. veresija. costretto adj. primoran, pri- crédere tr. i intr. (prs. crédo) siljen. verovati; misliti, smatrati; lo64
  • cullarecrédo verujem u to; lo credevo crocetta f krstić.più furbo smatrao sam ga lu- crollare tr. pasti, srušiti se.kavijim; non credevo ai propri cronaca f hronika, letopis.occhi nisam svojim očima ve- crostaceo m ljuskar.rovao. crostino m vrsta kolača od testa; kriška preprženog hleba. Ccrédito m veresija, kredit; a ~na veresiju; far ~ a qn. krediti- cruciale adj. suštinski,rati nekoga. odlučujući.crema f krema; kajmak, pa- cruciverba f ukrštene reči.vlaka; ~ per scarpe pasta za crudele adj. okrutan. crudel-cipele. mente adv. surovo.crepare intr. uginuti. crudeltà f okrutnost, surovost.crescére intr. (crésco, crébbi, crudo adj. sirov, nekuvan; (fig.)cresciuto) rasti, napredovati; oštar, surov; il ~ inverno ljutacom’è cresciuto presto quel zima.ragazzo kako je brzo narastao cubo m kocka, kub.onaj dečak; ~ in nùmero (u) cucchiaio m kašika.množiti se. cucciolo m štene, psetance.crescita f rast. cucina f kuhinja; far la ~ ku-cresta f kresta. vati; ~ elettrica šporet.cretino m kreten. cucinare tr. (prs. cucino) ku-criminale adj. kriminalan, vati.zločinački. cucire tr. (prs. cucio) šiti,crisi f kriza. šivati; màcchina da ~ mašina zacristallo m kristal. šivenje.cristianesimo (cristianità) m cuffia f (kupaća) kapa; slušalice;hrišćanstvo. ~ del suggeritore šaptaonica (ucriterio m kriterijum. pozorištu); (fig.) uscire per ilcrìtica f ocena, kritika. rotto della ~ nekako se izvući.croato 1. adj. hrvatski. 2. m cugina f rođaka; sestra od tetkeCroato Hrvat. (strica, ujaka).Croazia f Hrvatska. cugino m rođak; brat od tetkecroccante adj. hrskav. (strica, ujaka).croce f krst; la Croce Rossa Cr- cui prn. kome, kojoj, kojima.veni krst, hitna pomoć; a occhio culla f kolevka.e ~ otprilike; približno. cullare tr. ljuljati, njihati. 65
  • cultura cultura f kultura. lečiti se; aver ~ di qcs. brinuti se cuoca f kuvarica. o čemu; con ~ s pažnjom. cuòcere tr. (cuòcio, còssi, curare tr. starati se, nastojati; còtto) kuvati; peći; la pasta è voditi računa, lečiti. curarsi cotta testenina je kuvana; ~ in rfl. lečiti se; ~ di qcs. lečiti se forno peći u rerni. od čega.D cuoio m koža; borsa di ~ kožna curiosità f radoznalost; tašna; tirare le cuoia adapeti, neobičnost; kuriozitet. otegnuti papke. curioso adj. radoznao; sono ~ cuore m srce; (fig.) središte; il da visitare la mostra želim po- ~ batte srce kuca; nel ~ dell’in- setiti izložbu. verno usred zime; senza ~ ne- curva f kriva linija; zavoj, milosrdan; ciò mi sta a ~ to mi okuka. leži na srcu, do toga mi je. curvo adj. kriv, zakrivljen; po- cupo adj. duboka (bol); zagasit vijen, pogrbljen. (boja); mračan; ćutljiv; rosso ~ cuscino m jastuk. zagasito crven. custode m čuvar, stražar. cùpola f svod, kupola. custodire tr. (prs. custodisco) cura f briga, lečenje; far una ~ čuvati, nadzirati. D D, d (di) m ili f D, d. si estrae dalle miniere ugalj se da prp. od; iz; sa; ka, kod; često vadi iz rudnika. 2. mesto; izvor, se prevodi bez predloga; spaja poreklo; l’ho appreso dai gior- se s određenim članom: dal (da nali saznao sam to iz novina; di- + il), dallo (da + lo), dalla (da scende da famiglia di contadini + la), dai (da + i), dagli (da + potiče iz seljačke porodice; (ar- gli), dalle (da + le); označava: tibutivno); Leonardo da Vinci, 1. prostorno udaljavanje; sono Francesca da Rimini. 3. mesto; partiti da Roma otputovali su iz udaljenost; distante cinque chi- Rima; (fig.) contare da 10 in su lòmetri dalla città udaljeno je brojiti od 10 naviše; il carbone pet kilometara od grada; àbita66
  • D, dnon lontano dal centro stanuje kciju; era stimato da tutti svinedaleko od centra; (fig.) è su ga cenili; l’ho saputo da luimolto lontano dalla verità vrlo to sam saznao od njega; i ramije daleko od istine. 4. mesto; erano agitati dal vento vetarl’Adriàtico divide l’Italia dalla je tresao grane. 11. odvajanje;Croazia Jadransko more deli rastavljanje (atributivno, izaItaliju od Hrvatske; bisogna di- nekih prideva); lontano dalla Dstìnguere il vero dal falso treba patria daleko od domovine;razlikovati istinu od laži; (u ovu réduce dal fronte na povratkugrupu spadaju mnogi glagoli s fronta; immune da difetti bezsa predlogom da: separare da; nedostataka. 12. kretanje prema;staccare da; trasferire da; libe- vado da lui idem kod njega; sirare da itd.). 5. dopunu za mesto sono recati dall’avvocato pošliu vezi sa predlogom a; l’hanno su do advokata; da che partetrasferito da Milano a Londra vai? na koju stranu ideš? 13.premestili su ga iz Milana u kretanje kroz (ili preko); pas-London; dal primo all’ultimo od seremo da Milano proći ćemoprvog do poslednjeg; da capo preko Milana; sono passatia fondo od početka do kraja. 6. dalla (per la) finestra prošli suvremensku dopunu; è malato da kroz prozor. 14. stanje u mestu;due mesi bolestan je (već) dva abita dalla madre stanuje kodmeseca; da allora in poi odonda; majke; pranzeremo dai genitoridalle otto alle nove od osam do večeraćemo kod roditelja. 15.devet. 7. uzrok; tremava dal svrha; dužnost (atributivno);freddo tresao se od zime; qui si una màcchina da cucire mašinascoppia dal caldo ovde je vruće za šivenje; un cavallo da corsada poludiš. 8. sredstvo; lo rico- trkački konj; diritti da difénderenobbi dalla voce prepoznah ga prava koja treba braniti. 16. sa-po glasu; egli lo farà da sé on stavni dio imenskog predikata;će to sâm učiniti. 9. svojstvo essere testardi è da bestie tvr-(atributivno); era zoppo da una doglavost je odlika životinja;gamba bio je hrom na jednu non é da te (= degno di te) farenogu; era cieco da un occhio queste cose nije dostojno tebebio je slep na jedno oko; un vec- da tako radiš. 17. način ili pre-chio dai capelli bianchi starac dikativni odnos; véstono dasede kose. 10. pasivnu konstru- contadini nose narodnu nošnju; 67
  • daccapo ti parlo da amico govorim ti néggio) oštetiti, oštećivati; kao prijatelj; combattérono da škoditi; nauditi (kome). leoni borili su se kao lavovi. 18. danno m šteta, oštećenje; chie- doba; položaj (predikativno); da dere i danni tražiti odštetu. gióvane kao mladić; da grande danza f (= il ballo) ples, igra. vuol fare l’ingegnere kad bude danzare intr. (prs. danzo) (=D odrastao, želi biti inženjer; lo ballare) plesati, igrati. conobbi da tenente upoznao dappertutto adv. svuda, po- sam ga kad je bio poručnik. 19. svuda; l’ho cercato ~ ma non posledična rečenica; sono così sono riuscito a trovarlo tražio stanco da non poter règgermi sam ga svuda, ali ga nisam in piedi tako sam umoran da ne uspeo pronaći. mogu stajati na nogama; è stata dapprima adv. najpre, isprva. una rappresentazione da ri- dappoco adj. bezvredan, ne- cordàrsene bila je to predstava bitan. koja će se pamtiti. 20. uzorak; dare (do, diedi, dato) 1. tr. dati, odnos; egli dipinge dal vero on davati; (consegnare) predati; slika iz prirode; abbiamo preso mi dai? hoćeš li mi dati? ~ il esempio da loro ugledali smo consenso pristati; ~ una mano se na njih. 21. u vezi s drugim pomoći; ~ da mangiare dati predlogom ili prilogom; fin za jesti; mi dia, per favore del dall’anno scorso (već) od prošle sale molim vas, dajte mi so; ~ godine; da allora non gli scrivo il buon giorno a qn. zaželeti più odonda mu više ne pišem; kome dobar dan. 2. intr. ~ ai di qua dal monte s ove strane nervi nervirati; ~ del tu govo- brda. 22. u nekim drugim spoje- riti kome „ti”; dàrsela a gambe vima; da bravo! daj! hajde! ho pobeći trkom; darsi alla mùsica da fare imam posla; lo farò da posvetiti se muzici. me učiniću to sam. data f datum, vreme nastanka; daccapo adv. od početka; iz- in oggi ~ na današnji dan. nova; eccoci ~ opet ista pesma. dato 1. m podatak, činjenica. dado m kocka; kockica; (teh.) 2. p.p. od dare; dato che conj. matica, navrtka. budući da, jer. dama f gospođa, dama. dattilògrafa f daktilografkinja. dammi daj mi v. dare. davanti 1. adv. spreda, ispred. danneggiare tr. (prs. dan- 2. prp. ~ a qn. ispred nekoga.68
  • dente3. m prednja strana; sul ~ na dedicare tr. (prs. dédico) po-prednjoj strani. svetiti (a qn. kome); ha dedi-davvero adv. zaista, zbilja; per cato la vita agli studi posvetio~ uistinu, zapravo. je život učenju. dedicarsi rfl.debito m dug, dugovanje. de- (a) posvetiti se (a qcs. čemu).bitamente adv. propisno, kako dedurre tr. (deduco, dedussi,treba. dedótto) izvesti, izvoditi Ddébole 1. adj. slab; nejak; uomo (zaključak); odbiti, oduzeti (da~ slabić. 2. m slabost; slabić; qcs. od čega); ~ le spese odbitiavere un ~ per qn. voleti neku troškove.osobu; avere un ~ per qcs. imati deficiente 1. adj. nedovoljan. 2.sklonost za čim. m budala, glupak, kreten.debolezza f slabost. definire tr. odrediti, definisati,decadenza f opadanje, propa- isplanirati.danje. degno adj. dostojan, vredan; ~decenne 1. adj. desetogodišnji. di lode hvale vredan; non è ~ di2. m i f desetogodišnjak. te nije dostojan tebe.decennio m decenija. delicato adj. nežan, osetljiv, de-decìdere tr. (decido, decisi, de- likatan; una questione delicataciso) rešiti, odlučiti; ho deciso delikatno pitanje.di odlučio sam da. decidersi delineare tr. prikazati u glavnimrfl. odlučiti se; ci siamo decisi crtama; skicirati, ocrtati.a restare odlučili smo da osta- delitto m zločin.nemo. delizioso adj. dražestan, ljubak;decifrare tr. dešifrovati. presladak; prekrasan, ukusan.dècimo 1. adj. deseti. 2. m; un deludere tr. razočarati.~ desetina. deluso adj. razočaran.decisione f odluka; occorre demografico adj. demografski.prèndere una ~ treba se denaro m novac; denari con-odlučiti. tanti gotov novac.decollare intr. (prs. decòllo) denominazione f naziv; ime;uzleteti (avion); l’aereo è decol- imenovanje.lato alle otto avion je uzleteo u denso adj. gust.osam. dente m zub; ~ incisivo sekutić;decorare tr. ukrasiti, okititi, ~ molare kutnjak; mi duole undekorisati; odlikovati. ~ boli me zub; ho mal di denti 69
  • dentifricio imam zubobolju; devo cavare deserto 1. adj. pust, prazan; un ~ moram da izvadim zub. napušten. 2. m pustinja. dentifricio m pasta za zube. desiderare tr. (prs. desìdero) dentista m zubar. želeti, žudeti; desìdero (di) rive- dentone m veliki zub. derti presto želim da te uskoro dentro 1. adv. unutra, iznutra; vidim.D méttere ~ uhapsiti. 2. prp. u; u desidèrio m želja; ~ di qcs. želja roku od; ~ dieci giorni u roku za čim; ho un gran ~ di riposo od deset dana. veoma mi je potreban odmor. denuncia f prijava; prijavlji- design m dizajn. vanje; otkaz, raskid. designer m dizajner. denunziare tr. prijaviti. designare tr. (prs. designo) deodorante m dezodorans. označiti, odrediti; hanno già de- deponente m i f ulagač, depo- signato il giorno dell’incontro nent. već su odredili dan susreta. deporre tr. (depóngo, depósi, destare tr. (prs. désto) buditi; depósto) skinuti; svrgnuti; ~ le quel rumore mi ha destato onaj armi položiti oružje. šum me je probudio. depositare tr. (prs. depòsito) destinare tr. dosuditi; odrediti; uložiti, odložiti, dati na čuvanje; nameniti. deponovati. destinatario m primalac. depòsito m ulaganje, depono- destinato adj. predodređen. vanje; ulog; skladište; ~ bagagli destinazione f odredište, na- garderoba (na železničkim sta- mena, određivanje; sono giunti nicama). felicemente a ~ stigli su srećno depurare tr. prečišćavati, oči- na odredište. stiti. destìno m sudbina. depuratore m prečistač. destra f desna ruka, desnica; te- derivare tr. izvoditi, izvlačiti nere la ~ ići (ili voziti) desno; a (da qcs. iz čega), proisticati, ~ desno, nadesno. proizilaziti. destro adj. desni; (àbile) vešt; descritto adv. opisan. okretan. descrìvere tr. (descrivo, de- detergente m sredstvo za scrissi, descritto) opisati, opi- čišćenje, deterdžent. sivati. determinare tr. odrediti, ut- descrizione f opis, opisivanje. vrditi; odlučiti; navesti (na70
  • diodluku). il canto degli uccelli poj ptica;determinativo adj. koji lo studio delle lingue učenje je-određuje; (gram.) articolo ~ zika; la società di assicurazioneodređeni član. osiguravajuće društvo; l’amoredettagliato adj. detaljan. det- della patria ljubav prema do-tagliatamente adv. podrobno; movini. 2. naziv (uz neke ime-detaljno. nice, kao città, isola, lago, re- Ddettaglio m pojedinost; véndere gione, mese, nome, cognome);al ~ prodavati na malo. la città di Roma grad Rim;dettare tr. diktirati. l’isola di Sicilia ostrvo Sicilija;dettato m diktat. il lago di Palić Palićko jezero;detto 1. p.p. od dire; le cose la regione di Toscana pokra-dette ono što je rečeno; ~ jina Toskana; il mese di lugliofatto; rečeno-učinjeno. 2. adj. mesec jul; il nome di Carlonazvan. ime Karlo. 3. drugi atribut; unadeturpare tr. unakaziti; nagr- statua di bronzo bronzani kip;diti. una bottiglia di vino boca vina;devastare tr. opustošiti, poha- un artìcolo di giornale novinskirati; upropastiti. članak; un uomo d’ingegno pa-deviare intr. (prs. devìo) skre- metan čovek; làcrime di gioianuti, skretati; zastraniti; odstu- suze radosnice; un colpo dipati. fucile hitac iz puške; degno didevoto adj. odan, privržen fede verodostojan; duro di cuore(a qcs, qn. čemu, kome); tvrdokoran. 4. partitivni genitiv;pobožan; devotìssimo (dev. mo) vuoi della frutta? hoćeš li voća?s poštovanjem (u pismima). ha ricevuto delle busse dobio jedi prp. od, iz; često se pre- batina; occorre dell’esperienzavodi bez predloga; spaja se s treba iskustva. 5. upoređivanje;određenim članom; del (di + il), è più veloce del vento brži je oddello (di + lo), della (di + la), vetra; lavora molto meno di tedei (di + i), degli (di + gli), delle radi mnogo manje od tebe; il(di + le); označava: 1. atribut ferro è più duro dell’oro gvožđe(čiji, čega?), la casa di mio je tvrđe od zlata; èrano gior-padre kuća mog oca; i vini di nate una più bella dell’altraFrancia francuska vina; il cor- bili su to dani jedan lepši odtile del palazzo dvorište palate; drugoga. 6. uzrok; piangeva di 71
  • di gioia plakao je od radosti; sono ...; egli è di difficile acconten- morti di fame umrli su od gladi. tatura teško ga je zadovoljiti; 7. način; lavórano di mala vo- quando sarete di passaggio per glia rade preko volje; è venuto Firenze ... kada budete prolazili di corsa došao je trkom; lavora kroz Firencu...; la città é stata sempre di notte radi uvek noću; presa d’assalto grad je osvojenD lo conosco di vista poznajem ga najuriš. 14. predikativnu do- iz viđenja. 8. sredstvo i mate- punu; rimasero di sasso skame- riju; la stanza era ornata di rose nili su se (od čuda); sono tornati soba beše ukrašena ružama; la di moda i capelli corti opet je casa è costruita di mattoni kuća u modi kratka kosa. 15. sadržaj, je sagrađena od cigle; ha spal- predmet; abbiamo parlato di mato il pane di burro premazao tutto govorili smo o svemu (i je hleb puterom. 9. ograničenje; svačemu); hanno discusso di la Vojvodina abbonda di grano mùsica raspravljali su o muzici; Vojvodina je bogata žitom; quel parliamo d’altro pređimo na ragazzo manca d’ingegno onaj drugo (govorimo o drugom). je dečak slabe pameti; è stato 16. ispred infinitiva; penso di accusato di furto optužili su partire stasera nameravam da ga za krađu. 10. poreklo, od- otputujem večeras; dice di voler vajanje; di dove sei? odakle si? parlare kaže da hoće da govori; sono di Milano iz Milana sam; è mi rincresce di sentire tali cose nativo dell’Ungherìa rodio se u žao mi je što čujem takve stvari. Mađarskoj; sono usciti di casa 17. uvodi logički subjekat; che izašli su iz kuće. 11. u izrazima canaglia di ragazzo! kojeg li za vreme; di giorno danju; di nevaljalca! che pezzo di giova- notte noću; di buon’ora rano notto! kakva momčina! quella (ujutro); d’estate leti. 12. ispred strega di donna! kakva veštica! izraza za broj i meru; il tuo oro- 18. uz glagol dare; dare del logio avanza di cinque minuti tu govoriti nekom na ti; dare tvoj sat ide pet minuta napred; del Lei govoriti nekome na Vi. un libro di pochi soldi jeftina 19. iza nekih prideva; privo di knjiga; egli è maggiore di due danaro bez novca; desideroso anni on je dve godine stariji. 13. di lode željan pohvale; biso- sastavni deo predikata; sono gnévole d’aiuto onaj kome je del parere che ... smatram da potrebna pomoć.72
  • digadì m inv. dan; buon ~! dobar (čim); ~ di me iza mene; ~ ildan! tàvolo iza stola.diacono m đakon. difèndere tr. (difendo, difesi,diàgnosi f dijagnoza; fare una ~ difeso) braniti, odbraniti; štititi.postaviti dijagnozu. difendersi rfl. braniti se.diàlogo m dijalog, razgovor. difensore m branilac.diapositiva f slajd, dijapozitiv. difesa f odbrana; zaštita; prèn- Ddiario 1. m dnevnik; ~ di classe dere le difese di qn. zauzeti seškolski dnevnik. 2. adj. dnevni, za nekoga.svakodnevni. difetto m mana, nedostatak;diàvolo m vrag, đavo; un buon c’era ~ di energìa elèttrica nije~ naivčina; fa un freddo del ~ bilo struje.vraški je hladno; sono come il difettoso adj. neispravan, de-diavolo e l’acqua santa to je ko fektan; nesavršen; nepotpun.bog i šeširdžija; che ~ volevi? differente adj. različit,kog si đavola hteo? alla diavola drugačiji.navrat-nanos; pollo alla dia- differenza f razlika; tra me e luivola pile na pikantan način. ci sono delle diferenze izmeđudicembre m decembar; in ~ u mene i njega ima neslaganja; adecembru; il primo ~ prvi de- differenza di noi essi non vannocembar, prvoga decembra; ai mai in gita za razliku od nas oniprimi di ~ početkom decembra; nikad ne idu na izlet; una bellaa fine ~ krajem decembra. ~ poprilična razlika.dichiarare tr. (prs. dichiaro) difficile adj. težak, mučan, nez-izjaviti, objaviti, izneti; razja- godan.sniti, objasniti; avete qualcosa difficoltà f teškoća, poteškoća;da ~? imate li šta da izjavite? essi si dibàttono in mezzo adiciannove num. devetnaest. mille ~ oni se bore s mnogimdiciassette num. sedamnaest. teškoćama.diciotto num. osamnaest. diffóndere tr. širiti (vesti),dieci num. deset. proširiti, rasprostranjivati; rasi-dieta f dijeta; stare a ~ držati pati; ~ voci raznositi glasine.dijetu. diffuso adj. raširen, raspro-dietro 1. adv. pozadi, iza; la- stranjen, razvučen, preopširan,sciarsi ~ qn. ostaviti koga za rasut, difuzan.sobom. 2. prp. iza (koga), za diga f brana. 73
  • degestivo degestivo 1. adj. koji pomaže je pao; l’interesse per la buona varenju, koji vari. 2. m digestiv. mùsica non va diminuendo za- dignità f dostojanstvo, ugled. nimanje za dobru muziku ne digressione f udaljavanje od opada. predmeta, digresija; skretanje. dimora f boravište, dom, dilatare tr. širiti, rašiti, proširiti. stanište; boravak, prebivanje;D dileguarsi (prs. mi diléguo) odugovlačenje; senza ~ bez ok- iščeznuti, udaljiti se, razići se. levanja, hitro. diletto 1. adj. drag, mio, ljubak. dimostrare 1. tr. (prs. dimó- 2. m uživanje, slast; milina; ra- stro) pokazati, dokazati. 2. intr. zonoda, zabava. (manifestare) demonstrirati. diligente adj. marljiv, vredan; dimostrativo adj. koji doka- istrajan; pažljiv, brižan. zuje, dokazni; (gram.) pokazni; diluvio m potop; pljusak; po- pronome ~ pokazna zamenica. plava; ~ universale biblijski dinanzi 1. adv. spreda, s prednje potop. strane. 2. prp. ~ a ispred, pre, dimagrante adj. za mršavljenje; ~ che pre nego što, il giorno ~ si è sottoposta a una dieta ~ prethodni dan; l’auto si fermò podvrgla se dijeti mršavljenja. davanti al portone auto se zau- dimagrire tr. mršaviti, omr- stavio ispred kućnih vrata. šaveti. dintorni m pl. okolina; i ~ di dimenare tr. (prs. diméno) Belgrado okolina Beograda; tresti, bacakati; mrdati; ~ la abbiamo fatto una gita nei coda mahati repom. dintorni della città bili smo na dimenticare tr, intr. (prs. di- izletu u okolini grada. méntico) zaboraviti nešto; ho Dio m, dio m (pl. gli dei) Bog, dimenticato l’indirizzo di mio bog; per l’amor di ~ za ime zio zaboravio sam adresu moga božije, za boga. strica. dimenticarsi rfl. zabo- dipartimento m oblast, raviti (di qcs.), smetnuti s uma; područje; odsek, odeljenje. propustiti. dipèndere intr. (dipèndo, dipési, diminuire 1. tr. (prs. dimi- dipéso) zavisiti (da qcs, qn. od nuìsco) smanjiti, sniziti; ~ le čega, koga); tutto dipende dalle razioni smanjiti obroke. 2. intr. circostanze sve ovisi o prili- smanjiti se, opadati; il livello del kama; dipende! videćemo! fiume è diminuito vodostaj reke dipendenza f zavisnost.74
  • disegnaredipìngere tr. (dipingo, dipinsi, imam pravo da ga to pitam; ~dipinto) slikati, naslikati; ~ dal romano rimsko pravo.vero slikati iz prirode. disagio m neudobnost; nevolja;dipinto m slika. oskudica; nelagodnost.diramarsi (prs. si dirama) raz- disastro m (velika) nesreća;granati se, raširiti se. slom, katastrofa; propast.dire tr. (dico, dissi, detto) reći, discàrico m rasterećenje; opra- Dkazati; a ~ il vero istinu da vdanje; a mio ~ za moje opra-kažem; vuol ~ znači; come hai vdanje.detto? kako si rekao? come ha discendente 1. adj. silazni,detto? kako, molim? dico bene? padajući. 2. m i f. potomak.je li tačno (što kažem)? non c’è discéndere intr. (discéndo,che ~ tako je, nema spora; così discési, discéso) sići, silaziti;dicendo tim rečima. spuštati se.direttamente adv. neposredno; discesa f silazak; spust (u ski-direktno. janju); nizbrdica.direttìssimo adj. najdirektniji; dischetto m disketa.treno ~ ekspresni voz. disco m ploča.diretto adj. direktan nepos- discórrere intr. (discorro, di-redan; prav; treno ~ brzi voz; scorsi, discorso) razgovarati,trasmissione in diretta direktan pričati.prenos, prenos uživo. discorso m razgovor; govor; ~direttore m upravnik; direktor; diretto upravni govor.~ d’orchestra dirigent. discosto 1. adj. udaljen, dalek.direttrice f direktorka. 2. adv. daleko; poco ~ neda-direzione f pravac; upravljanje, leko.rukovođenje; uprava, direkcija. discreto adj. diskretan.dirìgere tr.(dirigo, diressi, di- discussione f rasprava, disku-retto) voditi, uputiti, upravljati, sija; la ~ prosegue diskusija sedirigovati, rukovoditi. dirigersi nastavlja.rfl. (verso) uputiti se (u smeru). discùtere tr. (discuto, discussi,dirimpetto adv. nasuprot, na- discusso) raspravljati, diskuto-spram, preko puta. vati (di qcs.); discuteremo condiritto 1. adj. uspravan; ravan; calma raspravljaćemo na miru.prav; sta su ~ ! drži se ravno! disegnare tr. (prs. diségno) na-2. m pravo; ho il ~ di chièderlo crtati, crtati, skicirati. 75
  • disegno disegno m crtanje; crtež, nacrt; disperato adj. očajan, bez- ~ di legge nacrt zakona. nadan. disgrazia f nesreća; per ~ disperazione f očajanje, očaj; nesrećom. quel ragazzo mi mette in ~ onaj disgraziato 1. adj. nesretan. 2. me dečak dovodi do očajanja. m nesretnik, bednik. dispetto m prkos, inat; fare di-D disgustoso adj. odvratan, spetti a qn. napakostiti kome, za- gadan, mučan. dirkivati koga; per ~ iz inata. disinvoltura f opuštenost, ot- dispiacere 1. intr. (dispiaccio, vorenost; lakomislenost; be- dispiacqui, dispiaciuto) ne zobzirnost; con molta ~ sasvim sviđati se, ne dopadati se, hladnokrvno. osećati žaljenje; mi dispiace (di disoccupato 1. adj. besposlen, non essere arrivato in tempo) nezaposlen. 2. m nezaposleni. žao mi je (što nisam stigao na disonorare tr. obeščastiti, osra- vreme); se non le dispiace ako motiti. vam nije neugodno, ako prista- disordinato adj. neuredan, jete. 2. m neugodnost, muka, nesređen. briga; con mio vivo ~ devo co- disórdine m nered; metter in ~ municarle na moju veliku žalost poremetiti, pobrkati; disordini moram vam javiti. pl. neredi, pobune; sono sco- disponìbile adj. raspoloživ, na piati disordini izbili su neredi. raspolaganju. dìspari adj. inv. neparan, disporre (dispòngo, dispòsi, nejednak. dispòsto) 1. tr. rasporediti, raz- dispensa f ostava, špajz; kre- mestiti; urediti; pripremiti; na- denac, kuhinjski orman; raspo- rediti; raspolagati; skloniti. 2. dela, deoba; nastavak; pubbli- intr. odrediti; ~ di qcs. raspola- care a ~ objavljivati u nastav- gati čim. cima; dispense (universitarie) disposizione f raspolaganje, ra- skripta. spored, odredba; sono a Sua ~ disperare intr. (prs. dispèro) iz- stojim Vam na raspolaganju. gubiti nadu; i mèdici dispèrano disposto adj. spreman, sklon; di salvarlo lekari gube nadu non sono ~ a cèdere ne želim da će ga spasiti; far ~ dovesti popustiti. do očajanja. disperarsi rfl. dispregiativo adj. prezriv. očajavati, tugovati. disprezzare tr. prezreti, prezi-76
  • diventarerati, omalovažavati. razonoditi. distrarsi rfl. razo-disprezzo m prezir. noditi se, zabaviti se.disputa f rasprava, diskusija; distratto adj. rasejan.prepirka. distribuìre tr. deliti, razdeliti,distacco m rastojanje; razmak; razdavati.odvajanje. distribuzione f raspodela, di-distante adj. udaljen, dalek. stribucija; distributore di ben- Ddistanza f daljina, udaljenost, zina benzinska pumpa.rastojanje; a tre metri di ~ na 3 distrùggere tr. (distruggo,metra udaljenosti. distrussi, distrutto) razoriti;distare intr. (prs. 3. dista) biti porušiti; uništiti.udaljen. distruttore 1. adj. rušilački. 2.distèndere tr. (distèndo, distési, m rušilac.distéso) otegnuti, produžiti; disturbare tr. (prs. disturbo)prostrti, položiti, raširiti. di- remetiti, poremetiti, smetati;stendersi rfl. opustiti se; širiti non mi disturbi ne smetaš mi;se; leći, prileći, opružiti se. disturbo? smetam li?distesa f prostranost; širina; ~ di disturbo m smetanje, smetnja;campi prostrana površina polja; ho ~ di stòmaco imam stomačneprostranstvo. smetnje; Le tolgo il ~ neću Vamdistìnguere tr. (distinguo, di- više smetati.stinsi, distinto) razlikovati, ra- disubbidiente adj. neposlušan.zaznati, razabrati; non riuscivo dito m prst (pl. i diti ili le dita);a distìnguerlo per la distanza un ~ di vino prst (ili gutljaj)nisam uspevao da ga raspoznam vina; non alzare un ~ ni prstomzbog daljine. ne mrdnuti; essere a un ~ dadistinta f popis; spisak (cena, qcs. biti nadomak nečega, natroškova); obračun. dlaku od nečega.distinto adj. (diverso) različit; ditta f firma, preduzeće.(chiaro) jasan, razgovetan; divano m divan, kanabe; ~ letto(fig.) odličan; otmen, ugledan; kauč.distinti saluti, con distinta stima divenire 1. intr. (divèngo, di-s poštovanjem. vénni, divenuto) v. diventare.distrarre tr. (distraggo, di- 2. m postojanje; zbivanje; na-strassi, distratto) odvući, skre- stajanje.nuti pažnju; (svagare) zabaviti, diventare intr. (prs. divènto) 77
  • diverso postati; diventò rosso di ver- divisione f deljenje; deoba; ode- gogna zacrveneo se od stida. ljenje; podela; razdvajanje. diverso adj. različit, drugačiji; diviso adj. podeljen. non posso venire per diverse ra- divorare tr. (prs. divóro) gioni ne mogu doći zbog neko- žderati, gutati; ~ la strada brzo liko razloga. diversamente adv. voziti.D drugačije. divorziare intr. (prs. divorzio) divertente adj. zabavan. razvesti se. divertimento m zabavljanje, divorzio m razvod braka; fare ~ zabava, razonoda; la televi- razvesti se. sione è il mio ~ preferito moja dizionario m rečnik. najdraža razonoda je televizija; doccia f tuš; fare la ~ tuširati se; buon ~! dobra zabava! una ~ fredda hladan tuš (i fig.). divertire tr. (prs. divèrto) zaba- documento m isprava, doku- vljati, razonoditi. divertirsi rfl. ment; richièdere i documenti zabavljati se; ci siamo divertiti zatražiti dokumenta; presentare un mondo odlično smo se zaba- i documenti legitimisati se. vljali; non pensa ad altro che dodicesimo adj. dvanaesti. a divertirsi ne misli na drugo dódici num. dvanaest. nego na zabave. dogana f carina; carinarnica. divìdere tr. (divido, divisi, di- doganale adj. carinski; visita ~ viso) deliti, razdeliti, podeliti, carinski pregled. razdvojiti; ~ per tre podeliti sa doganiere m carinik. tri; giunti all’angolo, ci siamo doge m dužd. divisi kad smo stigli do ugla, dolce 1. adj. sladak; (fig.) blag, rastali smo se. mio; ~ come il miele sladak kao divieto m zabrana; ~ di sorpasso med. 2. m poslastica, kolač. zabranjeno preticanje; ~ di sosta dolcemente adv. slatko; blago, zabranjeno zaustavljanje; met- nežno. tere un ~ uvesti zabranu; ~ di dolere intr. (dòlgo, dòlsi, do- transito zabrana prometa. luto) boleti; mi duole la testa divino adj. božanski; božji, boli me glava; mi duole che božanstven. žalim što. divisa f uniforma; lozinka; dolore m bol; jad; ~ di denti zu- (strana) deviza; si è presentato bobolja. in ~ pojavio se u uniformi. doloroso adj. bolan, žalostan;78
  • dotareuna ferita dolorosa bolna rana; donatore m donator; ~ diuna notizia dolorosa žalosna sangue davalac krvi.vest. donde adv. odakle, otkuda; izdomanda f pitanje; rivòlgere čega; usled čega, zašto.una ~ (a) upitati koga; fare una donna f žena; ~ di servizio~ pitati; la mia ~ è stata accolta kućna pomoćnica.moja molba je primljena. donnina f ženica; bludnica, Ddomandare tr. (prs. domando) uličarka.pitati, upitati; tražiti; domàn- dono m dar, poklon, talenat; ri-dalo a lui pitaj njega (o tome); cévere in ~ primiti kao dar.domando la parola molim za dopo 1. prp. posle, iza; ~ tuttoreč; quanto domanda per tutti najzad; ~ un’ora nakon jednogquesti libri? koliko tražite za sata. 2. adv. posle, potom, zatim;sve te knjige? sùbito ~ odmah nakon toga; e ~ adomani adv. sutra; ~ mattina zatim; ~ che pošto (vremenski); ~sutra ujutro; dopo ~ prekosutra. Cristo posle Hrista.domattina adv. sutra ujutro; dopodiché conj. posle čega,~ alle otto ti aspetto davanti nakon što.alla facoltà sutra ujutro u osam dopoguerra m posleratnočekam te pred fakultetom. doba.doménica f nedelja; la ~ gene- dopopranzo m posle podne.ralmente andiamo in gita nede- doppio adj. dvostruk, dupli;ljom obično idemo na izlet. dvaput veći.domenicale adj. nedeljni. dorare tr. pozlatiti; pržiti, po-doméstica f kućna pomoćnica, hovati (dok ne porumeni).sobarica. dorico adj. dorski.domèstico 1. adj. domaći, dormire intr. (prs. dòrmo) spa-kućni. 2. m sluga. vati; ~ come un ghiro spavatidomicilio m prebivalište, kao top (doslovno: kao puh);boravište; kuća, stan. andar a ~ poći na spavanje.dominare tr. intr. (prs. dòmino) dorso m leđa, grbača; poleđina;vladati, gospodariti (nad čim). leđno plivanje; il ~ della manodominio m vlast; svojina; ~ co- nadlaktica.mune zajedničko dobro. dose f doza; obrok; količina.donare tr. (prs. dóno) darovati; dotare tr. snabdeti, opremiti;pokloniti; ~ il sangue dati krv. obdariti (di qcs. čime). 79
  • dote dote f miraz; vrlina; dar, spo- chie načuljiti uši. sobnost. droghiere m bakalin. dotto adj. učen, školovan. dubbio 1. m sumnja, neizve- dottore m doktor, lekar; učen snost; méttere in ~ qcs. posumn- čovek; učenjak. jati u nešto; senza ~ bez sumnje. dottoressa f lekarka, doktorka. 2. adj. sumnjiv, neizvestan.D dove adv. gde; kuda; dov’ è? dubitare intr. (prs. dùbito) gde je? dove sono? gde su? da sumnjati (di qn, qcs. na nekog, (di) ~ vieni? odakle dolaziš? va nešto); non dùbito che egli ~ vuoi idi kuda hoćeš; ~ che sia venga ne sumnjam da će on gde mu drago. doći. dovere 1. intr. (dèvo o dèbbo, duca m (pl. –chi) vojvoda. dovéi o devètti, dovuto) morati; ducale adj. vojvodski; Palazzo trebati; devi rènderti conto che ~ Duždev dvor (u Mlecima). la pazienza ha un lìmite moraš ducato m vojvodstvo. shvatiti da strpljivost ima gra- due num. dva, dve, dvoje; fac- nica; non devi farlo ne smeš ciamo ~ passi prošetajmo se to učiniti. 2. tr. dugovati, biti malo; in ~ udvoje; a ~ a ~ (dva) dužan; gli devo mille lire dužan po dva. sam mu 1000 lira; lo devo a lui duemila num. dve hiljade. che sono qui zahvaljujem njemu dunque conj. dakle; konačno; što sam ovde. 3. m dužnost, oba- èccoti ~ arrivato! konačno si veza; i doveri d’ufficio službene došao! dužnosti. duomo m katedrala. dozzina f tuce, dvanaestak. durante prp. za vreme, tokom; drago m (pl.-ghi) aždaja, zmaj. ~ la notte tokom noći; ~ la dramma m drama. guerra za vreme rata. drammàtico adj. dramatski, durare (prs. duro) 1. intr. tra- dramatičan. jati, izdržati; sono scarpe che dritto 1. adj. uspravan. 2. m dùrano poco to su cipele koje prava strana, lice. 3. adv. pravo kratko traju (tj. brzo se unište). (v. diritto). 2. tr. podneti, izdržati; ~ fatica drizzare tr. (prs. drizzo) ispra- mučiti se. viti; uspraviti, uputiti, usme- durata f trajanje; di lunga ~ riti; ~ la prua al largo upraviti dugotrajan, di breve ~ kratko- pramac prema pučini; ~ le orec- trajan.80
  • eddurévole adj. trajan, dugotrajan; mena; bisognava tener ~ trebalouna pace ~ dugotrajan mir. je ustrajati. duramente adv. na-duro adj. tvrd, čvrst; èrano porno.tempi duri bila su to teška vre- E EE, e f ili m E, e. diti; potaknuti; ~ al riso izazvatie conj. i; ispred e postaje ed: ed smeh; la coffeina èccita (stì-essi i oni. mola) la fantasìa kofein potstičeebbene conj. dakle; pa dobro; ~ maštu., siete lìberi dakle, slobodni ste; eccitazione f pobuđivanje, na-~ , verrai? dakle, hoćeš li doći? draživanje; uzbuđenje; nadra-ebolizione f ključanje, vrenje. ženost.ebreo 1. adj. jevrejski. 2. m ecco adv. i excl. evo, eto; eno;Ebreo Jevrejin. ~ il treno che arriva eto, vozecc. (skraćenica od eccètera) dolazi; èccoli evo ih; èccoci evoitd. nas; èccomi evo me; ~ perchéeccellente adj. izvrstan, od- non ho voluto accettare evoličan. zašto nisam hteo prihvatiti.eccellenza f odličnost, izvr- eco m i f (pl. gli echi) odjek,snost; per ~ u pravom smislu eho; far ~ a qn. potpuno odo-reči. bravati nečije mišljenje; pona-eccellere tr. (p.p.eccelso) bli- vljati nečije reči.stati, isticati se. ecologia f ekologija.eccessivo adj. preteran, preko- economìa f ekonomija; štednja;meran. ~ pianifìcata planska privreda;eccezionale adj. izvanredan. far delle economie prištedeti;eccezione f izuzetak; senza con ~ štedljivo.~ bez izuzetka; in via d’~ iz- econòmico adj. privredni;nimno; tutti ad ~ di lui svi osim ekonomičan, štedljiv; cucinanjega. economica kuhinjski šporet.eccitare tr. (prs. èccito) uzbu- ed conj. i (ispred reči koja 81
  • edìcola počinje vokalom, naročito je imao jak uticaj na nas; per ~ drugim e). di qcs. zbog čega; in effetti ui- edìcola f novinski kiosk. stinu. edificare tr. sagraditi, podići; effettuare tr. (prs. effèttuo) zasnovati; izgraditi. izvršiti, obaviti, ostvariti. edificazione f izgradnja, efficace adj. delotvoran, efi- gradnja; (fig.) podizanje. kasan.E edificio m zgrada; ~ d’abita- efficiente adj. efikasan, delot- zione stambena zgrada. voran. edilizia f građevinarstvo. egiziano 1. adj.egipatski. 2. m editore m (f –trice) izdavač; Egipćanin. casa editrice izdavačka kuća. egli prn. (pl. essi) on. editoriale adj. izdavački. eguale adj. (ili uguale) jednak. edizione f izdanje; edicija. egualmente adv. jednako. educare tr. vaspitati, odgojiti; ehi! excl. hej! navići (a qcs. na nešto) uvežbati, ehm excl. hm. naučiti; gojiti, uzgojiti (biljku, elaborare tr. razraditi. cvet). elastico adj. elastičan. educato adj. vaspitan, uljudan, elefante m (zool.) slon. učtiv. elegante adj. otmen, elegantan. educazione f vaspitanje, obra- eleganza f elegancija, otme- zovanje; ~ fisica fizičko va- nost. spitanje; ~ artistica likovno elèggere tr. (prs. elèggo) iza- vaspitanje; ~ tecnica tehničko brati, birati. vaspitanje. elemento m element. effervescente adj. koji kipi, elemosina f milostinja; fare l’ ~ uzavreo; (fig.) živahan; bibita ~ udeliti milostinju. penušavi napitak. elencare tr. nabrajati; popisati. effettivamente adv. zaista. elenco m spisak, lista; ~ telefo- effetto m delovanje, učinak, nico telefonski imenik. utisak, posledica; ~ bancario elettorale adj. izborni; birački; bankovni; vrednosni papir; seggio ~ biračko mesto, questa legge ha effetto retroat- biralište; corpo ~ biračko telo; tivo ovaj zakon deluje unatrag, discorso ~ predizborni govor. rettroaktivno; è stata una scena elèttrico adj. električan; scàrica di grande ~ bio je to prizor koji elettrica električno pražnjenje.82
  • entrataelettricista m električar. (naredbu).elettrodomestico m (pl. –ci) eminente adj. uzdignut, uzvišen;kućni aparati, bela tehnika. istaknut, ugledan; izvrstan.elettronica f elektronika. emissione f ispuštanje, zračenje,elevato adj. visok, uzdignut; puštanje u opticaj.uzvišen, plemenit. emotivo adj. osećajan, emo-elezione f izbor, biranje; ele- tivan; osetljiv.zioni politiche politički izbori. emozionante adv. uzbudljiv. Eelicottero m helikopter. emozionato adj. dirnut, ganut.eliminare tr. ukloniti, odstra- emozione f emocija;niti. uzbuđenje.ella prn. (essa) ona; Ella (lite- emporio m (velika) trgovinararno za Lei, lei) Vi; Ella (bolje (mešovitom robom); tržniLei) mi aspetti qui, per favore centar.molim Vas, Vi me čekajte ovde. energìa f energija; sila, snaga.elmetto m šlem (vojnički, va- enèrgico adj. energičan; snažan;trogasni, rudarski, itd). odlučan.eloquenza f rečitost, elokven- ènfasi f zanos; naglašenost; isti-cija; besedništvo. canje; con ~ zanosno.elvetico 1. adj. švajcarski. 2. m enorme adj. golem, ogroman;Švajcarac. dovévano superare enormiemanare tr. izbijati, širiti se; difficoltà morali su prebroditiproisticati; strujati (da qcs. ogromne teškoće.iz čega); širiti, zračiti; doneti ente m biće; ustanova, zavod;(zakon, odredbu), izdati (na- Ente supremo vrhovno biće,redbu). bog.embé pa šta? pa? entrambi prn. oba, oboje,emergenza f nepredviđena obojica.okolnost, hitan slučaj; in caso entrare intr. (prs. éntro) ući,di ~ u slučaju opasnosti; freno ulaziti; fallo ~ pusti ga da uđe;d’~ kočnica za slučaj opasnosti; io non c’entro to se mene nestato d’ ~ vanredno stanje. tiče; ~ in possesso di qcs. po-emèrgere intr. (prs. emèrgo) stati vlasnik nečega.isplivati, izroniti; isticati se. entrata f ulaz, ulazak; ~ inemettere tr. ispustiti, ispuštati, vigore stupanje na snagu; do-emitovati (novac); doneti, izdati hodak, prihod. 83
  • entro entro prp. i adv. u roku od, za; cavallo che l’~ cresce (posl.) ne ~ questo mese u toku ovog me- lipši magarče do zelene trave. seca; ~ tre giorni za tri dana. erbaccia f korov, travuljina. entroterra m unutrašnjost eredità f nasleđe, nasledstvo. (obale); zaleđe. eretico 1. adj. jeretički. 2. m entusiasmo m oduševljenje, jeretik. ushićenje, zanos. eretto adj. uspravljen, podi-E entusiasta 1. adj. oduševljen; gnut; cammina a capo ~ hoda sono ~ dei suoi risultati spor- uzdignute glave. tivi oduševljen sam njegovim ergersi tr. (p.p. erto) dizati se. sportskim uspesima. 2. m zane- ernia f kila. senjak. eròe m junak, heroj; è morto da enumerazione f nabrajanje; ~ umro je kao junak. ređanje; nizanje. eròico adj. junački, herojski; episodio m epizoda; događaj. con eroica abnegazione s heroj- epitaffio m nadgrobni natpis, skim samoodricanjem. epitaf. eroina f junakinja. època f doba, vreme, razdoblje; errare tr. lutati, skitati; grešiti, all’~ degli esami u vreme ispita; pogrešiti. all’ ~ u to doba. errato adj. pogrešan, netačan. eppure adv. (pa) ipak; eppur si errore m greška, zabluda; ~ muove ipak se okreće. di stampa štamparska greška; equestre adj. konjanički. comméttere un ~ pogrešiti; per equilibrio m ravnoteža; ~ greškom. uravnoteženost. eruttare tr. izbacivati (o vul- equipaggiamento m oprema. kanu); bljuvati. equipaggio m posada. esagerare tr. (prs. esà- equipe f ekipa. gero) preterati, preterivati; equitazione f jahanje (na preuveličavati. konju). esaltare tr. uzdizati; veličati. equivoco m zabuna; nespo- esame m ispit; dare (o sostenere) razum. un ~ polagati ispit; superare un erba f trava; dottore in ~ nei- ~ položiti ispit; l’ ~ di maturità skusan (ili budući) doktor; erbe ispit zrelosti, završni ispit; ca- aromatiche začini; erbe me- dere all’ ~ pasti na ispitu; sono dicinali lekovito bilje; campa stato bocciato in matemàtica84
  • esitarepao sam na popravni ispit iz eséguo) izvršiti, obaviti, ostva-matematike; ~ del sangue ana- riti; ~ un órdine izvršiti zapoved;liza krvi; ~ di coscienza prei- ~ un lavoro obaviti posao.spitivanje savesti; prendere in ~ esempio m primer; dare il buonuzeti u razmatranje; sottoporre ~ dati dobar primer; per ~ (p.a ~ podvrgnuti pregledu. es.) na primer (npr.); sull’~ diesaminare tr. (prs. esàmino) po ugledu na; imitare l’ ~ di qn.ispitati, istražiti. ugledati se na koga. Eesaminatore m ispitivač. esercitare tr. (prs. esèrcito)esatto adj. tačan; un orologio vežbati; izvršiti, vršiti; oba-~ tačan sat. esattamente adv. valjati; ~ una funzione obavljatitačno. dužnost; ~ un diritto ostvaritiesauriente adj. iscrpan, opširan, neko pravo; ~ autorità sprovestipotpun. svoju vlast.esaurimento m iscrpljenost, esèrcito m vojska.malaksalost; potrošenost; ~ ner- esercizio m vežba; vežbanje;voso nervna iscrpljenost. bisogna tenersi in continuo ~esaurire tr. (prs. esaurisco) (bisogna esercitarsi continua-iscrpsti, istrošiti; abbiamo esau- mente) treba stalno vežbati;rito tutte le riserve iscrpili smo esercizi di traduzione vežbe usve zalihe. prevođenju.esca f mamac. esibirsi rfl. pokazivati se; nastu-escavazione f iskopavanje. pati; ponuditi se.esclamare intr. (prs. esclamo) esigenza f zahtev, potreba.uzviknuti. esìgere tr. zahtevati, tražiti, izi-esclùdere tr. (escludo, esclusi, skivati.escluso) isključiti, izuzeti; è esilio m progonstvo, iz-un’ipòtesi da ~ ovu pretpo- gnanstvo.stavku treba isključiti. esistenza f opstanak; po-esclusivamente adv. isključivo, stojanje; lottare per l’~ boriti sesamo. za opstanak.esclusivo adj. isključiv. esìstere intr. (prs. esisto) op-escursione f ekskurzija. stati, postojati.esecuzione f izvršenje; ~ capi- esitare intr. (prs. èsito) oklevati;tale pogubljenje, smaknuće. kolebati se; esitò a lungo primaeseguire tr. (prs. eseguisco ili di decìdere dugo je oklevao pre 85
  • esito nego što se odlučio. tumačenje. esito m ishod. esposto 1. p.p. od esporre. 2. esordio m početak, prvi nastup; adj. izložen. uvod, uvodna reč. espressione f izraz; izraža- espandersi rfl. širiti se, raspro- vanje. stirati se. espressivo adj. izražajan. esperienza f iskustvo, doživljaj; espresso 1. adj. izričit; brz, ek-E lo so per ~ znam to iz iskustva. spresni; per suo ~ desiderio po esperimento m eksperiment; njegovoj izričitoj želji; un caffè proba, pokušaj. ~ ekspres-kafa. 2. m ekspresno esperto 1. adj. vešt, iskusan. 2. pismo; ekspresni (ili brzi) voz. m ekspert, stručnjak. espressamente adv. izričito, esplicare tr. (prs. èsplico) namerno. razvijati, obavljati; objašnjavati; esprìmere tr. (esprimo, esprèssi, izložiti. esprèsso) izraziti, izreći; non esplicito adj. ekcplicitan, jasan, riesco a esprìmermi corretta- izričit. mente ne polazi mi za rukom da esplorare tr. istraživati, pretra- se korektno (ispravno) izrazim. živati; ispitivati. essa prn. (pl. esse) ona. esporre tr. (espongo, esposi, essenza f suština, bit. esposto) izložiti; izneti; èssere 1. intr. (sono, fui, stato) predočiti; ~ la bandiera izvesiti biti, postojati; sono jesam; non zastavu; ~ la vita izvrći život sono nisam; può ~ možda; a opasnosti; ~ un avviso postaviti che punto sei? kako si daleko obaveštenje; ~ al rischio izložiti stigao? siamo a pàgina venti opasnosti. na dvadesetoj smo strani; non esportare tr. (prs. espòrto) izvo- è vero nije istina; è giusto, non ziti; noi esportiamo prodotti in- è vero? ispravno je, zar ne? è dustriali e agricoli mi izvozimo grave? je li teško bolestan? industrijske i poljoprivredne c’è, ci sono ima, imaju; non c’è proizvode. nema; grazie! non c’è di che - esportatore m izvoznik. hvala! - nema na čemu; che ne esportazione f izvoz; la nostra sarà di lui? što će biti od njega? ~ è in continuo aumento naš 2. m biće, stvorenje; ~ umano izvoz neprestano raste. ljudsko biće; gli esseri viventi esposizione f izložba, izlaganje; živa bića.86
  • exesso prn. (pl. essi) on; to. estratto) izvući; izvaditi.est m istok; all’ ~ na istoku, na estremo 1. adj. krajnji; po-istok, istočno. slednji; Estremo Oriente Dalekiestasiato adj. ushićen, zanesen, Istok. 2. m krajnost, kraj, gra-opčinjen, andare in estasi pasti nica. estremamente adv. kra-u zanos. jnje, do krajnosti.estate f leto; d’ ~, durante l’ ~ esuberanza f bujnost, izobilje;leti; le vacanze di quest’~ letnji (ekon.) tehnološki višak. Eraspust. età f dob; godine (života); cheestèndere tr. (prs. estèndo) ~ hai? koliko ti je godina? all’~raširiti, proširiti, protegnuti; ~ di quìndici anni ima petnaestun atto sastaviti spis. estendersi godina.rfl. prostirati se, protezati se. eterno adj. večan; in ~ zauvek,estensione f proširenje; prote- doveka. eternamente adv.zanje. večno, večito.esternamente adv. spolja, sa etichetta f etiketa, nalepnica;spoljašnje strane. formalnost.esterno 1. adj. spoljni, etrusco 1. adj. etrurski. 2. mspoljašnji. 2. m spoljašnjost all’ Etrurac.~ spolja; eksterijer. etto m (ettogrammo) 10 dkg.èstero 1. adj. inostrani, strani. (jedan hektogram = 100 grama).2. m inostranstvo; andare all’~ evaporare tr. ispariti.otići u inostranstvo. evento m događaj, zgoda; inestinguere tr. gasiti, ugasti, uki- ogni ~ u svakom slučaju.nuti; ~ un conto ugasiti račun; ~ eventuale adj. moguć, even-un debito otplatiti dug. estin- tualan.guersi rfl. ugasiti se, izumreti. evidente adj. očit; jasan; è ~estinzione f izumiranje; pre- očito je. evidentemente adv.stanak; in via di ~ u izumi- očito, očigledno.ranju. evitare tr. (prs. èvito) izbeći;estivo adj. letnji. izbegavati.estràneo adj. tuđ; izvan čega; evocazione f prizivanje, dozi-nepovezan; stran; ingresso vie- vanje u sećanje.tato agli estranei nezaposle- evoluzione f evolucija, razvoj.nima ulaz zabranjen. evviva! excl. ura! živeli!estrarre tr. (estraggo, estrassi, ex adj. bivši, eks; ~ marito bivši 87
  • extraterrestre muž. extracomunitario m osoba extraterrestre 1. adj. vanze- koja nije građanin Evropske maljski, kosmički. 2. m i f van- Zajednice. zemaljac. FF F,f (èffe) f ili m F, f. lako je moguće da.... facilmente fa (od glagola fare); tre giorni adv. lako. fa pre tri dana; poco ~ nedavno; facilità f lakoća. tanto tempo ~ davno; ~ bel facoltà f sposobnost; vlast; fa- tempo vreme je lepo; ~ caldo kultet; ~ di lèttere filozofski fa- vruće je. kultet; ~ di ingegneria tehnički fabbisogno m potreba, potrebna fakultet. količina. facoltativo adj. fakultativan. fàbbrica f fabrika; gradilište; faggio m bukva. gradnja, građenje. fagiolini m pl. boranija. fabbricazione f izrada, fagiolo m pasulj; (fam.) non mi proizvodnja. va a ~ nije mi po volji. fabbro m kovač; gli arnesi del falciare tr. kositi. ~ kovačev alat. falco m soko. faccenda f posao, stvar, rad; ho falda f traka; sloj; nevica a una ~ da sbrigare moram oba- larghe falde padaju krupne viti neki posao. pahulje; obod (šešira); obronak facchino m (portabagagli m (brda); strana (krova). inv.) nosač. falegname m stolar. faccia f lice, obraz; strana; di ~ fallo m pogreška, greška; com- alla casa nasuprot kuće, preko méttere un ~ pogrešiti. puta kuće; salvare la ~ sačuvati falso 1. adj. lažan; dvoličan; obraz. kriv; pogrešan; neiskren. 2. m facciata f fasada (zgrade); stra- laž, neistina, falsifikat. nica (lista, hartije). fama f glas, slava; godere ~ biti fàcile adj. lak, lagan; è ~ che... na glasu.88
  • farinafame f glad, gladovanje; aver ~ bello ulepšavati; ~ collazionebiti gladan. doručkovati; ~ collezione difamiglia f porodica, familija; qcs. sakupljati nešto; ~ le com-vive in ~ živi sa porodicom. pere kupovati; ~ presto požuriti;familiare adj. porodični, do- ~ un giro prošetati se; far malemaći; prisan. naškoditi; farsi male ozlediti se;famoso adj. čuven, poznat, farcela uspeti; non ce la faccioslavan. ne ide mi, neću uspeti; non cifanale m far na kolima; žmi-gavac. posso ~ niente ne mogu tu ništa uraditi; non fa nulla nije važno; Ffanàtico adj. zanesen, fana- (che) cosa fai? šta radiš? fammitičan. vedere pokaži mi; fa un tempofanciulla f devojčica. meraviglioso divno je vreme; fafanciullezza f detinjstvo. freddo hladno je; fa caldo toplofanciullo m dečak; dete, čedo; je; ~ tardi zakasniti; ~ male bo-da ~ kao dete. leti, škoditi; che ora fa? kolikofango m blato; il sentiero era je sati? un anno fa pre godinucoperto di ~ staza je bila pokri- dana; ho già fatto il bigliettovena blatom; ~ termale lekovito već sam kupio voznu kartu;blato. ~ la quarta (classe) pohađatifannullone m danguba, bespo- četvrti razred; egli non fa persličar, neradnik, lenjivac. lui on mu ne odgovara; darsi dafantasìa f fantazija, mašta. ~ latiti se posla; corraggio, cefantasma m sablast; priviđenje; la farai samo hrabro, možeš tiutvara. to; ~ amicizia sprijateljiti se; ~fantàstico adj. fantastičan, ne- il bagno okupati se; ~ fronte astvaran; izuzetan, sjajan. qn, qcs. suočiti se s kim, čim; fafantascienza f naučna fanta- giorno sviće; fa notte smrkavastika. se; ~ a(in) tempo stići na vreme;fantino m džokej. far ridere zasmejavati; far sa-farcire tr. puniti (jelo) nadevati, pere javiti; fare legna sakupljatifilovati; pollo farcito punjeno drva; fare l’avvocato biti ad-pile. vokat; fare grande porasti; ~ lofare tr. (faccio, feci, fatto) spiritoso praviti se duhovit.činiti, učiniti; uraditi; izvršiti; farina f brašno; ~ gialla kuku-~ attenzione pripaziti; far ruzno brašno; fior di ~ fino, belo 89
  • farinaceo brašno. fatto 1. p.p. od fare; načinjen; farinaceo m (pl.) žitarice. stvoren; oblikovan; gotov, zreo. faringite f upala grla (ždrela). 2. m delo; činjenica; događaj; ~ farmacìa f apoteka. sta che sono stufo činjenica je farmacista f apotekarka, apo- da mi je dojadilo; veniamo al ~ tekar m. pređimo na stvar; detto ~ rečeno faro m svetionik; far na vozilu. učinjeno; ~ a mano ručno fascia f povez, zavoj; traka; ~ proizveden; uomo ~ odrastaoF elastica elastični zavoj; pelena; bambino in fasce beba u pele- čovek; frutta fatta zrelo voće; in fatti zaista; fatti miei to je nama; (geogr.) pojas, zona; ~ moja stvar. equatoriale ekvatorijalni pojas. fattore m faktor, činilac; fàscino m draž, čar; šarm; poslovođa, upravnik. privlačnost. fattorìa f poljoprivredno dobro; fascio m snop, svežanj; na- farma. ramak. fattura f račun, faktura; izrada; fase f faza; fasi lunari Mesečeve un dipinto di grossa ~ grubo mene; mettere in ~ l’ accensione načinjena slika. naštelovati paljenje. fatturare tr. izdati račun, faktu- fastìdio m smetnja; neugodnost; risati. dar ~ a qn. dosađivati nekome. fava f bob. fastidioso adj. 1. neprijatan, favola f basna; bajka; priča. neugodan, mučan, dosadan. 2. favoloso adj. basnoslovan, fa- razdražljiv; preosetljiv. bulozan, neverovatan, bajkovit. fata f vila, čarobnica. favore m naklonost; ljubaz- fatale adj. sudbonosan; koban; nost; usluga; per ~! molim; bi- fatalan. glietto di ~ besplatna ulaznica; fatìca f trud, muka, napor; a mi faccia il ~ di dirmi molim ~ mučno, jedva; durò ~ a ca- Vas, recite mi; in ~ di , a ~ di pire teško je razumeo; abito u prilog, u korist (kome, čemu); da ~ radno odelo; durare ~ a mio ~ u moju korist, meni u namučiti se. prilog; prezzo di ~ snižena cena faticare tr. naprezati se. biglietto di ~ besplatna ulaz- faticoso adj. naporan, težak. nica. fatidico adj. proročki; sudbo- favorévole adj. povoljan, po- nosan; fatalan. godan; sklon; vento ~ povoljan90
  • fermovetar. dina! felicemente adv. zadovo-favorire (prs. favorisco) 1. tr. ljno, srećno.potpomagati, podržavati, favo- felicìssimo adj. veoma srećan;rizovati. 2. intr. biti ljubazan; ~ di fare la sua conoscenza milofavorisca da questa parte izvo- mi je (drago mi je) što smo selite s ove strane; favorisca se- upoznali.guirmi izvolite poći za mnom. felicità f sreća, radost, blažen-fazzoletto m maramica; stvo.(džepna) maramica.febbraio m februar; in ~ u fe- felicitazione f čestitka, česti- tanje. Fbruaru; il primo, il due ~ prvi, felpato adj. baršunast; passo ~drugi februar; prvog, drugog fe- tihi korak.bruara; ai primi di ~ početkom fémmina f žena; ženka; la ~februara; a fine ~ krajem fe- della tigre tigrica.bruara. femminile adj. ženski.febbre f groznica, temperatura; fenomenale adj. sjajan, izu-prender la ~ dobiti groznicu; ho zetan; neobičan, redak; fenome-avuto la ~ per tre giorni imao nalan.sam groznicu tri dana. ferie f pl. praznici, odmor.fede f vera, vernost; postoja- ferire tr. (prs. ferisco) raniti;nost; burma; ho ~ nella sua si è gravemente ferito teško jeparola uzdam se u njegovu reč; ozleđen. ferirsi rfl. raniti se,la notizia non è degna di ~ vest ozlediti se.nije verodostojna. ferita f rana; ozleda, povreda.fedele adj. veran; pouzdan; una ferito m ranjenik.traduzione ~ veran prevod. fermare tr. (prs. férmo) zausta-fedeltà f vernost. viti, zadržati; ~ l’attenzione sufedera f jastučnica. qcs. obratiti pažnju na nešto.federale adj. savezni; stato ~ fermarsi rfl. zaustaviti se, za-savezna država. stati; fermati! stani! l’orologiofégato m jetra, džigerica; (fig.) si è fermato sat je stao.ha del ~ ima petlje za to. fermata f stanica; zausta-felce f (bot.) paprat. vljanje.felice adj. srećan; render ~ qn. fermo adj. nepomičan; stalan;usrećiti koga; ~ te! blago tebi! il treno è ~ in stazione voz stoji~ Anno Nuovo! srećna Nova go- na peronu; l’ orologio è ~ sat je 91
  • feroce stao; sta ~! miruj! budi miran! slaviti. con voce ferma jakim glasom. festoso adj. svečan; radostan, feroce adj. užasan, strašan; veseo. krvoločan. fetta f kriška; režanj. ferragosto m praznik Velike fettina f tanka šnicla, odrezak; Gospojine (15 avgust); vacanze ~ di vitello teleća šnicla. di ~ avgustovski odmor. fiaba f bajka. ferramenta f gvožđarska fiacca f malaksalost; izmore-F radnja, gvožđara. ferro m gvožđe; in ~ battuto od nost; ho una gran ~ addosso sav sam malaksao, nemam volje ni kovanog gvožđa; carne ai ferri za šta. meso na roštilju; ~ da stiro fiamma f plamen; la casa fu pegla; ~ di cavallo potkovica; distrutta dalle fiamme vatra je i ferri del mestiere neophodan uništila kuću. alat. fiammìfero m šibica; accendi ferrovìa f železnica; spedire un ~ upali šibicu. la merce per ~ poslati robu fianco m bok, strana; kuk; di železnicom. ~ sa strane; stare al ~ biti uz ferroviario adj. železnički; koga, biti kome pri ruci. stazione ferroviaria železnička fiasco m (pletena) boca; neu- stanica. speh, fijasko. ferroviere m železničar. fiato m dah, disanje; rimanere fèrtile adj. plodan. senza ~ ostati bez daha; (fig.) fervente adj. vatren, gorući, zanemeti; pigliare ~ odahnuti; žarki. (tutto) in un ~ u jednom dahu. fesseria f glupost, budalaština; fibra f nit, vlakno; vlaknasta besmislica. materija; ~ di vetro staklena festa f praznik; svečanost; ieri ab- vuna, fiberglas. biamo fatto ~ juče smo slavili; ~ fico m smokva (stablo, plod). d’addio oproštajno veče; ~ della ficosecco m suva smokva; non Liberazione Dan oslobođenja; ~ vale un ~ ne vredi ni pišljiva della Repubblica Dan Republike; boba. ~ mascherata maskenbal. fidanzato adj. veren. festeggiamento m proslava, fidarsi (prs. mi fido); uzdati se slavlje. (di qn, qcs. u nekoga, nešto); festeggiare tr. (prs. festéggio) usuđivati se.92
  • finestrafiducia f pouzdanje; poverenje. akcioni film; ~ giallo krimić;fieno m seno. ~ di avventure avanturističkifiera f sajam, vašar; ~ campio- film; ~ di guerra ratni film; ~naria sajam uzoraka. di spionaggio špijunski film; ~fiero adj. ponosan (di qn, qcs. poliziesco triler; ~ western kau-na nekoga nešto). bojski film.fifa f strah, prpa, zort. filo m konac; žica; ~ di ferrofifone m (šaljivo) kukavica, čelična žica; ~ spinato bodlji-strašljivac.figlia f kći, kćerka. kava žica; un ~ di speranza tračak nade; raccontare per ~ Ffiglio m sin; ~ unico sin jedinac; e per segno ispričati potanko;~ minore mlađi sin; ~ maggiore pérdere il ~ izgubiti nit.stariji sin; ~ naturale vanbračni filologo m (pl.-gi, f -a) filolog.sin; ~ adottivo posinak. filosofìa f filozofija.figlioletto m dim. sinčić. filòsofo m filozof.figliolo m sin; momak. finale 1. adj. završni, konačan,figura f oblik, lik; izgled, fi- poslednji. 2. m svršetak, kraj. fi-gura; fare bella ~ istaći se, lepo nalmente adv. napokon, najzad,se pokazati; fare brutta ~ obru- konačno.kati se; fare un figurone ostaviti finché conj. dokle god, sveizvanredan utisak. dok; potete rimaner qui ~ voletefigurarsi (prs. mi figùro) možete ostati ovde dokle želite.predstaviti sebi, zamisliti; si fine1 1. f završetak, kraj; alla ~figùri, figùrati! taman posla! di marzo krajem marta; ~ setti-kako da ne! mana kraj nedelje, vikend. 2. mfigurina f (samolepljiva) svrha, cilj; al ~ di da bi, kakosličica. bi.fila f red, niz; méttersi in ~ fine2 adj. tanak, sitan. fine-poređati se; fare la ~ stajati u mente adv. istančano; vešto;redu; di ~ uzastopce, jedan za otmeno; fino.drugim; in ~ indiana jedan za fine3 m cilj, svrha; a che ~?drugim. čemu? a fin di bene u dobrojfilm m film; ~ a colori film u nameri; senza secondi fini bezboji; ~ in bianco e nero crno- zadnjih namera.beli film; ~ di prima visione finestra f prozor; la ~ dà sullapremijerni film; ~ d’azione strada prozor gleda na ulicu. 93
  • finestrino finestrino m prozorčić; prozor iskititi. (na vozilu). fiorito adj. rascvetan, cvetni, fingere tr, intr. (fìngo, fìnsi, ukrašen cvećem. fìnto) praviti se. fingersi rfl. firma f potpis. pretvarati se, napraviti se. firmare tr. potpisati. finire (prs. finisco) 1. tr. svršiti, fisarmonica f harmonika. dovršiti; finìscila prestani! fiscale adj. fiskalni, budžetski, 2. intr. prestati; ponestati; lo poreski.F zucchero è finito ponestalo je šećera. fischiare (prs. fischio) 1. intr. zviždati; il vento fìschiava vetar finito adj. svršen, završen, je šumeo. 2. tr. izviždati. konačan; un uomo ~ propao fischietto m zviždaljka, čovek. pištaljka. fino1 (a) prp. do; fin da već od; fischio m zvižduk, zviždanje. fin da gióvane već od malih fisico m fizičar. nogu; fin qui do ovde. fisionomìa f fizionomija, crte fino2 adj. čist, prečišćen; oro ~ lica. čisto zlato. fiso adj. nepomičan; pažljiv; finora adv. do sada. guardare ~ gledati netremice. finta f pretvaranje; varka; far ~ fissare tr. (prs. fisso) učvrstiti, di pretvarati se. pričvrstiti; fiksirati; ustanoviti, fiocco m pahuljica; komadić odrediti; zakazati; l’adunanza vate ili vune; fiocchi d’avena è fissata per domani sastanak zobene pahuljice; la neve cade je zakazan za sutra; ~ il prezzo a fiocchi veje gust sneg. odrediti cenu; ~ una camera fioraio m cvećar. d’albergo rezervisati hotelsku fiordo m fjord. sobu. fiore m cvet; ~ campestre (o di fisso adj. čvrst, učvršćen, campo) poljski cvet; essere in ~ nepomičan, fiksni; stalan, po- cvasti, biti u cvatu. stojan; con gli occhi fissi (su) fiorellino m dim. cvetić. uprtim očima (na); impiego ~ fiorentino adj. firentinski; m stalno zaposlenje; senza fissa Firentinac. dimora bez stalnog boravišta. fioreria f cvećara. fissamente adv. nepomično; ne- fiorire intr. (prs. fiorisco) cve- tremice; fiksno. tati, procvetati, ukrasiti cvećem, fitta f probadanje; iznenadni94
  • forgiarebol. follìa f bezumnost, mahnitost.fitto 1. adj. gust; zbijen. 2. m folto adj. gust; capelli foltizakup, najamnina, zakupnina, gusta kosa.stanarina, kirija. fondamentale adj. temeljni,fiume m reka; il letto d’un ~ ko- osnovni.rito reke; il ~ è in piena reka je fondamento m (f pl.-fonda-narasla; a fiumi u izobilju. menta) temelj; (m pl. –fonda-flacone m bočica (za lek, menti) osnov, podloga; accusaparfem).flangia f spojni prsten, dihtung. senza ~ neosnovana optužba. fondare tr. utemeljiti; usta- Fflauto m flauta. noviti; osnovati. fondarsi rfl.flebile adj. tih, slab; blag; zasnivati se, oslanjati se (suplačan; bolećiv. flebilmente qn.qcs. na nekoga, nešto).adv. tiho, setno. fondatore m osnivač.flessibile adj. savitljiv; elastičan; fondazione f osnivanje.gibak. fondere tr. (prs. fóndo) topiti,flotta f flota. rastopiti.fluido adj. tečan, tekući; pro- fonderia f topionica, livnica.menljiv, nestabilan; fluidan. fondo m dno, dubina; zemljište,flutto m talas. imanje; fond; a ~ temeljito; sinofocaccia f lepinja; pogača; ren- in ~ do kraja; in ~ è meglio cosìdere pane per ~ vratiti milo za na kraju krajeva je bolje tako;drago. fondi pl. fondovi.foce f ušće. fontana f fontana; česma; ~ (afocolare m ognjište; dom, po- getto, a zampillo) vodoskok.rodica. fonte f izvor; l’ho appreso dafodera f postava. ~ sicura saznao sam to iz si-foglia f list (biljke); tremare gurnog izvora.come una ~ drhtati kao prut. forame m otvor, rupa.fogliame m lišće; gomila lišća. forare tr. (prs. fóro) probušiti.foglio m list (papira); un ~ a fòrbici f pl. makaze; klješta.righe list s crtama. forchetta f viljuška; colazionefolgore f munja. alla ~ hladna zakuska.folla f mnoštvo (ljudi), masa, forèsta f šuma.svetina; rulja, gomila. fórfora f perut.folle adj. mahnit, lud. forgiare tr. kovati; iskovati; 95
  • forma oblikovati. bedemima; luogo fortificato forma f oblik; lik; a ~ di u utvrđeno mesto. obliku. fortuna f sreća; slučaj, sudbina; formaggio m sir. ha una ~ sfacciata ima nevero- formare tr. (prs. fórmo) formi- vatnu („bezobraznu”) sreću; per rati, uobličiti, oblikovati; osno- ~ srećom, na sreću. vati, stvoriti. fortunato adj. srećan; ~ di co- formattare tr. formatirati. noscerla drago mi je. fortuna-F formazione f formiranje; obli- kovanje; obrazovanje, obuka; tamente adv. srećom, na sreću. forza f jačina, snaga; moć; a ~ sastav; formacija; ~ professio- di lavorare s ustrajnim radom; nale stručna sprema. ~ hajde(mo)! per ~ silom, na formica f mrav. silu; forza! napred! ne daj se! fornaio m pekar. per amore o per ~ milom ili fornello m; ~ econòmico šporet; silom. ~ elèttrico električni šporet; ~ a forzare tr. prisiliti, prinuditi; gas plinski šporet. forsirati. fornire tr. (prs. fornisco) snab- fosco adj. mračan, taman; ma- devati, opremiti; ~ qn. snabdeti glovit; turoban. nekoga (di qcs. nečim). fossa f jama; rupa; kanal; raka; fornitore m snabdevač, ~ comune zajednička grobnica. dobavljač. foto f inv. fotografija. forno m peć; pećnica, rerna. fotografia f fotografija; ~ a co- foro m otvor, rupa; bušotina. lori fotografija u boji. forse adv. možda; ho ~ sba- foyer m foaje. gliato? jesam li možda fra prp. među; kroz; ~ di noi pogrešio? među nama; ~ otto giorni do forte 1. adj. jak, snažan; è ~ osam dana; ~ poco uskoro; ~ in grammàtica dobar je u gra- mezz’ora za pola sata. matici; parole forti teške reči; fragile adj. krt; loman, lomljiv; punizione forte stroga kazna. 2. nežan, slab; neotporan; salute ~ adv. jako, silno; parla più ~ go- nežno zdravlje. vori glasnije. 3. m čvrstina. fragola f jagoda. fortezza f tvrđava; snaga, fragrante adj. mirisan. čvrstina. francese 1. adj. francuski. 2. m fortificare tr. utvrditi, opkoliti Francese Francuz.96
  • frizzantefranco adj. slobodan, iskren, fremuto) dahtati; drhtati; uzbu-otvoren, prostodušan; ~ di porto diti se.bez poštarine; porto ~ slobodna frèmito m drhtanje; uzbuđenje;luka. francamente adv. isk- bučanje (mora).reno. frenare tr. (prs. fréno) zauzdati;francobollo m poštanska marka; kočiti. frenarsi rfl. obuzdati se,un ~ da cento lire poštanska savladati se.marka od sto lira. freno m kočnica; ~ a manofràngersi (prs. 3. si frange)razbiti se, razliti se (o talasu); ručna kočnica. frequentare tr. (prs. frequènto) Fle onde si fràngono contro la pohađati; posećivati; ~ il corsoscogliera talasi se razbijaju na di italiano pohađati kurs itali-grebenima. janskog.frase f rečenica; izraz, fraza, frequente adj. učestao, čest,izreka. brojan; di ~ često.frassino m jasen. fresco adj. svež; hladan; nov,frastagliato adj. razuđen; costa skorašnji; prohladan; se ti pì-frastagliata razuđena obala. gliano stai fresco ako te uhvate,fratellino m dim. mali brat; loše ćeš proći (jao si ga tebi);bratić. fa ~ sveže je; stare al ~ sedetifratello m brat; del ~ bratovljev; u hladu.da ~ bratovljev. fretta f žurba, brzina; ho ~ žurifrattempo m; nel ~ u međuvre- mi se; in (tutta) ~ žurno; aver ~menu. žuriti se.frattura f prelom, fraktura. friggere tr. pržiti; pesce frittafreccia f strela. pržena riba; patatina frittafreddarsi ohladiti se. prženi krompirići.freddo 1. adj. hladan. 2. m frignare intr. (prs. frigno)zima, hladnoća; fa ~ zima je, cmizdriti, kenjkati.hladno je; sento ~ meni je zima; frigorìfero m frižider.a sangue ~ hladnokrvno. frittata f kajgana; omlet.fregarsene rfl. ne hajati (di qcs. frittella f prženica.za nešto); me ne frego baš me frizione f trljanje; kvačilo (nabriga. autu).fregatura f prevara. frizzante adj. penušav; gaziran;frèmere intr. (frèmo, fremei, bibita ~ gazirani sok. 97
  • frode frode f prevara, obmana. fumare (prs. fumo) 1. intr. di- fronte f čelo, pročelje; prednja miti (se). 2. tr. pušiti; vietato ~ strana; lice; m front; di ~ a zabranjeno pušenje. prema čemu; di ~ nasuprot. fumatore m pušač; ~ di pipa frontiera f granica, međa; alla pušač lule. ~ na granici; passare la ~ preći fumetto m strip; romanzo a fu- granicu. metti roman u stripovima. frugale adj. umeren; skroman. fumo m dim; andare in ~ raspli-F frugare intr., i tr. (prs. io frugo) pretražiti, premetati; ~ tra le nuti se; pušenje. funerale m sahrana, pogreb. carte prekopavati papire; ~ le fungo m gljiva. tasche pretresti džepove. funicolare f žičara, uspinjača. frullare tr. mutiti, mešati. funzionare intr. (prs. funzióno) frullato m frape. delovati, funkcionisati. frullatore m mikser. fuoco m vatra, požar; dar ~ a frumento m žito, pšenica. qcs. zapaliti šta; fuoco! pali! frutta f inv. voće. pucaj! fuochi artificiali va- frutteto m voćnjak. tromet. fruttivéndolo m prodavač voća; fuori 1. adv. napolju; andar ~ piljar. izaći. 2. prp. ~ di casa izvan frutto m plod; albero da ~ kuće; esser ~ di sé biti izvan voćka; senza ~ bez rezultata; sebe; fuoribordo čamac sa con poco ~ sa slabim rezulta- jakim motorom. tima. furbo adj. lukav, prepreden, fu adj. pokojni. prevejan. fucìle m puška; ~ ad aria com- furia f bes; naglost; žurba; in pressa vazdušna puška. fretta e in ~ navrat-nanos; a ~ fuga f beg, bežanje, bekstvo; di pomoću (čega), upornim po- (muz.) fuga; méttere in ~ nate- navljanjem. rati u beg. furioso adj. besan, mahnit. fuggire intr., i tr. (prs. fuggo) furto m krađa. bežati; izbeći. fuso p.p. od fondere topljen, fulmine m munja, udar groma; rastopljen. colpo di ~ ljubav na prvi po- futuro 1. adj. budući. 2. m gled. budućnost.98
  • gara GG, g (gi) m ili f G, g (dž ispred galla f a ~ na površini vode;vokala: e, i). stare a ~ ploviti, plivati; tenersigabbana f ogrtač, kabanica. a ~ održavati se na površini;gabbia f kavez; ~ di matti luda (fig.) snalaziti se.kuća, ludnica. galleggiante m plovak. Ggabbiano m (zool.) galeb. gallerìa f galerija (slikarska),gabinetto m studio; radna soba; balkon (u bioskopu); tunel; po-atelje; kabinet; ~ medico le- dzemni hodnik, lagum.karska ordinacija; ~ di lettura gallico adj. galski, francuski.čitaonica; toalet, nužnik; devo gallina f kokoška; zampe di ~andare al ~ moram da idem u nečitak rukopis; ~ vecchia faWC; (pol.) kabinet, ministarski buon brodo (posl.) bez staresavet, ministarstvo. koke nema dobre čorbe, bezgag f (eng.) gaf, dosetka, šala. starca nema udarca.gagliardo adj. snažan, čvrst; gallo m petao, pevac; fare il ~čio, vitalan; srčan, odvažan. šepuriti se, udvarati se ženama;gaio adj. veseo, vedar, rado- peso ~ (sport) bantam kategorijastan. u boksu; m (ist.) Gal, Francuz.galante adj. galantan, uslužan, gamba f noga (cela); in ~ spo-ljubazan; udvarački, ljubavni; soban, vešt, zdrav, čio, krepak;lettere galanti ljubavna pisma; un uomo in ~ veoma vredanfare il ~ udvarati se. čovek; sentirsi in ~ biti u formi;galateo m bonton, lepo vaspi- darsela a gambe pobeći glavomtanje. bez obzira; con la coda tra legaleotto m veslač na galiji; gambe s podvijenim repom; po-robijaš; (fig.) lupež, vuci- kunjeno.batina; svodnik, podvodač; gambero m (zool.) rak.provodadžija. gara f takmičenje, nadme-galera f robija; andare in ~ otići tanje; ~ di corsa trka; ~ bici-na robiju. clistica biciklistička trka; fare 99
  • garage a ~ takmičiti se; konkurs; ~ d’ gelosamente adv. ljubomorno. appalto konkurs za izvođenje gelosìa f ljubomora. radova. geloso adj. ljubomoran; (invi- garage m garaža. dioso) zavidan. garante m i f garant, jemac; gelso m dud. rendersi ~ (di qcs. per qn.) ga- gelsomino m (bot.) jasmin. rantovati (nešto za nekoga). gemello m blizanac; Gemelli garanzia f garancija, jemstvo, Blizanci (horoskopski znak). obezbeđenje; lettera di ~ ga- gèmere intr.(gèmo, geméi, ge- rantno pismo. muto) jaukati, stenjati, cvileti;G garbo m uglađenost; otme- ječati; škripati; kapati, curiti; la nost; finoća; ljubaznost; con ~ ferita gemeva sangue iz rane je uljudno, uglađeno. curila krv. garòfano f karanfil; chiodo di generale adj. opšti, zajednički; ~ karanfilčić; il partito del ~ in ~ uopšte; direttore ~ gene- Socijalistička stranka Italije. ralni direktor. generalmente gas m plin, gas; a tutto ~ punim adv. generalno, uopšte. gasom; ~ di scarico izduvni ga- generalità f opštost, uopštenost; sovi. većina; le generalità lični po- gasolio m dizel gorivo. daci. gatto m, f –a, mačak, mačor; generazione f naraštaj, genera- mačka; erano in quattro gatti cija; le nuove generazioni nove bilo ih je samo nekolicina; ~ generacije. selvatico divlja mačka. gènere m rod; pol; vrsta; non gazzetta f novine; Gazzetta Uf- ho mai visto una cosa del ~ ficiale Službeni glasnik. nikad nisam video nešto slično; gelare (prs. gèlo) 1. tr. (render in ~ uopšte, generalno; del ~ gèlido) slediti, smrznuti, lediti. takav; di che ~ kakav; generi 2. intr. (fare il gelo) smrznuti m pl. roba, artikli; ~ alimentari se. prehrambene namirnice; generi gelateria f sladoledarnica. di consumo potrošna roba. gelato m sladoled. gènero m zet. gelido adj. leden, zaleđen; (fig.) generoso adj. velikodušan; hladan, neljubazan. darežljiv, plemenit; vino ~ jako gelo m velika zima; mraz, po- vino. ledica. geniale adj. genijalan; stvara-100
  • giàlački, darovit; ugodan, prijatan, germe m klica, zametak.simpatičan. germoglio m klica biljke, mla-genio m velik um, stvaralac, ge- dica, izdanak, zametak.nije; talenat, dar. gerundio m gerundiv, glagolskigenitore m roditelj; genitori m prilog.pl. roditelji. gessetto m kreda (za pisanje nagennaio m januar; in ~ u ja- tabli).nuaru; il tre ~ treći januar, gesso m kreda; gips.trećeg januara; ai primi di ~ gesticolare intr. (prs. gestìcolo)početkom januara; a fine ~ gestikulirati.krajem januara. gestire tr. voditi poslove, ru- Ggente f ljudi, narod; c’è molta ~ kovoditi, upravljati; ~ un risto-ima mnogo ljudi; abbiamo ~ a rante držati restoran.pranzo imamo goste na ručku; gesto m pokret (rukom,~ di mare pomorci; ~ di cam- glavom); kretnja (ruke); gest; lepagna seljaci; diritto delle genti gesta (pl.) junačka dela; ~ d’ ap-međunarodno pravo; le genti provazione znak odobravanja.umane ljudski rod. Gesù m Isus.gentile adj. ljubazan, prijatan, gettare tr. (prs. getto) baciti,učtiv; poco ~ neljubazan; il bacati; ~ via odbaciti; ~ le fon-gentil sesso slabiji pol (žene). damenta položiti temelj; ~ legentilmente adv. uljudno, lju- radici pustiti korenje.bazno, učtivo. gettone m žeton.gentilezza f ljubaznost; per ~ ghiacciaio m glečer.molim vas; izvolite. ghiaccio m led; rómpere il ~ raz-genuino adj. pravi, istinski, biti led; (fig.) prekinuti tišinu.autentičan, čist, neiskvaren; ghiaia f šljunak.prodotti genuini prirodni ghianda f žir.proizvodi. ghiandola f žlezda.geografia f geografija. ghiera f metalni prsten; okov.gerente m poslovođa, upra- ghiottone m proždrljivac; sla-vnik; (u novinama) odgovorni dokusac.urednik. ghirlanda f venac.Germania f Nemačka. già adv. već; già! da, dakako; ègermano adj; fratello ~ rođeni ~ un ora che aspetto čekam većbrat. jedan sat. 101
  • giacca giacca f (kratak) kaput; sako; ~ giocatore m igrač; kockar; ~ di a vento vindjakna. calcio fudbaler. giacché conj. budući da, pošto. giocàttolo m igračka. giacere intr.(giaccio, giacqui, gioco m igra, igranje; carte da giaciuto) ležati, počivati; na- ~ karte za igranje; per ~ za za- laziti se; ~ bocconi ležati bavu; campo da ~ igralište; casa potrbuške; qui giace... ovde da ~ kockarnica; ~ di squadra počiva... . timska igra. giacinto m zumbul. gioia f radost, veselje; provai giallastro adj. žućkast. una ~ profonda osećao sam ve-G giallo adj. žut; romanzo ~ liku radost. kriminalistički roman; farina gioielleria f juvelirska radnja, gialla kukuruzno brašno; pa- zlatara. gine gialle telefonski imenik. gioiello m nakit; ukras, dragulj. gianduia m maska u pijemont- giornalaio m prodavac novina. skoj narodnoj komediji. giornale m novine, list, časopis; Giappone m Japan. ~ radio radio-vesti; telegiornale giardiniere m vrtlar, baštovan. dnevnik. giardino m vrt, bašta; ~ pùb- giornaliero adj. svakodnevni, blico javni park; ~ d’infanzia dnevni. dečiji vrtić; ~ zoologico giornalista m novinar. zoološki vrt. giornata f dan (s atmosferskog gigante m gorostas, gigant, div. gledišta i s obzirom na rad) una gigantesco adj. divovski, ~ nebbiosa maglovit dan; la ~ golem, jako velik, ogroman. di sette ore sedamsatni radni giglio m ljiljan, krin. dan; in ~ u toku dana. gilè m prsluk. giorno m dan; tutto il ~ ceo dan; ginnasio m gimnazija. la settimana è di sette giorni ginnàstica f gimnastika. nedelja ima sedam dana; otto ginocchio m koleno; stare in giorni fa pre osam dana; al ~ ~ klečati; in ~! na kolena! te- d’oggi dan-danas; di ~ in ~ iz nere qn. sulle ginocchia držati dana u dan; di ~ danju; in questi nekoga na krilu. giorni ovih dana; vivere alla ~ giocare intr. i tr. (prs. gioco) živeti od danas do sutra. igrati se; ~ a scacchi igrati šah; giostra f turnir, vrteška. ~ a carte igrati karte. gióvane 1. adj. mlad; egli è più102
  • giudizio~ di me on je mlađi od mene; giro m okret; obilazak; krug;da ~ u mladosti. 2. m, f mladić, fare un ~ prošetati se; provozatidevojka. se; fare il ~ della città obilazitigiovani m pl. omladina. grad; prèndere in ~ qn. rugatigiovanile adj. mladalački. se kome; ~ degli affari po-giovanotto m momak, mladić. slovni promet (obrt); ~ turisticogiovare intr. (prs. gióvo) ko- turističko putovanje; ~ artisticoristiti; ~ alla salute koristiti umetnička turneja; Giro d’Italiazdravlju. biciklistička trka oko Italije; ilGiove m Jupiter (bog, planeta) ~ degli amici krug prijatelja;Zevs; il sommo ~ vrhovni bog; essere nel ~ biti obavešten, Gper ~! tako mi boga! imati veze i poznanstva; nel ~giovedì m četvrtak; il ~ ab- di pochi mesi za samo nekolikobiamo solo quattro ore di le- meseci.zione četvrtkom imamo samo gita f izlet; méttersi in ~ uputitičetiri sata nastave; ~ santo Ve- se na izlet; ~ scolastica školskaliki četvrtak. ekskurzija.gioventù f mladost; omladina, gitante m izletnik.mladež. giù adv. dole; su e ~ gore i dole;gióvine adj. m. f v. giovane. in ~ nadole; buttare ~ oboriti,giovinezza f mladost. srušiti; venire~ sići, pasti; vienegiracapo m vrtoglavica. ~ un’acqua! pljušti ko iz kabla!giradischi m inv. gramofon. giubbotto m sportska jakna.giraffa f žirafa. giubileo m jubilej.girare (prs. giro) 1. tr. okretati, giudeo 1. adj. jevrejski. 2. mvrteti; ~ un fìlm snimati film. Jevrejin.2. intr. okretati se, vrteti se; la giudicare (prs. giùdico) 1. tr.Terra gira su sé stessa Zemlja suditi, osuditi; oceniti, prosu-se okreće oko svoje ose; la diti. 2. intr. rasuđivati, misliti,strada gira a destra put skreće smatrati.na desno; giri a sinistra skrenite giùdice m sudija.levo; ~ una domanda uputiti pi- giudizio m (tribunale) sud;tanje. (opinione) mišljenje; razum;girasole m (bot.) suncokret. un uomo di ~ pametan čovek;girévole adj. okretljiv. pronunziare un ~ su qn. izrećigirino m (zool.) punoglavac. mišljenje o nekome. 103
  • giugno giugno m jun; in ~ u junu; il m sg. mu; ~ darò una mano cinque ~ petog juna; ai primi pomoći ću mu; vorrei scrìvergli di ~ početkom juna; a fine ~ hteo bih da mu pišem; gliene krajem juna. parlerò io stesso ja ću mu sam giùngere intr. (giungo, giunsi, o tome govoriti. giunto) doći, stići; siamo giunti globo m lopta, kugla; ~ terre- a casa tardi stigli smo kući stre Zemljina kugla,globus; ~ kasno. celeste nebeski svod; ~ oculare giuoco m v. gioco. (anat.) očna jabučica; giuramento m zakletva; pre- gloria f slava, čast; per la ~ zaG stare ~ položiti zakletvu. slavu; (iron.) ni za šta. giurare intr. i tr. (prs. giuro) glorioso adj. slavan, zakleti se, kleti se; ~ fedeltàse veličanstven. zakleti se na vernost; te lo posso gnomo m (mitol.) šumski duh, ~ mogu ti se zakleti na to. patuljak, gnom. giurìdico adj. pravni. goccia f kap; a ~ a ~ kap po giurista m i f (pl. m –i) pra- kap. vnik. gocciolare intr. (prs. gócciolo) giustificare tr. (prs. giustìfico) kapati, kapljati, sipati kap po opravdati; ispričati; hai giustifi- kap. cato l’assenza? jesi li opravdao godére intr. i tr. (gòdo, godéi, izostanak? godùto) uživati (što ili u čemu), giustificazione f opravdanje. osećati zadovoljstvo; da qui si giustizia f pravda, pravednost; gode una bella vista odavde se pravosuđe; Ministero di grazia pruža lep vidik; ~ una buona re- e ~ Ministarstvo pravde; farsi ~ putazione biti na dobrom glasu. da sé krojiti sam sebi pravdu. godereccio adj. sklon giusto 1. adj. pravedan, uživanjima. pravičan; tačan; primeran, gola f grlo, guša, grkljan; ur- prikladan; al momento ~ u lava a piena ~ vikao je na sav pravi čas. 2. adv. (u)pravo, baš; glas; ho mal di ~ boli me grlo; è ~ u redu je, slaže se. gridare a piena ~ vikati na sav glaciale 1. adj. lednički. 2. m glas; ho un nodo alla ~ steglo lednik. me je grlo; ho l’acqua alla ~ gladiatore m gladijator. došlo mi je do guše, prigustilo gli 1. art. m pl. od lo. 2. prn. mi je.104
  • granogolf m džemper. ljstvom, izvoleti; voglia ~ izvo-golfo m zaliv; la guerra del lite primiti.Golfo Zalivski rat. grado m stepen; čin; rang, ingoloso adj. pohlepan, sommo ~ u najvećoj meri; gradiproždrljiv. centigradi stepeni Celzijusa;gómito m lakat; okuka, pregib, gradi dell’ aggettivo (gram.) ste-koleno; ~ di mare morski te- peni poređenja; gradi militarisnac. vojnički činovi; essere in ~ biti ugomitolo m klupko. stanju; non sono in ~ di risonderegomma f guma, lepak; ~ da ne mogu da odgovorim.cancellare gumica za brisanje. graffiata f ogrebotina. Ggondola f gondola. grafico adj. grafički.gonfio 1. adj. naduven, nadut. grammaticale adj. gramatički.2. m oteklina, ispupčenje. grana f zrno, hrapavost; gri-gonna f suknja. mizna boja; (žarg.) novac,gorgo m (pl. –ghi) vrtlog, vir. lova; neugodnost, gnjavaža; m(fig.) ambis, provalija. (formaggio) tvrdi sir, parmezan;governare tr. (prs. govèrno) ~ padano sir iz doline Poa.upravljati, vladati, rukovoditi; grande adj. velik, značajan;negovati, gajiti, starati se oko (adulto) odrastao; da ~ faròčega. l’ingegnere kad odrastem, bićugoverno m upravljanje, vla- inžinjer; grandi magazzinidanje; vlada; costituìre il ~ sa- robna kuća; non è gran che nijestaviti vladu; capo del ~ pred- to bog zna šta; farsi ~ porasti;sednik vlade. i grandi della letteratura ita-gracchiare intr. (aux. avere) liana velika imena italijanskegraktati; kreštati; (fig.) gunđati, književnosti.galamiti. grandicello adj. poodrastao;gràcile adj. slabašan, nežan, prilično velik.krhak, nejak. grandioso adj. veličanstven.gradévole adj. ugodan, pri- grandissimo adj. veoma velik,jatan. ogroman; con ~ piacere sgradinata f tribina. najvećim zadovoljstvom.gradino m stepenik, stepenica. granita f vrsta ledenog napitka.gradire tr. (prs. gradisco) rado grano m pšenica, žito; ~ sara-primiti, dočekati sa zadovo- ceno heljda; zrno; un ~ di pepe 105
  • granturco zrno bibera. colpo di ~ poslednji, smrtni granturco m kukuruz. udarac. granulo m zrnce, zrno. grazioso adj. mio; dražestan; grappa f rakija, lozovača. ljubak, umiljat. gràppolo m grozd; un ~ d’ uva greco 1. adj. grčki; 2. m Grk; grozd (grožđa). grčki jezik. grasso adj. debeo, ugojen; di- gregge m stado. venir ~ udebljati se; formaggio grembiule m kecelja. ~ masni sir; barzelletta grassa gremito adj. pun puncat, mastan vic; annata grassa dupkom pun.G rodna godina; macchie di grasso gridare (prs. grido) 1. intr. vi- masne mrlje. kati; ~ a gran voce, a ~ squar- grato adj. ugodan; zahvalan, ciagola vikati (ili derati se) iz prijatan. sveg glasa. 2. tr. vikati; (sgri- grattacielo m neboder, soliter. dare) ukoriti; ~ aiuto zvati u grattare tr. grebati, strugati; pomoć. krčati; škripati; češati; pane grido m (pl. le grida) krik, grattato prezle; formaggio grat- povik; uzvik; ~ di dolore uzvik tato strugani sir. bola; dare (o cacciare) un ~ gratuito adj. besplatan. vrisnuti, zakričati; ~ di guerra gravame m teret; opterećenje; ratni poklič. ~ fiscale dažbina, porez. grigio adj. siv, sed; ~ chiaro grave adj. težak; mučan; oz- svetlosiv. biljan; zabrinjavajući; un in- griglia f roštilj; rešetka. cidente molto ~ veoma teška grillo m (zool.) cvrčak. nesreća; un ~ errore teška grinfia f kandža. greška. grondaia f oluk, odvodna cev. gravido adj. bremenit; donna grosso adj. krupan, debeo; gravida trudna žena. ugojen; un ~ volume debela kn- grazia f ljupkost, ljubaznost; jiga; una grossa somma veliki milost; pomilovanje; grazie iznos; mare ~ uzburkano more; del vostro aiuto hvala na vašoj fiume ~ nabujala reka; un guaio pomoći; grazie! hvala! tante ~ velika nevolja; pezzo ~ velika grazie! grazie mille! najlepše zverka; sbagliare di ~ grdno hvala! ~ a lui zahvaljujući pogrešiti; vino ~ gusto vino; njemu; la ~ divina božja milost; parole grosse grube reči.106
  • guidagrotta f špilja, pećina. guardia f straža, čuvar; na-gru f ždral; (màcchina) diza- dzor; stražarenje; ~ d’onorelica. počasna straža; sta in ~ budigruccia f (stampella) štaka; pažljiv; ~ svizzere švicarska(per appèndere vestiti) vešalica straža, papska straža; ~ medica(za odelo). dežurna lekarska služba; canegrugnire intr. (prs. grugnisco) da ~ pas čuvar; stare a ~ čuvatigroktati; (fig.) brundati. nešto; ~ del corpo telohranitelj;gruppo m skupina, skup; ~ let- ~ notturno nočni čuvar; ~ fore-terario književni kružok. stale šumar.guadagnare tr. (prs. guadagno) guarigione f ozdravljenje, Gzaraditi, steći; guadagnarsi la izlečenje.vita zarađivati za život. guarire (prs. guarisco) 1. tr.guaio m nesreća, teškoća; il ~ è izlečiti, lečiti. 2. intr. ozdraviti;che non ho le chiavi nezgoda je è guarito dalla sua ferita ranašto nemam ključeve; essere nei mu je izlečena.guai biti u nevolji. guarnire tr. (prs. guarnisco)guancia f obraz, lice; bok; opremiti, snabdeti; obložiti,strana. garnirati.guanciale m jastuk, uzglavlje. guarnizione f ukras, pribor;guanto m rukavica; guanti di (contorno) prilog (oko jela);pelle kožne rukavice. (teh.) dihtung, zaptivka.guantoni m pl. bokserske ruka- guastare tr. kvariti, pokvariti,vice. oštetiti.guardare (prs. guardo) 1. tr. guasto 1. adj. pokvaren,gledati, pogledati; paziti (na oštećen. 2. m kvar, oštećenje;nešto); ~ intorno a sé osvrtati occorre riparare un ~ al motorese; star a ~ promatrati. 2. intr. treba popraviti kvar na motoru;paziti, nastojati; guarda di non dente ~ kvaran zub; uova guastefare sciocchezze pazi da ne pokvarena jaja.napraviš gluposti; la finestra guerra f rat; la ~ mondialeguarda nel cortile prozor gleda svetski rat; ~ civile građanskina dvorište; ma guarda un po’! rat; ~ fredda hladni rat; far la ~vidi ti njega! vidi vraga! guar- ratovati; nave da ~ ratni brod;darsi dai borsaioli! čuvajte se stato di ~ ratno stanje.lopova! guida f vođenje; vožnja; vođa; 107
  • guidare vodič; patente di ~ vozačka guscio m ljuska, ljuštura. dozvola; scuola di ~ auto-škola; gusla (guzla) f gusle. ~ turistica turistički vodič; ~ te- gustare (prs. gusto) 1. tr. oku- lefonica telefonski imenik; fare siti; uživati nešto. 2. intr. uživati da ~ raditi kao vodič. u čemu, prijati, sviđati se. guidare tr. (prs. guido) voditi, gusto m , ukus; veste con ~ voziti; ~ un’autòmobile (una oblači se sa ukusom; che gusti! màcchina) voziti automobil. (iron.) kakav čudan ukus! non è guidatore m upravljač, vozač. di mio ~ ne sviđa mi se. guinzaglio m povodac. gustoso adj. ukusan, slastan; prijatan, ugodan.H H H, h ,(acca) f H, h (ne izgovara ho, hanno v. avere. se). hobby m inv. (eng.) hobi, razonoda; hall f (eng.) hol, predvorje (ho- lo fa per ~ bavi se time iz hobija tela); atrijum. hockey m inv. (eng.) hokej. happening m (eng.) hepening, hostess f (eng.) stjuardesa. javna predstava. hôtel [otèl] m inv.(fr.) hotel. I I, i, f i m I, i. ciò nemam pojma o tome; ne- i art. m pl. od il. anche per ~! nikako! ni u snu! iberico adj. (pl.-ci) iberijski, ni slučajno! španski; penisola iberica Iberi- ideale 1. adj. zamišljen; idealan, jsko poluostrvo. savršen. 2. m uzor, ideal. icona f ikona. identico adj. identičan, isto- idea f ideja, misao; pojam; vetan. non ho (la più pàllida) idea di identificare tr. prepoznati,108
  • imbottigliareidentifikovati; otkriti; utvrditi; illuminare tr. (prs. illùmino)izjednačiti; poistovetiti. osvetliti, rasvetliti; prosvetliti.identità f istovetnost, jedna- illuminazione f osvetljenje.kost, identičnost; carta d’ ~ illusione f obmana, priviđenje,lična karta. iluzija; non ci facciamo illu-idoneo adj. sposoban; kompe- sioni nemojmo se zavaravati; ~tentan; prikladan, primeran; ~ ottica optička varka.al servizio militare sposoban za illustrare tr. (spiegare) razja-vojsku. sniti; (corredare di figure) ukra-idràulico 1. adj. hidraulički. 2. siti slikama, ilustrovati.m vodoinstalater. illustrazione f slika (u tekstu),idrico adj. vodeni; riserve ilustracija.idriche rezerve vode. illustre adj. čuven, znamenit,idroelettrico adj. hidroelek- slavan. Itričan; centrale idroelettrica imbalaggio m pakovanje,hidrocentrala. ambalaža.idromassaggio m hidromasaža. imbarazzato adj. postiđen;ieri adv. juče; ~ mattina juče zbunjen, smeten; zakrčen.ujutro, ~ sera sinoć; ~ l’altro, imbarcare tr. (prs. imbarco)l’altro ~ prekjuče. ukrcati; utovariti.igienico adj. higijenski; carta imbarcazione f čamac; brodić;igienica toaletni papir. plovni objekat.ignoranza f neznanje. imbattibile adj. nepobediv, ne-ignorare tr. (prs. ignòro) ne savladiv.znati, ne poznavati. imbiancare tr. izbeliti, obeliti;ignoto adj. nepoznat, neznan; okrečiti.milite ~ neznani junak. imbianchino m moler.il art. m sg. imboccare tr. (prs. imbócco)illegale adj. nezakonit, ile- hraniti (bolesnika); poći, kre-galan. nuti (nekim putem), zaputitiilleggibile adj. nečitak. se; ulivati se, voditi (u nešto);illegittimo adj. nezakonit, ne- la strada imbocca nella piazzadozvoljen. ulica izlazi na trg; non ha im-illùdere tr. (illusi, illuso) zava- boccato la via giusta nije krenuoravati, obmamljivati. illudersi ispravnim putem.rfl. zavaravati se. imbottigliare tr. naliti u boce, 109
  • imbranato flaširati. l’ ~ vivente di suo nonno on je imbranato adj. smeten; smotan, slika i prilika svog dede. nespretan. immatricolazione f upis; re- imbrogliare tr. zamrsiti, za- gistracija; targa di ~ registarska plesti; zbuniti, pomesti; varati, tablica; tessera di ~ članska prevariti, podvaliti. karta. imbroglio m prevara. immediato adj. neposredan; imbrunire tr. potamneti; direktan; neodložan. immedia- zamračiti; sull’ ~ u sumrak. tamente adv. smesta; direktno; imbucare tr. (prs. imbuco) neposredno. zavući u rupu, ubaciti; ~ una immenso adj. ogroman, neiz- lèttera baciti pismo u poštanski meran; beskrajan. sandučić. immèrgere tr. zagnjuriti, zaro-I imitare tr. (prs. ìmito) oponašati, niti; umočiti. immergersi rfl. imitirati, podržavati. zaroniti, utonuti, zadubiti se; si immacolato adj. bezgrešan; immerse nei pensieri utonuo je savršeno čist, neokaljan; l’Im- u razmišljanje. macolata Devica Marija. immeritevole adj. koji ne immaginare tr. (prs. immà- zaslužuje (di qcs. nešto), nedo- gino) zamisliti, izmisliti; smi- stojan. sliti; pretpostaviti; verovati; immersione f uranjanje, zaran- immagino che ti abbia aspet- janje. tato pretpostavljam da te je immòbile 1. adj. nepomičan, čekao; Disturbo? - Immàginati! nepokretan. 2. m nekretnina, Smetam li? - Ni govora! Vuole nepokretna imovina; proprietà dunque aiutarmi? - S’immàgini! ~ nepokretna imovina; società Hoćete li mi dakle pomoći? ~ preduzeće za trgovinu nekret- – Naravno da hoću! Grazie! - ninama. S’immàgini! Hvala! Nema na immodesto adj. neskroman. čemu! immondizia f đubre, smeće; immaginazione f mašta, ima- prljavština. ginacija; fantazija; fervida ~ immortale adj. besmrtan. bujna mašta. immune adj. imun (da qcs. na immàgine f slika, lik, pred- nešto). stava; farsi un’~ di qcs. predsta- impaccio m smetnja, zapreka; viti sebi nešto, zamisliti nešto; è zbunjenost, smetenost.110
  • importanteimpalcatura f skela. imperativ.impallidire tr. i intr. pobledeti, imperatore m car, imperator.prebledeti; izbledeti. imperfezione f nesavršenost;imparare tr. (prs. imparo) učiti, mana, nedostatak.naučiti; ~ a memoria naučiti na- impero m vladavina; carstvo,pamet; ha imparato a scrìvere a carevina; imperija.sei anni naučio je da piše sa šest impersonale adj. bezličan.godina. impertinente adj. drzak, bezo-impari adj. inv. neparan; brazan, drčan.nejednak, neravnopravan. impeto m žestina; naglost; bes,impastare tr. mesiti; praviti silina; con ~ silovito, naglo; untesto; zalepiti. ~ d’ ira nastup gneva; agireimpaziente adj. nestrpljiv. d’ ~ postupiti impulsivno, bezimpazzire (prs. impazzisco) razmišljanja. Ipoludeti, ludeti. impianto m zasnivanje;impeccàbile adj. besprekoran, uvođenje; uređaj, postrojenje;savršen. objekat; ~ elèttrico električnaimpedire tr. (prs. impedisco) instalacija; ~ sportivo sportskisprečiti; omesti; onemogućiti. objekt.impedimento m ometanje; impiegare tr. (prs. impiègo)smetnja, prepreka. upotrebiti; uložiti; namestiti,impegnarsi rfl. (prs. m’im- zaposliti.pégno) obavezati se; založiti se, impiegato m, f -a službenik,zauzeti se; ci siamo impegnati a službenica.fondo založi smo se (angažovali impiego m upotreba; korišćenje;smo se) temeljno. zaposlenje, nameštenje; pieno ~impegnativo adj. odgovoran, puno radno vreme.težak; zahtevan; ozbiljan. implorare tr. preklinjati,impegno m obaveza; odgovor- zaklinjati, moliti.nost; zalaganje; angažovanost; imponente adj. veličanstven;lavorare con ~ raditi svojski impozantan; ugledan.(vredno). imporre tr. (impongo, imposi,impenetrabile adj. nepro- imposto) nametnuti; naložiti;bojan; neprohodan; segreto ~ postaviti, položiti; ~ un nomenedokučiva tajna. nadenuti ime.imperativo m zapovedni način, importante adj. važan, 111
  • imprevedibile značajan; znatan; occasione ~ dljiv. važan događaj; l’~ è ... bitno imprevisto adj. nepredviđen, je... . neočekivan; salvo impre- importanza f važnost, značaj; visti ako se ne dogodi nešto dare ~ a qcs. pridavati važnost nepredviđeno. nečemu; darsi ~ praviti se imprìmere tr. (imprimo, im- važan; che ~ ha? zar je to prèssi, imprèsso) utisnuti; ~ važno? nella mente urezati u pamćenje; importare (prs. impòrto) 1. tr. ~ il marchio ostaviti svoj pečat. uvoziti; uvesti. 2. intr. vrediti; impronta f otisak, trag; žig, biti važan; m’importa molto che pečat; ~ digitale otisak prstiju. ci sia anche tu jako mi je stalo improvviso adj. iznenadan, da budeš i ti prisutan; non me neočekivan; d’ ~, all’~ izne-I ne importa ne marim za to; non nada. improvvisamente adv. importa (niente) nije važno, ne iznenada, najedanput. mari. imputato m okrivljenik, importo m iznos, visina; suma. optuženik. impossìbile adj. nemoguće; ciò in prp. u, na; spaja se s è ~ to je nemoguće; rendere ~ određenim članom: nel (in + il), onemogućiti. nello (in + lo), nella (in + la), imposta f šalon; porez, namet, nei (in + i), negli (in + gli), nelle dažbina; ufficio imposte poreski (in + le); označava; 1. stanje u ured. mestu, položaj, prilike (i u pre- impostare tr. staviti, postaviti; nesenom značenju); àbita in zasnovati. città stanuje u gradu; vive in impoverire tr. osiromašiti; campagna živi na selu; se ne oslabiti. stava in disparte stajao je po impreciso adj. neprecizan, strani; nei pressi di Kragujevac neodređen; nejasan. u blizini Kragujevca; versa in impresa f poduhvat; podvig; difficoltà finanziarie nalazi se u preduzeće, firma. novčanim poteškoćama; (uvodi impressione f utisak, impresija; deo imeničkog predikata); il izdanje; štampa; ho avuto l’ ~ pranzo è in tàvola ručak je na che... stekao sam utisak da...; stolu; ora siamo in licenza sada fare ~ ostaviti utisak. smo na odsustvu. 2. kretanje imprevedibile adj. nepredvi- prema; è andato in campagna112
  • inotišao je na selo; è tornato in verenju. 9. ograničenje; è bravocittà vratio se u grad; urtare in in matemàtica on je vrlo dobarun ostàcolo (contro un o.) naići u matematici; si è laureato inna prepreku; dare in un muro biologìa diplomirao je biolo-udariti o zid. 3. kretanje (po ili giju; dottore in lèttere doktorkroz); andare in giro per la città književnosti; commerciante inići uokolo po gradu; passeg- legname trgovac drvima. 10.giare su e giù nella stanza šetati materiju, stvari; un’incisione intamo-amo po sobi; camminava rame bakrorez; rilegare in pellenella nebbia šetao je po magli. uvezati u kožu. 11. nameru;4. promenu stanja, mesta, vre- dare in prèstito pozajmiti; l’homena; convertire in oro prome- avuto in regalo primio sam toniti u zlato; andare in fumo ra- na poklon; accórrere in difesasplinuti se, otići u vetar; passare priteći u pomoć; in prova della Idi città in città prelaziti iz grada mia amicizia kao dokaz mojegu grad; di giorno in giorno iz prijateljstva; li hanno chiamatodana u dan. 5. deobu; dividere in aiuto pozvali su ih u pomoć.in parti uguali podeliti na jed- 12. sredstvo; viaggiare in trenonake delove; taglieremo in due putovati vozom; andare in barcaquella mela prepolovićemo onu voziti se čamcem; descrìvere injabuku. 6. određeno vreme; in poche parole opisati u par reči.primavera u proleće; nel 1909 13. semantički element opisnihgodine 1909; nel volger dei glagolskih oblika; non sonosècoli tokom vekova; in vec- in grado di capire nisam spo-chiaia u starosti; in giornata soban razumeti; questo treno èjoš danas; in guerra za vreme in coincidenza col direttìssimorata. 7. trajanje; lessi il libro in ovaj voz ima vezu s ekspre-poche ore pročitah knjigu za snim; ho messo in órdine i mieinekoliko sati; finì il lavoro in libri sredio sam svoje knjige;soli tre giorni završio je rad za siamo andati in giro per tuttasamo tri dana. 8. način; entrò la giornata skitali smo ceo dan.in punta di piedi ušao je na 14. adverbijalni izraz; in breveprstima; vive in misèria živi u ukratko; in fretta brzo, žurno; disiromaštvu; parlava in dialetto quando in quando po neki put, sgovorio je dijalektom; te lo dico vremena na vreme; in séguito ain confìdenza kažem ti to u po- usled; in quanto a što se tiče. 113
  • inabile inabile adj. nesposoban (a qcs. incauto adj. neoprezan, nesmo- za nešto); nespretan. tren. inabitato adj. nenaseljen, nena- incavolato adj. ljut, besan. stanjen. incendio m požar. inaccessibile adj. nepristupačan, incertezza f neizvesnost, ne- nedostupan. sigurnost; neodlučnost; avere inalterabile adj. nepromenljiv, qualche ~ biti u nedoumici. neizmenljiv. incerto adj. nesiguran, neizve- inammissibile adj. nedopustiv; stan, neodređen; tempo ~ pro- neprihvatljiv. menljivo vreme. inattivo adj. neaktivan. inchiesta f istraživanje, anketa; inaugurare tr. svečano otvoriti, commissione d’ ~ istražna ko- inaugurisati; započeti, zasno- misija.I vati. inchinare tr. (prs. inchino) na- incadescente adj. usijan, gnuti, prignuti. inchinarsi rfl. užaren; discussione ~ vatrena pokloniti se; pokoriti se. diskusija. inchino m naklon. incantare tr. očarati, opčiniti. incidente m nezgoda; incident; incantarsi rfl. zaneti se, biti ~ stradale saobraćajna nesreća. očaran; diviti se. incirca adj. oko; all’ ~ približno, incantévole adj. čaroban, divan; otprilike. očaravajući. inclùdere tr. (includo, inclusi, incapace adj. nesposoban (di incluso) sadržavati; uključiti; qcs. za nešto); è incapace di obuhvatiti; trasporto incluso mentire nije sposoban da laže. uključujući transport. incaricare tr. (prs. incàrico) incominciare tr, intr. (prs. in- zadužiti, obavezati, naložiti; comincio) početi, počinjati, ~ qn. di qcs. poveriti nekome započeti. nešto. incaricarsi rfl; ~ di qcs. incompetente adj. nenadležan; uzeti nešto na sebe, zauzeti se nestručan; nesposoban. za što. incompleto adj. nepotpun, incàrico m zaduženje; dužnost; nekompletan. služba; zadatak; per ~ di po incomprensibile adj. nerazum- nečijem nalogu. ljiv, neshvatljiv. incasso m naplaćivanje; na- incondizionato adj. bezu- plata; pazar. slovan.114
  • indispensàbileinconfortevole adj. neudoban, indeciso adj. neodlučan,nekomforan. nerešen, neodređen.incontrare tr. (prs. incóntro) indegno adj. nedostojan;sresti, susresti; ~ un ostacolo sraman, bedan.naići na prepreku. indeterminato adj. neodređen.incontrario adv. all’ ~ su- indicare tr. (prs. indico) poka-protno, obrnuto, naopako. zati, naznačiti; ~ la strada a qn.incontro 1. m susret, sastanak; pokazati kome put.(sportski) meč, utakmica. 2. indicazione f oznaka, obeležje;prp. i adv. prema, ka, u susret; označavanje; uputstvo; napo-nasuprot; andare ~ a qn. ići mena.nekome u susret; venire ~ doći indice m kažiprst; (di un libro)u susret. sadržaj; indeks.inconvenienza f nepogodnost, indietro adv. natrag, nazad; è Ineprikladnost; neumesnost. rimasto ~ zaostao je; siamo tor-incoraggiare tr. hrabriti, ohra- nati ~ (siamo ritornati) vratilibrivati. smo se; all’ ~ unazad; essere ~incoscienza f nesavesnost, ne- zaostajati; voltarsi ~ osvrtati se;briga. tirarsi ~ povući se , uzmaći.incredìbile adj. neverovatan. indifferente adj. ravnodušan;incrociare tr. (prs. incrócio) indiferentan, neosetljiv; fare ~ukrstiti; ukrstiti se; ukrštati se; praviti se ravnodušan; per me èla strada incrocia la piazza ~ svejedno mi je.ulica se ukršta sa trgom. indifferenza f ravnodušnost;incrocio m raskrsnica; all’~ na indiferentnost.raskrsnici. indimenticàbile adj. nezabo-incubo m noćna mora. ravan.incuràbile adj. neizlečiv. indipendente adj. nezavistanindàgine f istraživanje, ispiti- (da qcs. qn. od čega, koga); ren-vanje; fare indagini raspitivati dersi ~ osamostaliti se.se. indirizzare tr. (prs. indirizzo)indebitare tr. zadužiti, optere- upututi, usmeriti; adresiratititi dugovima. indebitarsi rfl. (pismo).zadužiti se. indirizzo m adresa; naslov;indecisione f neodlučnost; ne- smer.rešenost; oklevanje. indispensàbile adj. nužno po- 115
  • indivìduo treban, neophodan. lošijeg kvaliteta; molto ~ alle indivìduo m pojedinac, osoba. nostre aspettative mnogo ispod indolcire tr. zasladiti, osladiti se. naših očekivanja. indossare tr. oblačiti, obući, no- infermiere m, f -a bolničar, siti na sebi. bolničarka. indosso adv. na sebi; na sebe. infermo adj. bolestan, slab; indovinare tr. (prs. indovino) nemoćan; ~ di mente umo- pogoditi, pogađati; odgonet- bolan. nuti. inferno m pakao. indovinello f zagonetka. infettivo adj. zarazan, in- indubbio adj. nesumnjiv. in- fektivan. dubbiamente adv. bez sumnje, infiammazione f upala, za- nesumnjivo. paljenje.I indurre tr. (induco, indussi, in- infilare tr. (prs. infilo) uvući, dotto) navesti; navoditi; nago- navući; udenuti; ~ allo spiedo voriti; ~ in tentazione dovesti u nataknuti na ražanj; ~ le scarpe iskušenje; ~ in errore dovesti u obuti cipele. zabludu. infine adv. napokon, najzad, industriale 1. adj. industrijski. naposletku. 2. m industrijalac. infinito 1. adj. beskrajan, inerente adj. vezan (a qcs. za beskonačan. 2. m beskrajnost, nešto); koji se tiče (nečega). beskonačnost; all’~ beskrajno; inesistente adj. nepostojeći. infinite volte bezbroj puta. infi- inevitàbile adj. neizbežan, ne- nitamente adv. beskonačno. minovan. inflessìbile adj. nesavitljiv; ne- infamia f sramota, ljaga; ni- salomiv. skost, gadost. influenza f grip. infanzia f detinjstvo. informare tr. (prs. infórmo) infarcire tr. napuniti (di qcs. obavestiti; (plasmare) obliko- čime); nadevati, filovati. vati; voleva informarsi dell’an- infatti adv. doista, zbilja, damento della situazione želeo naime. je obavestiti sebe o kretanju infedele adj. neveran. situacije. infelice adv. nesrećan. infortunio m nesreća; ha avuto inferiore adj. niži, donji; lošiji, un ~ doživeo je nesreću. manje vredan; di qualità ~ infrangere tr. razbiti, slomiti;116
  • innanzicuore infranto slomljeno srce. ingorgo m zagušenje, zastoj,ingannare tr. (prs. inganno) saobraćajna gužva.prevariti; obmanuti; mi sono ingrandimento m uveličavanje,ingannato sul conto di lui pre- rast, proširenje; lente d’~vario sam se u vezi sa njim; se uveličavajuće staklo.non m’inganno ako se ne varam; ingrassare (prs. ingrasso) 1. tr.~ le speranze izneveriti nade; ~ gojiti, toviti. 2. intr. debljati se.il tempo prekratiti vreme; ~ la ingrato adj. nezahvalan, neu-fame zavarati glad. godan; lavoro ~ mučan, na-ingegnere m inženjer. poran rad.ingegneria f inženjerstvo; ~ ingrediente m sastojak; začin (ucivile građevinarstvo; ~ indu- jelu).striale mašinstvo; ~ navale bro- ingresso m ulaz; biglietto d’~dogradnja; facolta d’ ~ tehnički ulaznica; porta d’~ ulazna vrata; Ifakultet. ~ libero slobodan ulaz.ingegno m um; talenat, sposob- ingrossare (prs. ingròsso) 1. tr.nost. (rèndere grosso) činiti debljim,ingegnoso adj. oštrouman, do- podebljati, uvećati, ojačati. 2.setljiv. snalažljliv; duhovit. intr. (diventar grosso) postatiingenuo adj. naivan, bezazlen; debeo, ugojiti se.prostodušan. iniezione f injekcija; ubrizga-Inghilterra f Engleska. vanje.inghiottire tr. (prs. inghiottisco iniziale 1. adj. početni. 2. fili inghiótto) gutati, progutati; ~ početno slovo, inicijal. inizial-un’offesa progutati uvredu; ~ il mente adv. u početku, isprva.pianto gutati suze. iniziare tr. (prs. inìzio) započeti,ingiallire intr. (prs. ingiallisco) početi.požuteti; obojiti u žuto. inizio m početak; all’ ~ uinglese 1. adj. engleski. 2. m početku; avere ~ početi.Englez; lingua ~ engleski jezik; innamorarsi (prs. m’innamóro)zuppa ~ vrsta slatkiša; sale ~ zaljubiti se (di qn. u koga).gorka so; chiave ~ francuski innamorato 1. adj. zaljubljen.ključ. 2. m zaljubljenik.ingombrare tr. (prs. ingómbro) innanzi 1. prp. pre; ~ l’alba prezakrčiti, preprečiti; pretrpati, zore; ~ tutto pre svega. 2. adv.ispunjavati. pre, napred; d’ora ~ od sada, 117
  • inno ubuduće; mi sta sempre ~ uvek inserire tr. (prs. inserisco) umet- mi je pred očima; il giorno ~ nuti, uvući; ~ la spina uvući dan pre toga; per l’~ nekada, utikač. do sada; ~ che pre nego što; ~ a inserto m fascikla; predmet; pred, ispred. umetak, dodatak; insert; ~ pub- inno m himna; ~ nazionale na- blicitario reklamni spot. cionalna himna. insieme 1. adv. zajedno; ujedno; innocenza f nevinost; bezazle- istovremeno. 2. m celina; è tutto nost. l’~ che non mi piace sve za- innovare tr. (prs. innòvo) obno- jedno mi se ne sviđa; mettere ~ viti, obnavljati. okupiti, sastaviti; tenere ~ držati innumerévole adj. nebrojen, na okupu. bezbrojan. insignificante adj. beznačajan.I inoltre adv. osim toga, pored insistenza f upornost; con ~ toga, uz to. uporno. inosservato adj. neprimećen, insistere intr. (insisto, insistétti, neopažen. insistìto) uporno nastojati; insi- inquieto adj. nemiran, za- stirati. brinut. insolente adj. drzak, bezo- inquietùdine f uznemirenost, brazan. nemir. insolito adj. neobičan, neuobi- inquilino m stanar. čajen. inquinare tr. zagađivati. insomma adv. najzad, napokon, insalata f salata; ~ mista mešana konačno. salata. insonnia f nesanica. insano adj. lud, bezuman; l’ ~ installare tr. (prs. installo) na- proposito pokušaj samoubistva. mestiti; postaviti; uvesti, insta- insegna f natpis, ploča; oznaka, lirati (uređaj). znamenje; ~ luminosa svetleća insù adv. gore; all’~ prema reklama. gore, naviše; dall’ ~ odozgo. insegnamento m poučavanje, insuccesso m neuspeh. nastava, obuka. insuperabile adj. nenadmašan; insegnante m nastavnik; nesavladiv. učitelj. insufficiente adj. nedovoljan. insegnare tr. (prs. inségno) intanto adv. međutim; za to poučavati, predavati. vreme; ~ che mi aspetti dok me118
  • invecchiarečekaš. interpretare tr. (prs. intèrprete)intatto adj. ceo, potpun; neta- predstavljati; tumačiti; prevo-knut. diti.intelligente adj. pametan; ra- intèrprete m tumač; prevodilac;zuman; razborit. izvođač, interpretator.inténdere tr. (intèndo, intési, interrogare tr. (prs. intèrrogo)intéso) (capire) razumeti; (aver pitati, ispitivati.intenzione) nameravati; che interrómpere tr. (interrómpo,cosa intende dire con ciò? što interruppi, interrótto) prekinuti,mislite time reći? s’intende! prekidati.naravno! intesi! u redu! non ho interruttore m prekidačinteso bene nisam dobro čuo. (struje).intendersi rfl. razumeti se, do- intervallo m razmak, raspon;govoriti se; non me ne intendo ne međuvreme; pauza; odmor (u Irazumem se u to. školi).intenso adj. jak, žestok, snažan, intimo adj. prisan; blizak, in-intenzivan. timan.intenzione f namera; aver ~ intorno 1. adv. naokolo, okolo,di fare nameravati nešto da se u blizini; tutt’intorno okolo na-učini; non era mia ~ nisam imao okolo. 2. prp; ~ a oko(lo) čega.nameru; con ~ namerno. introdurre tr. (introduco, in-interessante adj. zanimljiv. trodussi, introdótto) uvesti,interessare tr. zanimati. in- uvoditi; ubaciti (novac); ~ il di-teressarsi rfl. zanimati se, in- scorso započeti razgovor.teresovati se (a qcs, di qcs. za introduzione f uvod, uvođenje;nešto). predstavljanje; lettera d’~ pre-interesse m zanimanje, intere- poruka.sovanje; korist; važnost; nel tuo intruso m uljez.~ za tvoje dobro; pagare un ~ inùtile adj. beskoristan, neko-del 5 per cento platiti kamatu ristan; uzaludan; è ~ uzalud je,od 5%. beskorisno je.interno adj. unutarnji, invadere tr. upasti; osvojiti,unutrašnji. zauzeti; napasti.intermedio adj. srednji. invano adv. uzalud.intero adj. čitav; celokupan; invariabile adj. nepromenljiv.potpun. invecchiare intr. (prs. invec- 119
  • invece chio) ostariti, stariti. ira f gnev, ljutina, srdžba, bes; ~ invece adv. naprotiv, međutim. di Dio božji gnev. inventare tr. (prs. invènto) izu- irranggiungibile adj. meti, pronalaziti. nedostižan, nedohvatljiv. invenzione f izum, pronalazak. irragionevole adj. nerazuman, invernale adj. zimski; una gior- nerazborit. nata ~ zimski dan. irreale adj. nerealan. inverno m zima; d’~ zimi; un ~ irregolare adj. nepravilan; rìgido oštra zima. neujednačen; neredovan; ne- investimento m ulaganje, inve- propisan, neregularan. sticija; udar (o nešto). irresistibile adj. neodoljiv. investire tr. (prs. invèsto) uložiti irritare tr. (prs. ìrrito) razdražiti, (novac); naleteti na nešto; pre- ljutiti, nervirati.I gaziti. iscrivere tr. upisati. iscriversi inviare tr. (prs. invìo) slati, po- rfl. upisati se. slati, uputiti (pismo, fax). iscrizione f upis; natpis (na ka- invidia f zavist; per ~ iz zavisti; menu); tassa d’ ~ upisnina. degno d’~ zavidan. isola f ostrvo; ~ pedonale invidiare tr. (prs. invìdio) zavi- pešačko ostrvo. deti nekome. isolare tr. odvojiti, izdvojiti. invidioso adj. zavidan. isolato 1. adj. odvojen, usamljen, invisìbile adj. nevidljiv. izolovan. 2. m stambeni blok. invitare tr. (prs. invìto) po- ispirare tr. (prs. ispìro) nadah- zivati; ~ qn. a cena pozvati nuti, inspirisati; ~ fiducia ulivati nekoga na večeru. poverenje. invito m poziv, pozivanje; bi- istante m trenutak, čas(ak); glietto d’ ~ pozivnica. all’~ odmah; un ~ ! samo tre- invocare tr. prizivati, zazivati. nutak! involto m svežanj; zavoj; omot. istinto m (prirodni) nagon, in- io prn. ja; né ~ né voi ni ja ni vi; stinkt. ~ per me... što se mene tiče... istituto m institut; zavod; ~ ma- ipermercato m veliki marketi gistrale učiteljska škola; ~ nau- izvan grada, hipermarketi. tico pomorska škola. ipòtesi f pretpostavka, hipoteza; istituzione f ustanova, institu- nell’~ che pod pretpostavkom cija. da. istruìre tr. (prs. istruìsco)120
  • kmpoučavati. italiana na italijanski način. 2.istrumento m oruđe, alat; in- m Italiano Italijan; italijanskistrument. jezik; in ~ (na) italijanskom, ca-istruzione f obuka, nastava; pisce l’ ~ razume italijanski.uputstva; istruzioni per l’uso itinerario m plan puta; maršruta;uputstva za upotrebu. turistički obilazak.italiano 1. adj. italijanski; all’ JJ, j (i lunga) m slovo J. za upravljanje računarom.jazz m inv. (eng.)(izg. džez) jolly m inv. džoker.džez. judo m inv. (jap.) džudo. Јjeans m pl. (eng.) (izg. džins) jugoslavo 1. adj. jugoslovenski.farmerke. 2. m Jugosloven.jeep f (eng.) džip, terensko vo- jumbo m (eng.) džambo; ve-zilo. likih dimenzija.jet m (eng.) mlazni avion. junior adj. (lat.) junior, mlađi.joystick m (eng.) džojstik, ručica KK, k (kàpa) f ili m inv. slovo K, kg. (skrać.) v chilogrammo.ka. kiwi m inv. kivi.karatè m (jap.) karate. km. (skrać.) v. chilometro kilo-ketchup m. (engl.) kečap. metar. 121
  • L, l L L, l (èlle) m ili f L, 1. se (di qcs, per qcs. na nešto). la 1. art. f sg. određeni član ž. lago m jezero; sulle sponde del roda; 2. prn. f sg. ju, je. ~ na obalama jezera. là adv. tu; tamo; il giardino è di làgrima f lacrima. ~ vrt je s one strane; scòstati più laguna f laguna, plitki zaliv; in ~ makni se malo dalje; al di ~ morski rukavac; città della ~ s one strane; qua e là tu i tamo; Venecija. venire di ~ dolaziti odande; lama f oštrica, sečivo. andare troppo in ~ otići preda- lambire tr. lizati, zapljuskivati. leko. lamentare tr. (prs. laménto) labbro m (pl. le labbra f) usna; ~ žaliti, oplakivati. lamentarsi rfl. leporino zečja usna. žaliti se, jadikovati.L labirinto m lavirint. lamento m jadanje, jadikovanje; laboratorio m laboratorija. bolni krik, jauk. laborioso adj. naporan, vredan, lametta f britvica, nožić za bri- marljiv. laboriosamente adv. s janje. naporom, vredno. làmpada f (viseća) lampa; sve- lacero adj. pocepan, iskidan; tiljka; ~ votiva kandilo. odrpan, dronjav. lampadario m luster, viseći làcrima f suza; scoppiare in svećnjak. lacrime briznuti u plač; con le lampadina f sijalica. lacrime agli occhi sa suzama u lampeggiare intr. (prs. 3. lam- očima; lacrime di gioia suze ra- péggia) sevati, blesnuti, svetlu- dosnice. cati. lacrimare tr. liti suze; oplaki- lampo m blesak, munja; in vati. un ~ u tren oka; chiusura ~ ladro m kradljivac, lopov. rajsferšlus; notizia ~ kratka ladrone m lopuža. vest, fleš. laggiù adv. tamo dole. lampone m (bot.) malina. lagnarsi (prs. mi lagno) žaliti lana f vuna; di ~ vunen; ~ di122
  • lattevetro staklena vuna; buona ~ larghi guadagni visoka zarada;prepredenjak, lukavac; sono farsi ~ probiti se; in lungo e ~della stessa ~ istog su kova. uzduž i popreko. 2. m. širina,lancetta f (dell’orologio) ka- prostranstvo, pučina; al ~ nazaljka; igla (na mernom instru- pučini, na otvorenom moru.mentu). lasagne f pl. široki rezanci; la-lancia f koplje; brzi čamac; ~ di zanje.salvaggio čamac za spasavanje. lasciare tr. (prs. làscio) pustiti;lanciare tr. (prs. lancio) baciti; ostaviti; napustiti; prestati, pre-hitnuti; ~ un missile lansirati kinuti; lasciami stare! ostavi meraketu; ~ un grido kliknuti; ~ na miru! non si lascia dir nullaun’occhiata baciti brz pogled; ne da ništa da mu se kaže; lascia~ qn. negli affari uvesti koga u fare a me pusti da ja to uradim;poslove. lasciali dire naka samo pričaju;lanciatrice f bacačica. non mi lascia vivere ne da milancio m bacanje; lansiranje; ~ mira; ~ il mondo preminuti; tidel giavellotto bacanje koplja; sei lasciato ingannare pustio si~ del peso bacanje kugle; ~ delmartello bacanje kladiva; ~ del da te prevare; lasciati convin- cere dopusti da te ubedim; ~ Ldisco bacanje disca; ~ pub- andare opustiti se, zapustiti se.blicitario reklamna kampanja. lassù adv. tamo gore.landa f pustara, ledina; lastra f ploča; ~ di vetro staklo,peščara. okno; (pellicola radiografìca)languore m slabost, iznemo- rendgenski snimak.glost; ~ di stomacco osećaj laterale adj. bočni, sporedan;praznine u stomaku. linea ~ aut linija; fallo ~ aut.làpide f spomen-ploča; nad- latino 1. adj. latinski. 2. m la-grobna ploča. tinski (jezik); latin, stari rim-larghezza f širina; otvorenost, ljanin.širokogrudost. latitudine f geografska širina.largo 1. adj. širok, prostran; lato m strana, bok; da tutti i latiil ponte è ~ 20 metri most je sa svih strana; a ~ pored, uzširok 20 metara; essere di mà- bok; dal ~ mio s moje strane;nica larga biti široke ruke, ne d’altro ~ s druge strane.biti sitničar; stare alla ~ da latte m mleko; denti di ~ mlečniqn. držati se podalje od koga; zubi; caffè e ~ bela kafa; fior di 123
  • lattemiele ~ kajmak, pavlaka; ~ di gallina lavoratore m radnik. žumance sa šećerom. lavorazione f izrada, obrada, lattemiele m šlag. prerada. latterìa f mlekara. lavoro m rad, posao; tavolino da lattina f limenka. ~ radni sto; méttersi al ~ početi lattuga f zelena salata. raditi; lavori in corso radovi u làurea f diploma; esame di ~ toku; ~ straordinario prekovre- diplomski ispit. meni rad; produttivo proizvodni laurearsi (prs. mi làureo) di- rad; giornata di ~ radni dan; ~ plomirati; osvojiti titulu. nero rad na crno; infortunio sul lavabiancheria f inv. mašina za ~ nesreća na radnom mestu; ore pranje veša. di ~ radno vreme; mettersi al ~ lavabo m lavabo, umivaonik. latiti se posla; buon ~! prijatan lavagna f (školska) tabla; prendi rad! il gesso e scrivi sulla ~ uzmi kredu le 1. art. f pl. 2. prn. f sg. joj, i piši na tabli. njoj. 3. prn. f pl. njih, ih. lavanderia f perionica; ~ leale adj. veran, odan, lojalan.L a secco radnja za hemijsko čišćenje (lavasecco). lega f udruženje, savez, liga; Lega Nazionale Calcio Nacio- lavare tr. (prs. lavo) oprati; prati; nalni Fudbalski Savez. (fig.) ~ il capo a qn. oštro preko- legale 1. adj. zakonit, zakonski, riti koga. legalan. 2. m pravnik, advokat; lavarsi rfl. prati se, umiti se; studio ~ advokatska kancelarija; (fig.) me ne lavo le mani perem ufficio ~ pravni odsek; medicina ruke. ~ sudska medicina; procedura ~ lavastoviglie f mašina za pranje zakonski postupak; ora ~ letnje posuđa. vreme. lavatrice f mašina za pranje legalizzare tr. legalizovati. veša. legame m veza; povezanost; lavello m sudopera. spoj; legami di parentela lavoraccio m odvratan posao. rođačke veze. lavorare (prs. lavóro) 1. intr. legare tr. (prs. légo) vezati; po- raditi; ~ di cervello umno ra- vezati. diti. 2. tr. obrađivati; ~ la terra legge f zakon; studente di ~ stu- obrađivati zemlju; ~ sodo na- dent prava; làurea in ~ diploma porno raditi. pravnog fakulteta; doktorat124
  • levaprava; secondo la ~ po zakonu; lenzuolo m (pl. le lenzuola)violare la ~ prekršiti zakon. čaršav (za krevet).leggenda f legenda. leone m lav; combatteva dalèggere tr. (lèggo, lèssi, lètto) leone borio se ko lav; Lav (horo-čitati, pročitati. skopski znak).leggero adj. lak, lagan; (fig.) lepre f zec; carne di ~(spensierato) lakouman, zečevina.nepromišljen; un pasto ~ lagan leso adj. oštećen, ozleđen.obrok; atletica leggera laka at- lesso adj. kuvan, baren.letika; peso ~ laka kategorija; letargo m (pl. –ghi) zimski san;cibo ~ laka hrana; leggera dif- letargija, obamrlost.ferenza sitna razlika; tabacco ~ lèttera f slovo (alfabeta) pismo;blag duvan. leggeramente adv. ~ maiùscola veliko slovo; ~ mi-lako, blago, ležerno. nùscola malo slovo; (comunica-legione f legija. zione scritta) list; carta da letterelegìttimo adj. zakonit; legi- listovni papir; ~ raccomandatatiman; opravdan; figlio ~ dete preporučeno pismo; ~ di creditorođeno u braku.legna f inv. drva (za ogrev). kreditno pismo; uomo di lettere književnik, pisac; cassetta delle Llegname m drvo (za građu). lettere poštanski sandučić; alla ~legno m drvo; di ~ drven; ~ (letteralmente) doslovno.compensato šperploča; testa di letterario adj. književni; knji-~ tvrdoglavac. ževnički.lei prn. f ona; Lei Vi, Vas; Lei letteratura f književnost.è molto buono, dottore Vi ste letto m krevet, postelja; divanoveoma dobri, doktore; dare del ~ kauč; andare a ~, méttersi a ~Lei govoriti na „Vi”. leći; camera da ~ spavaća soba;lembo m ivica, rub; okrajak; ~ ~ funebre mrtvački odar; ~ ope-di terra parče zemlje. ratorio operacioni sto; figlio dilentamente adv. polako, sporo. primo ~ sin iz prvog braka.lente f sočivo; ~ d’ ingrandi- lettore m čitalac; lektor (na uni-mento uveličavajuće staklo, verzitetu).lupa. lettura f čitanje; štivo, lektira;lenticchia f (bot.) sočivo. libro di letture čitanka.lento adj. spor; polagan; (allen- leva f poluga; komandna palica,tato) nenategnut, labav. džojstik. 125
  • levante levante m istok; istočni vetar; sloboda misli; méttere in ~ oslo- istočno Sredozemlje, Levant. boditi. levare tr. (prs. lèvo) podignuti, librerìa f knjižara; ormar za dići; skinuti; oduzeti; skloniti; ~ knjige, biblioteka; ~ antiquaria un dente izvaditi zub; ~ la fame antikvarnica. utoliti glad. levarsi rfl. dignuti librettino m knjižica. se, ustati; levarsi il cappello libretto m knjižica; (muz.) li- skinuti šešir; ~ in piedi ustati; breto; ~ d’iscrizione indeks na ~ contro qn. pobuniti se protiv fakultetu; ~ di risparmio štedna koga; ~ in volo uzleteti. knjižica; ~ sanitario sanitarna levigare tr. uglačati, izglancati, knjižica. ispolirati; superficie levigata libro m knjiga; ~ di scuola glatka površina. školska knjiga; ~ di testo lezione f predavanje, čas, udžbenik; libri contabili knjigo- lekcija; durante la ~ za vreme vodstvene knjige; ~ paga platni časa; dare lezioni držati časove; spisak. far ~ predavati; dare una ~ a qn. licenza f dozvola, dopuštenje; ~L održati nekome lekciju. li prn. m pl. njih, ih. di caccia lovačka dozvola; con vostra ~ sa vašim dopuštenjem; lì adv. tamo, tu, onamo; è lì che fabbricazione su ~ proizvodnja ti aspetta on je tamo i čeka te; lì po licenci; ~ premio nagradno per lì u prvi čas, smesta; di lì a odsustvo; andare in ~ otići na poco malo zatim; di ~ odande, odsustvo; prendere ~ da qn. tuda; per ~ tuda, onuda; fin ~ oprostiti se od nekoga; ~ ele- do tada, dotle. mentare svedočanstvo osnovne liberare tr. (prs. libero) oslo- škole; ~ liceale gimnazi- boditi, izbaviti; liberarsi dalla jsko svedočanstvo; ~ poetica pressione dello straniero oslo- pesnička sloboda. boditi se pritiska tuđina. licenziare tr. dozvoliti; otpu- liberazione f oslobođenje. stiti, dati otkaz. lìbero adj. slobodan; nezauzet; licèo m gimnazija; ~ classico a occhio ~ golim okom; in carta klasična gimnazija; frequenta libera na običnoj hartiji; dare la terza di ~ pohađa treći razred via libera dozvoliti nešto, dati gimnazije. zeleno svetlo. lido m peščani sprud, lido; libertà f sloboda; ~ di pensiero kupalište.126
  • livellolieto adj. veseo; radostan; zado- jezik; una ~ materna maternjivoljan; sono ~ di rivedervi ra- jezik; avere la ~ biti rečit.dujem se što vas opet vidim; ~ linguaggio m govor, način go-fine srećan završetak, hepiend. vora.lieve adj. lak, lagan; blag. lino m lan; di ~ lanen.lievito m kvasac. liquido adj. tekući, tečan; li-lima f turpija. kvidan.limitare tr. (prs. lìmito) liquore m liker.ograničiti; razgraničiti; limiti- lira f lira (novac i instrument).rati. lìrico adj. lirski; teatro ~ opera;lìmite m granica; međa; cantante ~ operski pevač.ograničenje, limit; ~ di età sta- liscio adj. gladak, uglačan;rosna granica; nei limiti del pos- ravan; l’ha passata liscia, gli èsibile u granicama mogućeg; ~ andata liscia prošao je jeftino,di velocità ograničenje brzine. izvukao se, glatko je prošlo.limonata f limunada. lista f popis, lista; ~ dei cibi (olimone m limun (stablo i plod); delle vivande) jelovnik; ~ elet-té al ~ čaj sa limunom; giallo ~limun žuta boja. torale birački spisak; mettere in ~ uneti u spisak; pagare la ~ Llìmpido adj. bistar; jasan; pro- platiti račun.ziran; čist. listino m spisak; ~ prezzi ceno-lindo adj. čist; uredan; doteran, vnik; ~ dei cambi kursna lista.nalickan. lite f sudski spor, parnica;lìnea f crta; red; (riga) redak; ~ svađa.ferroviaria železnička pruga; ~ litigare intr. (prs. lìtigo) prepi-aèrea avionska linija; ~ di tra- rati se; svađati se; pravdati se.ghetto trajektna linija; ~ di con- litigio m rasprava, svađa.fine granica; mantenere ~ paziti litorale 1. adj. primorski, prio-na liniju; essere in prima ~ biti balni. 2. m primorje, obalskiu prvim redovima; è caduta la ~ pojas.prekinula se veza. litro m litra; un ~ di vino litralineetta f crtica (grafički znak), vina.povlaka. livello m nivo; passagio a ~lingua f jezik; una lingua mo- prelaz preko železničke pruge;derna (viva) savremeni (živi) ~ del mare nivo mora; ~ dellejezik; una ~ straniera strani acque vodostaj; ~ dei prezzi 127
  • livido nivo cena; conferenza a ~ dei poco ~ nedaleko. 2. adv. daleko; ministri konferencija na mini- di ~, da ~ izdaleka; neanche ~ starskom nivou. ni približno. livido 1. adj. modar; olovne lordo adj. prljav, uprljan, boje; divenir ~ pomodreti; ~ di okaljan; bruto; peso ~ bruto paura bled od straha. 2. m mo- težina. drica. loro adj, prn. oni, one; njima; lo 1. art. m sg. (lo studio, lo zìo). njih; njihov, -a, -o, njihovi, -e, 2. prn. m sg. njega, ga, to; non ~ -a. vedo mai ne vidim ga nikada. lotta f borba; rvanje; ~ libera locale 1. adj. mesni, lokalni. 2. rvanje slobodnim stilom; una ~ m prostorija, lokal; treno ~ lo- accanita e sanguinosa ogorčena kalni voz; ~ notturno noćni bar. i krvava borba; ~ popolare di li- località f mesto; predeo, naselje; berazione narodno oslobodilačka ~ turisticà turističko mesto. borba. locanda f krčma. lottare intr. (prs. lòtto) boriti se; lodare tr. (prs. lòdo) hvaliti, rvati se.L pohvaliti, slaviti; loda il mare e tieniti alla terra hvali more, lotteria f lutrija. lubrificare tr. (prs. lubrìfico) drži se kopna. podmazati (mašinu). lode f pohvala; parole di ~ reči luce f svetlost, svetlo; ~ na- pohvale. turale, artìficiale prirodna, lodévole adj. pohvalan, hvale veštačka svetlost; venire alla ~ vredan. izaći na videlo, pojaviti se; un lodola f (zool.) ševa. filo di ~ tračak svetlosti; dare loggia f loža. alla ~ qn. roditi koga; fare ~ loggione m galerija (u su qcs. rasvetliti nešto; mettere pozorištu). qcs. in buona ~ prikazati nešto u logico adj. logičan. logicamente dobrom svetlu; luci di posizione adv. logično. poziciona svetla; luci d’ arresto longitudine adj. uzdužni, po stop-svetla; bolletta della ~ dužini. račun za struju. lontananza f udaljenost; da- lucente adj. blistav, sjajan. ljina. lucertola f gušter. lontano 1. adj. dalek; un paese lùcido 1. adj. uglačan; sjajan, ~ daleka zemlja, daleko selo; blistav; una mente lucida bistra128
  • luttoglava. 2. m sjaj; ~ per le scarpe obale; ~ il viaggio za vreme puta;sjaj za cipele. cadde ~ disteso pade koliko jeluglio m juli; in ~ u julu; il dugačak i širok; fare il muso ~primo ~ prvi juli, prvoga jula; obesiti nos; caffè ~ slaba kafa.ai primi di ~ početkom jula; a lungomare m riva, šetalište uzmetà ~ sredinom jula; a fìne ~ more.krajem jula. luogo m mesto; ~ di nàscitalui prn. on; njega; me l’ha detto rodno mesto; aver ~ biti, bivati;~ on mi je to rekao. in primo ~ najpre; (fig.) ~ comunelumaca f puž. otrcano mišljenje (ili fraza); in ~lume m svetlost, svetiljka; mi di umesto; fuori ~ neumestan; insono addormentato col ~ acceso nessun ~ nigde.zaspao sam pored upaljenog lupa f vučica.svetla. lupacchiotto m mladunče vuka.luminoso adj. svetao; sjajan; lupo m vuk; ~ di mare iskusan(fig.) blistav, jarki; esempio ~ pomorac; cane ~ vučjak; insvetao primer. bocca al ~ ! srećno! il ~ perde illuna f Mesec; ~ piena puniMesec; mezza ~ polumesec; ~ pelo ma non il vizio (posl.) vuk dlaku menja al ćud nikada. Lnuova mladi mesec; la ~ splende lusingare tr. laskati.in cielo Mesec sija na nebu; notte lusingato adj. polaskan.di ~ noć s mesečinom; ~ di miele lusso m luksuz, raskoš; sjaj; og-medeni mesec; chiedere la ~ getti di ~ luksuzni artikli; pertražiti nemoguće. noi l’ automòbile è un ~ chelunedì m ponedeljak; di ~, il ~ non possiamo permétterci zaponedeljkom. nas je automobil luksuz koji nelunghezza f dužina; ~ d’ onda možemo sebi priuštiti.talasna dužina. lussuoso adj. luksuzan,lungo 1. adj. dug, dugačak; ti- raskošan.rare per le lunghe otezati. 2. prp. lutto m žalost za pokojnikom;duž; za vreme; ~ la riva uzduž abito da ~ crnina. 129
  • M, m M M, m (èmme) f i m M, m. macellerìa f mesara. ma conj. ali; nego; već, no; ma macinare tr. (prs. màcino) sam- però međutim; ~ come? kako leti; zdrobiti, izmrviti; caffè ma- to? cinato mlevena kafa. macché! adv. excl. ni govora! ni- madonna f Bogorodica, Gospa; kako! ni govora, nipošto, taman ~ Santa! sveta bogorodice! posla. madre f majka; ~ patria domo- maccherone m makarona. vina. macchia1 f mrlja, pega; (fig.) madrigna f maćeha. ljaga; ~ solare Sunčeva pega; madrina f kuma; far da ~ a qn. una ~ sull’ onore ukaljana čast. kumovati nekome. macchia2 f (boscaglia) šikara, maestà f veličanstvo; Sua Maestà grmlje; macchia mediterranea Njegovo (Njeno) Veličanstvo.M makija. macchiare tr. umrljati, isflekati; maestoso adj. veličanstven, uzvišen. (fig.) okaljati, osramotiti. maestra f učiteljica. macchiato p.p. od macchiare; maestro m učitelj; umetnik; ma- caffè ~ kafa sa malo mleka. estro; ~ del coro dirigent hora; màcchina f mašina, sprava; strada maestra glavna ulica; automobil; è venuto in ~ došao nessuno nasce ~ (posl.) niko se je automobilom; ~ da scrìvere učen nije rodio. mašina za pisanje; ~ fotografica magari! (excl.) kamo sreće! čak i foto-aparat; ~ da cucire mašina ako, makar, eventualno. za šivenje; bàttere (scrivere) a ~ magazzino m skladište, magazin; kucati (pisati) na pisaćoj mašini. grandi magazzini robne kuće. macèdone 1. adj. makedonski. 2. maggio m maj. m Makedonac. maggioranza f većina; partito macedonia f voćna salata. di ~ većinska partija. macellaio m (pl. -ai) mesar, ka- maggiordomo m kućepazitelj, sapin. šef posluge.130
  • malignomaggiore adj. (compr.) veći, viši; meglio tardi che ~ bolje ikadail ~ najveći, najstariji; la maggior nego nikada; più che ~ više negoparte najveći deo; forza maggiore ikada; se ~ eventualno, u kra-viša sila; stato ~ glavni štab; mio jnjem slučaju.fratello maggiore moj stariji brat; maiale m svinja, prasac; carne dila figlia ~ starija kćerka; la ~ età ~ svinjetina.punoletstvo; tonalità ~ durski to- maionese f majonez.nalitet (u muzici). maggiormente mais m (bot.) kukuruz.adv. više, u većoj meri; najviše; maiuscola f veliko slovo.većim delom. malapena adv. a ~ jedva, smaggiorenne 1. adj. punoletan. mukom, na jedvite jade.2. m i f punoletna osoba. malato 1. adj. bolestan; esser ~magia f magija. di bolovati od. 2. m bolesnik.magico adj. čaroban, magičan, malattìa f bolest; ~ infettiva za-očaravajući. razna bolest.magistrale adj. učiteljski; maj- malcontento adj. nezadovo-storski; istituto ~ pedagoška aka- ljan.demija. maldicenza f ogovaranje, trač.maglia f petlja; (camiciola) ma- male 1. adv. zlo, loše; mi sentojica; lavoro a ~ pletivo. ~ ne osećam se dobro; meno ~! Mmaglietta f majica (potkošulja). sva sreća! non c’è ~ nije loše. 2.maglione m vuneni džemper, pu- m zlo; bol; star ~ ne osećati selover. dobro; farsi ~ prouzrokovati bol;magnìfico adj. veličanstven, gli è andata ~ nije mu uspelo;prekrasan; divan. magnifica- parlare ~ di qn. ogovarati nekoga;mente adv. veličanstveno. ho mal di testa boli me glava.magno adj. veliki; Carlo ~ maledetto 1. p.p. od maledire.Karlo Veliki; Alessandro ~ 2. adj. proklet, uklet; che tempoAleksandar Veliki; aula magna ~ ! kakvo prokleto vreme!svečana dvorana. maledire tr. (maledico, maledissi,mago m vrač, čarobnjak, maledetto) prokleti, proklinjati.mađioničar. maleducato adj. nevaspitan,magro adj. mršav, suv; divenir ~ neučtiv.omršaveti. malgrado 1. adv. uprkos; i pored.mai adv. nikada; come ~? kako 2. conj. mada, iako.to? ~ più! nikad (više)! nikako! maligno adj. pakostan, zloban. 131
  • malinconìa malinconìa f seta, melanholija, mandarancio m plod dobijen tuga. ukrštanjem narandže i manda- malincuore adv. a ~ nerado, rine. protiv volje. mandare tr. slati, poslati; otpre- malinteso 1. adj. loše shvaćen. 2. miti; ~ a effetto izvršiti, ostva- m nesporazum. riti; ~ a monte upropastiti; ~ a malizia f zloba, pakost. dire poručiti; ~ a prèndere qcs. malizioso adj. zloban, pakostan. poslati po (nešto). malocchio m urok; vedere di ~ mandolino m mandolina. krivo ili zlobno gledati. mandorla f badem (plod). malore m slabost, malaksalost. màndorlo m badem (stablo). malsano adj. nezdrav, bolešljiv; maneggevole adj. lak za ruko- idee malsane bolesne ideje. vanje, praktičan. maltrattamento m zlostavljanje, mangiare 1. tr. jesti, pojesti; maltretiranje. dar da ~ a qn. nahraniti nekoga; malumore m neraspoloženje; es- ~ a sazietà najesti se; ~ di magro sere di ~ biti neraspoložen. postiti; ~ in bianco jesti dije- mamma f mama, majka; ~ mia! talno; ~ le unghie grickati nokte; majko moja! pobogu! ~ qn. con gli occhi gutati nekogaM manager m (eng.) direktor; očima; ~ la parola prekrštiti reč. menadžer. 2. m jelo, hrana. mancanza f pomanjkanje; ne- manìa f ludilo, manija; che ~! dostatak, mana; per ~ di prove kakva glupost! zbog nedostatka dokaza; ~ di fi- mànica f rukav; in maniche di ducia nepouzdanje. camicia bez kaputa; rimboccare mancare intr. nedostajati, fa- le maniche zasukati rukave; es- liti; onesvestiti se, malaksati; ~ sere di ~ larga biti široke ruke; di parola ne održati reč; non ci Canale della Manica Lamanš. mancherebbe altro! još bi se i to manico m drška. htelo! ~ di fede izneveriti koga; maniera f način, običaj; in che ~ di rispetto nemati poštovanja ~? kako? in nessuna ~ nikako. prema nekome; ~ il colpo manifestare tr. (prs. manifèsto) promašiti; ~ il treno propustiti ispoljiti, manifestovati; objaviti; voz; è mancato all’improvviso obelodaniti; pokazati. manife- iznenada je preminuo. starsi rfl. ispoljavati se. mancia f napojnica, bakšiš. maniglia f ručica; drška;132
  • marzokvaka. marciapiede pločnik.manipolatore m rukovalac; mare m more; alto ~ pučina;(teh.) daljinski upravljač; mal di ~ morska bolest; per ~(elektr.) prekidač, taster. po moru, morem; gente di ~mano f ruka; lavoro a ~ ručni mornari; lupo di ~ morski vuk;rad; fatto a ~ ručno izrađen; frutti di ~ plodovi mora; in altosotto ~ pri ruci; fuori ~ daleko; ~ na pučini.~ d’ opera radna snaga; dare margherita f (bot.) ivančica,una ~ a qn. pomoći nekome, margareta.pružiti nekome pomoć; metter marginale adj. bočni, ivični,~ a qcs. latiti se čega; di ~ in ~ sporedni, nevažan.postupno; stare con le mani in ~ màrgine m rub, okrajak; (fig.)sedeti skrštenih ruku, dangubiti; višak.mettere le mani in qcs. umešati marinaio m mornar.se u nešto; man mano poste- marinaro adj. morski.peno. maritare tr. (prs. marite) udati,mansueto adj. pitom, krotak, udavati, venčati.poslušan. marito m muž, suprug; prendermantello m ogrtač, plašt. ~ udati se.mantenere tr. (mantèngo, marìttimo l. adj. pomorski. 2. Mmanténni, mantenuto) održati, m pomorac.održavati, čuvati; zadržati; ~ un marmellata f marmelada,segreto čuvati tajnu; ~ l’ ordine pekmez.održavati red; ~ la promessa marmo m mermer.ispuniti obećanje; ~ un impegno marrone 1. m krupni kesten,ispuniti obavezu. maron. 2. adj. smeđ, kestenjast.manuale adj. ručni; arti ma- Marte m Mars.nuali ručni zanati. manual- martedì m utorak.mente adv. ručno. martello m čekić; (sport) kla-manzo m govedo; carne di ~ divo.govedina. màrtire m mučenik.maraviglia f čuđenje, divota. marziale adj. ratni; borilački;marca f oznaka, znak, obeležje. legge ~ ratni zakoni, preki sud;marchesa f markiza. corte ~ vojni sud; arti marzialimarcia f hodanje; pešačenje; borilačke veštine.marš; ~ funebre posmrtni marš; marzo m mart. 133
  • mascalzone mascalzone m pokvarenjak, anello ~ burma. gad, bitanga. matrimonio m brak; (za màschera f maska; ballo in ~ muškarca) ženidba; (za oboje) maskenbal. venčanje; ~ civile građanski maschio 1. adj. muški, muževan. brak; ~ religioso crkveni brak. 2. m muškarac, mužjak (kod matterello m oklagija. životinja). mattina f jutro; pre podne; di ~ massa f mnoštvo, gomila; masa. ujutro. massaggio m masaža. mattinata f (celo) jutro; pre massiccio adj. masivan, čvrst, podne. težak. mattino m jutro; di buon ~ rano màssimo 1. adj. najveći, najviši; jutro. glavni. 2. m najviši stupen, ma- matto 1. adj. lud, mahnit; di- ksimum. ventar ~ poludeti; gusto ~ veliki masticare tr. žvakati; gomma užitak. 2. m, f ludak, luda. da ~ žvakaća guma; ~ le parole mattone m cigla, opeka. gutati reči. maturare 1. intr. dozreti, doz- materasso m dušek; madrac. revati. 2. tr. činiti da sazri; (fig.) matèria f materija, stvar; (argo- mozgati.M mento) predmet; ~ prima siro- maturo adj. zreo, dozreo; frutta vina; ~ obbligatoria obavezan matura zrelo voće; consiglio ~ predmet; entrare in ~ preći na mudar savet; esame di ~ ispit stvar. zrelosti, matura. materiale 1. adj. materijalan, mausoleo m mauzolej, monu- stvaran, stvarni. 2. m gradivo, mentalna grobnica. materijal. mazzo m svežanj; snop; kita maternità f materinstvo; poro- (cveća); un ~ di rose buket ruža; diljsko odsustvo. un ~ di carte snop karata. materno adj. maternji; mate- me prn. 1. (acc.) mene; secondo rinski. ~ po mom mišljenju. 2. (dat.) matita f olovka. mi (ital. mi) ispred lo, la, li, le, matrice f matrica; kalup. ne; non ~ lo ha detto nije mi to matricola f upisna knjiga, regi- rekao. star; lični broj. meccànica f mehanika; meha- matrimoniale adj. bračni, su- nizam. pružnički; letto ~ bračni krevet; meccànico 1. adj. mehaničarski;134
  • menomehanički; mašinski. 2. m cose vanno per il ~ stvari idu namehaničar. bolje; devi dare il tuo ~ morašmedaglia f medalja. dati sve od sebe.medésimo 1. adj. isti, istovetni. melagrana f nar (plod).2. prn. il ~ isti, isto, ista stvar; melanzana f (bot.) plavinel ~ tempo u isto vreme; tu ~ patlidžan.l’ hai detto ti si to sam rekao. melo m jabuka (drvo); f -a ja-media f prosek; sredina; in ~ buka (plod).prosečno; scuola ~ srednja melodioso adj. melodičan.škola; passare con la ~ del... melograno m nar (drvo).proći s prosečnom ocenom... melone m dinja.medicina f medicina; lek. membro m ud, ekstremitet (pl.mèdico m lekar; ~ condotto le membra); član (zajednice)opštinski lekar; certificato ~ le- (pl. i membri); membra supe-karsko uverenje. riori gornji udovi; membra in-medievale adj. srednjevekovni. feriori donji udovi; ~ artificialemedio adj. srednji; osrednji; proteza.prosečni; Medioevo Srednji vek; memoràbile adj. slavan, vredanMedio Oriente Bliski Istok. spomena, nezaboravan.mediocre adj. osrednji; običan; memòria f pamćenje, sećanje; Mdi qualità ~ osrednjeg kvaliteta; ha buona ~ dobro pamti; a ~di statura ~ onizak. napamet; richiamare alla ~meditare tr. razmišljati, moz- dozvati u sećanje; in ~ di qn. ugati, meditirati; meditava la spomen na nekoga.vendetta smišljao je osvetu. menare tr. voditi; provoditimediterraneo 1. adj. sredo- (život).zemni. 2. m Mediterraneo Sre- mendicare tr. prositi, prosjačiti,dozemno more. moljakati.meglio 1. adv. (compr.) bolje; meno 1. adv. (compr.) manje;tanto ~ tim bolje; di bene in ~ venir ~ malaksati, onesvestitisve bolje i bolje. 2. adj. (compr.) se; venir ~ alla parola ne održatibolji; la ~ (cosa) di tutte najbolje reč; non posso fare a ~ di... neod svega. 3. m bolje; najbolje; mogu a da ne...; ~ male! srećom!per il tuo ~ za tvoje dobro; il ~ ni po jada! 2. adj. (compr.) inv.possibile najbolje što je moguće; manji; più o ~ manje-više; nienteper il tuo ~ za tvoje dobro; le ~ ništa manje; a ~ che osim ako; 135
  • mensa con ~ spesa uz manji trošak; ~ tome se ne treba čuditi; mi me- che potevo fare to je najmanje što raviglio di te! čudim se tebi! sam mogao učiniti. 3. m manje, meraviglioso adj. divan; najmanje; ~ lungo kraći; il ~ pos- čaroban. sìbile što je moguće manje; per mercante m trgovac; ~ di vino lo ~ u najmanju ruku; 4. (mat.) trgovac vinom; ~ d’arte trgovac minus, manje; nove ~ quattro umetničkim predmetima. devet minus četiri; le sette ~ dieci mercato m pijaca; tržište; ~ deset do sedam. nero crna berza; giorno di ~ mensa f postavljen sto, trpeza; pijačni dan; Mercato comune menza. europeo Zajedničko evropsko mensile adj. mesečni. tržište; prezzo di ~ tržišna cena; menta f nana. ricerche di ~ ispitivanje tržišta; a mente f um, pamet; a ~ na- buon ~ jeftino; mercatino delle pamet; non mi viene in ~ ne pulci buvlja pijaca. pada mi na um; che ti salta in ~? merce f roba; scambio delle što ti pada na pamet? tenere a ~ merci razmena robe; treno merci imati na umu, pamtiti; imparare a teretni voz. ~ naučiti napamet. mercoledì m sreda.M mentire intr. (prs. ménto) la- merda f (vulg.) govno; (fig.) gati, slagati. beda. mento m brada. merenda f užina. mentre conj. za vreme; dok; ~ meridionale 1. adj. južni, si preparava a partire dok se južnjački. 2. m južnjak. pripremao za odlazak. meridione m jug. menu m meni, jelovnik. meritare tr. (prs. mèrito) menzionare tr. spomenuti, na- zaslužiti, biti dostojan (čega); pomenuti; far menzione di qcs. non mèrita nije vredno; ~ di spomenuti nešto. qcs. biti (vrlo) zaslužan za što. menziogna f laž. meritevole adj. zaslužan, do- meraviglia f čuđenje; divota; stojan, vredan. a ~ savršeno, divno; che ~! mèrito m zasluga; vrednost; en- divno! trare nel ~ della questione preći meravigliare tr. začuditi. me- na suštinu stvari, uomo di ~ ravigliarsi rfl. čuditi se, začuditi zaslužan čovek; di gran ~ visoke se; non c’è da meravigliàrsene vrednosti; di nessun ~ bezvredan;136
  • miin ~ a qcs. u pogledu nečega. al mondo roditi; ~ in onda em-merlo m (zool.) kos. tiovati; ~ da parte ostaviti namescolare tr. (prs. méscolo) stranu, prištedeti; ci ho messomešati, izmešati. cinque mesi trebalo mi je petmese m mesec (kalendarski); ai meseci; ~ in ordine pospremiti.primi del ~ na početku meseca; mettersi rfl. stati (negde); početi;è già un ~ che non piove već obući se; ~ a fare qcs. početimesec dana ne pada kiša. nešto raditi; ~ l’àbito obući se;messa 1. f (il méttere) stavljanje; ~ a letto leći; ~ a tavola sesti za~ in scena postaviti na scenu. 2. sto; si mise al lavoro dao se naf misa. posao; quando ti metterai a stu-messaggio m poruka, vest. diare? kada ćeš početi da učiš?mestiere m zanat; zanimanje; il tempo si mette al bello vremeferri del ~ neophodno oruđe; il ~ se prolepšava; mettersi d’ac-di sarto krojački zanat. cordo složiti se, dogovoriti se; ~meta f cilj, svrha. in viaggio krenuti na put.metà f polovina; divìdere a ~ mezzanotte f ponoć; a ~ upodeliti u dva dela; a ~ prezzo ponoć.u pola cene; fanno sempre le mezzo 1. adj. pola; polovičan;cose a ~ nikad ne dovrše stvari srednji; a mezza strada na pola Mdo kraja. puta. 2. m polovina; sredina; ametallo m metal. ~ giugno sredinom juna; nelmètodo m metoda. ~ di, in ~ a nasred, usred; in ~metro m metar; ~ quadro (qua- alla gente među ljudima; način;drato) kvadratni metar; ~ cubo in ~ a usred (čega); tre chili e ~kubni metar. tri i po kile; sredstvo; per ~ di,metropoli f inv. velegrad, me- a ~ di posredstvom, pomoću; ~tropola. di trasporto prevozno sredstvo;metropolitana f metro, gradska ~ pubblico vozilo javnog pre-podzemna železnica. voza.méttere tr. (mètto, misi, mésso) mezzogiorno m podne; jug; il ~metnuti, staviti, položiti; ~ in- d’italia italijanski jug.sieme sakupiti; ~ su (una) fa- mi prn. 1. (dat.) mi; ~ sembramiglia osnovati porodicu; ~ che non sia giusto čini mi se dapiede stupiti, kročiti; ~ bocca nije ispravno. 2. (acc.) me; nonin qcs. zabadati nos u nešto; ~ potete lasciarmi qui ne možete 137
  • mia me ostaviti ovde. 3. (uz glagol hiljade; fare ~ domande mnogo u 1. licu jednine) se, sebe; mi ispitivati; ~ grazie! mnogo vesto oblačim se; me lo scriverò hvala! i Mille Garibaldijevih zapisaću to sebi. hiljadu boraca (1860). mia 1. adj. moja; voglio la ~ milza f slezina. roba hoću svoje stvari. 2. m; mimare intr. pokazati (ili izra- voglio dire la ~ hoću da kažem ziti) mimikom. svoje mišljenje. minaccia f pretnja, opasnost. mica adv. valjda, nipošto; non minacciare tr. pretiti; zapretiti; credi ~ ne misliš valjda; non è ~ ugroziti. male zbilja nije loše; non sono minerale 1. adj. mineralni; ~ tanto ingenuo nisam baš tako rudni. 2. m ruda; mineral; acqua naivan; non è ~ vero to uopšte ~ mineralna voda. nije istina; ~ lo sapevo nisam minestra f čorba; supa; ~ in imao pojma. brodo gusta supa. micio m macan, maca. minestrone m supa s povrćem. miele m med; luna di ~ medeni miniera f rudnik. mesec. minigonna f minisuknja. miètere tr. žeti; kositi. minimo 1. adj. vrlo mali, sitan;M mietitrice f žetelica; kosilica. non ho la minima idea uopšte migliaio m (pl. le migliaia) nemam pojma; najmanji; mi- hiljada. nimalan. 2. m najmanja vred- miglio m (pl. le miglia) milja. nost; al ~ najmanje; non ~ ni migliorare tr. (prs. miglioro) najmanje. poboljšati. ministero m ministarstvo; migliore adj. bolji; il ~ naj- Pubblico Ministero javno bolji. tužilaštvo. mignolo m mali prst. ministro m ministar; consiglio milanese 1. adj. milanski. 2. m. dei ministri ministarski savet, Milanese Milanac. vlada. miliardo m milijarda. minoranza f manjina; ~ etnica milione m milion. nacionalna manjina; (gram.) militare 1. adj. vojnički, ratni. comparativo di ~ komparativ 2. m vojnik. umanjenja. mille num.(pl. mila) hiljada; ~ e minore adj. (compr.) manji; mlađi uno hiljadu i jedan; duemila dve ; tono ~ mol - način (u muzici).138
  • moglieminorenne 1. adj. maloletan. 2. che ~ porta? koji broj nosite?m i f maloletnik, -ica. passare la ~ prevršiti meru.minuscolo adj. mali; sitan, misurare tr. meriti, izmeriti.sićušan. mite adj. blag; inverno ~ blagaminuto 1. adj. sitan; malen; zima.(fig.) potanki; spese minute sitni mito m mit, legeneda, bajka,troškovi. 2. m minut. priča; storia mitica mitskamio adj. i prn. (pl. miei) moj; ~ priča.fratello moj brat. mittente m i f pošiljalac.miràcolo m čudo; un ~ econò- mòbile 1. adj. pokretan,mico ekonomsko čudo. pomičan; beni mobili pokret-miracoloso adj. čudesan; nine. 2. m komad nameštaja;čudotvoran. i mòbili nameštaj, pokućstvo;mirare tr. i intr. motriti; ciljati, scala ~ pokretne stepenice.nišaniti. modello m uzorak; obrazac;mirtillo m (bot.) borovnica. model.mirto m (bot.) mirta. moderato adj. umeren uz-miscelare tr. mešati, izmešati. držan.miserabile adj. jadan, bedan; moderno adj. moderan;sraman, nedostojan. današnji; savremen, nov. Mmisèria f beda, nevolja; cadere modèstia f skromnost; čednost.in ~ zapasti u bedu. modesto adj. skroman; čedan,misericordia f milosrđe, sami- stidljiv; capacità modestelost; senza ~ nemilosrdno; ~! skromne sposobnosti.za ime boga! modificare tr. preinačiti, men-misero adj. bedan, jadan. mise- jati, izmeniti.ramente adv. bedno, jadno. modo m način; prilika; troveremomìssile m raketa. il ~ di naći ćemo priliku da; in ~misterioso adj. tajanstven, mi- na način; in nessun ~ nikako; insteriozan, zagonetan. certo ~ na neki način; per ~ dimistero m tajna, misterija. dire tako reći; di ~ che tako da; admistico adj. mističan; ta- ogni ~, in ogni ~ na svaki način.janstven. mòdulo m obrazac, formular;misura f mera; merilo; (muz.) riempire un ~ ispuniti obrazac.takt; un àbito fatto su ~ odelo po moglie f žena, supruga; prendermeri; con ~ s merom, umereno; ~ oženiti se. 139
  • molestare molestare tr. dosađivati; gnja- spìcciola sitan novac; carta ~ viti, uznemiravati. papirni novac. molla f opruga. monitor m inv.(engl.) monitor, molle adj. mek; vlažan; (fig.) kontrolni uređaj; ekran. mlitav. monografia f monografija, ra- molleggio m (teh.) amortizeri (u sprava. automobilu); opruge. monotono adj. monoton, molo m mol, gat; nasip. jednoličan, dosadan. moltéplice adj. višestruk, složen. montagna f brdo, planina; gora; moltipilicazione f množenje. catena di montagne gorski molto 1. adj. mnogi; ~ tempo lanac; in ~ u planinama. mnogo vremena; molta pa- montare (prs. mónto) intr, tr. zienza mnogo strpljenja; molte popeti se, penjati se; postaviti; occasioni mnogo prilika. 2. adv. namestiti; ~ in còllera rasrditi mnogo; mi è piaciuto ~ jako mi se; ~ una màcchina sastaviti se svidelo; canta ~ bene peva mašinu; ~ la panna ulupati vrlo dobro. šlag. momentaneo adj. trenutan, monte m brdo, breg; planina; momentalan. un ~ (di qcs.) more (čega);M momento m trenutak, časak; mandare a ~ sprečiti, razbiti; per il ~ zasada; in questo ~ ovaj andare a ~ propasti; mandare čas; a momenti uskoro, umalo, a ~ pokvariti; paese montuoso zamalo; a momenti cadevo brdovit kraj. dalla scala umalo što nisam pao montone m ovan. s stepenica. montenegrino 1. adj. crno- monaca f kaluđerica, mona- gorski. 2. m Crnogorac. hinja. monumento m spomenik; erì- monastero m manastir. gere un ~ podići spomenik. mondiale adj. svetski. mora f kupina. mondo m svet; (fig.) ljudi (m morale 1. adj. moralan, ispravan, pl.); un ~ di qcs. mnoštvo, more čestit. 2. f naravoučenije, moralna (čega); il ~ è dei gióvani na mla- pouka. 3. m moral, čestitost. dima svet ostaje; giro del ~ put morbidezza f mekoća. oko sveta; cose dell’ altro ~! mòrbido adj. mekan. neverovatne stvari! morbillo m male boginje. moneta f novac; kovanica; ~ mordace adj. zajedljiv, oštar,140
  • mùngerejedak. cletta) motocikl, motor.mòrdere tr. (mòrdo, mòrsi, motociclista m motociklista.mòrso) ugristi; ujesti; ujedati. motore 1. m motor. 2. adj.morire intr. (muòio, morii, pokretački, motorni; ~ elettricomòrto) umreti, umirati; (di ani- elektromotor; ~ a combustionemale) uginuti; ~ giòvane umreti interna motor sa unutrašnjimmlad; ~ di rabbia biti van sebe sagorevanjem; ~ a due tempiod besa; stanco morto mrtav dvotaktni motor; ~ a quattroumoran. tempi četvorotaktni motor.mormorare intr. (prs. mòrmoro) motorino m motocikl.mrmljati, gunđati; (dell’acqua) motoscafo m motorni čamac.žuboriti, rumoriti. movimento m kretanje, pokret;moro adj. crnomanjast. promet; ~ sindacale sindikalnimortadella f mortadela. pokret; ~ artistico umetničkimortale 1. adj. smrtan, smrto- pokret; ~ operaio radnički po-nosan. 2. m smrtnik. kret.morte f smrt. mozzarella f mocarela (vrstamosaico m mozaik (zidni ili mladog sira).podni ornament od pločica). mozziccone m odrezak, okrajak;mosca f muva; giocare a ~ ~ di sigaretta opušak. Mcieca igrati žmurke; uccello ~ mucca f krava muzara.kolibri; peso ~ muva kategorija mucchio m gomila, hrpa; un ~(u boksu). di qcs. gomila nečega; ha dettomoschea f džamija. un ~ di bugie napričao je sva-mostra f izložba, smotra. kojake laži.mostrare tr. (prs. móstro) po- mughetto m đurđevak.kazati, pokazivati; ~ di praviti mulino m mlin; ~ ad acqua vo-se, pričinjavati se; mostrava di denica.ignorare il fatto pravio se kao mulo m mazga.da ne zna za događaj. multa f kazna.mostro m čudovište, neman, ala. multicolore adj. višebojan;motivo m razlog; povod; a ~ di šaren.zbog; senza ~ bezrazložno; dare multimediale adj. multimedi-~ dati povod. jalan.moto m pokret; kretanje; mét- mùltiplo adj. višestruk.tere in ~ pokrenuti; (motoci- mùngere tr. (mungo, munsi, 141
  • municipio munto) musti, pomusti. museo m muzej. municipio m opština. mùsica f muzika; ~ da càmera munire tr. utvrditi; ~ di qcs. kamerna muzika; strumento snabdeti nečim. musicale muzički instrument. muòvere (muovo, mossi, mosso) musicista m muzičar. 1. tr. kretati, pokretati; izazvati, muso m njuška, gubica. pobuditi. 2. intr. poći; potecati, mutandine f pl. gaće, gaćice. krenuti. muoversi rfl. kretati se, mutare (prs. muto) 1. tr. prome- micati se. niti, menjati; ~ il letto promeniti murare tr. zazidati, ograditi. posteljinu. 2. intr. promeniti se; muratore m zidar. ~ di luogo preseliti se. muro m (pl. i muri, le mura) muto adj. nem, mutav; cinema zid; le mura zidine, bedemi. ~ nemi film. muscolo m mišić; uomo tutto mutuo adj. uzajamni, muscoli čovek sav od mišića. međusobni. NN N, n (ènne) f ili m N, n. izlazi u pet. napoletano adj. napuljski. nascita f rađanje, rođenje; atto narciso m narcis. di ~ krštenica; luogo di ~ rodno narrare tr. (prs. narro) pričati, mesto; italiano di ~ rodom Ita- pripovedati. lijan; di ~ modesta poreklom iz narratore m pripovedač, na- skromne porodice. rator. nascóndere tr. (nascóndo, na- nasale adj. nosni; nazalni. scósi, nascósto) sakriti; skrivati. nàscere intr. (nasco, nacqui, nascondersi rfl. kriti se, sakriti nato) roditi se, rađati se; prok- se. lijati; izbijati; è nato con la ca- nascondiglio m sklonište; micia rodio se sretan; (posl.) nes- zaklon. suno nasce maestro niko se učen nascondino m žmurke; giocare nije rodio; (spuntare) oggi il a ~ igrati se žmurke. sole ~ alle cinque danas Sunce nascosto adj. skriven, skrovit;142
  • nédi ~ krišom. mučnina.nasello m oslić. nautico adj. nautički, po-naso m nos; pulirsi il ~ brisati morski.nos; (fig.) avere buon ~ imati navale adj. brodski; pomorski;dobar nos (ili njuh); menare per costruzione ~ brodogradnja;il ~ vući za nos. cantiere ~ brodogradilište; bat-nastro m traka, vrpca; ~ adesivo taglia ~ pomorska bitka.samolepljiva traka, selotejp; ~ nave f brod, lađa; ~ a vela je-isolante izolir traka. drenjak, jedrilica; ~ a vaporenatale 1. adj. rodni; 2. m parobrod; ~ da guerra ratnirođendan; 3. m Natale Božić; brod; ~ da carrico teretni brod;vigilia di ~ Badnji dan; albero ~ di passeggeri putnički brod;di ~ božićna jelka; Babbo Na- navigare intr. (prs. nàvigo) plo-tale Božić Bata. viti; ~ a vela jedriti.natìo adj. (= nativo) rođeni; navigatore m moreplovac.rodni. nazionale 1. adj. narodni, na-nato p.p. od nascere; rođen. cionalni. 2. f državna reprezen-natura f priroda, narav; i tre tacija (u sportu).regni della ~ tri carstva prirode nazionalità f narodnost; nacio-(gli animali, i vegetali, i mine- nalnost; državljanstvo.rali). nazione f narod, nacija; Nazioninaturale adj. prirodan, jedno- Unite Ujedinjene Nacije. Nstavan; acqua ~ obična voda; ne 1. adv. odavde, odatle; mescienze naturali prirodne ~ vado sùbito odlazim odmah.nauke; figlio ~ vanbračno dete. 2. prn. (di questo, di quello) odnaturalmente adv. naravno, toga; o tome; me ~ ha parlatoprirodno; dakako, naravno, ra- on mi je o tome govorio; (dizume se. lui, di lei, di loro) o njemu, onaturalezza f prirodnost; jed- njoj, o njima; (da ciò) iz toga;nostavnost. ~ consegue che avete tutti tortonaufragare intr. (prs. nàufrago) iz toga proizlazi da niko nijepretrpeti brodolom; (fig.) pro- u pravu; non ne posso più nepasti. mogu više da izdržim.naufragio m brodolom; (fig.) né conj. ni, niti; non l’ ho vistopropast. né mi interessa nisam ga videonausea f gađenje, muka, niti me zanima; ~ io ~ lui ni ja 143
  • neanche ni on. neon m neon; al ~ neonski. neanche adv. i conj. čak ni; niti; neppure adv. i conj. niti; čak ~ per sogno nikako. ni. nebbia f magla. nero adj. crn; (fig.) mrk; mer- nebbione m gusta magla. cato ~, borsa nera crna berza; nebbioso adj. maglovit. lavoro ~ rad na crno; oro ~ crno necessario adj. potreban; neo- zlato, nafta; essere di umore ~ phodan; è ~ treba, potrebno je. biti lošeg raspoloženja; cronaca necessità f potreba; nužda; nera crna hronika. oskudica, nemaština; fare di ~ nervo m živac, nerv; (fig.) virtù prilagoditi se prilikama; in snaga; uno stile senza ~ stil caso di ~ u slučaju nužde. bez snage; dare ai nervi ići na necropoli f inv. grobnica, gro- živce. blje. nervoso adj. nervozan; živčani; negare tr. (prs. négo) poreći, razdražljiv; sistema ~ nervni poricati; ~ il permesso uskratiti sistem; esaurimento ~ nervni dozvolu. slom. negativo adj. negativan, nessuno prn. i adj. nikakav; ni- odrečan; parere ~ negativno jedan; niko; senza ~ bez ikoga; mišljenje. negativamente adv. in nessun modo nikako; c’ è ~ ? ima li koga?N negativno. negligente adj. nemaran, ne- netto adj. čist; jasan; (fin.) neto; hajan; nesavestan. un pensiero ~ jasna misao; negoziare tr. pregovarati; dogo- chiaro e ~ jasno i glasno; gua- varati; ugovarati; trgovati. dagno ~ neto zarada. negozio m (affare) posao; (bot- Nettuno m Neptun (bog, pla- tega) radnja, prodavnica. neta). negro 1. adj. crnački, crnoput. neutrale adj. neutralan, neopre- 2. m crnac. deljen. nei, nel, nella, nelle, nello prp. neutro adj. neutralan; (= in + i, il itd.). neodređen; colore ~ neodređena nemìco 1. adj. neprijateljski. boja; partita in campo ~ utak- 2. m neprijatelj, protivnik; da ~ mica na neutralnom terenu; neprijateljski. (gram.) srednji; genere ~ srednji nemmeno adv. i conj. niti, čak rod. ni. neve f sneg; ~ farinosa sitan144
  • nomesneg; palla di ~ grudva snega; porodice.effetto ~ (sullo schermo televi- nobiltà f plemenitost; plemstvo,sivo) „sneg” na ekranu. plemići, vlastela.nevicare intr. (prs. 3. névica) nocciola f lešnik.snežiti; névica pada sneg. nocciolina f kikiriki.nicchia f niša, udubljenje u noce f orah (plod); m orahzidu. (drvo); ~ moscata muškatninido m gnezdo. orašćić; ~ di cocco kokosovniente 1. adv. i prn. ništa; ~ orah.affatto nipošto, nikako; per ~ nocivo adj. štetan, škodljiv.nimalo, niukoliko; cosa da ~ nodo m čvor; ho un ~ nella golabeznačajna stvar; senza dir ~ a steglo mi se grlo; (posl.) tutti ida ništa ne kaže; non fa ~ ništa nodi vengono al pettine svakozato, ne smeta; fa ~ ne mari; ~ delo izađe na videlo; ~ matri-paura! bez straha, ne boj(te) moniale bračna veza.se! 2. m ništa, ništavilo; un bel noi prn. mi; nas; da ~ kod nas; u~ ama baš ništa; non mi sento našem kraju; fra ~ između nas;~ bene uopšte se ne osećam per ~ za nas.dobro. noia f dosada, dosađivanje; darnientedimeno adv. ni više ni ~ dosađivati; venire a ~ dosa-manje; ha pagato ~ che mezzo diti, omrznuti; che ~! kakve limilione platio je ni manje ni dosade! Nviše nego pola miliona. noioso adj. dosadan; sei unninnananna f uspavanka. gran ~ veliki si gnjavator.ninnare tr. uspavati (pevajući). noleggiare tr. (prs. noléggio)nipote 1. m bratić, sestrić; unuk. unajmiti, uzeti u najam, iznaj-2. f bratanica, sestričina; unuka. miti, dati u najam.nitido adj. čist, jasan; bistar; noleggio m iznajmljivanje, da-immagine nitida jasna, oštra vanje u najam; unajmljivanje;slika. zakupnina, najamnina; dare ano adv. ne; dire di ~ kazati ne; ~ iznajmiti; prendere a ~ unaj-se ~ inače; pare di ~ čini se da miti, zakupiti.nije, čini se da neće. nome m ime; (gram.) imenica;nòbile 1. adj. plemenit; otmen; (fig.) glas, ugled; chiamare perplemićki. 2. m. plemić, vla- ~ zvati imenom; lo conosco distelin; di famiglia ~ iz plemićke ~ poznajem ga po imenu; fuori i 145
  • nomignolo nomi! da čujemo imena! normale adj. pravilan, nor- nomignolo m nadimak. malan. normalmente adv. nor- nominare tr. (prs. nòmino) ime- malno, pravilno. novati; nazvati, naimenovati. nostalgia f nostalgija; tuga; non adv. ne (pred glagolom); ~ čežnja. è nije; ~ ci vado ne idem tamo; ~ nostrano adj. domaći, naški. ti muòvere! ne miči se! ~ avevi nostro 1. adj. i prn. (nostra f, detto che l’avresti fatto sùbito? nostri m pl, nostre f pl.) naš. 2. zar nisi rekao da ćeš to odmah m naše (dobro). učiniti? ~ allineato nesvrstan; nota f znak; oznaka, beleška; ~ vedente slabovidan, slep; ~ (elenco) popis; (fattura) račun; appena čim; ~ c’è nema; ~ c’è (muz.) nota, (relazione) izveštaj; di che nema na čemu; ~ vedere prendere ~ di qcs. zapaziti nešto; l’ ora jedva čekati. degno di ~ vredan pomena; nota nonché adv. takođe i, ne samo; di accredito kreditna nota. a kamoli; è un lavoro lungo, notabene m inv. napomena ~ complesso to je dug rad, a i (skrać. N.B). složen. notaio m beležnik, notar. nonna f baka; della ~ bakin. notare tr. zabeležiti; opaziti. nonno m deda; del ~ dedov, notévole adj. znatan, pozamašan, značajan.N dedin. nono 1. adj. deveti. 2. m deve- notifica f obaveštenje; tina. saopštenje. nonostante prp. i conj. uprkos notizia f vest, obavest; ultime (čemu); ~ che premda, iako. notizie poslednje vesti; notizie nord m sever; ~ est severoistok; biografiche biografski podaci; a ~ di severno od; il ~ dell’ Italia dare ~ di qcs. a qn. obavestiti severna Italija. nekoga o nečemu; ho avuto ~ nordamericano adj. dobio sam obaveštenje; ho dato severnoamerički. ~ di ciò a loro obavestio sam ih nòrdico adj. severni. o tome. norma f norma, pravilo; di ~ po noto adj. poznat; far ~, render pravilu; per tua ~ e regola da bi ~ objaviti. znao da se ravnaš; a ~ di legge notte f noć; di ~ noću, po noći; po zakonskim propisima; ~ di questa ~ noćas; buona ~ laku vita način života. noć; camicia di ~ spavaćica;146
  • nuovoprima ~ prva bračna noć; ~ nulla 1. m inv. ništa; ništavilo;santa noć uoči Božića; ~ bianca nullfacente osoba koja ništa nebesana noć; la ~ porta consiglio radi, zgubidan. 2. prn. i adv.(posl.) jutro je pametnije od ništa; è una cosa da ~ to je ma-noći. lenkost.notturno 1. adj. noćni. 2. m nume m božanstvo.nokturno. numerare tr. (prs. nùmero)novamente adv. iznova, po- brojati, prebrojiti; označitinovno. brojem, numerisati.novanta num. devedeset. nùmero m broj, brojka; tačkanove num. devet; àbito al nù- (programa); ~ intero ceo broj;mero ~ stanujem na broju devet. ~ cardinale glavni broj; ~ or-Novecento m dvadeseti vek. dinale redni broj; ~ frazionarionovella f novela; (notizia) vest. razlomak; ~ di matricola re-novello adj. nov; mlad; l’eta gistarski broj; ~ di targa regi-novella doba mladosti; patate starski broj (vozila).novelle mladi krompir. numeroso adj. brojan.novembre m novembar; in ~ u nuòcere intr. (nòccio, nuòci;novembru; il primo ~ prvog no- nòcqui, nocésti; nociuto)vembra; ai primi di ~ početkom škoditi, oštetiti (koga).novembra; a fine ~ krajem no- nuora f snaja.vembra. nuotare intr. (prs. nuòto) pli- Nnovità f novost; nova stvar, vati; ~ contro corrente plivatinovina; le ~ del giorno novosti protiv struje.dana. nuotatore m; -trice f plivač,nozione f pojam. -čica.nozze f pl. svadba, venčanje; ~ nuoto m plivanje; ~ a ranad’oro zlatna svadba; viaggio di prsno plivanje, ženski stil; ~~ svadbeno putovanje; sul dorso; leđno plivanje; a ~nube f oblak; roj; ~ di polvere plivajući.oblak prašine. nuovo 1. adj. nov; skorašnji ;nubile 1. adj. neudata. 2. f neu- fino a ~ òrdine do daljnje na-data žena. redbe; vino ~ mlado vino; lunanudo adj. go, nag; a occhio ~ nuova mlad mesec; di ~ opet,golim okom; mettere a ~ razgo- iznova. 2. m novo, novost; chelititi, raskrinkati. c’è di ~? šta je novo? šta ima 147
  • nutrire novo? nuovamente adv. (nova- nùvola f oblak; casca dalle nu- mente) iznova, ponovno. vole snebiva se od čuda. nutrire tr. hraniti, odgajiti; ~ nuvolo m oblačno vreme; speranza gajiti nadu; ~ affetto oblak. per qn. gajiti osećanja prema nuvoloso adj. oblačan, mutan. nekome. nutrirsi rfl. hraniti se nuziale adj. svadbeni; bračni; (di qcs. čime). abito ~ venčanica. nutrizione f ishrana, prehrana. O O, o (ó ò) m ili f O, o. oca f guska; (fig.) guska, o 1. excl. o! 2. conj. ili; questo glupača; d’~ guščji; gioco dell’ ~ quello ovo ili ono; ovoga ili ~ čoveče ne ljuti se; porca l’ ~! onoga. prokletstvo! do vraga! obbedienza f poslušnost. occasionale adj. prigodan, obbedire intr. (prs. obbedisco) slučajan, povremen. slušati; biti poslušan (nekom). occasione f prilika; in ~ di po- obbligare tr. (prs. òbbligo) (co- vodom toga; cògliere l’ ~ iskori-O strìngere) obavezati, zadužiti; stiti (ili ugrabiti) priliku; essere prisiliti; primorati; strìngere con ~ di qcs. biti povod čemu; dare òbbligo obavezati. ~ a qcs. pružiti povod za nešto. obbligatòrio adj. obavezan; occhiali m pl. naočare; ~ da materia obbligatoria obavezan sole naočare za sunce. predmet. occhiata f pogled; dare un’ ~ òbbligo m dužnost; obaveza; è baciti pogled, pogledati. di ~ propisano je. occhiello m rupica za dugme. obiettivo 1. m cilj. 2 adj. occhio m oko; perdere d’ ~ iz- objektivan. gubiti iz vida; alla vista d’ ~ oblio m zaborav; mettere in ~ vidljivo golim okom; a perdita baciti u zaborav. d’ ~ u nedogled; in un batter d’ obliquo adj. kos, nagnut; parole ~ u tren oka; con la coda dell’~ oblique dvosmislene reči. gledati krajičkom oka; tenere d’148
  • ogni~ držati na oku; spendere un’ ~ odorato adj. mirisan, mirišljav.della testa potrošiti silne pare; odore m miris.essere tutto occhi pažljivo, ne- odoroso adj. mirisan, mirišljav.tremice gledati. offèndere tr. (offèndo, offési,occidentale adj. zapadni; za- offéso) vređati; uvrediti. offen-padnjački. dersi rfl. uvrediti se; egli si èoccidente m zapad. offeso on se uvredio.occórrere intr. (occòrre, oc- offerta f ponuda; domanda e ~córse, è occórso) trebati, biti ponuda i potražnja; richiesta dipotreban; se occorre ako treba; ~ zahtev za ponudu; ~ specialeLe occorre altro? treba li Vam posebna ponuda.još nešto? offesa f uvreda.occupare tr. (prs. òccupo) officina f radionica.zauzeti, zauzimati; okupirati; offrire tr. (òffro, offrìi, offèrto)zapremati. occuparsi rfl. (di ponuditi, nuditi; ~ da bere častitiqcs.) baviti se čime; si òccupa pićem.di scienze bavi se naukom; non oggettivo adj. stvaran; objek-occuparti di ciò ne mešaj se u tivan.to; paesi occupati okupirane oggetto m predmet, stvar; og-zemlje; sono molto occupato getti di uso personale lične st-veoma sam zauzet. vari; oggetti preziosi dragoce-occupato adj. zauzet. nosti; complemento ~ (gram.)occupazione f zauzimanje; direktni objekat. Oosvajanje; zaposlenost; posao, oggi adv. danas; ~ stesso jošzanimanje. danas; d’~ današnji; al giorno d’ocèano m okean. ~ danas, u naše vreme; ~ a ottooculista m očni lekar, oftal- kroz osam dana; a tutt’ ~ svemolog. do danas; da ~ in poi od danasod conj. v. o (ili). pa nadalje.odiare tr. (prs. òdio) mrzeti. ogni adj. inv. svaki, svaka,odierno adj. današnji; sadašnji. svako; ~ cittadino deve cómpiereodio m mržnja; nutrire ~ contro il suo dovere svaki građaninqn. mrzeti koga. mora vršiti svoju dužnost; ~ dueodioso adj. mrzak; odvratan. giorni svaki drugi dan; ~ tantoodorare tr. mirisati, namirisati; ponekad, s vremena na vreme;nanjušiti. in ~ modo na svaki način; per ~ 149
  • ogniqualvolta buon conto za svaki slučaj. troppo ~ otići predaleko. ogniqualvolta conj. kad god. oltreché conj. pored toga što. Ognissanti m inv. Svi sveti (1. oltremare 1. adv. preko mora; novembar, crkveni praznik). paesi d’ ~ prekomorske zemlje. ognuno prn. svako, svaki; per ~ 2. m jarkoplava boja. za svakoga. oltremodo adv. u velikoj meri; ohimè excl. jao meni! izuzetno; veoma. Olanda f Holandija. oltretutto adv. pored svega, oleoso adj. uljni; mastan. povrh svega. oliera f pribor za ulje i sirće. omaggio m poštovanje; poklon, olimpiadi f (pl.) olimpijske dar; dare in ~ pokloniti; i miei igre. omaggi moje poštovanje; in ~ olio m ulje; ~ d’oliva maslinovo qn, qcs. iz poštovanja prema ulje; ~ lubrificante ulje za pod- nekome, nečemu; copia in ~ be- mazivanje; ~ vergine prirodno, splatan primerak. nerafinirano ulje; ~ di fegato ombelico m (pl.-chi) pupak. di merluzzo riblje ulje; oli es- ombra f senka, hladovina; senziali eterična ulja; colori ~ all’ ~ u senci; nell’ ~ skriveno; uljane boje; quadro a ~ uljana senza ~ di dubbio bez i naj- slika. manje sumnje; non c’è ~ dubbio oliva f maslina (plod); verde ~ di questo nema ni najmanje maslinastozelena (boja). sumnje u to.O oliveto m maslinjak. ombrello m kišobran. olivo m maslina (stablo); Dome- ombrellone m veliki sunco- nica degi Olivi Cvetna nedelja; bran. Cveti. ombretto m senka za oči. olmo m (bot.) brest. ombroso adj. senovit; hladovit. oltraggio m teška uvreda; sra- omero m (anat.) nadlaktica; mota; povreda; ~ all’ onore (poet.) rame. uvreda časti; gli oltraggi del omicidio m ubistvo. tempo zub vremena. omogeneo adj. homogen; oltre 1. adv. dalje; proseguire ~ ujednačen. proslediti. 2. prp. preko; è an- omonimo adj. istoimeni. dato ~ il giusto prešao je granicu; onda f talas; onde corte kratki vi aspetto da ~ un’ora čekam talasi; onde medie srednji ta- vas više od jednog sata; andare lasi; ~ verde zeleni talas (u150
  • oppuresaobraćaju); mandare in ~ emi- vati, raditi; ~ bene dobro postu-tovati. piti; operisati.onde 1. adv. otkud; odakle. 2. operativo adj. radni; opera-conj. da, kako bi; te lo ripeto tivan; izvršni; piano ~ opera-onde (= affinché) tu capisca tivni plan.bene ja ti to ponavljam kako bi operatore m radnik; ~ turisticoti dobro razumeo. turistički radnik.onere m teret, opterećeje; oba- operazione f operacija; leveza; oneri fiscali poreske oba- quattro operazioni četiriveze. računske radnje; ~ militareonestà f poštenje, čestitost. vojna operacija.onesto adj. pošten, čestit. one- opinione f mišljenje; ~ pubblicastamente adv. pošteno. javno mnjenje; sono della tua ~onorato adj. poštovan, cenjen, mislim kao ti; egli ha grande ~častan, počastvovan. di sé on drži mnogo do sebe.onore m čast; poštovanje; opporre tr. (oppóngo, oppósi,parola d’~ časna reč; farsi ~ oppósto) suprostaviti; stavitiosvetlati obraz; rendere ~ odati nasuprot; ~ resistenza pružitipočast; fare gli oneri di casa otpor; non ho nulla da ~ nemamdočekivati i zabavljati goste; ništa protiv. opporsi rifl. supro-uomo d’ ~ častan čovek; guardia staviti se, usprotiviti se.d’ ~ počasna straža; giro d’ ~ opportunità f prikladnost; pri-počasni krug. lika; cogliere l’~ iskoristiti pri- Oonorevole adj. častan; poštovan. liku.onorificienza f odlikovanje, po- opportuno adj. prikladan,čast. shodan, odgovorajući; a tempoopaco adj. neproziran, nepro- ~ u pravo vreme.vidan; mat. opposto adj. suprotan, protivan;òpera f delo; rad; posao; ~ dalla parte opposta sa suprotned’arte umetničko delo; ~ (li- strane; all’ ~ naprotiv; all’ ~ dirica) opera; méttersi all’~ latiti qcs. suprotno čemu.se posla; opere pubbliche javni opprìmere tr. (opprimo, op-radovi; mano d’ ~ radna snaga. prèssi, opprósso) pritiskati;operaio m radnik; classe ope- tlačiti; un caldo che opprimeraia radnička klasa. zagušljiva vrućina.operare intr. (prs. òpero) delo- oppure conj. ili; ili pak; inače; 151
  • ora andate presto, ~ non troverete mando) zapoved, naredba; più niente idite brzo, inače (decorazione) odličje, orden; nećete više ništa naći. méttere in ~ urediti, pospremiti; ora l. f sat, čas; che ~ è? che ore richiamare all’ ~ pozvati na red; sono? koliko je sati; ore di uf- per ~ d’età prema dobu; con ~ ficio radno vreme; ~ di apertura redom; in ~ a što se tiče, u po- početak radnog vremena; non gledu; di secondo ~ drugoraz- vedo l’~ di ... jedva čekam da ... redni; ~ pubblico javni red; l’ ~ 2. adv. sada; or ~ upravo sada; dei medici lekarsko udruženje; per ~ za sada; d’ ~ in poi, d’ ~ in parola d’ ~ lozinka; l’~ di paga- avanti odsada. mento nalog za plaćanje. oracolo m proročanstvo. orecchio m (pl. gli orecchi) orale adj. usmeni; esame ~ uvo; sluh. usmeni ispit. oralmente adv. orecchioni m pl. (med.) zauške. usmeno. oreficeria f zlatara, juvelirnica. orario 1. adj. satni. 2. m raspored orfano m (f –a) siroče. sati; satnica; ~ ferroviario vozni organismo m organizam. red; ~ d’ufficio radno vreme; in organizzare tr. (prs. organizzo) ~ tačno na vreme; ~ di voli red organizovati, urediti. letenja. organizzatore m organizator. orchestra f orkestar; direttore òrgano m organ; sprava; d’ ~ dirigent. (državno) telo; ustanova; (muz.)O orco m bauk, strašilo; pod- orgulje. zemni svet, pakao. orgoglio m ponos; oholost. ordinamento m uređenje, red; ~ orgoglioso adj. ponosan, gord; statale državno uređenje; ~ giu- siamo orgogliosi di lui pono- diziario pravosuđe. simo se njime. ordinare tr. (prs. órdino) ure- orientale adj. istočni; diti, uređivati; (comandare) na- istočnjački; orijentalan. rediti; poručiti (jelo). oriente m istok; Orijent; Medio ordinario adj. običan; Oriente Bliski Istok; Estremo uobičajen; redovan. Oriente Daleki Istok. ordinato adj. uredan; uređen. originale adj. originalan, ordinazione f porudžbina, izvorni; opera ~ originalno narudžba. delo; copia conforme all’~ ko- órdine m red; poredak; (co- pija verna originalu.152
  • ottavoorìgine f početak; poreklo; dare medved.~ a qcs. započeti nešto; di no- ortaggio m povrće; zelen.bile ~ plemenitog porekla. orto m povrtnjak; vrt.orinare tr. urinirati; mokriti. orzo m ječam.orizzontale adj. vodoravan; ho- osare intr. i tr. (prs. òso) usuditirizontalan. se, odvažiti se; come osa? kakoorizzonte m horizont. se usuđujete?orlo m rub; ivica; okrajak; es- oscurità f tama, mrak.sere sull’~ della disperazione oscuro adj. taman, mračan;biti na rubu očaja. (fig.) nejasan, nerazumljiv.orma f trag; seguire le orme di ospedale m bolnica.qn. ići čijim stopama. ospitale adj. gostoljubiv.ormai adv. sad već, sada; ~ è òspite m gost; (persona chetardi sad je već kasno; ~ è un òspita) ugostitelj, domaćin.mese che aspetto već je mesec ossatura f skelet; (fig.) sklop,dana kako čekam. struktura.ornamento m ukras, šara. osservare tr. (prs. ossèrvo) po-ornare tr. (prs. órno) ukrasiti. smatrati; (notare) primetiti; leornato 1. adj. ukrašen. 2. m faccio ~ che ... skrećem vam(lik.) ukrašavanje, ornamentika. pažnju da... .oro m zlato; d’ ~ zlatan; ~ ossessione f opsesija, opsednu-bianco belo zlato. tost.orologiaio m časovničar. ossia conj. to jest; odnosno. Oorologio m sat, časovnik; un ~ ossigeno m (hem.) kiseonik.da polso ručni sat; ~ a sveglia osso m (pl. gli ossi i le ossa)budilnik. kost; le ossa kostur.orrìbile adj. grozan, užasan. ostacolo m prepreka; smetnja;orrore m užas, grozota; avere ~ corsa a ostacoli trka s prepo-di qcs. gnušati se čega. nama; essere d’ ~ biti na smetnji.orsa f medvedica; mečka; osterìa f kafana; gostionica;Orsa Maggiore Veliki medved krčma.(sazvežđe); Orsa Minore Mali ostinato adj. uporan; tvrdoglav.Medved. ottanta num. osamdeset.orsacchiotto m mladunče med- ottavo 1. adj. osmi; ottava rimaveda, meče. strofa od osam jedanaesteraca.orso m medved; ~ polare beli 2. m osmi deo. 153
  • ottenere ottenere tr. (ottèngo, otténni, ovatta f vata. ottenuto) postići, postizati; ~ ove 1. adv. (= dove) gde; kuda. 2. premio dobiti nagradu. conj. kad; ako. òttimo adj. (sup.) izvrstan. ovest m zapad. otto num. osam; alle ~ u osam ovile m tor za ovce. sati; oggi a ~ za osam dana. ovunque adv. (= dovunque) gde ottobre m oktobar. god; kud god. Ottocento m devetnaesti vek. ovviamente adv. očigledno; ottone m mesing. jasno; naravno. otturare tr. (prs. ottùro) ozio m dokolica; besposličarenje; začepiti; zatvoriti. nerad; slobodno vreme. ovaia f jajnik. ozioso adj. besposlen, dokon. P P, p (pi) m ili f P, p. movati. pacchetto m paketić; ~ di siga- padrona f gazdarica, vlasnica. rette pakla cigareta; ~ azionario padrone m gospodar, gazda; paket akcija. vlasnik; ~ di casa domaćin;O pacco m paket; omot; svežanj. essere ~ di una materia dobro pace f mir; spokojstvo; lasciar- poznavati neki predmet. lo in ~ pustiti koga na miru; far paesaggio m pejzaž; predeo. ~ con qn. pomiriti se sa nekim; paesano 1. adj. domaći; seo- non darsi ~ biti zabrinut; mettersi ski; zavičajni; alla paesana po il cuore in ~ smiriti se, utešiti se. domaćem običaju. 2. m seljak. pacifico 1. adj. miroljubiv; miran; paese m zemlja; država; kraj; tih. 2. m Tihi okean, Pacifik. ~ sottosviluppato nerazvijena padella f tiganj; tava, pesce in ~ zemlja, zemlja u razvoju. pržena riba. paga f plata; naknada; libro ~ padre m otac; Santo Padre sveti platni spisak. otac; ~ adottivo poočim; ~ spiri- pagamento m plaćanje; isplata; tuale duhovni vođa. ~ anticipato plaćanje unapred; padrino m kum; fare da ~ ku- ~ in contanti plaćanje u gotovu.154
  • panetterìapagare tr. (prs. pago) plaćati, idea di qcs. nemati blagog poj-platiti; te la farò pagare cara ma o bilo čemu.skupo ćeš mi to platiti. pallina f loptica; kuglica, kli-pagella f đačka knjižica; avere ker.una buona ~ imati dobre ocene. pallone m fudbalska lopta; (fig.)pàgina f strana (u knjizi). ~ gonfiato uobraženko, nadu-paglia m slama; fuoco di ~ venko.kratkotrajni zanos, prolazno pallore m bledilo (lica).oduševljenje. palma f (bot.) palma; dlan.pagliaccio m klovn, pajac; fare palpabile adj. opipljiv; (fig.)il ~ neozbiljno se ponašati. očevidan.paio m (pl. le paia) par; un ~ di palpare tr. (prs. palpo) pipati,metri nekoliko metara; un ~ di opipati.volte nekoliko puta. pàlpebra f očni kapak.palato m nepce. palpitare tr. kucati, lupati (opalazzo m palata, dvor, dvorac; srcu) pulsirati, treptati; ~ per~ di giustizia palata pravde; ~ qn. strepeti za koga.dello sport dom sportova. palpito m otkucaj srca, treptaj,palco m podijum, postolje, tri- drhtaj, uzbuđenje.bina; loža (u pozorištu). palude f močvara, bara.palcoscénico m pozornica, panca f klupa; scaldare le pan-bina. che lenčariti.palese adj. očit, očigledan; ren- pancetta f mesnata slanina, Odere ~ otkriti, obelodaniti. panceta.palestra f gimnastička sala; ~ di pancia f trbuh; grattarsi la ~vita (fig.) životna škola. lenčariti; aver mal di ~ imatipalla f lopta; ~ di neve grudva bolove u stomaku.snega; giocare a ~ loptati se; ~ pane m hleb; ~ al latte mlečniovale ragbi. hleb; ~ imburrato hleb namazanpallabase f bejzbol. puterom; pan grattato prezle;pallacanestro f košarka. pan biscottato dvopek; pan dipallamano f rukomet. Spagna patišpan; buono comepallanuoto f vaterpolo. il ~ dobar kao hleb; renderepallavolo f odbojka. pan per focaccia vratiti milo zapàllido adj. bled; divenir ~ pro- drago.blediti; non avere una palida panetterìa f pekara. 155
  • panettiere panettiere m pekar. pappardella f široki rezanac, panettone m kuglof sa suvim flekica. grožđem (Božićni kolač). parabrezza f vetrobran. paniera f košara, korpa. paracadute m inv. padobran. panino m (sitno) pecivo; paracadutismo m padobranst- zemička; ~ ripieno sendvič. vo. panna f pavlaka; ~ montata paradiso m raj. šlag; ~ acida kisela pavlaka, parafango m blatobran. mileram. parafulmine m gromobran. pannello m ploča, komandna paragonare tr. uporediti (a qcs, tabla; ~ radiante grejna ploča. con qcs. sa čim). panno m sukno; tkanina; bian- paragone m upoređenje; co come un ~ lavato bled kao poređenje: a ~ di, in ~ di u krpa; mettersi nei panni di qn. poređenju sa; mettere a ~ upo- staviti se na nečije mesto; esse- rediti; senza ~ vrhunski, bez re (trovarsi) nei panni di qn. biti premca. u nečijoj koži. paràgrafo m paragraf; pasus; pannolino m higijenski uložak; član. pelena. parallelo 1. adj. paralelan, upo- pantagruelico adj. proždrljiv. redan. 2. m (geogr.) paralela, pantaloni m pl. pantalone; Pan- uporednik. talone Pantalon (maska u vene- paramento m ukras, dekora-O cijanskoj komediji). cija; svečana odeća; paramenti pantòfola f (kućna) papuča. sacri crkvena oprema. papa m papa; vivere come un ~ paramosche m inv. mreža za živeti kao kralj; morto un ~ se komarce. ne fa un altro (posl.) niko nije parapetto m ograda, zaklon. nezamenljiv. parapiglia m inv. metež, zbrka, papà m tata. gungula. papavero m (bot.) mak. parasole m suncobran. paperino m mladi gusak; Pape- parata f svečanost, parada; od- rino Paja Patak; Paperone Stric bijanje (udarca, lopte); passo da Baja. ~ paradni korak; sfilare in ~ ići papero m gusak. u povorci, defilovati. pappagallo m (zool.) papagaj; parato m draperija; zidni ukras; (fig.) udvarač, ženskaroš. carta da parati tapet.156
  • parlataparaurti m inv. (autom.) bra- orologio da ~ zidni sat; ~ divi-nik. soria pregrada.parcheggiare tr. i intr. (prs. par- pari adj. inv. jednak, isti; nù-chéggio) parkirati. mero ~ paran broj; numero di-parco m park; ~ nazionale na- spari neparan broj; del ~ na isticionalni park; ~ mobile vozni način; alla ~ jednako; non averepark. ~ nemati ravna; senza ~ jedinst-parecchio 1. adj. neki, neko- ven, nenadmašan; ~ nei dirittiliko; prilično; parecchi giorni ravnopravan; siamo ~ jednakinekoliko dana; parecchie volte smo, sad smo kvit; rendere ~više puta; parecchia gente dosta a ~ uzvratiti ravnom merom;sveta; 2. adv. poprilično, podo- stare alla ~ con qn. biti jednaksta; sono ~ stanco prilično sam s kime; dorastao kome; di ~umoran. passo (contemporaneamente)pareggio m izjednačenje; finire istodobno; m inv. (ist.) velikaš;in ~ završiti nerešeno. Camera dei ~ Dom lordova.parente m f rođak, rođaka. parigino adj. pariski; m (f –a)parentela f srodstvo; rodbina, Parižanin.rođaci. parità f jednakost; ~ di dirittiparèntesi f inv. zagrada; ~ ton- ravnopravnost; su un piede di ~de obične zagrade; ~ quadre na ravnoj nozi; a ~ di condizio-uglaste zagrade; tra ~ u zagra- ni pod jednakim uslovima; (udama; (fig.) uzgred rečeno. sportu) nerešen rezultat. Oparere 1. intr. (paio, parvi, par- parlare intr. i tr. (prs. parlo)so) činiti se, izgledati; mi pare govoriti; ~ di qcs. govoriti oizgleda mi, čini mi se; grazie! – nečemu; ~ forte govoriti glasno;le pare! hvala! nema na čemu; ~ piano govoriti tiho; ~ tra séa quanto pare kako izgleda; che govoriti u sebi; ~ del più e deltu ne pare? šta misliš o tome? meno pričati o svemu i svačemu;2. m mišljenje; a mio ~ po ~ male di qn. ogovarati neko-mom mišljenju; dare un ~ dati ga; sentir ~ di qn, qcs. čuti za(stručno) mišljenje; cambiar nekoga nešto; non parlamene!~ predomisliti se; sono del ~ ne pominji mi to! badi a comeche... smatram da ... parla! pazite šta govorite!parete f (unutrašnji) zid; strana parlata f govor; narečje, dija-(planine), strma strana, litica; lekt; lo riconosco alla ~ prepoz- 157
  • parola najem ga po govoru. dinost, detalj. parola f reč; ~ per ~ od reči particolarmente adv. osobito, do reči; ~ d’onore! časna reč! naročito. in una ~ jednom rečju; chiedo partigiano m pristalica, sledbe- ~ molim za reč; mancare alla nik; partizan. ~ prekršiti reč; venire a parole partire intr. (prs. parto) krenuti; posvađati se. otići; otputovati; polaziti; odla- parolaccia f psovka, ružna reč. ziti; sono partiti per la Francia parrucchiere m frizer. otputovali su u Francusku; a ~ parte f deo; (lato) strana; ulo- da počev od; far ~ pokrenuti. ga; prender ~ a, sudelovati; fare partita f utakmica; ~ di cal- ~ di qcs. biti deo nečega; in ~ cio fudbalska utakmica; (trg.) delimično; ~ in treno, ~ in aereo količina robe, partija. delom vozom, delom avionom; partito m (politička) stranka, da quelle parti u onom kraju; da partija. ~ sa strane; da che ~ ? sa koje parto m porođaj; dolori di ~ strane? da qualche ~ negde, porođajni bolovi, trudovi. nekud, odnekud; da ogni ~ sa partorire tr poroditi se, svih strana; dall’ altra ~ s dru- porađati se. ge strane; lasciare da ~ ostaviti parziale adj. delimičan. par- po strani; mettere da ~ staviti zialmente adv. delimično. na stranu, prištedeti; scherzi a Pasqua f Uskrs; ~ di rose Duho-O ~ skrivena kamera; la ~ con- vi; uovo di ~ uskršnje jaje. traente ugovorna strana; ~ lesa Pasquetta f Uskršnji ponede- oštećena strana. ljak; Bogojavljenje. partecipante m i f učesnik, passaggio m prelaz, prolazak; di -ica. ~ u prolazu; uzgred; ~ pedonale partecipare tr. učestvovati, su- pešački prelaz; ~ a livello pre- delovati. laz preko železničke pruge; ~ partenza f polazak; odlazak; di proprietà prenos imovine. punto di ~ polazna tačka; siamo passante m i f prolaznik, -ica. di ~ na odlasku smo. passaporto m pasoš. participio m particip; ~ passato passare (prs. passo) 1. intr. particip prošli. preći, prelaziti; roći, prolaziti; ~ particolare 1. adj. poseban, agli esami položiti ispite; il tem- naročit; in ~ posebno. 2. m poje- po passa presto vreme brzo pro-158
  • patrignolazi; ~ di moda izaći iz mode; ~ lungo della gamba precentidi vita preminuti; col passo del svoje mogućnosti; fare il gran ~tempo s vremenom. 2. tr. doda- načiniti odlučujući korak; anda-ti, pružiti; passami il sale dodaj re al ~ ići ukorak; leggi questomi so! ~ la voce javiti, dojaviti; ~ pročitaj ovaj odlomak; è qui apreći preko; proći; ~ la vìsita due passi tu je blizu, na dva ko-doganale podvrći se carinskom raka; a ~ di corsa trkom; prolaz,pregledu; ~ il segno prevršiti prelaz; ~ carrabile prolaz za vo-meru; provoditi (vreme) pas- zila; uccelli di ~ ptice selice.sa la sera davanti al televisore pasta f testo; ~ sfoglia lisnatoprovodi veče pred televizorom; testo; avere le mani in ~ bitine ho passate tante svašta sam umešan u nešto; sono tutti dellaproživeo. stessa ~ svi su istog kova. passatempo m razonoda, razbi-briga, zabava. pastasciutta f (kuvana) teste-passato 1. m prošlost; ~ pròs- nina.simo složeni perfekt (za blisku pasticceria f poslastičarnica.prošlost); ~ remoto aorist (za pasticciere m poslastičar.daleku prošlost). 2. adj. prošli, pasto m jelo, obrok; vino da ~pređašnji, protekli; acqua pas- stono vino; prèndere (o consu-sata non macina più šta je bilo, mare) il ~ jesti.bilo je. pastore m pastir; ovčar; ~ tede-passeggero 1. adj. prolazan; sco nemački ovčar. Okratkotrajan. 2. m putnik. patata f krompir.passeggiare intr. (prs. passég- patatina f mladi krompir;gio) šetati. prženi krompirići; čips.passeggiata f šetnja; fare una ~ patente f diploma; dozvola; ~prošetati se. di guida vozačka dozvola; pren-passero m (zool.) vrabac. dere la ~ položiti vozački ispit.passione f strast; zanos; con ~ paterno adj. očev; očinski; non-strastveno; avere la ~ di qcs. ni paterni deda i baka po ocu.biti strastveni ljubitelj nečega. patire tr, intr. (prs. patisco) pa-passo m korak; pasus (u tek- titi; trpeti; ~ la fame gladovati.stu), odlomak; a ~ a ~ korak patria f domovina, otadžbina;po korak; fare due (quattro) postojbina.passi prošetati se; fare il ~ più patrigno m očuh. 159
  • patrimonio patrimonio m imovina; nasleđe, pazienza f strpljivost, strpljen- baština; questo gli è costato un je; abbi ~! strpi se! con ~ str- ~ ovo ga je skupo koštalo; ~ ar- pljivo. tistico umetničko blago. pazzesco adj. ludački, mahnit; pattinare tr. klizati se. (fig.) predivan; fantastičan; be- pattini m pl. klizaljke; ~ a ro- smislen. telle roleri. pazzìa f ludost, ludilo. patto m sporazum, dogovor, pazzo 1. adj. lud, mahnit. 2. m pakt; venire a patti dogovoriti ludak; innamorato ~ ludo zalju- se; a ~ che pod uslovom da; a bljen; andare ~ per qcs. ludova- questi patti pod ovim uslovima; ti za nečim; cose da pazzi! ne- a nessun ~ ni po koju cenu, verovatno! neverovatne stvari! nipošto. peccare tr. grešiti, zgrešiti; ~ pattuglia f patrola, izvidnica; ~ contro qn, qcs. ogreštii se o stradale saobraćajna patrola. nekoga, nešto. pattuire tr. ugovoriti; pogoditi peccato m greh; šteta; che ~! se; il prezzo pattuito ugovorena kakva šteta! cena. pècora f ovca; (fig.) non fare pattumiera f kanta za smeće, la ~ ne budi slabić; ~ nera crna đubrovnik. ovca; izuzetak. paùra f strah, bojazan; aver ~ pecorame m ovce, stado ovaca. di bojati se (čega); far ~ a qn. pecorino m ovčiji sir.O plašiti koga; la ~ ingrossa il pecunia f novac. perìcolo u strahu su velike oči; pedalare intr. (prs. pedàlo) vo- niente ~ ! ne boj se! ziti bicikl. pauroso adj. plašljiv, strašljiv; pedale m papučica; ~ della fri- (che mette paura) strahovit. zione pedala kvačila; ~ dell’ac- pausa f odmor, pauza; ogni tan- celeratore pedala za gas. to faccio una ~ s vremena na pedestre adj. prizeman; pešački; vreme pravim pauzu. zona ~ pešačka zona. pavido adj. plašljiv; strašljiv. pedonale adj. pešački; passag- pavimento m pod, patos; pia- gio ~ pešački prelaz. strelle a ~ podne pločice. peggio 1. adv. gore; (tanto) ~ paziente 1. adj. strpljiv. 2. m per te utoliko gore po tebe; ~ bolesnik, pacijent. paziente- che mai gore nego ikada; va di mente adv. strpljivo. male in ~ ide sa zla na gore. 2.160
  • pensareadj. (compr.) gori; alla ~ u naj- ~ krivični zakonik.gorem slučaju. 3. m gore, najgo- pendente 1. adj. viseći; nagnut,re; è il ~ che tu potessi fare to je nakrivljen; nerazrešen, u toku, unajgore što si mogao da učiniš; postupku. 2. m privezak; torreun lavoro fatto alla ~ posao ~ krivi toranj.sklepan na brzinu. pèndere intr. (prs. pèndo) visi-peggiore adj.( compr.) gori; il ~ ti; biti nagnut.najgori. pendìce f obronak, padina.pelame m krzno, dlaka pendìo m strmina; nagnutost;(životinje). obronak, padina.pelato adj. izbrijan, oljušten; pendolare tr. klatiti se, njihatitesta pelata ćelava glava; po- se.modori pelati oljušten paradajz. penetrare tr. prodreti, probitipelle f koža; di ~ kožni; guanti (qcs. in qcs. u nešto); ~ un se-di ~ kožne rukavice; salvare la greto proniknuti tajnu.~ izneti živu glavu; essere ~ e penetrazione f prodiranje;ossa biti kost i koža. prožimanje; (fig.) pronicljivost,pellegrino m hodočasnik, put- oštroumnost.nik. penìsola f poluostrvo.pelliccia f krzno; krzneni ka- penitenza f kajanje, ispaštanje.put, bunda. penna f pero; ~ a sfera hemij-pellicola f film. ska olovka; ~ stilogràfica nalivpelo m dlaka; contro ~ uz dlaku; pero. Onon gli sarà tolto un ~ neće mu pennarello m flomaster (tanki).faliti dlaka s glave. pennello m slikarska četkica; ilpeloso adj. dlakav, rutav. vestito ti sta a ~ odelo ti pristajepena f kazna; muka, patnja; non kao saliveno.vale la ~ nije vredno, ne vredi pensare intr. i tr. (prs. pènso)truda; a mala ~ na jedvite jade; misliti, pomisliti; razmišljati (oha espiato la ~ izdržao je kaz- čemu); che ne pensi? što mislišnu; ~ capitale smrtna kazna; fa o tome? non ci penso nemmeno~ a vederlo žalost je gledati ga; uopšte ne mislim na to; ci pen-darsi la ~ potruditi se; dare ~ so io to je moja briga, prepustitezadavati muke. to meni; io la penso così to jepenale adj. krivični; kazneni; moje mišljenje; pensa ai fattidiritto ~ krivično pravo; codice tuoi gledaj svoja posla; ~ tra sé 161
  • pensiero razmišljati u sebi. Napoli voz za Napulj; (fig.) ha pensiero m misao; mišljenje; una passione ~ la mùsica ima briga; namera; ha mutato ~ pre- sklonost ka muzici. 3. stanje u domislio se; libertà di ~ sloboda mestu; tutta la città era ~ le vie mišljenja; stare in ~ per qn. bri- ceo je grad bio na ulicama; cosa nuti zbog koga. hai ~ la testa? na šta misliš? 4. pensieroso adj. zamišljen. vreme, rok; ho lavorato ~ tutta pensione f penzija; pansion. la giornata radio sam ceo dan; pentirsi (mi pènto); kajati se, verrò ~ Capodanno doći ću za pokajati se (di qcs. zbog čega); Novu godinu; giorno ~ giorno žaliti nešto, predomisliti se. dan po dan; l’adunanza è diffe- péntola f lonac; ~ a pressione rita ~ martedì prossimo sasta- ekspres lonac. nak je odložen za idući utorak; ~ penultimo adj. pretposlednji. stasera sono impegnato večeras pepe m biber; un grano di ~ sam zauzet; ~ tutta la strada ce- zrno bibera; essere tutto ~ biti lim putem. 5. sredstvo; ho ap- živahan, temperamentan. preso la notizia ~ radio saznao peperoncino m ljuta paprika. sam vest na radiju; ti avvertirò peperone m paprika, babura. ~ telèfono obavestiću te telefo- per (pér) prp. za; po, preko, nom; l’hanno chiamato ~ nome od; kroz; spaja se (retko) s zvali su ga po imenu. 6. način; određenim članovima il, i, la, le; lo diceva ~ scherzo rekao je toO pel, pei, pella, pelle. Označava: u šali; procediamo ~ órdine al- 1. kretanje preko, po, kroz; pas- fabètico idemo alfabetskim re- sare ~ il ponte preći preko mo- dom; mi descrisse tutto ~ filo e ~ sta; abbiamo viaggiato ~ tutta la segno opisao mi je sve na dugo i penìsola putovali smo po celom široko. 7. razlog; ho sbagliato ~ poluostrvu; la luce entra ~ le fì- la fretta pogrešio sam zbog br- nestre svetlost ulazi kroz prozo- zine; era stanco ~ la fatica bio re; passi ~ di qua prođite ovuda; je umoran od napora; fu punito abbiamo girato ~ la città šetali ~ aver rubato bio je kažnjen smo po gradu; lo accompagnò ~ zato što je ukrao; ~ compas- due chilòmetri pratio ga je dva sione iz samilosti; ~ ragioni di kilometra. 2. kretanje prema; è salute iz zdravstvenih razloga. partito ~ il Brasile otputovao je 8. svrhu; hanno lotato ~ il suc- u Brazil; (atributivno) il treno ~ cesso borili su se za uspeh; si ri-162
  • perchétirò ~ vivere in pace povukao se vorim s tobom; (v. i pod 8); b)da živi u miru; è troppo onesto uzročnu; lo so ~ averlo sentito~ ingannarvi previše je pošten dire znam jer sam to čuo; (v. ida bi vas prevario; ~ esempio pod 7); c) posledičnu; è troppona primer; (atributivno); un ar- buona ~ odiare previše je do-madio ~ abiti orman za odela; bra da bi mrzela; è abbastanzauna màcchina ~ cucire mašina grande ~ andare a scuola dovo-za šivenje; le spese ~ la scuo- ljno je velik (ili odrastao) da idela troškovi za školu. 9. meru, u školu. 14. dopusnu rečenicucenu; la strada è interrotta ~ s glagolom u konjunktivu; ~due chilòmetri put je prekinut quanto si sforzi non riesce ko-dva kilometra; l’ho comprato ~ liko god se trudio, ne uspeva; ~centomila lira kupio sam ga za poco che sia è meglio che nientesto hiljada lira; la cooperativa bolje išta nego ništa. 15. upotre-ha venduto quest’anno merce ~ bljava se u mnogim priložnimtre milioni zadruga je ove godi- i vezničkim spojevima; ~ pocone prodala robe za tri miliona. umalo, skoro; ~ tempo rano; ~10. ograničenje; lo sùpera ~ ora zasad; ~ di più osim toga; ~intelligenza nadmašuje ga inte- ciò, ~ la qual cosa radi toga; ~ligencijom; ~ quanto sta in me, il fatto che s obzirom na to što.non mi opporrò ako je do mene, 16. u vezi s glagolima essere,neću se protiviti; ~ questa volta stare; ero quasi ~ dirgli che ...ti perdono ovaj put ti opraštam; umalo sam mu rekao da ...; sto O~ me puoi anche andare što se ~ andàrmene nameravam otići,mene tiče, možeš ići. 11. zame- upravo polazim; stiamo ~ parti-na; parlerò io ~ te ja ću za tebe re upravo polazimo.govoriti; ti avevo scambiato ~ pera f kruška (plod); (fig.) èun altro zamenio sam te za dru- come una ~ cotta mlitav je, tromgoga. 12. distributivno; tanto ~ je.ciascuno toliko na svakoga (ili perbacco excl. pobogu; zabo-po glavi); giorno ~ giorno dan ga!za danom; tre ~ tre tri puta tri. perca f grgeč.13. uvodi razne vrste zavisnih percentuale 1. adj. procentua-rečenica s glagolom u infini- lan. 2. m procenat, postotak;tivu: a) namernu; sono venuto udeo.~ parlarti došao sam da go- perché 1. conj. jer, zato što; da 163
  • perciò (bi). 2. adv. zašto? ~ non sei za oproštaj. venuto? ~ pioveva zašto nisi peregrinare intr. (prs. peregrì- došao? jer je padala kiša; te lo no) putovati, lutati po svetu. dico ~ tu sappia kažem ti to perenne adj. neprestan; večit; (zato) da znaš. 3. m il ~ razlog, trajan, neprolazan; fonte ~ uzrok; senza un ~ bez razloga. nepresušan izvor. perciò conj. zato, stoga; sono perfettamente adv. savršeno, arrabbiato, ~ me ne vado ljut potpuno. sam, stoga odlazim. perfetto 1. adj. savršen, potpun. percórrere tr. (percórro, per- 2. m (gram.) perfekt, prošlo vre- córsi, ho percórso) preći, pre- me. laziti; proći kroz, proputovati; ~ perfezionamento m usavrša- una distanza prevaliti razdalji- vanje; corso di ~ postiplomske nu. studije. percorso m put, putovanje; perfezionare tr. (prs. perfezió- maršruta. no) usavršiti; doterati. percossa f udarac. perfezione f perfekcija; savr- percuotere tr. udariti, udarati; šenstvo; a ~, alla ~ savršeno. tući. perfidia f zloba; podmuklost, pèrdere tr. (pèrdo, pèrsi, ho podlost; pakost. pèrso) izgubiti; ha perso la ra- perfido adj. podmukao, podao, gione sišao je s uma; abbiamo perfidan.O perso il treno zakasnili smo na perfino adv. čak; čak i; šta voz; si è perso d’ànimo klonuo više. je duhom; ~ la conoscenza one- perforazione f bušenje, probi- svestiti se; ~ la faccia osramoti- janje; perforacija. ti se; lascia ~! ostavi! mani to! perìcolo m opasnost; ~ di vita pèrdita f gubitak; sarebbe una životna opasnost; correre il ~ ~ di tempo bio bi to gubitak izlagati se opasnosti; mettere in vremena; a ~ d’ occhio u ne- ~ ugroziti. dogled; c’è una ~ di gas negde pericoloso adj. opasan; pogi- curi gas. beljan. pericolosamente adv. perdonare tr. (prs. perdóno) opasno. oprostiti, opraštati. periferìa f periferija, predgrađe; perdono m praštanje, oprošte- (u geometriji) opseg kruga. nje; domando (chiedo) ~ molim perìodo m razdoblje, period;164
  • pertinace(gram). složena rečenica. (teh.) beskrajni zavrtanj.perire intr. (prs. perisco) pogi- perplesso adj. neodlučan; kole-nuti, propasti; nastradati. bljiv; zbunjen, smeten.perla f biser; grigio ~ biserno persecuzione f progon, progan-siv. janje, gonjenje.permaloso adj. sujetan, persiano adj. persijski.razdražljiv, lako uvredljiv. persino adv. čak; čak i; štapermanente 1. adj. trajan; stal- više.ni. 2. f trajna ondulacija. perso p.p. od perdere; a tempopermanenza f produžavanje; ~ u slobodno vreme; a fondo ~boravak; la mia ~ in città sarà bespovratno.breve moj boravak u gradu biće persona f osoba, lice; čovek;kratak; essere di ~ biti stalno stas; pìccolo di ~ maloga rasta;nastanjen. lo conosco di ~ poznajem gapermeabile adj. propustan, lično; in ~ lično; di ~ lično; a ~promočiv. po osobi; ~ fisica fizičko lice; ~permesso m dopuštenje, dozvo- giuridica pravno lice; in primala; dopust, odsustvo; è ~? con ~ ~ u prvom licu.? je li slobodno? personaggio m (ugledna) ličnost;perméttere tr. (permetto, permi- lice, lik (u književnom delu).si, permesso) dopustiti, dozvoli- personale 1. adj. osobni, lični.ti. permettersi rfl. dozvoliti sebi 2. m osoblje. personalmente(nešto); egli può permétterselo adv. lično, osobno. Omože mu se; come si permette! personalità f ličnost; indivi-kako se usuđujete! dualnost.permutare tr. zameniti, razme- perspicacia f pronicljivost,niti. oštroumlje.perno m osovina; nosač; oslo- persuadére tr. (persuado, per-nac. suasi, persuaso) uveriti, ubediti,pero m kruška (drvo). nagovoriti. persuadersi rfl. uve-però conj. ali; ipak; međutim. riti se (di qcs. u nešto).perpendicolare adj. uspravan, pertanto adv. prema tome, zato,vertikalan; pod pravim uglom. stoga; non ~ ipak.perpetuo adj. večit; trajan; ne- pertinace adj. uporan, tvrdo-prekidan; in ~ zauvek; socio ~ glav, istrajan.doživotan član; vite perpetua pertinente adj. umestan, prikla- 165
  • pertosse dan; domanda ~ umesno pitan- važnost nečemu; lancio del ~ je. (sport) bacanje kugle. pertosse f kašalj. pèssimo adj. (sup.) veoma loš; pervenire intr. (pervèngo, per- grozan, užasan. pessimamente vénni, pervenuto) dopreti, do- adv. veoma loše. speti (a qcs. do čega). peste f kuga. pesante adj. težak; artiglieria pestilenza f zaraza, epidemija; ~ teška artiljerija; sonno ~ du- kuga. bok, tvrd san; aria ~ zagušljiv petalo m latica. vazduh; scherzo ~ gruba, neu- petrolio m petrolej, nafta. kusna šala; responsabilità pe- pettegolezzo m brbljanje, ogo- santi ozbiljne odgovornosti. pe- varanje, trač. santemente adv. teško; tromo. pettinare tr. (prs. pèttino) pesare (prs. péso) 1. intr. težiti, češljati. pettinarsi rfl. češljati biti težak. 2. tr. izmeriti (težinu); se. ~ le parole birati reči. pèttine m češalj; (posl.) tutti i pèsca f breskva (plod). nodi vèngono al ~ svako delo pésca f ribolov; ~ subacquea dođe na videlo. podvodni ribolov; andare alla ~ pettirosso m crvendać. ići u ribolov. petto m prsa, grudi; giacca a pescare (prs. pésco) tr. lovi- doppio ~ sako s dva reda du- ti (ribu), ribariti; (fig.) uloviti, gmeta.O pronaći. petulante adj. bezočan, dosa- pescatore m ribar. dan, drzak, obestan. pesce m riba; zuppa di ~ riblja pezzo m komad; da un ~ odav- čorba; Pesci Ribe (horoskopski no; fare a pezzi raskomadati; un znak); ~ spada sabljarka; ~ per- ~ d’uomo kršan čovek. sico grgeč; ~ grosso (fig.) velika piacere 1. intr. (piaccio, piac- zverka; ~ d’ aprile prvoaprilska qui, è piaciuto) sviđati se, do- šala. padati se; mi piace sviđa mi se. pesco m breskva (drvo). 2. m zadovoljstvo; per ~ molim peso m težina; teret (i fig.); ~ vas (te); fammi il ~ molim te; netto, ~ lordo neto-težina, bruto- con ~ vrlo rado; tanto ~! drago težina; mi sono tolto un ~ dal- mi je! a ~ po želji. lo stomaco pao mi je kamen piacévole adj. ugodan, prijatan. sa srca; dare ~ a qcs. pridavati piagnucolare tr. cmizdriti; cvi-166
  • pienoliti; kenjkati. piccante adj. pikantan, ljut. piàngere (piango, piansi, pian- picchiare tr. (prs. pìcchio) tući,to) 1. intr. plakati. 2. tr. oplaki- udarati.vati. picchio m detlić.pianificare tr. planirati, ispla- piccino 1. adj. sitan, mali. 2. m.nirati. mališan, dete.piano 1. adj. ravan; tih; lagan, piccione m golub; (posl.) pren-lak. 2. adv. polako, tiho, lagano. dere due piccioni con una fava3. m ravnica, zaravan; sprat (u ubiti dve muve jednim udar-zgradi); ~ rialzato visoki parter; cem.(disegno) plan, nacrt; pianoter- pìccolo 1. adj. mali, malen;ra prizemlje. sitan; piccola pubblicità malipianoforte m klavir; ~ a coda oglasi. 2. m mališan, dete; dakoncertni klavir; ~ verticale ~ kao dete.pianino. piede m stopalo; noga; a piedipianta f biljka; plan (disegno) pešice; ai piedi di na podnožju;osnova; la ~ della città plan gra- in piedi! ustanite! in punta dida; ~ del piede taban. piedi na prstima nogu; avere unpiantare tr. (prs. pianto) saditi; ~ nella fossa biti jednom nogomzasaditi; ~ un palo zabiti kolac; u grobu.(fig.) ~ qn. ostaviti koga; piànta- piega f nabor, pregib; messa inla! prestani! ~ ondulacija (kose).pianterreno m prizemlje. piegare (prs. piègo) 1. tr. pre- Opianto m plakanje, plač; scop- gibati; saviti; previjati; nabrati;piare in ~ briznuti u plač. carta piegata savijena hartija. 2.pianura f ravnica, nizija; la ~ intr. skrenuti; predati se.Padana padanska nizina. pieno 1. adj. pun; potpun; ~ dipiastra f ploča. sé umišljen, pun sebe, uobražen;piastrella f (keramička) in ~ giorno usred bela dana; in ~pločica. inverno usred zime; ~ zeppo punpiatto m tanjir; jelo; primo ~ puncat; a pieni voti jednoglasno.(prvo jelo) predjelo (testenina, 2. adj. sit; essere ~ di qcs. biti sitpirinač, supa); secondo ~ (dru- čega. 3. m punoća, puna mera;go) glavno jelo (meso, povrće); colpire in ~ pogoditi u sredinu;~ tipico specijalitet. fare il ~ (di benzina) napunitipiazza f trg; tržište; mesto. rezervoar do kraja. pienamente 167
  • pietà adv. potpuno, sasvim. olovno, sivo nebo; sonno di ~ pietà f sažaljenje, samilost; per dubok san. ~! imajte milosti! pioppo m topola. pietanza f jelo. piòvere intr. (piove, piovve, è pietra f kamen; di ~ kameni; ~ piovuto) kišiti; padati (o kiši) preziosa dragi kamen; ~ sepol- piove a dirotto (a catinelle) crale nadgrobni kamen; cava di pada kiša kao iz kabla. ~ kamenolom; mal della ~ ka- pipa f lula. menac (u žuči ili bubregu). pipistrello m slepi miš. pieve m parohija, župa; župna piròscafo m parobrod; ~ da crkva. càrico teretni brod. pigiama m pidžama. piscina f bazen. pigliare tr. (prs. piglio) uhvatiti, pisello m grašak. hvatati. pittore m slikar. pigna f (bot.) šišarka. pitorresco adj. slikovit, živo- pigolio m pijukanje, pisak, pisan. pištanje. pittrice f slikarka. pigro adj. lenj. pittura f slikarstvo; slikanje; pigrone m lenština. slika. pila f baterija; stub mosta. pitturare tr. (prs. pittùro) slikati, pilastro m stub. naslikati; ofarbati. pillola f pilula. più 1. adv. više; ~ o menoO pilota m pilot (aviona); kapetan manje-više; per di ~ uz to, po- (broda). vrh svega; un poco di ~ malo pilotare tr. (prs. pilòto) piloti- više; per lo ~ ponajviše; per di rati, upravljati (avionom); kor- ~ uz to, k tome, pored toga; il milariti. ~ è fatto glavni deo (najviše) pino m bor; legno di ~ borovi- je učinjen(o); ~ volte više puta; na. mai ~ nikada više; oggi ho ~ pinza f klešta; hvataljka; caldo di ieri danas mi je toplije štipaljka. nego juče; (mat.) plus; tre ~ otto pio adj. milosrdan; pobožan. fa undici tri i osam su jedanaest; pioggia f kiša; ~ torrenziale parlare del ~ e del meno pričati pljusak, prolom oblaka; tempo o svemu i svačemu. 2. m inv. di ~ kišovito vreme. više; non ne posso ~ ne mogu piombo m olovo; cielo di ~ više; i ~ većina.168
  • polmonepiumino m (ampio cuscino) podio m postolje, podijum.jorgan. poema m spev, poema.piuttosto adv. pre, radije; poesìa f pesma, poezija;prilično. pesništvo.pizza f pica; ~ a(l) taglio parče poeta m pesnik, poeta.pice. poètico adj. pesnički, poetski.pizzeria f picerija. poggiare tr. (prs. pòggio) na-pizzico m trunka; mala količina; sloniti, naslanjati.un ~ di sale malčice soli. poi adv. onda; zatim; d’oraplastica f plastika. in ~ odsad nadalje; prima o ~platea f parter (u pozorištu). pre ili posle; dalle otto in ~ odplico m omot, zavoj (spisa); osam sati na dalje; dakle, a,svežanj. pak; uostalom, najzad; non è ~plurale m množina, plural. così brutto uostalom i nije takoplurilaterale adj. višestran. ružan.pluviale adj. kišni. poiché conj. budući da, pošto.pneumàtico 1. adj. pneumat- polacco 1. adj. poljski. 2. mski, vazdušni. 2. m automobilska Poljak.guma. poliglotto 1. adj. višejezičan. 2.po’ v. poco. un ~ malo, pomalo; m poliglota, koji zna više jezi-un bel ~ poprilično. ka.poco 1. adj. i prn. malo; ~ de- poliomelite f poliomijelitis,naro malo novca; poca gen- dečija paraliza. Ote, poche persone malo ljudi; polire tr. (prs. polisco) glačati,poche volte retko, katkad; io polirati.e pochi altri ja i malo drugih; polìtico 1. adj. politički; uomofra ~ uskoro; un ~ di zùcchero ~ političar. 2. m političar.malo šećera; ci vuol ~ a capirlo polizìa f policija.to nije teško shvatiti; c’è ~ da poliziotto m policajac.fare ništa se tu ne može. 2. adv. pollaio m kokošinjac.malo; a ~ a ~ malo-pomalo; mi pollame m perad, živina.sento ~ bene ne osećam se do- pòllice m palac.bro; ~ dopo ubrzo zatim; ~ fa pollo m pile; (fig.) fare rìderenedavno. i polli govoriti besmislice; glu-podere m imanje, poljoprivred- pak, budala.no dobro, farma. polmone m plično krilo; polmo- 169
  • polmonite ni pl. pluća. porchetta f (pečeno) prase. polmonite f upala pluća. porcile m svinjac. polpaccio m list (na nozi). porcospino m bodljikavo prase; polpetta f ćufta. (fig.) jež. polso m ručni zglob; zapešće; pòrgere tr. (pòrgo, pòrsi, pòrto) puls; orologio da ~ ručni sat; pružiti; dodati: ponuditi; ~ orec- testare il ~ a qn. opipati kome chio saslušati nekoga. puls; un uomo di ~ energičan porre tr. (póngo, pósi, posto) čovek. staviti; postavljati; polaga- poltrona f fotelja; sedište u ti; metnuti; ~ fine a una cosa gledalištu u prvim redovima; (i završiti neku stvar; ~ in chiaro fig.) položaj. izvesti na čistac; ~ una doman- pólvere f prašina; pieno di ~, co- da postaviti pitanje. perto di ~ pokriven prašinom. porta f vrata; (u sportu) gol; polveroso m prašnjav. tirare in ~ pucati na gol; ~ di pomello m jabučica (na obra- sicurezza pomoćni izlaz. zu); okrugla ručica, drška. portabagagli m inv. nosač pomeriggio m popodne; questo (čovek). ~ danas posle podne; nel corso portacenere m inv. pepeljara. del ~ posle podne. portachiavi m inv. privezak za pomodoro m paradajz. ključeve. pompa f sjaj, raskoš; con ~ portafoglio m novčanik.O raskošno, pompezno; pumpa. portafortuna m amajlija. pompelmo m grejpfrut. portare tr. (prs. porto) nositi; pongo m plastelin. poneti; doneti, donositi; povesti; ponte m most; paluba; (zubar- ~ con sé odvesti sa sobom; ~ via ski) most; proteza. odneti; ~ fortuna donositi sreću; popolare adj. narodni, popula- ~ aiuto a qn. pružiti pomoć. ran, omiljen. portàta f domet, domašaj; a ~ popolare tr. naseliti; ispuniti; di mano na dohvat ruke; fuori spiagge popolate di turisti obale ~ van domašaja; la ~ del fucile pune turista. domet puške. popolazione f stanovništvo. pòrtico m trem, hodnik (sa stu- pòpolo m narod; il ~ lavoratore bovima). radni narod. portiere m vratar, portir; gol- porcellana f porcelan. man.170
  • pràticaporto m luka; entrare in ~ uplo- posteriore adj. kasniji, pozniji;viti u luku. zadnji, potonji.portone m kućna vrata, kapija. postino m poštar.porzione f obrok, porcija. posto m mesto, položaj; sul ~ naposa f mir; počinak; senza ~ bez licu mesta; préndere ~ smestitiprestanka; non avere ~ nemati se; siamo a ~ sve je u redu; al ~mira. di umesto; ora siamo a ~ sadaposare (prs. pòso) 1. tr. položiti, je u redu; una persona a ~ pri-polagati; metnuti; staviti; stojan čovek.odložiti. 2. intr. ležati; slegnuti potassio m (hem.) kalijum.se; pozirati. potente adj. moćan, jak.posata f (pl.) pribor za jelo; potenza f moć, snaga, sila; leescajg. Grandi Potenze Velike sile.positivo adj. pozitivan, potvr- potere 1. intr. (pòsso, potéi, po-dan; fatto ~ nesporna činjenica; tuto) moći; smeti; si può? je lilo so di ~ to sigurno znam. po- slobodno? non ci posso nulla nesitivamente adv. pozitivno, si- mogu tu pomoći; non ne possogurno. più! ne mogu više! 2. m moć,posizione f položaj, pozicija; vlast; volere è ~ (posl.) sve sestav, držanje; prèndere ~ zau- može kad se hoće; ~ d’ acqui-zeti stav. sto kupovna moć; pieni poteripossedere tr. (possièdo, pos- punomoćje.sedétti, posseduto) posedovati, poveraccio m (pej.) jadnik, Oimati; obuzeti. bednik, nesrećnik.possesso m posed; essere in ~ poveretto m (dim.) siromašak,posedovati nešto. jadnik, jadničak.possìbile adj. moguć; quanto pòvero 1. adj. siromašan, be-prima ~, il più presto ~ što je pre dan; ~ me! jadan ja! 2. m siro-moguće; farò tutto il ~ učiniću mah.sve moguće; nei limiti del ~ u pozzo m bunar.granicama mogućnosti. pranzare intr. (prs. pranzo)possibilità f mogućnost. ručati.posta f pošta; fermo in ~ post- pranzo m ručak; dopo ~ porestant; andare alla ~ ići na podne; invitare a ~ pozvati napoštu; per ~ poštom. ručak; fare il ~ ručati.postale adj. poštanski. pràtica f praksa, vežba; méttere 171
  • praticare in ~ izvršiti, primeniti. raniji. praticare (prs. pràtico) 1. tr. preferenza f davanje prednosti; vršiti neki posao. 2. intr. (con di ~ radije, po mogućstvu; a ~ qn.) družiti se s kim. di radije nego. pràtico adj. praktičan, iskusan; preferire 1. tr. (prs. preferi- essere ~ del mestiere biti isku- sco) više voleti, dati prednost san u poslu. (čemu); preferisco restare qui prato m livada; travnjak. više volim da ostanem ovde. 2. preambolo m uvod, preambu- preferito adj. najmiliji, omiljen. la. pregare tr, intr. (prs. prègo) precauzione f opreznost, oprez, moliti (koga); la prego di attèn- predostrožnost. dere un po’ molim Vas da malo precedente adj. pređašnji, rani- pričekate; grazie! prego! hvala! ji, prethodni. molim! precedenza f prednost; priori- preghiera f molba; molitva; con tet; dare la ~ a qn. dati nekome la ~ di... s molbom da... . prednost. pregiato adj. cenjen; dragocen, precipitare (prs. precìpito) 1. tr. poštovan; vredan; uomo di pre- strovaliti; baciti; pasti; srušiti. 2. gio čovek pun vrlina. intr. strmoglaviti se. precipitar- prèmere (prs. prèmo) 1. tr. si rfl. baciti se na, nasrnuti. pritisnuti; stiskati. 2. intr. biti precisione f tačnost; con ~ pre- važno; mi preme che tu lo facciaO cizno. subito veoma mi je važno da to preciso adj. tačan, precizan; uradiš odmah. određen. precisamente adv. baš premio m nagrada; primo ~ prva (tako), tačno, precizno. nagrada; glavni zgoditak. precoce adj. rani, rano sazreo; premura f žurba; briga, sta- preran. ranje; darsi ~ potruditi se; cir- preda f plen, lovina; ~ di quer- condare qn. di premure obasuti ra ratni plen; uccelli da ~ ptice nekoga pažnjom. grabljivice. prèndere tr, intr. (prèndo, prési, prediletto 1. adj. omiljen, naj- préso) uzeti, uzimati; uhvatiti; miliji. 2. m miljenik, ljubimac. ~ un caffè popiti kafu; ~ un po’ predisposto adj. spreman, pri- d’aria izaći na vazduh; ~ il sole premljen (a qcs. na nešto). sunčati se; ~ in giro zafrkavati, preesistente adj. već postojeći, zadirkivati; ~ un raffreddore172
  • prestonazepsti; ~ una decisione do- pokazati; predložiti; predstaviti.neti odluku; ~ sonno zaspati; presentarsi rfl. predstaviti se.~ paura uplašiti se; ~ nota za- presentazione f predstavljanje;paziti nešto; ~ moglie oženiti lettera di ~ preporuka; ~ di do-se; ~ parte a qcs. uzeti učešća manda podnošenje molbe.u nečemu; ~ in affitto uzeti pod presente 1. adj. prisutan;najam; ~ per serio ozbiljno sadašnji; ~! ovde! 2. m sadašnjost;nešto shvatiti; ma che ti pren- (gram.) sadašnje vreme.de? šta ti je? prendersela con presenza f prisutnost; di ~ lično;qn. naljutiti se na nekoga. in ~ di u prisustvu (koga).prenotare tr. (prs. prenòto) re- presepio m jasle; prikaz Hristo-zervisati. vog rođenja.prenotazione f rezervacija. préside m direktor (srednjepreoccupare tr. (prs. preòccu- škole); ~ di facoltà dekan fa-po) brinuti, zabrinjavati. preoc- kulteta.cuparsi rfl. brinuti se (di qcs. za pressappoco adv. otprilike,nešto). približno.preoccupato adj. zabrinut. pressione f pritisak; ~ sanguinapreoccupazione f zabrinutost; krvni pritisak.briga; zaokupljenost. presso 1. adv. blizu; vivevo ~preparare tr. (prs. preparo) una zia živeo sam kod tetke. 2.pripremiti, spremiti. prepararsi prp. kod, uz, pokraj, pri; ~ larfl. spremiti se. finestra kraj prozora; lavora ~ Opreparativo m (obično pl.) una ditta privata radi za jednupriprema (di qcs, per qcs. za privatnu firmu.nešto). prestare tr. (prs. prèsto) poza-preposizione f predlog; ~ arti- jmiti, posuditi; ~ aiuto pružiticolata predlog s članom. pomoć; ~ giuramento zakletipresa f uzimanje; hvatanje; se.cane da ~ lovački pas; trasmis- prestito m zajam; dare in ~ datisione in ~ diretta direktni pre- na zajam; prendere in ~ uzeti nanos; ~ di corente utičnica. zajam; concedere un ~ odobritiprescrivere tr. propisati, prepi- zajam.sati, odrediti; ~ una medicina presto adv. brzo; rano; far ~prepisati lek. požuriti se; al più ~ što pre; a ~!presentare tr. (prs. presènto) do skorog viđenja! 173
  • presumere presumere tr. zaključiti, pretpo- (prima portata) prvo jelo. staviti; usuđivati se, pretendo- primogenito 1. adj. prvorođen. vati. 2. m prvorođeni sin, prvenac. presuntuoso adj. uobražen, principale adj. glavni; najvaž- ohol, nadmen. niji. prete m sveštenik; scherzo da ~ principe m princ; knez; vladar. neslana šala. principessa f princeza. pretesa f zahtev, traženje; senza principio m početak; al ~ u pretese skroman. početku; dal ~ od početka. pretesto m izgovor, isprika; po- privato 1. adj. privatan; ličan. vod; col ~ pod izgovorom. 2. m pojedinac; privatnik; priva- prevedere tr. (prs. prevédo, tan život, privatnost. -vidi, -visto) predvideti; previ- privo adj. lišen, bez čega; ~ di sioni del tempo vremenska pro- sensi onesvešćen; ~ di mezzi bez gnoza. sredstava za život. previsto m predviđeno. probàbile adj. verovatan. pro- prezioso adj. dragocen, skupo- babilmente adv. verovatno. cen. probabilità f verovatnoća; prezzemolo m peršun. šansa. prezzo m cena; vrednost; a problema m problem. buon ~ jeftino; prezzi fissi stalne procacciamento m pribavljanje, cene. snabdevanje.O prigione f zatvor. procèdere intr. (prs. procèdo) ići prigioniero m zarobljenik, zat- napred, napredovati; (proseguire) vorenik. nastaviti; (comportarsi) postupa- prima adv. pre; di ~ pređašnji; ti. quanto ~ što pre; ~ di pre nego processo m postupak; parnica, što; prima di tutto pre svega; suđenje; ~ penale krivični pro- quanto ~ što pre; da ~ od ranije. ces. primavera f proleće; tempo di proclamare tr. (prs. proclamo) ~ proletnje vreme. proglasiti, objaviti; svečano primaverile adj. proletnji. izjaviti. primo 1. adj. prvi; per prima procura f punomoć. cosa kao prvo; per ~ kao prvi; procurare (prs. procuro) 1. tr. in ~ luogo pre svega. 2. m prvi; pribaviti, dobaviti, isposlovati. 2. il ~ del mese prvi u mesecu; intr. nastojati, gledati.174
  • propòsitoprode adj. smeo, odvažan. progredire intr. (prs. progre-prodigo adj. izdašan; rasipan. disco) napredovati, ići napred,prodotto m proizvod; produkt; razvijati se.tvorevina; prodotti chìmici he- progresso m napredak.mikalije. proibire tr. (prs. proibìsco) za-produrre tr. (produco, produssi, braniti; onemogućiti; ingressoprodotto) proizvoditi; stvoriti. proibito ulaz zabranjen.produzione f proizvodnja; stva- proiezione f projekcija.ranje. prolungare tr. (prs. prolungo)profano adj. svetovni; bezbožan; produžiti, odužiti, otegnuti.(fig.) laik, nestručnjak. promessa f obećanje.professione f zvanje, zaniman- prométtere tr. (prométto, promisi,je; struka. promésso) obećati; ha promessoprofessore m profesor. di venire obećao je da će doći.profezia f predskazanje; promozione f unapređenje;proročanstvo. promocija, reklamiranje.profitto m korist, dobit; uspeh; promuovere tr. unaprediti; pro-napredak; méttere a ~ qcs. kori- movisati.sno šta upotrebiti. pronipote m i f praunuk; prau-profondità f dubina. nuka.profondo 1. adj. dubok; teme- pronome m zamenica; ~ possessi-ljit; dolore ~ duboka bol; silenzio vo posvojna zamenica.~ mrtva tišina. 2. m dubina; pro- pronto adj. gotov, spreman; ~! Ofondamente adv. duboko; dor- (na telefonu) halo! ~ soccorsomire ~ tvrdo spavati. prva pomoć.pròfugo m izbeglica. pronunciare tr. (prs. pronunzio)profumerìa f parfimerija. izgovoriti, izgovarati; ~ una sen-profumo m miris, parfem. tenza izreći presudu.progettare tr. (prs. progètto) pronunzia f, pronuncia f izgo-planirati; projektovati; praviti vor, izgovaranje.plan. proporre tr. (propóngo, propósi,progetto m plan, nacrt; proje- propósto) predložiti, predlagati.kat; far progetti praviti planove; proporsi rfl. naumiti.~ di legge nacrt zakona. propòsito m namera; di ~ namer-programma m program; raspo- no; a ~ di questo što se toga tiče,red, plan. u vezi sa tim. 175
  • proposizione proposizione f rečenica. prova f proba; dokaz, potvrda; proposta f predlog; ponuda. méttere alla ~ iskušavati; ~ scrit- proprietà f vlasništvo, svojina; ta pismeni ispit; ~ orale usmeni imovina; osobina, svojstvo. ispit. proprietario m vlasnik, gazda. provare tr. (prs. pròvo) probati; proprio 1. adj. vlastit, svoj; sopst- pokušati; dokazati; osetiti; isku- veni; in senso ~ u pravom smislu siti; doživeti. reči. 2. m svojina. 3. adv. tačno, proveniente adj. koji potiče, baš, upravo; è ~ così baš je tako. koji dolazi. propriamente adv. stvarno; baš; provenienza f poreklo; izvor; tačno; upravo, zapravo. paese di ~ postojbina. prosa f proza. proverbio m poslovica. prosciutto m but; šunka; ~ crudo provincia f pokrajina, provin- pršuta; ~ cotto (kuvana) šunka. cija. proseguire tr, intr. (prs. proséguo) provino m probni snimak (za nastaviti; ići dalje; produžiti. film ili CD). prospero adj. uspešan, prospe- provvedere tr, intr. (prs. prov- ritetan; povoljan; vento ~ povo- védo) nabaviti; snabdeti; priba- ljan vetar. viti. prosperità f blagostanje, pro- provvedimento m mera; odre- speritet. dba, odluka; prendere provvedi- prospettiva f perspektiva; iz- menti preduzeti mere.O gled, šansa. provvista f zaliha; nabavka; pròssimo 1. adj. blizak; obližnji; fare provviste di qcs. snabdeti idući, sledeći, naredni; doménica se čime. prossima iduće nedelje. 2. m prudente adj. oprezan. bližnji. prugna f šljiva (plod). protèggere tr. (protèggo, protèssi, pruno m trnovit žbun. protètto) štititi, zaštititi; braniti. prurigine f svrab. protesta f protest, prigovor; pubblicità f reklama; pìccola ~ svečana izjava, uveravanje. mali oglasi. protestare intr. (prs. protèsto) pùbblico 1. adj. javan; opšti. 2. protestovati, prigovoriti. m publika; javnost; svet; opi- protezione f zaštita, odbrana. nione pubblica javno mnenje; protocollo m zapisnik; protokol; rendere ~ objaviti, razglasiti; in mettere a ~ uneti u zapisnik. ~ javno; bando pubblicato obja-176
  • quadratovljen oglas. nikakav; non ha punta voglia dipugilato m boks. lavorare uopšte nema volje dapugno m šaka; pesnica; udarac radi. 3. adv. nimalo, baš ništa;šakom. non siamo ~ contenti nismo ni-pulce m buva. malo zadovoljni.pulcino m pile. puntuale adj. tačan, blagovre-puledro m ždrebe. men. puntualmente adv. napulire tr. (prs. pulisco) čistiti, vreme, blagovremeno.očistiti; obrisati; polirati. pupazzo m lutka, pajac; ~ dipulito adj. čist, očišćen. neve Sneško belić.pulizìa f čistoća; čišćenje. pupilla f zenica.pullman m autobus. pure conj, adv. ipak, takođe, i;pùngere tr. (prs. pungo) bosti, zaista, baš; iako, mada, makar;ubosti; ubadati; bockati. samo da bi.punire tr. kazniti, kažnjavati. purgare tr. (prs. purgo)punta f šiljak; vrhunac (cima) pročistiti, čistiti, očistiti.vrh; (promontorio) rt. puro adj. čist, bistar; nevin, be-puntata f nastavak; epizoda. zazlen; acqua pura čista, bistrapunto 1. m tačka; ~ di vista voda; la pura verità sušta istina;gledište; ~ di partenza polazna cielo ~ vedro nebo; pura lanatačka; a che ~ siamo? dokle vergine čista runska vuna.smo stigli? a un certo ~ u jed- purtroppo adv. nažalost.nom trenutku; znak interpun- puttana f (vulg.) kurva.kcije; ~ interrogativo upitnik; puzzo m smrad.~ esclamativo uzvičnik. 2. adj. Q QQ, q (ku) m i f q (ku). beležnica; ~ a quadretti sveskaqua adv. ovde; ovamo; di ~ na kockice; ~ a righe sveska naodavde; ~ e là tu i tamo; per di linije.~ ovuda. quadernone m velika sveska.quaderno m sveska, notes, quadrato 1. adj. četvrtast, kva- 177
  • quadretto dratni; metro ~ kvadratni metar; ~ ? ima li koga? testa quadrata pametna glava. quale adj, prn. koji; kakav 2. m kvadrat. (upitno, uzvično); a ~ velocità quadretto m (dim.) kvadratić; andavate? kojom ste brzinom kockica; sličica. vozili? ~ cibo preferite? koju quadrifoglio m detelina sa hranu najviše volite? qual è il četiri lista. tuo indirizzo? koja je tvoja adre- quadrimestre adj. period sa? koji (sa određenim članom); od četiri meseca; (u školi) la tomba nella ~ riposa grob u polugodište. kome počiva; kakav (odnosno); quadro 1. adj. četvrtast, kva- ho avuto un successo ~ non si dratni; metro ~ kvadratni me- sarebbe mai aspettato doživeo tar; testa ~ tvrdoglav; spalle sam uspeh kakav nikad ne bi quadre široka (i jaka) ramena. očekivao. 2. m slika; pregled, predstava; qualifica f zvanje, položaj, kva- četvorougao, kvadrat; tessuto a lifikacija. quadri karirana tkanina; okvir; qualificato adj. kvalifikovan, nel ~ di qcs. u okviru čega; stručan. komandna tabla, ploča; (i gra- qualità f osobina, svojstvo; in ~ duati) quadri kadrovi (politički, di u svojstvu čega; in ~ di òspi- vojni). te u svojstvu gosta, kao gost; quadrupede m četvoronožac. kvalitet; merci di prima ~ prvo- quaggiù adv. ovde dole; ovamo razredna roba; vrsta; di tutte le dole. ~ svih vrsta. qualche adj. neki; nekoliko; ~ qualora conj. ako, ukoliko.Q cosa (qualcosa) nešto, štogod; qualsìasi adj. ma koji, koji ~ volta katkad, ponekad; da ~ mu drago; farei ~ cosa per lui parte negde, nekud; per ~ tem- učinio bih sve za njega; vieni po neko vreme; ~ errore poneka in un giorno ~ della pròssima pogreška; dammi ~ rivista daj settimana dođi bilo koji dan mi nekoliko časopisa. sledeće nedelje. qualcosa prn, f i m inv. nešto, qualunque adj. bilo koji; ma štogod; ~ di buono nešto dobro. kakav; ~ cosa ma šta, bilo qualcuno prn. neko; neki; dam- šta; prenderemo un treno ~ mi qualcuna delle tue riviste daj putovaćemo bilo kojim vozom; mi neki od tvojih časopisa; c’è voglio riuscire a ~ costo želim178
  • quelloda uspem po bilo koju cenu; a ~ ma šta.ora u bilo koje doba dana. quaranta num. četrdeset; com-quando 1. adv. kada; da ~ piere i ~ navršiti četrdeset go-otkad; fino a ~ dokada; dimmi dina.come e ~ è successo reci mi quarantèsimo 1. adj. četrdeseti.kako i kada se dogodilo; non mi 2. m četrdesetina.ha detto ~ verrà nije mi rekao quarantenne m i fkada će doći; di ~ in ~ s vreme- četrdesetogodišnjak, -kinja.na na vreme; 2. conj. kad; da ~ quartiere m gradska četvrt,otkad; fin ~ sve dok ne; vieni ~ kvart; ~ generale glavni štab;vuoi dođi kad hoćeš; da ~ lo co- lotta senza ~ bezpoštedna bor-nosco od kada ga poznajem. ba.quantità f količina, kvantitet. quarto 1. num. četvrti; quar-quanto 1. adj, prn. koliko; quan- ta elementare četvrti razredte persone? koliko osoba? puoi osnovne škole. 2. m četvrt; ~averne quanti ne vuoi možeš ih d’ora četvrt sata; le tre e un ~dobiti koliko hoćeš; tutti quanti tri i četvrt (tri i petnaest minu-svi zajedno; quanti ne abbiamo ta); (u sportu) quarti di finaledel mese? koji je danas datum? četvrtfinale.~ è che non lo vedi? otkad ga ne quarzo f kvarc.viđaš? da ~ mi dici prema ono- quasi adv. gotovo, skoro; sonome što mi kažeš; per ~ ne so io ~ le sei skoro je šest sati; ~koliko ja znam; per ~ riguarda verrei anch’io gotovo bih i jašto se toga tiče. 2. adv. koliko, došao; siete pronte? quasi! jestekao; in ~ kao, u svojstvu; ~ sei li gotove? skoro! još malo!alto? koliko si visok? chissà ~ quattórdici num. četrnaest. Qlo desiderava? ko zna koliko je quattrino m novčić; è tornato(on) to želeo? ~ prima što pre; a dalle vacanze senza il becco di~ è? pošto je? per ~ mada; (in) un ~ vratio se s odmora bez pre-~ a me, non ho nulla da aggiùn- bijene pare.gere što se mene tiče, nemam quattro num. četiri.šta dodati. quattrocento 1. num.quantunque conj. premda, četiristotine. 2. m Quattrocentoiako, mada; ~ avessi ragione petnaesti vek.tacqui iako sam bio u pravu, quello adj, prn. (quella, quelli,ćutao sam; koliko, koliko god; quegli, quei, quelle) onaj, ona, 179
  • quercia ono; taj, to; dammi quel libro qui adv. ovde, ovamo; da ~ daj mi onu knjigu; quei ragazzi odavde; di ~ ovuda; di ~ a una sono troppo pigri oni dečaci su settimana za nedelju dana; fin ~ previše lenji; a quel che vedo dovde; per di ~ ovuda; di ~ in po onome što vidim; (u spoju avanti od sada pa na dalje; di ~ sa che) ~ che (quel che) onaj a poco uskoro zatim. koji, ono što; quella che vedi è quiete f mir, pokoj, odmor; ~ sua figlia ona koju vidiš je nje- pubblica javni mir. gova ćerka; tutto ~ che so sve quieto adj. miran, tih, spokojan; što znam; a quel che pare kako state quieti budite mirni, mirujte; izgleda, kako se čini. vivere ~ bezbrižan život. quercia f hrast. quindi 1. conj. zato, stoga; dakle; querela f tužba; žalba. potom. 2. adv. zatim. questionario m upitnik, anketni quìndici num. petnaest. listić. quinto 1. adj. peti. 2. m petina. questione f pitanje. quota f ulog, udeo; kvota; ~ d’ questo prn, adj. (questa, questi, iscrizione upisnina; ~ di parte- queste) ovaj, ova, ovo; taj, to; cipazione kotizacija; participa- questo sàbato ove subote; que- cija; (cima) vrh; (altezza) kota; sta mattina jutros; questa sera visina (leta aviona); volare ad večeras; questa notte noćas; alta ~ leteti visoko (avionom). per ~ zato; con ~ tim; con tutto quotazione f kotiranje (na ber- ~ uprkos svemu; uno di questi zi), odrediti vrednost. giorni ovih dana; questa me la quotidiano 1. adj. svakodnev- pagherai! ovo češ mi skupo ni. 2. m dnevni list. quotidiana- platiti! mente adv. svakodnevno.R questura f policijska stanica. R R, r, (èrre) m ili f R, r. rabbioso adj. besan; razjaren; rabbia f ljutnja, bes, gnev; con cane ~ besan pas. rabbiosa- ~ besno, žestoko. mente adv. besno, žestoko.180
  • raffredamentoracchetta f reket; ~ da tennis gambe ai cani ispravljati krivuteniski reket; ~ da sci skijaški Drinu.štap. ràdere tr. (ràdo, ràsi, ràso) bri-racchiùdere tr. (prs. racchiùdo) jati; srezati, sravniti; ~ a terrasadržati, obuhvatati. sravniti sa zemljom.raccògliere tr. (raccòlgo, rac- radiante adj. koji zrači; pan-còlsi, raccòlto) pokupiti; pri- nello ~ grejna ploča.kupiti; skupiti, sabirati; ~ i radiatore m radijator; (autom.)pensieri pribrati se; ~ tutte le hladnjak.forze prikupiti svu snagu. rac- radicale adj. radikalan; korenit.cogliersi rfl. skupiti se, okupiti radice f koren; méttere radicise; šćućuriti se; sabrati se. hvatati koren, ukorenti se.raccolta f okupljanje, zbor; radio f inv. radio; alla ~ na ra-žetva, berba; letina, rod; (colle- diju; radioricevitore radio pri-zione) zbirka, kolekcija; racco- jemnik.mandare tr. (prs. raccomàndo) radioso adj. zračan; blistav, sja-preporučiti; poveriti; poslati jan; ozaren.preporučeno. raccomandarsi radiotrasmissione f radio pre-rfl. poveriti se; moliti; mi racco- nos.mando! molim te! rado adj. redak; di ~ retko; nonraccomandata f preporučeno di ~ neretko.pismo. radunare tr. okupiti, sakupiti,raccontare tr. (prs. raccónto) sabrati. radunarsi rfl. okupitipripovedati, ispričati; prepričati; se, sastati se.~ per filo e per segno ispričati raffica f udar, nalet (vetra); ra-do tančina. fal; a raffiche na mahove; tiro aracconto m pripovetka; priča;pričanje, prepričavanje. raffiche rafalna vatra. raffigurare tr. prikazati, pred- Rraccordo m veza, spoj, staviti; prepoznati.priključak; ~ stradale prilazni- raffinato adj. prečišćen; rafini-ca. ran.raddolcire tr. (prs. radolcisco) rafforzamento m pojačanje,smekšati; zasladiti. učvršćenje.raddoppiare tr. udvostručiti; ~ rafforzare tr. ojačati, pojačati,il passo ubrzati korak. učvrstiti.raddrizzare tr. ispravljati; ~ le raffredamento m hlađenje, 181
  • raffreddare rashlađivanje; impianto di ~ borit. rashladni uređaj. ragionevolezza f razumnost, raffreddare (prs. raffréddo) razboritost. ohladiti, hladiti, rashladiti. raf- ragioniere m (f -a) računovođa; fredarsi rfl. prehladiti se. knjigovođa. raffredore m nazeb, prehlada; ragno m (zool.) pauk; tela di ~ prendere un ~ nazepsti. paučina. ragazza f devojka; una ~ di rallegrare tr. razveseliti, obra- campagna seoska devojka. dovati. rallegrarsi rfl. veseliti ragazzo m dečak, momak; da ~ se, razveseliti se. kao dete. rallentare tr, intr. (prs. rallènto) raggiante adj. blistav, sjajan; ~ usporiti; popustiti, smanjiti. di gioia ozaren radošću. rame m bakar; di ~ bakren; età raggio m zrak; (in geometrìa) del ~ bakarno doba. poluprečnik; un ~ di speranza rammentare tr. (prs. ramménto) tračak nade. podsetiti, podsećati (na nešto). raggiùngere tr. (raggiungo, rammentarsi rfl. podsećati se raggiunsi, raggiunto) stići, (di qcs. čega). dostići, doći do. ramo m grana; ogranak; ruka- raggiungimento m dostizanje; vac. postizanje. rammollito m mekušac, slabić. ragguaglio m obaveštenje, ramoscello m (dim.) grančica. izveštaj, vest. rana f žaba; nuoto a ~ prsno pli- ragionamento m rasuđivanje, vanje; uomo ~ gnjurac. rezonovanje; razmišljanje. rancore m uvređenost; (skrovi- regionare intr. (prs. ragióno) ta) mržnja; nutrir ~ per qn. bitiR rasuđivati, rezonovati, razmisli- ti, razmišljati. kivan na koga. rapace adj. grabljiv; uccelli ra- ragione f razum; razlog; pravo; paci ptice grabljivice. aver ~ biti u pravu; ridurre alla rapidità f brzina. ~ urazumiti; rendere di pub- ràpido adj. brz; hitar; treno ~ blica ~ objaviti, obelodaniti; a ekspresni voz. rapidamente ragione s pravom; dare ~ a qn. adv. brzo. dati kome za pravo; ~ per cui rapina f otimačina, pljačka, usled čega. grabež; uccelli da ~ ptice gra- ragionevole adj. razuman, raz- bljivice.182
  • recapitorapporto m odnos; veza; qcs. na nekoga, nešto).izveštaj; razmer; odnos; siamo rata f rata; otplata; pagare ain buoni rapporti con lui u do- rate plaćati u ratama.brim smo odnosima s njim; ~ ratifica f potvrda, odobrenje.di parentela rodbinska veza; in raucèdine f promuklost.~ a, per ~ a u odnosu na; fare rauco adj. promukao; hrapavun ~ podneti izveštaj. (glas).rappresentante m i f predstav- ravanello m rotkvica.nik (-ica), zastupnik. ravioli m pl. punjena testenina.rappresentare tr. (prs. rappre- ravvivamento m oživljavanje;sènto) predstaviti, predstavljati, obnova.prikazati; zastupati. ravvivare tr. oživeti, povratiti urappresentazione f predstava, život; obnoviti.izvođenje. razionale adj. razuman, racio-rarefato adj. razređen; aria ~ nalan.razređen vazduh. razionalità f razumnost, racio-rarità f retkost. nalnost.raro adj. redak; rare volte retko razza f rasa; che ~ di... kakavkad; polso ~ usporen puls. ra- ti je to...ramente adv. retko. razzo m raketa.rasare tr. (prs. raso) brijati. ra- re m inv. kralj; da ~ kraljevski.sarsi rfl. brijati se, obrijati se. reagire intr. (prs. reagisco) re-rasatura f brijanje. agovati.rasoio m britva, brijač; ~ elettri- reale adj. realan, stvaran;co električni aparat za brijanje. kraljevski.rassegna f smotra; revija; realizzare tr. (prs. realizzo)izložba.rassegnarsi rfl. pomiriti se sa ostvariti, realizovati. realizzar- si rfl. ostvariti se; dokazati se; Rsudbinom, dići ruke. naći sebe.rasserenamento m razvedra- realtà f stvarnost, realnost; in ~vanje. u stvari, zapravo; nella ~ u st-rassicurare tr. ohrabriti, umi- varnosti.riti; ulivati poverenje. rassicu- reazione f reakcija; motore a ~rarsi rfl. umiriti se. mlazni motor; aereo a ~ mlaznirassomiglianza f sličnost. avion.rassomigliare tr. ličiti (a qn, recapito m adresa; dostava, 183
  • recare isporuka. refrigerio m osveženje, recare tr. (prs. rèco) doneti, rashlađenje. donositi; prouzrokovati; ~ dan- regalare tr. (prs. regalo) pok- no naneti štetu. recarsi rfl. ići, loniti. otići (a, in u); uputiti se. regalo m poklon; egli mi ha recente adj. skorašnji, nedavni; dato in ~ un bel romanzo pok- di ~ nedavno. recentemente lonio mi je lep roman. adv. nedavno, skoro. reggente 1. adj. vladajući, upra- recesso m odstupanje, povlače- vni. 2. m namesnik. nje. règgere tr. i intr. (règgo, rèssi, recinto m ograđen prostor; rètto) držati; podneti; izdržati; ograda, plot. upravljati, voditi. recipiente m sud, posuda. reggìa f režija. reciproco adj. uzajamni, reggimento m puk, regimenta. recipročan. reciprocamente reggiseno m ženski grudnjak, adv. uzajamno. brushalter. recitare tr. (prs. rècito) reci- regìme m režim, oblik vladavi- tovati; predstavljati; glumiti, ne. igrati. regina f kraljica; ape ~ matica reclamare tr. reklamirati, žaliti (pčela). se, prigovarati. regione f pokrajina; predeo; reclamo m reklamacija, žalba, kraj. prigovor. regista m reditelj, režiser. recluta f regrut. registrare tr. (prs. regìstro) re- redattore m (f –ttrice) urednik; gistrovati, zabeležiti, beležiti; capo ~ glavni urednik. snimiti.R redazione f sastavljanje, pisan- je; redakcija, uredništvo. registro m registar; popis; matična knjiga; Ufficio del Re- reddito m prihod, dohodak. gistro matični ured; ~ delle na- redigere tr. sastaviti, napisati; scite matična knjiga rođenih; ~ prirediti. di classe školski dnevnik. referenza f preporuka, referen- regnare intr. (prs. régno) vlada- ca. ti, kraljevati. refrigerante 1. m rashladni regno m kraljevstvo; Regno uređaj, frižder. 2. adj. rashladni; Unito Ujedinjeno Kraljevstvo; osvežavajući. ~ dei cieli carstvo nebesko; ~184
  • residenteanimale životinjsko carstvo. učiniti; ~ possìbile omogućiti;règola f pravilo; propis; di ~ ~ felice usrećiti; ~ popolareobično, redovno; senza ~ bez učiniti popularnim; ~ ridicoloreda; te lo dico per tua ~ kažem učiniti smešnim; ~ conto di qcs.ti to da se znaš ravnati; fare le polagati računa o čemu; ~ uncose in ~ raditi po propisu; è favore (servizio) učiniti uslugu;buona ~ preporučljivo je. ~ pan per focaccia vratiti miloregolare 1. tr. (prs. règolo) ure- za drago. rendersi rfl. postati;diti, dovesti u red, regulisati. dati sebi (nešto); ~ conto di qcs.regolarsi rfl. ravnati se, vlada- uvideti, shvatiti nešto.ti se. 2. adj. pravilan; redovan; rendimento m koristan rad,regularan; esercito ~ redovna efekat; učinak; produktivnost;vojska. regolarmente adv. re- dobit, zarada.dovno. rene m bubreg; f pl. krsta; leđa.relativo adj. koji se odnosi (a renitenza f nepristajanje (aqcs. na nešto); relativan; tutto qcs. na nešto), odbijanje;è ~ sve je relativno; pronome neposlušnost.~ odnosna zamenica. relativa- reparto m odeljenje, odsek.mente adv. relativno. repellente 1. adj. odbojan;relazione f izveštaj; odnos; odvratan. 2. m sredstvo protivveza; in ~ a u odnosu na; re- štetočina, insekticid.lazioni pubbliche odnosi s reperto m nalaz; otkriće.javnošću. replica f ponavljanje, repriza;religione f vera, veroispovest; odgovor; primedba.religija. reprimere tr. suzbiti, ugušiti,religioso adj. religiozan, potiskivati; ~ una rivolta ugušitipobožan; insegnamento ~ vero-nauka. pobunu. repubblica f republika. Rremare tr. (prs. remo) veslati. reputazione f. (dobar) glas, re-remo m veslo. putacija; ugled.remoto adj. dalek; davni; pust, requisito m kvalifikacija; uslov,usamljen; in tempi remoti u da- potrebna osobina.vna vremena. resa f predaja; povraćaj,rèndere tr. (rèndo, rési, réso); vraćanje; ~ dei conti polaganje(restituire) vratiti, povratiti; računa, obračun.(fruttare) donositi (prihod); residente adj. koji boravi, koji 185
  • residenza se nalazi; nastanjen. piti se, stisnuti se; ograničiti se. residenza f boravak; mesto bo- rete f mreža; gol; ~ commercia- ravka, prebivalište. le trgovačka mreža; ~ autostra- residuo 1. adj. preostali. 2. m dale mreža puteva; ~ televisiva ostatak. televizijska mreža; tirare in ~ resina f smola. pucati na gol. resistenza f otpor, otpornost. retina f (anat.) mrežnjača. resistere intr. (resisto, resistei, retorico (pl.-ci) adj. retorički. resistito) odoleti; izdržati. retro 1. adv. na poleđini; vedi al resoconto m izveštaj; opis ~ vidi na poleđini, okreni. 2. m (događaja). poleđina. respìngere tr. (respingo, respinsi, retroterra m zaleđe. respinto) odbaciti; odgurnuti; ~ il retrovisore m retrovizor. nemìco suzbiti neprijatelja; è sta- rettangolare adj. pravougaoni. to respinto pao je (na ispitu). rettàngolo m pravougaonik. respirare intr. i tr. (prs. respìro) rettifica f ispravka, ispravljan- disati; udisati. je; brušenje. respirazione f disanje; ~ artifi- rettilineo adj. pravolinijski. ciale veštačko disanje. revisione f pregled; revizija. respiro m dah; disanje; (fig.) revoca f opoziv, opozivanje; odmor, predah; senza ~ bez pre- povlačenje. daha. ri- pref. označava ponovljenu responsàbile adj. odgovoran. radnju. responsabilità f odgovornost; riagganciare tr. ponovo obesiti, assumersi (prendersi) la ~ preu- ponovo zakačiti. zeti na sebe odgovornost. riallacciare tr. ponovo poveza-R restare intr. (prs. rèsto) ostati, ostajati; ~ seduto ostati sedeti. ti, uspostaviti. rialzare tr. podići; ~ i prezzi po- restauro m restauracija. visiti cene. restituìre tr. vratiti, vraćati; po- rianimare tr. okrepiti; povrati- vratiti. ti u život. rianimarsi rfl. doći resto m ostatak; kusur; tutto il ~ sebi, osvestiti se, oživeti. sve ostalo; del ~ uostalom. riapertura f ponovno otvaranje. restringere tr. stegnuti; suziti; riaprire tr. (prs. riàpro) ponovo ograničiti; ~ le spese smanjiti otvoriti. troškove. restringersi rfl. sku- riassùmere tr. (riassumo, rias-186
  • riconósceresunsi, riassunto) sažeti; ponovo ricerca f traženje, potraga; tra-preuzeti; ~ in servizio ponovo ganje (za čim); istraživanje;primiti u službu. ispitivanje.riassunto m sažetak, rezime; ricercare tr. (prs. ricérco)sadržaj. tražiti; pretraživati; istraživati;riattivare tr. ponovo uspostavi- ispitivati.ti, obnoviti, reaktivirati. ricetta f recept; uputstvo; lek.riaversi (mi riò, mi riàbbi, mi ricévere tr. (prs. ricévo) primiti,sono riavuto) oporaviti se. primati; dobiti, dobijati.ribassare (prs. ribasso) 1. tr. ricevimento m primanje, pri-sniziti, spustiti. 2. intr. (za cene) jem.sniziti, pasti. ricevitore m prijemnik; ~ aribasso m popust, rabat; può transistor tranzistorski prijem-farmi un ~? možete li mi dati nik.popust? ricevuta f priznanica.ribelle 1. adj. buntovan. 2. m i f ricezione f (radio, televizijski)buntovnik; pobunjenik. prijem.ricadere tr. ponovo pasti; pada- richiamare tr. ponovo zvati;ti; su chi ricade la responsabili- podsetiti; opomenuti.tà? na koga pada odgovornost? richièdere tr.(richièdo, richièsi,ricamare tr. izvesti, vesti. richièsto) pitati; (esìgere) zahte-ricambio m zamena; pezzi di ~ vati, ponovo tražiti.rezervni delovi; in ~ u zamenu. richiesta f zahtev; potražnja;ricavare tr. izvući, izvlačiti; va- formular, obrazac.diti; ~ una conclusione izvući ricognizione f priznavanje; attozaključak; notizie ricavate da di ~ čin priznavanja.giornali vesti preuzete iz novi-na; se ne ricava che ... iz toga se ricomparsa f povratak. ricompensare tr. nagraditi. Rmože zaključiti da... riconciliazione f izmirenje, po-ricchezza f bogatstvo. mirenje.riccio 1. adj. kovrdžav. 2. m ricondurre tr. ponovo dovesti;uvojak, kovrdža; (zool.) jež. vratiti.ricciolo m kovrdža, uvojak. riconforto m uteha.ricco 1. adj. bogat; obilan; riconoscente adj. zahvalan.raskošan; ~ di qcs. bogat čim. 2. riconoscenza f zahvalnost.m bogataš. riconóscere tr. (riconósco, ri- 187
  • ricoprire conòbbi, riconosciùto) poznati, smeje mi se; una cosa da ~ prepoznati; raspoznati, razliko- smešna stvar; ride bene chi ride vati; priznati; stato riconosciuto l’ultimo (posl.) ko se zadnji priznata država; ~ un figlio priz- smeje, najslađe se smeje. rider- nati dete. si rfl. smejati se (di qcs. čemu), ricoprire tr. prekrivati, ponovo podsmevati se. pokriti. ridìcolo adj. smešan; non farti ricordare tr. (prs. ricòrdo) ~ nemoj da ti se ljudi smeju. sećati se; pamtiti; podsetiti. ri- ridurre tr. (riduco, ridussi, ri- cordarsi rfl. (di qcs.) sećati se dótto) smanjiti; svesti (a qcs. na (nečega). nešto); ~ all’ obbidienza natera- ricordo m sećanje; uspomena. ti na poslušnost. ricórrere intr. (ricórro, ricórsi, riduzione f redukcija; smanjen- ricórso); ponavljati se, pada- je, sniženje. ti; ~ a obratiti se kome; ~ alle riempimento m punjenje, armi latiti se oružja; domani ispunjavanje, popunjavanje. ricorre l’anniversario sutra je riempire tr. (prs. riémpio ili godišnjica. riempìsco) puniti, napuniti, ricorso m žalba; ponavljanje, ispuniti (di qcs, con qcs. čime). vraćanje. riempirsi rfl. ispuniti se; najesti ricostruire tr. (prs. ricostruisco) se, nabokati se. obnoviti; rekonstruisati. rientrare intr. (prs. riéntro) po- ricostruzione f obnova; rekon- novo ući; vratiti se; siamo rien- strukcija. trati in casa a mezzanotte vratili ricoverare (prs. ricóvero) sme- smo se kući u ponoć. stiti, skloniti. rientro m povratak.R ricóvero m sklonište, utočište. ricreazione f pauza; (školski) riepilogo m (pl.-ghi) sažeto ponavljanje, rezime, rekapitu- odmor. lacija. ricuperare tr. povratiti; ponovo rievocazione f podsećanje, ob- zadobiti; nadoknaditi. navljanje uspomena. ricupero m ponovno zadobijan- rifare tr. (rifaccio, rifeci, ri- je; spasavanje; nadoknađivanje. fatto) ponovo uraditi; pono- rìdere intr. (rido, risi, riso) viti; popraviti; prepraviti; ~ smejati se; ~ di qn. ismejava- il letto namestiti krevet; testo ti koga; non ho voglia di ~ ne rifatto prerađen tekst; cibo ri-188
  • riguardofatto podgrejano jelo. rifarsi rifornire tr. (prs. rifornisco)rfl. iskupiti se. snabdeti, pribaviti. rifornirsiriferimento m upućivanje (a rfl. snabdeti se (di qcs. čime).qcs. na nešto), pominjanje; na- rifugiato m (f –a) begunac; iz-pomena; odnos; veza; in ~ a beglica.u vezi sa; punto di ~ polazna rifugio m sklonište; utočište;tačka. ~ alpino planinarski dom, pla-rifinire tr. dovršiti; doterati; ninska kuća.rifinito doteran, uglađen; (fig.) riga f crta, linija; red; niz; vrsta;malaksao. scrivimi due righe napiši mi dvarifiutare tr. (prs. rifiùto) odbiti, reda.odbaciti, uskratiti; ~ l’ obbe- rigatino m prugasta testenina.dienza odbiti poslušnost. rigatone m (ob. pl.) krupne iz-rifiuto m odbijanje; uskraćiva- brazdane makarone.nje; (često pl.) otpadak; cestino rigenerazione f regeneracija,dei rifiuti korpa za otpatke. obnavljanje; podmlađivanje.riflessione f razmišljanje, raz- righello m lenjir.matranje; (fiz.) odraz, odsjaj. rìgido adj. krut, ukrućen;riflessivo adj. povratan; verbi ukočen; strog, oštar; hladan (oriflessivi povratni glagoli. klimi); inverno ~ oštra zima.riflesso m odsjaj, odblesak, rigoglio m bujanje; procvat; inodsjaj; refleks; ~ condizionato pieno ~ u punom cvatu.uslovni refleks. rigoglioso adj. bujan; napupeo.rifléttere (prs. rifflétto) 1. tr. od- rigogliosamente adv. bujno,biti (svetlost); odraziti. 2. intr. raskošno.razmisliti; rifletterò su quello rigore m strogost, oštrina, rigo-che mi hai detto razmisliću oonome što si mi rekao. riflet- roznost. riguardare tr. (prs. riguardo); Rtersi rfl. ogledati se. odnositi se (na nešto), ticati serifondazione f ponovno osni- (nečega); ponovo gledati; ciòvanje. non mi riguarda to se ne odnosiriformare tr. ponovo formirati; na mene, ne tiče me se to; perreformisati, preinačiti. quanto rigurda što se toga tiče.rifornimento m snabdevanje; riguardo m obzir; una personaposto di ~ benzinska stanica; pl. di ~ ugledna ličnost; un uomorifornimenti zalihe, rezerve. senza riguardi bezobziran 189
  • rilasciare čovek. isporučiti fakturu. rimettersi rilasciare tr. (prs. rilascio) rfl. oporaviti se, povratiti se. osloboditi; pustiti; ~ un docu- rimorchio m prikolica (kamio- mento izdati ispravu. na). rilassante adj. koji relaksira, rimorso m griža savesti. opušta. rimpianto m žal, žaljenje (di rilievo m (geogr.) reljef; qcs. za nečim). ispupčenje; uzvišenje; važnost, rimunerazione f nagrada, nak- značaj; basso ~ plitak reljef; nada, plata (di qcs. za nešto); a posizione di ~ istaknut položaj; titolo di ~ kao naknada. cose di nessun ~ beznačajne st- Rinascimento m renesansa; vari. preporod. rimandare tr. (prs. rimando) rincorsa f zalet. odložiti; poslati natrag; (boc- rincrescere intr. (prs. rincré- ciare) oboriti na ispitu; abbia- sce) biti žao (nekome), žaliti; mo rimandato la nostra parten- mi rincresce di non poter venire za odgodili smo naš odlazak; è žao mi je što ne mogu doći. stato rimandato in matematica rinforzo m ojačanje; pojačanje. pao je iz matematike. rinfrescare tr. (prs. rinfrésco) rimaneggiare tr. prepraviti; osvežiti, rashladiti, rinfrescarsi preraditi; izmeniti sastav. rfl. osvežiti se. rimanere intr. (rimango, ri- rinfresco m osveženje; zaku- masi, rimasto) ostati; è rimasto ska; ci hanno offerto un ~ pri- meravigliato začudio se. premili su nam zakusku. rimarco m (pl. –chi) primedba. ringraziare tr. (prs. ringràzio); rimborso m naknada troškova; (qn. di qcs. zahvaliti nekome naR povraćaj novca. rimèdio m rešenje, sredstvo, nečemu); ti ringrazio zahvalju- jem ti se. pomoć; non c’è ~ nema leka. rinnovamento m obnavljanje. rimessa f vraćanje; zaliha, re- rinnovare tr. (prs. rinnòvo) ob- zerva; garaža, magacin. noviti. riméttere tr. (rimétto, rimi- rinunziare, rinunciare intr. si, rimésso) (consegnare) po- (prs. rinùnzio); odreći se, odri- novo staviti; vratiti; predati, cati se (a qcs. čega); odustati. isporučiti; ~ a posto vratiti rinviare tr. poslati natrag, vra- na svoje mesto; ~ una fattura titi; odložiti; uputiti (a qcs. na190
  • riservanešto). riposo m odmor, počinak; buonriparare tr. (prs. ripàro) ~! (želim) dobar odmor!zaštititi; popraviti; ~ un danno riprèndere tr. (riprèndo, ripré-nadoknaditi štetu. ripararsi rfl. si, ripréso) ponovo uzeti; uzi-skloniti se, zakloniti se. mati natrag; povratiti.riparazione f popravljanje; po- ripresa f nastavak; (u sportu)pravak; restauracija; esame di ~ drugo poluvreme; oporavak;popravni ispit. oživljavanje; (autom.) ubrzanje,riparo m zaštita; zaklon; od- startovanje; questo motore habrana; al ~ da qcs. zaštićen od buona ripresa ovaj motor dobročega. startuje.ripartire intr. (prs. riparto) riprova f dokaz; potvrda; a ~ diponovo otputovati, ponovno za dokaz, kao potvrda.krenuti. ripulsione f odvratnost, odboj-ripassare (prs. ripasso) l. tr. nost; odbijanje.ponovo proći, ponovo preći; ~ risalire tr. i intr. (risalgo, risa-la frontiera ponovo preći grani- lii, risalito) ponovo se popeti.cu. 2. intr; ~ da qn. svratiti kod risarcimento m naknada (štete);koga; ripasso della grammatica obeštećenje.ponavljanje gramatike. risata f (glasan) smeh.ripetere tr. (prs. ripèto) pono- riscaldamento m grejanje,viti, ponavljati. zagrevanje; ~ centrale central-ripetizione f ponavljanje; in- no grejanje.strukcija. rischio m rizik; opasnost; correrripido adj. strm. ~ di izlagati se opasnosti da.ripieno 1. adj. pun, prepun; riscontrare tr. (prs. riscóntro)punjen, filovan. 2. m nadev, fil.riporre tr. (ripóngo, ripósi, ri- uporedti; pronaći, utvrditi; pro- veriti. Rpósto) ponovo staviti, vratiti; riscuòtere tr. (prs. riscuòto)odlagati, odložiti, skloniti. dobiti; primiti; podići (novac);riportare tr. (prs. ripòrto) po- naplatiti; ubirati; protresti; ~novo doneti; odneti natrag; ~ applausi biti nagrađen aplau-un’impressione steći utisak. zom. riscuotersi rfl. trgnuti se,riposare intr. (prs. ripòso) od- prenuti se.moriti se; odmarati se, počivati; riserva f zaliha, rezerva; (uzasnivati se. sportu) rezervni igrač. 191
  • riservare riservare tr. (prs. risèrvo) risposta f odgovor; in ~ a kao čuvati; sačuvati; rezervisati. odgovor na. riservato adj. rezervisan; posto ristorante m restoran. ~ rezervisano mesto; riservatis- ristretto adj. uzan, tesan; simo strogo poverljiv. skučen, oskudan; ograničen; riso m (pl. le risa) smeh, osmeh; prezzo ~ najniža cena; caffè ~ m riža, pirinač. jaka kafa. ristrettamente adv. risoluzione f odluka; rezolucija; usko, stešnjeno. rešenje; raskid; prendere una ~ risultare tr. proisticati, proizila- doneti odluku; la ~ del contrat- ziti; pokazati se, ispostaviti se. to raskid ugovora. risultato m ishod, rezultat. risòlvere tr. (risolvo, risolsi, ri- risuonare tr. odjekivati, odzva- solto) rešiti, razrešiti; raskinuti. njati. Risorgimento m (ist.) Risor- risurrezione f vaskrsenje, uskr- đimento; italijanski preporod u snuće. XIX veku. ritaglio m isečak, odrezak; ~ di risorsa f izvor, resurs. giornale isečak iz novina; nei risotto m rižoto. ritagli di tempo u trenucima risparmiare tr. (prs. rispàrmio) slobodnog vremena. štedeti, uštedeti. ritardare intr. (prs. ritardo) ka- risparmio m štednja, ušteda. sniti, zakasniti; il mio orologio rispetto m poštovanje; re- ritarda cinque minuti moj sat spekt; obzir; con ~ parlando kasni pet minuta. da izvinite; i miei rispetti moje ritardo m kašnjenje; essere in poštovanje; ~ a u odnosu na, ~ kasniti, zakasniti; senza ~ bez u vezi sa; sotto un certo ~ hai oklevanja.R ragione u nekom pogledu imaš pravo; è una persona perbene ritenere tr. (ritèngo, riténni, ri- tenuto) zadržati; (crédere) sma- sotto ogni ~ to je u svakom po- trati, misliti; ritengo che non gledu poštena osoba. verrà smatram da neće doći; lo rispóndere tr. (rispóndo, rispó- ritengo un grande specialista si, rispósto) odgovoriti, odgova- smatram ga za dobrog specija- rati (a qn. kome, a qcs. čemu); listu. ~ al saluto odvratiti pozdrav; ha ritirare tr. (prs. ritìro) pono- risposto di sì odgovorio je po- vo povući; ~ la parola povući tvrdno. reč; ~ la merce preuzeti robu.192
  • romanzoritirarsi rfl. povući se (da qcs. a rivederci! do viđenja! (međuiz čega); la sera preferisco riti- prijateljima); a rivederla (a ri-rarmi presto uveče se najradije veder La) do viđenja (gospođo,rano vraćam kući. gospodine).ritiro m povlačenje; usamljeno rivelare tr. otkriti, obelodaniti;mesto; sklonište; podizanje (do- objaviti.kumenata). rivendita f preprodaja; ~ di salirito m obred; ritual; običaj. e tabacchi trafika.ritornare intr. (prs. ritórno) rivièra f rivijera; obala; pri-vratiti se, vraćati se. morje.ritorno m povratak; far ~ rivista f smotra; časopis; revija.vraćati se; abbiamo fatto ~ alle rivìvere tr. (prs. rivivo) oživeti;otto vratili smo se u osam. proživljavati; far ~ obnovitiritratto m portret; slika. (sećanja).ritrovare tr. (prs. ritròvo) rivòlgere tr. (rivòlgo, rivòlsi,pronaći; otkriti. ritrovarsi rfl. rivòlto) okrenuti, okretati; obr-ponovo se naći, ponovo se sre- nuti; ~ lo sguardo a upraviti očisti; snalaziti se. ka čemu, upreti pogledom karitto adj. uspravan, prav; met- čemu. rivolgersi rfl. okrenutiti la bottiglia ritta stavi bocu se; rivòlgersi a qn. obratiti seuspravno. kome.riunione f sastanak, zbor. rivoltare tr. (prs. rivòlto) prevr-riunire tr. (prs. riunisco) sjedi- nuti; preokrenuti; okrenuti; ~ unniti, združiti. riunirsi rfl. sastati àbito preokrenuti odelo.se, okupiti se. roba f stvari; roba.riuscire intr. (rièsco, riuscìi, robusto adj. čvrst, jak, snažan.riuscito) uspeti; sono riusci-to a trovarlo uspeo sam da ga rocca f tvrđava. roccia f stena; litica. Rnađam. rogito m javni dokument;riuscita f uspeh. beležnički spis.riva f obala; in ~ al mare na romano 1. adj. rimski. 2. m Ro-morskoj obali. mano Rimljanin.rivalità f rivalstvo, suparništvo. romàntico 1. adj. romantičan.rivedére tr. (rivédo, rivìdi, rive- 2. m romantičar.dùto) ponovo videti; pregledati. romanzo 1. adj. romanski; lin-rivedersi rfl. videti se ponovo; gua romanza romanski jezik. 2. 193
  • rómpere m roman. rovina f rušenje; propast, pro- rómpere tr. (rómpo, rùppi, rót- padanje. to) slomiti, razbiti; ~ un braccio rovinare (prs. rovino) 1. intr. prelomiti ruku; ~ la parola po- srušiti se; propadati; si è rovinata gaziti reč; ~ un accordo raski- la salute upropastio je sebi zdra- nuti dogovor. vlje 2. tr. srušiti, razoriti; uništiti. róndine f lastavica; (posl.) una rubare tr. (prs. rubo) krasti; ~ non fa primavera jedna lasta (fig.) otimati. ne čini proleće. rubinetto m slavina; česma; ronzare intr. (prs. rónzo) zujati, aprire, chiùdere il ~ odvrnuti, brujati. zavrnuti slavinu. rosa f ruža; ružičast; la ~ dei rùderi m pl. ruševine. venti ruža vetrova. ruga f bora; una faccia coperta rosmarino m ruzmarin. di rughe naborano lice. rospo m krastava žaba; (fig.) ruggine f rđa. nakaza, rugoba. ruggire intr. (prs. rugisco) ri- rossetto m ruž, karmin. kati. rossiccio adj. crvenkast. rugiada f rosa. rosso adj. crven; è diventato rumore m buka; šum; non fare tutto ~ (in viso) sav je pocrve- ~ nemoj praviti buku. neo (u licu). rumoroso adj. bučan, glasan. rotella f točkić. rumorosamente adv. bučno. rotolare tr. (prs. rotolo) kotrlja- ruolo m uloga. ti, valjati; andare a rotoli pro- ruota f točak, kolo; ~ di scorta pasti. rezervni točak. rotondo adj. okrugao. rurale adj. seoski;R rotto adj. slomljen; razbijen; iskidan; pokvaren, neispravan; zemljoradnički. ruscello m potok, potočić. poderan. russare intr. hrkati. rottura f razbijanje, lomljenje; russo 1. adj. ruski. 2. m Rus; il prelom; prekid. russo ruski jezik. rovere m hrast. rùstico adj. seoski; rustičan; rovesciare tr. (prs. rovéscio) grubo izrađen; grub, priprost. prevrnuti; preokrenuti; prosuti. ruvido adj. hrapav; (fig.)grub.194
  • salire SS, s (èsse) m ili f S, s, (z); ~ im- esej.pura S ispred drugog suglasni- Saggitario m Strelac (znak uka (na početku reči). horoskopu).sàbato m subota; Sabato Santo sagoma f profil; kalup; model;Velika subota. obrazac.sabbia f pesak; un banco di ~ sagra f (seoska) svetkovina;peščani sprud. vašar.sabotaggio m sabotaža, saboti- sala f dvorana; ~ dei professoriranje. zbornica; ~ d’aspetto (d’attesa)saccheggio m pljačka, pljačkanje. čekao­ ica; ~ da pranzo trpe- nsacchetto m kesa, kesica; zarija; ~ cinematografica bio-vrećica. skopska sala.sacco m vreća; džak; ~ da mon- salame m salama.tagna ranac; (fig.) un ~ di... salare tr. posoliti, soliti.mnogo nečega; un ~ di guai salario m plata.mnogo neu­ odnosti; ~ a pelo g salato adj. slan, posoljen.vreća za spavanje. saldare tr. (prs. saldo) spajati,sacerdote m sveštenik. sastaviti; povezati; zavariti, za-sacrale adj. sveti, svešteni, sa- lemiti.kralan. saldo adj. čvrst, solidan; tvrd;sacrificio m (sacrifizio) m žrtva, poco ~ nesiguran.žrtvovanje. sale m so; senza ~ neslan.sacro adj. sveti; posvećeni; salice m (bot.) vrba; ~ piangen- Smùsica sacra duhovna muzika; te žalosna vrba.luoghi sacri sveta mesta; Sacra saliera f slanik.Scrittura Sveto pismo. salire intr. i tr. (salgo, salìi,saga f saga, priča; legenda. sa­ìto) popeti se, penjati se; ~ lsaggezza f mudrost. sulla vettura ući u vagon; ilsaggio 1. adj. mudar, pametan, sentiero sale staza se penje; larazborit. 2. m ogled; primer; temperatura è salita di due gra- 195
  • salita di temperatura je porasla za dva puno pozdrava! stepena. salvagente m ili f inv. pojas za salita f penjanje, us­ on; uzbrdi- p spasavanje; giubbotto ~ prsluk ca, nagib; in ~ uzbrdo. za spasavanje. saliva f pljuvačka. salvaguardia f zaštita, odbrana. salmone m (zool.) losos. salvare tr. (prs. salvo) spasiti, salone m dvorana, salon; spasavati. salvarsi rfl. spasti se, izložba, sajam. spasavati se; si salvi chi può! salotto m soba za primanje, sa­ spasavaj se ko može! lon. salvataggio m spašavanje. salsa f sos, umak. salvia f (bot.) žalfija. salsiccia f kobasica. salvietta f salveta; ubrus; papir- saltamartino m (zool.) cvrčak; na maramica. skakavac. salvo 1. adj. spašen; izbavljen; saltare intr, tr. (prs. salto) sko­ bezbedan; méttere in ~ skloniti. čiti, skakati; preskočiti; ~ in 2. adv. izuzev, osim; ~ che osim aria poleteti u vazduh; cosa ti ako; ~ imprevisti osim ako se salta in men­e? šta ti pada na t ne dogodi nešto nepredviđeno. pamet? sambuco m (pl. –chi) (bot.) saltellare tr. skakutati, poska- zova. kivati. sanare tr. izlečiti, isceliti; po- salto m skok; fare un ~ skoknu­ praviti, sanirati. ti (negde); ~ in alto skok uvis; ~ sanatorio m sanatorijum, leči- in lungo skok u dalj. lište. salubre adj. zdrav; lekovit; aria sandali m (ob. pl.) sandale. ~ čist vazduh; poco ~ nezdrav. sangue m krv; animali a ~ caldo salumerìa f prodavnica su­ toplokrvne životinje; animali a homesnatih proizvoda. ~ freddo hladnokrvne životinje;S salutare tr. (prs. saluto) po­ esame del ~ analiza krvi; non zdraviti, pozdravljati. aver ~ nelle vene biti hladan, salute f zdravlje; bere alla ~ dì bezosećajan. qn. piti u nečije zdravlje; stato sanguigno adj. krvni; pressione di ~ zdravstveno stanje; alla ~! sanguigna krvni pritisak; vaso u zdravlje! ~ krvni sud; circolazione san- saluto m pozdrav; rivòlgere un guigna krvotok. ~ uputiti pozdrav; tanti saluti! sanguinoso adj. krvav; batta-196
  • sbàttereglia sanguinosa krvava bitka. saporito adj. ukusan. saporita-sanità f zdravlje; zdravstvo; mente adv. sa uživanjem; dor-~ di mente duševno zdravlje; mire ~ slatko spavati.Ministero della Sanità mini- saporoso adj. ukusan.starstvo zdravlja; ufficio ~ dom saracinesca f gvozdena rolet-zdravlja. na.sano adj. zdrav; (posl.) chi va sarta f -o m krojačica; krojač.piano, va ~ e va lontano ko po- sasso m kamen; stena.lako ide, pre kući dođe; (posl) ~ sassòfono m saksofon.come un pesce zdrav kao dren. satinare tr. uglačati; polirati.sansa f komina od maslina; olio sazietà f sitost; zasićenost;di ~ maslinovo ulje od komine mangiare a ~ najesti se.(slabijeg kvaliteta). sazio adj. sit.santo adj. sveti; campo ~ gro­ sbadigliare intr. (prs. sbadìglio)blje; Venerdì ~ Veliki petak; zevati.San Giovanni Sveti Jovan; sbagliare tr. i intr. (prs. sbàglio)Santo Padre Sveti otac (papa); grešiti, pogrešiti; ~ strada za-Sant’Antonio Sveti Antun; tutto lutati.il ~ giorno celog božijeg dana; sbagliato adj. netačan, pogrešan.santo cielo! blagi bože! sbaglio m greška; per ~santuario m svetilište, sveto greškom.mesto. sbalordire tr. (prs. sbalordisco)sapere 1. tr. i intr. (sò, sèppi, zapanjiti, zaprepastiti; začuditi;sapùto) znati; saznati; umeti; šokirati.mirisati; imati ukus (čega); sa sbandieratore m učesnik ul’ita­iano zna italijanski; sono l tradicionalnoj igri mahanjemvenuto a... che doznao sam da... zastavama u Toskani.; chi lo sa? ko to zna? ~ di mi- sbarazzino 1. adj. vragolast,risati na nešto; ~ a memoria (a nestašan. 2. m vragolan, deran, Smente) znati napamet; far ~ ja- magup.viti, obavestiti. 2. m znanje. sbarra f motka; prečka; vratilosapienza f mudrost; znanje. (u sportu); šipka, poluga.sapone m sapun; ~ da toletta sbarrare tr. (prs. sbarro)toaletni sapun. preprečiti; ~ strada preprečitisapore m ukus; senza ~ bezu- put; ~ gli occhi iskolačiti oči.kusan. sbàttere tr, intr. (prs. sbatto) 197
  • sbieco udarati; tresnuti, lupati, izlupa- agli scacchi igrati šah; a scac- ti; ~ la porta za­upiti vratima; l chi kockast, kariran. izmutiti (jaja, šlag). scadenza f rok; istek; dan sbieco adj. nakrivljen, kos; di ~ dospeća; a breve ~ kratkoročan; ukrivo; guardare qn. di ~ gleda- a lunga ~ dugoročan. ti nekog popreko. scaffale m polica; stelaža; raf. sbigottire tr. (prs. sbigotisco) scaglia f krljušt. prestraviti, preplašiti. scala f stepenice; lestvica; ~ mò- sbilancio m neravnoteža. bile pokretne stepenice; (muz.) sbobba f čorbuljak; bućkuriš. ~ maggiore durska lestvica; ~ sboccare intr. (prs. sbòcco) minore molska lestvica; la Sca- izlivati se; ulivati se; il fiume la di Milano opera u Milanu. sbocca nel mare reka se uliva u scalare tr. uspeti se, popeti se more; questa strada sbocca in (stepenicama). piazza ova ulica izlazi na trg. scaldabagno m inv. bojler. sbocco m (pl. –cchi) izlivanje; scaldare tr. (prs. scaldo) grejati, ušće; ~ del fiume ušće reke; zagrevati; podgrejati. scaldarsi strada senza ~ slepa ulica. rfl. grejati se, ugrejati se. sbottonare tr. otkopčati, scalinata f stepenište. raskopčati. sbottonarsi rfl. scalino m stepenik. raskopčati se. scaloppa f scaloppina f (dim.) sbozzo m skiciranje; skica, na- teleća šnicla. crt. scambiare tr. (prs. scàmbio) za­ sbriciolare tr. mrviti, izmrviti; meniti, razmeniti; ~ due parole razdrobiti. malo popričati. sbrigare tr. (prs. sbrigo) oba­ scambio m razmena, zamena; viti. sbrigarsi rfl. žuriti; sbrìga- libero ~ slobodna trgovina. ti! požuri! scampanellare intr. (prs. scam­S sbrinamento m odmrzavanje, panèllo) jako (i dugo) zvoniti. odleđivanje. scampare (prs. scampo) 1. sbrinare tr. odmrznuti, odledi- tr. izbaviti, spasti; sačuvati; ~ ti. dalla morte spasiti od smrti. 2. sbucciare tr. (prs. sbuccio) intr. uteći, izbaviti se (a qcs. od oljuštiti, oguliti (koru). nečega); umaći. scacchiera f šahovska tabla. scandalo m bruka; skandal. scacco m (pl.-cchi) šah; giocare scandinàvo 1. adj. skandinav-198
  • scéndereski. 2. m (f –a) Skandinavac. citi predlog.scapaccione m ćuška, šamar. scasso m provala; furto con ~scapigliato adj. raščupan; provalna krađa.razbarušen; (fig.) neobuzdan, scàtola f kutija; ~ di cioccolati-raskalašan. ni bombonjera.scapolo m neženja, momak. scatoletta f mala konzerva.scappare intr. (prs. scappo) scattare intr. (prs. scatto) oki-bežati, po­ eći, umaći; izmaći, b nuti; ~ fotografie snimiti foto-omaći. grafije.scappata f beg; fa una ~ da noi! scavalcare tr. (prs. scavalco)skokni malo do nas! preskočiti (prepreku); ~ unscaraventare tr. (prs. scaraven- muro popeti se preko zida.to) zavitlati, baciti, tresnuti. scavare tr. (prs. scavo) kopati;scarica f pražnjenje; paljba, iskopati; (fig.) istraživati; dovepucnjava; ~ elettrica električno hai scavato questa notizia! gdepražnjenje. si našao ovaj podatak?scaricamento m istovarivanje, scavo m iskopavanje; šupljina;istovar. otvor; scavi archeologiciscaricare tr. (prs. scarico) arheološka istraživanja.istovariti; isprazniti; oslobodi- scégliere tr. (scélgo, scélsi, scél­ti se (čega); ~ l’ accumulatore to) birati, izabrati; odabrati.isprazniti akumulator; ~ la re- sceicco m (pl. –cchi) šeik.sponsabilità su altri prebaciti scelta f izbor; a ~ po izboru, poodgovornost na drugog. scari- volji; di prima ~ prvorazredni.carsi rfl. isprazniti se (o akumu- scelto p.p. od scegliere odabran;latoru ili bateriji), osloboditi se opere scelte odabrana dela.(čega). scemo adj. glup, budalast.scarpa f cipela; scarpe da sport scena f pozornica, scena; pri-(tennis) patike. zor. Sscarpone m teška cipela, coku- scenario m sceneggiatura fla; scarpone da monta­ na pla- g scenografija.ninarske cipele. scéndere intr, tr. (scéndo, scési,scarso adj. oskudan; nedovo­ scésa) sići, silaziti; spuštati se,ljan; luce scarsa slaba svetlost. spustiti se; ~ a terra iskrcati sescartare tr. odbaciti, škartirati; na kopno; scende la notte padaisključiti; ~ una proposta odba- noć. 199
  • scesa scesa f silazak; nizbrdica, str- pena za kupanje. mina. schizzo m skica, nacrt. scheda f kartica, cedulja; for- sci m inv. skija; skijanje. mular; karton; ~ te­efonica te- l sciabola f sablja. lefonska kartica; ~ sanitaria scialle m šal. zdravstveni karton; ~ giudizia- sciampo m šampon. ria sudski dosije; ~ elettorale sciare intr. (prs. scio) skijati se. glasački listić; schedina tiket (u sciatore m skijaš. kladionici). scientìfico adj. naučni; ricerca schema m (pl. –i) shema, šema; scentifica naučno istraživanje; obrazac; nacrt. liceo ~ gimnazija prirodnog schérmo m ekran. smera. scherzare intr. (prs. schérzo) scienza f nauka. šaliti se. scienziato m naučnik. scherzo m šala; fare un brutto scimmia f (zool.) majmun. ~ a qn. nasamariti koga; scherzi scintilla f iskra, varnica. a parte šalu na stranu, skrivena scintillare tr. iskriti se, varničiti; kamera. blistati, svetlucati. scherzoso adj. šaljiv; veseo. sciocchezza f glupost, budala­ schiacciare tr. zgnječiti; ština. spljoštiti; zdrobiti; schiacciato sciocco 1. adj. glup, blesav. 2. m spljošten; deformisan. glupan, budala. schiaffo m šamar, ćuška. sciògliere tr. (sciòlgo, sciòl- schiarire tr. i intr. (prs. schia- si, sciòlto) razvezati; razrešiti; risco) rasvetliti; učiniti svetli- rastvoriti, rastopiti; raskinuti; ~ jim. schiarirsi rfl. rasvetliti se, un indo­ inello rešiti zagonetku; v razvedriti se, svitati, razdaniti ~ un matrimonio razvesti brak; se. ~ un contratto raskinuti ugovor;S schiavo 1. m (f –a) rob. 2. adj. ha scolto la lingua razvezao mu ropski. se jezik; il sole scoglie il ghiac- schiena f leđa. cio sunce topi led. scogliersi rfl. schienale m naslon (stolice, fo- topiti se; rastopiti se; il sale si telje). scoglie nell’acqua so se rastva- schifoso adj. odvratan, ogavan. ra u vodi. schifosamente adv. odvratno. sciopero m štrajk; mettersi in ~ schiuma f pena; ~ da bagno stupiti u štrajk.200
  • scorpionesciroppo m sirup. sconcordia f neusklađenost;sciupare tr. (prs. sciupo) kva- nesloga.riti, oštetiti; izlizati; gužvati sconfinato adj. beskrajan,(odelo). neograničen; nepregledan.scivolare intr. (prs. scìvolo) kli­ sconfitta f poraz.ziti, kliznuti. sconosciuto adj. nepoznat.scivoloso adj. klizav. sconsolato adj. neutešan; tužan,scodella f dubok tanjir, zdela. rastužen.scogliera f niz grebena. scontento adj. nezadovoljan.scoglio m greben, hrid. sconto m popust, sniženje.scoiattolo m (zool.) veverica. scontrarsi rfl. (mi scóntro, miscolaro m učenik; f -a učenica. sono scontrato) sudariti se; su-scolàstico adj. školski. kobiti se.scollatura f izrez na haljini, scontrino m po­vrda; račun. tdekolte. scontro m sudar; sukob.scolpire tr. (prs. scolpisco) va- sconveniente adj. neprikladan,jati; izvajati. neprimeren; nedoličan; prezzo ~scombro m (zool.) skuša. previsoka cena.scommessa f opklada; fare una scoperta f otkriće; pronalazak.~ opkladiti se. scopo m svrha, cilj; a che ~? uscomméttere tr. (prs. scommét­ koju svrhu? čemu? allo ~ di uto) kladiti se; scommet­o su un t cilju da; senza ~ besciljan.cavallo kladi­ se na jednog m scoppiare intr. (prs. scòppio)konja. prasnuti; eksplodirati; raspr­scomodo adj. neugodan; neu- snuti se; è scoppiato l’ incendiodoban. scomodamente adv. izbio je požar; ~ dalle rìsa pu-nezgodno, neudobno. cati od smeha; ~ dalla rabbiascomparire intr. (scompa- pucati od besa.io, scom­ arvi, scomparso) p scoprire tr. (prs. scopro) otkriti; Siščeznuti, ne­ tati. s obelodaniti.scomparsa f nestanak; (fig.) scoraggiare tr. obeshrabriti.smrt, odlazak. scordare tr. zaboraviti, smetnu-scompartimento m odeljak; ti s uma. scordarsi rfl. zabora-kupe. vti (di qcs. na nešto).sconcio adj. gadan, odvratan; scorpione m (zool.) škorpija;ružan. Scorpione Škorpija (horoskop- 201
  • scórrere ski znak). scribacchiare tr.(prs. scribac- scórrere (scórro, scórsi, scór­ chio) piskarati, žvrljati, pisati so) 1. intr. teći, proticati. 2. tr. svašta. prelistati. scricchiolio m škripanje. scorretto adj. nepravilan, nei- scritta f natpis. spravan; nekorektan, nedoličan. scrittoio m pisaći sto; pisarni­ scorrettamente adv. nepravil- ca; ured. no; nekorektno. scrittore m (f-ttrice) pisac, scorrevole m klizni element, književnik, -ca. klizač. scrittura f pisanje; rukopis; ~ scorso adj. prošli, minuli; l’­ sémplice, doppia obično, dvo­ anno ~ prošle godine; doménica struko knjigovodstvo. scorsa prošle nedelje. scrivania f pisaći stol. scorta f pratnja; (provvista) za­ scrìvere tr, intr. (scrivo, scris­ liha, rezerva; ruota di ~ rezerv- si, scritto) pisati, napisati; ~ a ni točak. macchina kucati na mašini. scortese adj. neučtiv, neuljudan. scrostare tr. skidati koru (ili scortesemente adv. neučtivo. krastu). scrostarsi rfl. ljuštiti scorza f kora (drveta). se. scossa f potres; udar; ~ elettri- scrupoloso adj. skurupulozan, ca strujni udar; ~ di terremoto savestan. scrupolosamente zemljotres. adv. skrupulozno, brižljivo. scostamento m pomeranje, uda- scuderia f konjušnica; ergela ljavanje. (konja). scottare (prs. scòtto) 1. tr. ope­ scultore m vajar. ći; ofuriti. 2. intr. peći. scultura f vajarstvo; vajarski scottatura f opekotina. rad; skulptura. scovare tr. (prs. scóvo) isterati scuola f škola; andare a ~ ići uS iz legla (životinju); (fig.) nanju­ školu; di ~ školski; ~ elemen­are t šiti, pronaći. osnovna škola; ~ materna vrtić; scozzese 1. adj. škotski. 2. m ~ media srednja škola; oggi non Škot. c’è ~ danas nema nastave. scremato adj. obran, bez ka- scuòtere tr. (scuòto, scòssi, jmaka; latte scremato obrano scòsso) tresti, drmati; ~ la te­ ta s mleko. mahati glavom. screpolatura f pukotina. scuro 1. adj. taman, mračan. 2.202
  • sedutom tama, mrak; scuretto prozor- secchia f vedro; kanta, kofa.ski kapak. secchione m bubalica.scusa f izvinjenje; izgovor; secco 1. adj. suv, sušan; mršav;(chiedere) doman­ are ~ moliti d vino ~ oporo vino; frutta ~za oproštaj. sušeno voće. 2. m suša; nave inscusare tr. (prs. scuso) izviniti; ~ nasukan brod.oprostiti; scusi! oprostite! scu- sècolo m vek, stoleće.sa! oprosti! scusarsi rfl. izviniti secondo 1. adj. drugi; minutose (di qcs, per qcs, zbog čega). ~ sekunda; ~ tempo drugo po-sdegnare tr. (prs. sdégno) pre­ luvreme (polugodište). 2. adv.zreti, prezirati. i prp. prema; ~ la mia oppinio-sdegno m prezir; srdžba, gnev. ne po mom mišljenju; ~ me posdentare tr. polomiti zube; vec- mom mišljenju; a seconda dichia sdentata bezuba starica. qcs. prema čemu, zavisno odsdoganamento m carinjenje čega. 3. m drugo jelo, glav­ o nrobe. jelo.sdraia f ležaljka, ligeštul (sedia sede f sedište; boravište; filijala;a sdraio). ured.sdraiare tr. (prs. sdraio) položiti, sedentario adj. slabo pokretan,poleći, polegnuti. sdraiarsi rfl. nepokretan; sedelački.izva­iti se, ispružiti se. l sedere intr. (sièdo, sedètti, se­sdrucciolare intr. (prs. duto) sedeti; méttersi a ~ se­ ti; ssdrùccio­o) okliznuti se. l sedersi sesti, sedati; sièditi! sed-se conj. ako; ~ tu lo desideri ni! posti a ~ mesta za sedenje.ako želiš; ~ no inače, u protiv- sedia f stolica; ~ a dondolonom; anche ~ lo potessi non lo stolica za ljuljanje; ~ a sdraiofarei kad bih i mogao, ne bih to ligeštul.učinio. sédici num. šesnaest.sé prn. sebe; fra ~, dentro di ~ sedile m sedište. Su sebi; l’ha fatto da ~ on je to sedimento m talog, naslaga, se-sam učinio; s’intende da ~ to se diment.razume samo po sebi. sedurre tr. (prs. seducco) zave-sebbene conj. premda, iako; ~ sti, zavoditi; privući.non sia compito mio, tuttavia lo seduta f sednica; sastanak.farò iako to nije moj posao, ja seduto adj. sedeći; star ~ sede-ću to ipak učiniti. ti; sediamoci sednimo; posizio- 203
  • sega ne seduta sedeći položaj. nastav­ti se; come segue na ovaj i sega f testera; ~ circolare kružna na­ in. č testera. seguitare tr. i intr. (prs. ségui­o) t segare tr. (prs. ségo) testerisati. nastaviti. segatrice f motorna testera. séguito m pratnja; nastavak; in seggio m sedište; ~ in Parla- ~ potom, kasnije; in ~ a usled mento poslaničko mesto. čega; di ~ za redom, neprekid- seggiovia f uspinjača, žičara. no. segnale m znak, signal; ~ stra­ sei num. šest. dale saobraćajni znak. Seicento m sedamnaesti vek. segnare tr. (prs. ségno) označi­ selezionare tr. izabrati, birati, ti, obeležiti, pokazati; l’orolo- selekcionisati. gio segna le cingue sat pokazuje selezione f biranje, odabir, se- pet sati. lekcija; ~ naturale prirodna se- segno m znak; obeležje; trag; lekcija. cilj, meta; ~ d’interpunzio- self-servis m inv. (eng.) samo- ne znak interpunkcije; in ~ di posluga. amicizia u znak prijateljstva; sella f sedlo; montare in ~ uzja- lasciare il ~ ostaviti traga; rac- hati. contare per filo e per ~ ispričati sellino m sedište (bicikla, mo- potanko, nadugačko; tirare a ~ tora). streljaštvo; colpire nel ~ pogo- selva f šuma. diti cilj. selvaggio 1. adj. divlji. 2. m di- segretària f sekretarica; -o m vljak. sekretar. selvatico adj. divlji; nepristu- segreterìa f sekretarijat; ~ te- pačan. lefonica telefonska sekretarica semàforo m semafor. (uređaj). sembrare intr. (prs. sèmbro)S segreto 1. adj. tajni; skriven. 2. činiti se, izgledati; mi sem­ rab m tajna; in ~ u tajnosti, potajno; čini mi se; sembra che sia ma- ~ professionale poslovna tajna; lato izgleda da je bolestan. voto ~ tajno glasanje; servizio ~ semestre m polugodište, seme­ tajna (obaveštajna) služba. star. seguente adj. sledeći, idući. semiaperto adj. poluotvoren. seguire (prs. seguo) 1. tr. sle­ semicircolare adj. polukružan. diti, pratiti; ići za kim. 2. intr. semifinale f (često pl.) polufi-204
  • seranale. sen­imentalan. tsèmina f setva. sentimento m osećanje, osećaj;seminare tr. (prs. sèmino) seja­ osećajnost, sentiment.ti, posejati; zasejati; ~ discordia sentire (prs. sento) 1. tr. oseti­i; tsejati razdor. čuti; slušati; non sente bene nesémplice adj. jednostavan, čuje dobro. 2. intr. ~ di qcs. mi-prost; običan; pri­ odan. sempli- r risati na nešto; la stanza sentecemente adv. jednostavno. di muffa u sobi se oseća memla.semplicità f jednostavnost; con sentirsi rfl. osećati se; mi sento~ jednostavno, prirodno. male ne osećam se dobro.sempre adv. uvek, neprestano; senza prp. bez; a da ne; ~ moti­stalno; ~ più sve više; ~ meno vo bez razloga; ~ dubbio bezsve manje; per ~ zauvek; da ~ sumnje; senz’altro svakako, si-oduvek; ~ che samo ako, pod gurno; ~ che lo sapessimo a dauslovom da; lo farò ~ che tu lo mi to nismo znali; ~ dir nientevoglia učiniću to ako ti želiš; ~ (o nulla) a da ništa nije rekaoche sia possìbile ako je mogu­ (nisu rekli).će. separare tr. (prs. sepàro) od­sempreverde adj. zimzelen. vojiti, rastaviti. separarsi rfl.seno m grudi, prsa, nedra; razdvojiti se, rastati se.(geog.) zaliv, uvala. separazione f odvajanje,sensazione f osećaj; utisak. rastav­janje (da qcs. od čega); lsensibile adj. osetljiv; osećajan, rastanak.senzibilan. sepolcro m grob; grobnica.senso m čulo; osećaj; osećanje; seppellire tr. (prs. seppellisco)smisao; smer; il buon ~ zdrav sahraniti; pokopati.razum; ~ proibito zabranjen seppia f (zool.) sipa; osso di ~smer; doppio ~ dvosmisleno; ~ sipina kost.ùnico jednosmerna ulica; ~ vie- sequenza f sled, sekvenca, niz; Stato zabranjen smer; smarrire i redosled.sensi onesvestiti se; in questo ~ sequestrare tr. zapleniti; odu-u tom smislu. zeti; oteti, kidnapovati.sentenza f presuda, sudska sera f veče; buona ~! dobro ve­odluka; mu­ ra izreka. d če! di ~ uveče; la ~ uveče; sulsentiero m staza, put. far di ~ predveče; ieri ~ sinoć;sentimentale adj. osećajan, l’altra ~ preksinoć; àbito da ~ 205
  • serata večernje odelo. nečim), upotrebljavati nešto; serata f veče; večernja zaba­ a; v si serva! poslužite se! serviti ~ di gala svečana predsta­ a (uv posluži se, izvoli! pozorištu). servizio m služba; dužnost; serbare tr. (prs. sèrbo) saču­ ati, v servis; ~ da tavolo stoni pri- očuvati. bor; essere di ~ biti dežuran; serbatoio m rezervoar. fare il ~ mili­are služiti vojni t serbo 1. adj. srpski. 2. m (f –a) rok; i servizi (pl.) nusprostori- Srbin, Srpkinja; srpski jezik. je; ~ postale poštanska služba; sereno 1. adj. vedar; bistar; porta di ~ pomoćni ulaz; fuori miran, ne­ omućen; (fig.) nepri- p ~ van službe, van funkcije (o strastan. 2. m vedrina. uređajima). serie f inv. serija, red; fuori ~ servo m (f –a) sluga, služavka. vanserijski, poseban; ~ a prva sessanta num. šezdeset. liga (u sportu). sesso m pol. serietà f ozbiljnost; con ~ oz- sesto adj. šesti. biljno. seta f svila; di ~ svilen. serio 1. adj. ozbiljan. 2. m oz­ sete f žeđ; aver ~ biti žedan. biljnost; sul ~ ozbiljno; dici sul settanta num. sedamdeset. ~? govoriš ozbiljno? prendere sette num. sedam. sul ~ ozbiljno shvatiti. seria- Settecento m osamnaesti vek. mente adv. ozbiljno. settembre m septembar. serpeggiare intr. (prs. serpeg- settentrionale adj. severni. gio) vijugati, krivudati (o putu). settimana f sedmica, nedelja; serpente m i f zmija; ~ a sona- fine ~ vikend. gli zvečarka. settimanale adj. nedeljni, serrare tr. (prs. serro) zatvori­ sedmični. ti, zatvarati; stegnuti; ~ il pugno sèttimo 1. adj. sedmi. 2. m sed­S stisnuti pesnicu; ~ le file zbiti mina; sedmi deo. redove. settore m sektor; isečak kruga. serratura f brava. severo adj. strog; oštar. seve- servire (prs. sèrvo) 1. tr. služi­ ramente adv. strogo; oštro; oz- ti; posluživati. 2. intr. služiti, biljno. koristiti; mi serve treba mi; non sezione f odeljenje; odsek, serve a nulla ne služi ni­ emu. č sekcija; (geom.) presek; ~ tra- servirsi rfl. poslu­ iti se (di qcs. ž sversale poprečni presek.206
  • sisfacciataggine f bezobrazluk, sforzo m napor, napinjanje; faredrskost. ogni ~ nastojati iz petnih žila.sfacciato adj. bezobrazan, dr- sfrenato adj. razuzdan, neo-zak. buzdan, neumeren.sfaldamento m raslojavanje, sfruttamento m iskorišćavanje,razlistavanje. izrabljivanje, eksploatacijasferza f bič. (čoveka, prirodnog bogatstva).sfida f izazov. sfruttare tr. (prs. sfrutto) isko­sfidare tr. (prs. sfido) izazvati, ristiti; izrabljivati; eksploatisati.izazivati, čikati; sfido io! nije ni sfuggire (prs. sfuggo) 1. tr. iz­čudo! kako ne! begavati, izbeći. 2. intr. umaći,sfiducia f nepoverenje, nepo- izmaći, izmaknuti.verljivost. sfumatura f preliv; ni­ansa. jsfilata f defilovanje, povorka; ~ sgarbato adj. grub; neotesan;di moda modna revija. neučtiv.sfiorare tr. ovlaš dotaći, okrz- sghignazzare tr. smejuljiti senuti. (podrugljivo), ceriti se, kliberitisfiorire intr. (prs. sfiorisco) pro- se.cvetati, rascvetati. sgobbone m, -a f bubalica, štre­sfociare tr. ulivati se (o reci); ber.uticati. sgocciolare tr. (prs. sgocciolo)sfogare tr. (prs. sfogo) dati kapati, kapljati, cediti se.oduška, iskaliti; ~ la rabbia sgonfiare tr. izduvati; ispraznitiiskaliti bes. sfogarsi rfl. iskaliti (gumu). sgonfiarsi rfl. izduvatise; ~ con qn. poveriti se neko- se.me; ~ su qn. iživljavati se nad sgraffiare tr. ogrebati, izgre-kim. bati.sfogliare tr. (prs. sfòglio) po­ sgranchire tr. (prs. sgranchi-kidati lišće; listati, prelistavati; sco) protegnuti, opružiti noge. S~ un libro prelistati knjigu. sgridare tr. prekoriti; grditi, iz-sfondato adj. bez dna; ricco grditi.sfondato truli bogataš. sguardo m pogled, izraz; daresfondo m pozadina. uno ~ a qcs. baciti pogled nasfortunato adj. nesrećan; ba- nešto.ksuzan. sfortunatamente adv. si 1. prn. se; ~ pettina češlja se;na nesre­ u, na žalost. ć ~ amano vole se; ~ sa zna se; 207
  • sia...sia... ~ dice kaže se. 2. adv. da, jeste; muk. devi dirmi o ~ o no moraš mi silenzioso adj. čutljiv; tih. si- reći da ili ne; è arrivato? credo lenziosamente adv. tiho. di sì da li je stigao? mislim da silicio m (hem.) silicijum. jeste. sillaba f slog. sia...sia...; sia...che bilo... bilo... simbolico adj. simboličan. ; ~ di giorno, ~ di notte bilo po simbolo m inv. znak; simbol; danu, bilo po noći. zna­ enje. m siccome conj. budući da, kako sìmile adj. sličan; takav; è ~ sli­ bi, pošto. čan (slična, slično) je. siciliano adj. sicilijanski. simpatìa f simpatija; sklonost. sicurezza f sigurnost, bezbed- simpàtico adj. simpatičan. nost; misure di ~ mere bezbed- simultaneo adj. istovremen, nosti; valvola di ~ sigurnosni istodoban. ventil. sincèro adj. iskren, otvoren. sicuro 1. adj. siguran; bezbe- sindaco m (pl.-ci) predsednik dan; pouzdan; di ~ sigurno, sva- opštine, gradonačelnik. kako; ~ di sé siguran u sebe; ne singhiozzo m štucanje; jecaj; sono ~ siguran sam u to. 2. adv. scoppiare in singhiozzi glasno sigurno, naravno. jecati. siepe f ograda; živa ograda. singolare 1. adj. jedinstven, sigaretta f cigareta. osoben, neobičan; izuzetan, po- sigillo m pečat, žig. seban. 2. m jednina. sigla f znak skraćivanja, singolo adj. pojedini, pojedina­ skraćenica, paraf. čan; poseban; camera singola significare tr. (prs. significo) jednokrevetna soba. zna­ iti. č sinistra f leva strana; leva ruka; significativo adj. značajan; a ~ (na) levo.S izrazit, izražajan. sinistro 1. adj. levi; (fig.) zloko- significato m značenje, smisao. ban; poguban; mračan. 2. m ne- signora f gospođa. sretan slučaj, nezgoda, nesreća. signore m gospodin; i signo- sintonia f usklađenost frekven- ri Bianchi gospodin i gospođa cija; (fig.) sklad; essere in ~ biti Bianchi. na istoj talasnoj dužini. signorina f gospođica. sipario m zavesa (na pozornici). silenzio m tišina; ćutanje; mir; siringa f (med.) špric, injekcija.208
  • soddisfaresistema m (pl.- i) sistem; način; smisurato adj. neizmeran, be-~ giuridico pravni sistem; ~ so- skrajan. smisuratamente adv.lare Sunčev sistem. neizmerno.sistemare tr. (prs. sistemo) ure- snello adj. vitak, tanak; okretan,diti; srediti; staviti u red. siste- gibak, hitar.marsi rfl. smestiti se. soave adj. sladak, mio; blag;sito m položaj, mesto; sajt (na umilan; prijatan.Internetu). sobborgo m predgrađe.situato adj. smešten. sobrio adj. trezven; uzdržljiv,situazione f situacija; položaj. umeren.slanciare tr. hitnuti, baciti, za- socchiùdere tr. (socchiudo,vitlati. slanciarsi rfl. ba­ iti se, c soc­ hiusi, socchiuso) pritvoriti; cjurnuti. ~ gli occhi zažmuriti.slancio m polet, elan; zanos. soccorso m pomoć; pronto ~slavo adj. slovenski. prva pomoć ili hitna pomoć.slitta f sanke; (teh.) klizni sociale adj. socijalan, društven;uređaj, klizač. tessera ~ članska karta; sede ~slittare intr. (prs. slitto) sankati sedište firme.se; klizati se; skliznuti. socialista 1. adj. socijalistički.sloveno 1. adj. slovenački. 2. m 2. m socijalista.Slovenac; slovenački jezik. società f društvo; kompanija,smalto m lak, glazura; gleđ; ~ firma, preduzeće; udruženje; ~ aper le unghie lak za nokte; per- responsabilità limitata društvodere lo ~ izgubiti sjaj. sa ograničenom odgovornošću.smarrire tr. (prs. smarrisco) socievole adj. druželjubiv,iz­ ubiti; zaturiti. smarirsi rfl. g društven.izgubiti se, zalutati. socio m član (udruženja); sarad­smentire tr. (prs. smentisco) nik; ~ corrispondente dopisnipo­ eći, opovrći; demantovati. r član. Ssmeraldo m smaragd; Costa sodaglia f ledina, neograđenasmeralda smaragdna obala na zemlja.Sardiniji. soddisfare tr, intr. (soddìsfo,smeriglio m šmirgl papir. soddisfèci, soddisfatto) zado­sméttere tr, intr. (smetto, smi­ voljiti; namiriti; ispoštovati; hosi, smesso) prestati, prekinuti; soddisfatto i miei impegni ispu-obustavi­i. t nio sam svoje obaveze. 209
  • soddisfazione soddisfazione f zadovoljstvo. soglia f prag; alle soglie della sodo adj. čvrst, tvrd; uovo ~ primavera na pragu proleća. kuvano jaje; dormire ~ čvrsto sògliola f (zool.) list (morska spavati; lavorare ~ svojski ra- riba). diti. sognare intr. (prs. sógno) sa­ sofferenza f bol, patnja, stra- njati, usniti, snevati; maštati. danje. sogno m san; neanche per ~! ni soffermare tr. zadržati, zaustavi- u snu! nipošto! pare un ~ ovo ti. soffermarsi rfl. zaustaviti se. je kao san. soffiare intr. i tr. (prs. sóffio) solamente adv. samo; ~ ieri ho duvati. saputo che... tek sam juče saz- sòffice adj. mekan, udoban; nao da... elastičan. solare adj. sunčani, solarni; soffio m dašak, dah; duvanje; in Sunčev; (fig.) svetao; sistema un ~ za tren oka; (med.) šum (na ~ Sunčev sistem; orologio ~ plućima ili srcu). sunčani sat; impianto ~ solarni soffitta f tavan, potkrovlje. uređaj. soffitto m tavanica, plafon. solco m (pl.-chi) brazda; (fig.) soffocare tr. i intr. (prs. sòffo­ o) c bora. gušiti, ugušiti; zadaviti. soldato m vojnik. soffrire tr. i intr. (sòffro, sof­ soldo m novčić; (pl.-i) novac; frii, soffèrto) trpeti, podnosi­i; t roba da pochi soldi bezvredne patiti; podneti; pretrpeti; soffre stvari. di asma boluje od as­me; hanno t sole m sunce; splende il ~, c’è sofferto la fame gladovali su. il ~ sunce sija; al ~ na suncu; soggettivo adj. subjektivan; prèndere il ~ sunčati se. (gram.) subjekatski. soggetti- solenne adj. svečan; veličan­ vamente adj. subjektivno. stven; zvaničan; abito ~ svečanoS soggetto m predmet; subjekt, odelo; giorno ~ praznik. tema. solere intr. (sòglio, solèi, sòlito) soggiorno m boravak; dnevna običavati, imati običaj. soba; imposta di ~ boravišna solidarietà f solidarnost. taksa. sòlido adj. čvrst, tvrd; solidan; soggiùngere tr. (soffiungo, sog­ temeljan; izdržljiv; snažan. giunsi, soggiunto) dodati; pri- solitario adj. samotan, povu­ dodati. čen; osamljen; (o mestu) pust.210
  • sopportabilesòlito adj. uobičajen; običan; di somaro m (f -a) magarac, -ica.~ obično; al ~, come al ~ kao somiglianza f sličnost.obično; la doménica siamo sòli- somigliare intr. (prs. somiglio)ti di andare in gita nede­joml ličiti (a qn, a qcs, na nekoga, naobičavamo da idemo na izlet, nešto); nalikovati.siamo alle solite opet ista priča; somma f zbir; sabiranje; suma,sei sempre il ~ sgobbone buba- svota (novca).lica si kao i obično. sommo adj. vrhunski, vrhovni;solitùdine f samoća, usamlje- najviši; uzvišen; in ~ grado unost. najvišem stepenu.sollecitare tr. (prs. solleci- sonare intr. i tr. (prs. suòno)to) podsticati; požurivati, zvučati; svirati; zvoniti; suo-pospešivati. na il telefono zvoni telefon;sollecitazione f podsticaj, pod- questa frase non suona benestrek. ova rečenica ne zvuči dobro;sollevare tr. (prs. sollevo) dići, ~ il pianoforte svirati na klavi-podići; dig­ uti, dizati. solle- n ru; sono appena suonate le trevarsi rfl. dići se, pobuniti se; upravo je otkucalo tri sata.povratiti se; mi sento sollevato sondaggio m ispitivanje javnogosećam se bolje. mnjenja, anketa.sollevatore m dizalica. sonnambulo m (f –a) mesečar,sollievo m olakšanje, smirenje; -ka.uteha; ho provato un ~ laknulo sonno m san; soffre di mancan­mi je. za di ~ pati od nesanice; prende-solo 1. adj. sam; jedini; ~ solet- re ~ zaspati; aver ~ biti pospan,to sam samcat; tutto ~ sasvim spavati se; ho ~ spava mi se.sam; una sola volta jedan jedini sonnolento adj. sanjiv, drem-put. 2. adv. samo; ~ che samo ljiv.što, samo ako; ~ ora tek sada; sonoro adj. zvučan, zvonak; S~ ieri ho saputo che... tek sam consonante sonora (ling.)juče saznao da... . zvučni suglasnik.soltanto adv. samo; tek; ~ che sontuoso adj. raskošan; ve-samo što; samo ako; ~ oggi tek lelepan. sontuosamente adv.danas. raskošno.soluzione f rešenje, rešavanje; sopportabile adj. podnošljiv,(hem.) rastvor. snošjiv. 211
  • sopportare sopportare tr. (prs. sopporto) sorprèndere tr. (sorprèndo, podnositi; trpeti. sor­ rèsi, sorprèso) iznenaditi, p sopra 1. prp. nad; iznad; povrh; za­eći. sorprendersi rfl. izne- t na; m’inte­ essa ~ ogni altra r naditi se (di qcs. čemu). cosa zani­ a me iznad svega; m sorpresa f iznenađenje. prendere ~ di sé preuzeti na sorridente adj. nasmejan. sebe. 2. adv. gore, odozgo; di sorrìdere intr. (sorrido, sorrisi, ~ gore, gornji; da ~ odozgo; sorriso) smeškati se, smešiti se, il piano di ~ gornji sprat; al di osmehivati se. ~ iznad; ci passeremo ~ preći sorriso m osmeh, smešak. ćemo preko toga. sorso m gutljaj; srk; prendere sopràbito m ogrtač. un ~ gucnuti, srknuti. sopracciglio m (pl. le sopracci­ sorta f vrsta, soj. glia) obrva. sorte f sudbina; tirare a ~ izvući sopranominato adj. gore po- žrebom, bacati kocku. menut. sorveglianza f nadzor, nadgle- soprattutto adv. naročito, po- danje. sebno, pre svega. sorvegliare tr. (prs. sorveglio) sopravvivere intr. (sopravvi- nadgledati, nadzirati. vo, sopravvissi, sopravvissuto) sorvolare tr. i intr. preleteti; preživeti; nadživeti. preći (su qcs. preko čega); sor- sorcio m miš. voliamo! ostavimo sad to! sordo adj. gluv, potmuo, sospèndere tr. (sospèndo, so­ prigušen; ~ come una campana spési, sospéso) okačiti, obesiti; gluv kao top. prekinuti; obu­ taviti; sospeso s sorella f sestra; da ~ sestrinski. al soffitto obešen o tavanicu; sorgente f izvor. la seduta è sospesa sednica se sórgere intr. (sórgo, sórsi; sór­ prekida.S to) nastati, nići, iznići; izvirati, sospeso 1. p.p. od sospendere. poticati; dići se, uzdizati se; (da 2. adj. viseći; neizvestan; tenere qcs. iz nečega); sorge un nuovo in ~ držati u neizvesnosti; esse- giorno rađa se novi dan; il ~ del re in ~ biti u nedoumici. sole izlazak sunca. sospettare tr. i intr. (prs. sospèt­ sorpassare tr. (prs. sorpasso) to) sumnjati (qcs. u, na nešto; di nadmašiti, premašiti; prestići; qn. u koga); sumnjičiti (qn. di prevazići; preticati. qcs. nekoga za nešto); sospetto212
  • sovranoun tradimento slutim izdaju; sottilmente adv. tanano, suptil-lui sospetta di tutti on sumnja u no; oštroumno.svakoga. sottintendere tr. (prs. sottin-sospetto 1. m sumnja, tendo) podrazumevati; si sottin-sumnjičenje. 2. adj. sumnjiv; tende podrazumeva se.nepouzdan. sotto 1. prp. pod, ispod; ~ unsospirare intr. (prs. sospiro) albero ispod drveta; nato ~ iluzdahnuti, uzdisati; čeznuti (za segno di Sagitario rođen u zna-čim). ku Strelca. 2. adv. dole, ispod;sospiro m uzdah, uzdisaj. da ~ odozdo; vedi ~ ! (u teksto-sosta f zadržavanje, zastajanje; vima) vidi niže!predah, pauza; fare una ~ zasta- sottolineare tr. (prs. sottolineo)ti; senza ~ neprekidno. podvući; naglasiti.sostantivo m (gram.) imenica. sottomano adv. pri ruci.sostanza f suština, srž; supstan- sottomettere tr. (sottométto, sot­ca; in ~ u suštini; cibo di molta tomisi, sottomésso) podvrgnu­i, t~ hranljivo jelo. podvrći.sostare intr. (prs. sosto) zau­ sottopassaggio m podvožnjak;staviti se, zastati, napraviti pre- ~ pedonale podzemni prolaz zadah. pešake.sostenere tr. (sostèngo, sostèn­ i, n sottoporre tr. (sottopóngo, sot­sostenuto) podržavati; izdržati, topósi, sottopósto) podvrgnuti,podneti; snositi, podnositi; ~ potčiniti; pokoriti.una idea podržavati neku ideju; sottoscrìvere tr. (prs. sottoscri­~ un esame po­ožiti ispit. l vo) potpisati; ~ al prèstito upi­sostituibile adj. zamenljiv, na- sati zajam.doknadiv. sottostante adj. koji se nalazisostituìre tr. (prs. sostituìsco) ispod; niži, donji.zameniti, nadomestiti. sottosviluppato adj. nerazvi- Ssostituzione f zamena; in ~ di u jen.zamenu za. sottovoce adv. tiho; parlare ~sotteraneo 1. adj. podzemni. 2. pričati tiho.m podzemlje; podrum. sottrazione f (mat.) oduziman-sottile adj. tanak; vitak; fin; je.voce ~ tih glas; aria ~ razređen sovrabbondanza f izobilje.vazduh; orecchio ~ fini sluh. sovrano 1. adj. vrhovni, najviši. 213
  • sovvracarico 2. m vladar. sangue proliti krv; ha sparso sovvracarico adj. preopterećen, del vino prosuo je vino. pretovaren, pretrpan (di qcs. sparire intr. (prs. sparisco) ne­ čime). stati, iščeznuti. sovrumano adj. nadljudski, sparlare intr. (prs. sparlo) ogo- nadčovečanski. varati (di qn. koga). spaccare tr. (prs. spacco) ce­ sparso adj. razasut, raštrkan; pati, rascepiti. sangue sparsa prolivena krv. spada f mač, sablja; (zool.) pe- spaventare tr. (prs. spavènto) sce ~ sabljarka. uplašiti, prestrašiti. spaventarsi spaghetti m pl. špageti. rfl. prestrašiti se. spagnolo 1. adj. španski. 2. m (f spavento m strah, strava. –a) Španac; Španjolka; španski spazio m prostor; razmak; nello jezik. ~ di tre mesi u razmaku od tri spalancare tr. širom otvoriti meseca. (prozore), razrogačiti oči; ~ la spazioso adj. prostran. bocca zinuti. spazzacamino m odžačar, spalla f rame; le spalle pleća; dimničar. portare sulle spalle nositi na spàzzola f četka. leđima; alle spalle di qn. neko- spazzolare tr. (prs. spazzolo) me iza leđa; vìvere alle spalle di četkati, očetkati. qn. živeti nekome na teretu. spazzolino m četkica; ~ da den- spalmare tr. namazati, prema­ ti četkica za zube. zati (di qcs, con qcs. čime). specchiera f veliko ogledalo; spandere tr. i intr. (span- toaletni sto (sa ogledalom). do, spandetti, spanto) širiti, specchio m ogledalo. proširiti; prosuti; proliti; ~ una speciale adj. poseban, naročit, notizia proširiti vest; ~ le lacri- specijalan; izvrstan; in modo ~S me liti suze. naročito. specialmente adv. po- sparare tr. (prs. sparo) pucati; ~ sebno, naročito. un colpo opaliti metak; ~ a rete specialista m i f (pl. m-i) speci- pucati na gol. jalista, -stkinja. spargere tr. (spargo, sparsi, specialità f specija­itet; speci- l sparso) rasipati; razbacivati; jalnost. liti, prolivati; posuti (di qcs. specie f inv. vrsta; rod; che ~ di čime); ~ voci širiti glasine; ~ uomo è? kakav je to čovek? ~214
  • spirareumana ljudski rod. ba; spektakl.specifica f specifikacija. spettatore m gledalac; posma-specifico (pl. –ci) adj. specifičan; trač.poseban, svojstven. spezie f pl. začin.spedire tr. (prs. spedisco) po- spezzare tr. slomiti, prelomiti.slati, ot­ remiti. p spiacevole adj. neugodan, ne-spedizione f slanje, otprema; prijatan. spiacevolmetne adv.pošiljka; prevoz, špedicija. neugodno.spègnere tr. (spèngo, spènsi, spiaggia f obala; plaža.spènto) ugasiti; (fig.) smiriti; ~ spianare tr. izravnati, poravna-la TV ugasiti televizor. ti.spèndere tr. (spèndo, spési, spiccare intr. (prs. spicco)spéso) trošiti, potrošiti; provo- odvojiti, odeliti; izdati (doku-diti (vreme). ment); isticati se, stršati.spendereccio adj. rasipan, koji spicchio m kriška; češanj; ~ d’je sklon trošenju. aglio češanj belog luka.spensierato adj. bezbrižan. spìcciolo m si­an novac, sitniš. tspento adj. ugašen; prigušen. spiedo m ražanj; allo ~, sullo ~speranza f nada; pieno di ~ pun na ražnju.nade; senza ~ beznadan; nutrire spiegare tr. (prs. spiego) obja-la ~ gajiti nadu. sniti, razjasniti; protumačiti ~ lesperare tr, intr. (prs. spero) na­ vele raz­ iti jedra. vdati se (nečemu). spìgola f brancin (morskasperimentare tr. eksperimenti- riba).sati, vršiti oglede. spilla f broš; igla za kravatu.spesa f trošak; kupovina; spese spillo m čioda, špenadla,di trasporto prevozni troškovi; pribadača; ~ di sicurezza ziher-fare le spese ići u kupovinu. nadla.spesso 1. adj. gust, čest; spesse spina f trn; bodlja; ~ dorsale Svolte mnogo puta. 2. adv. često, kičma; (elektr.) utikač.mnogo puta. spinaci m (ob.pl.) spanać.spessore m debljina (predme- spìngere tr. (spingo, spinsi,ta). spin­o) gurati, gurnuti; navesti, tspettabile adj. poštovani, cen- podstaći; (fig.) poticati.jeni. spirare tr. i intr. (prs. spiro) du-spettàcolo m predstava; prired- vati; širiti se; odisati. 215
  • spìrito spìrito m duh; duhovitost. sposare tr. venčati se; oženiti spiritoso adj. duhovit; non fare se; udati se. sposarsi rfl. (prs. lo ~ nemoj se praviti duhovit. mi spòso) venčati se. spritiruale adj. duhovni; spiri- sposo m muž, suprug; gli sposi tualan; canto ~ duhovna pesma; supružnici. uomo ~ duhovni čovek. spostamento m pomeranje, splèndere intr. (prs. splèndo) premeštanje. blistati, sijati. spremere tr. (prs. spremo) isce- splèndido adj. sjajan, blistav; diti, cediti; limone spremuto divan; veličanstven. isceđen limun. spogliare tr. (prs. spòglio) svu­ spremuta m isceđen sok (od ći, svlačiti; skinuti. spogliarsi svežeg voća). rfl. svući se, skinuti se. spruzzare tr. (prs. spruzzo) po- spolverare tr. (prs. spólve- prskati. ro) brisati prašinu, očistiti od spugna f sunđer; lavare con la prašine. ~ oprati sunđerom. sponda f obala; ivica, rub. spumante 1. adj. penušav. 2. m sporcare tr. (prs. spòrco) upr­ šampanjac, penušavo vino. ljati (di qcs. čime). sporcarsi spuntino m zalogaj; meze; fare rfl. uprljati se. uno ~ prezalogajiti. sporcizia f prljavština, nečis­ sputare tr. i intr. (prs. sputo) toća, đubre. pljunuti; ispljunuti. sporco adj. prljav, nečist; co- squadra f tim, ekipa; grupa; scienza sporca nečista savest. družina; ~ mobile specijalni spòrgere (sporgo, sporsi, spor­ odred policije; ~ di calcio fud- to) 1. intr. biti izbočen. 2. tr. balski tim; ~ nazionale repre- ispru­ iti. sporgersi rfl. nagnuti ž zentacija. se napolje; isturiti se. squàllido adj. pust, napušten,S sport m sport; fare dello ~, pra- zapušten; bedan; bled, mršav, ticare lo ~ baviti se spor­om. t ispijen. sportello m šalter; vrata (u pre- squisito adj. izvrstan; ukusan, voznom sredstvu). slastan. sportivo 1. adj. sportski. 2. m sradicare tr. (prs. sradico) sportista. iščupati iz korena; sradicato sposa f supruga, nevesta, mla- bez korena. da; abito da ~ venčanica. stàbile 1. adj. čvrst, stabilan. 2.216
  • statom zgrada; beni stabili nekretni- riti, zamarati. stancarsi rfl.ne; impiego ~ stalno zaposlen- umoriti se (di qcs. od nečega).je. stanchezza f umor, zamor.stabilimento m podu­ eće; zgra- z stanco adj. umoran; iscrpljen;da; ustanova; fabrika. sono ~ di aspettare dojadilo mistabilire tr. (prs. stabilisco) je da čekam.utvr­ iti; odrediti; ~ un primato d stanotte adv. noćas.po­ taviti rekord; all’ora sta- s stanza f soba; ~ da pranzo trpe-bilita u zakazano vreme; resta zarija; ~ da letto spavaća soba;stabilito che ... dogovoreno je ~ di soggiorno dnevni boravak;da... stabilirsi rfl. nastaniti se, ~ da bagno kupatilo.naseliti se. stare intr. (sto, stétti, stato) biti;staccare tr. (prs. stacco) rasta­ nalaziti se; živeti, boraviti; sta-viti, odvojiti; otrgnuti, skinu­i; ~ t jati; come stai? kako si? comela spina izvući utikač. staccarsi sta? kako ste? grazie, sto benerfl. odvojiti se. hvala, dobro mi je; state freschi!stagione f godišnje doba; sezo­ samo se vi nadajte! ~ bene bitina; frutto di ~ sezonsko voće; dobro; ~ male osećati se loše; ~fuori ~ van sezone; saldi di ~ fermo biti mi­ an, ne pomerati rsezonska rasprodaja. se; ~ a letto ležati; ~ a sentirestagno m bara, baruština; jezer- poslušati; ~ a dieta biti na dijeti;ce; (hem.) kalaj. ~ in piedi stajati; ~ seduto sede-stalla f staja, štala. ti; dove sta di casa? gde stanu-stamane adv. stamattina adv. jete? questo cappello ti sta benejutros. ovaj ti šešir dobro pristaje; quelstambecco m (pl. –cchi) kozo- vestito gli sta bene ono odelorog. mu stoji dobro.stampa f štampa; novinar­ starnutire intr. (prs. starnutis­stvo; essere in corso di ~ biti u co) kijati, kinuti. Sštampi. stasera adv. večeras.stampante f štampač. statale adj. državni.stampare tr. (prs. stampo) stato m stanje; položaj; država;štampati. ~ di emergneza vanredno stanje;stampella f štaka; vešalica (za ufficio di ~ civile matični ured;odela). colpo di ~ državni udar; ragionestancare tr. (prs. stanco) umo­ di ~ državni interes. 217
  • statua statua f kip; ~ equestre konja­ vanje; ~ a rana žensko plivanje; nički spomenik. ~ libero kraul. statura f stas, rast; piccolo di ~ stilista m i f (pl. –i ) stilista, niskog rasta. modni kreator. stavolta adv. ovog puta. stima f poštovanje; procena; stazione f stanica; ~ radio (na kraju pisma) con tutta ~ s ra­ iostanica; ~ ferroviaria že­ d poštovanjem. leznička stanica; ~ sanitaria stimare tr. (prs. stimo) ceniti; ambulanta; ~ termale banja. proceniti; poštovati. stecca f šipka; letvica; daščica. stipendio m plata. stella f zvezda; ~ polare stipulare tr. (prs. stipulo) ugo- Severnjača; ~ di Natale božični voriti, sklopiti ugovor (spora- cvet; ~ alpina (bot.) runolist, zum). edelvajs. stirare tr. peglati. stemma f grb; amblem. stiro m peglanje; ferro da ~ pe- stèndere tr. (stèndo, stési, stèso) gla; tavolo da ~ sto za peglanje. pružiti, ispružiti, rastegnuti; ~ la stirpe f rod, loza, pleme. mano pružiti ruku; ~ le gambe stivale m čizma. protegnuti noge. stendersi rfl. stoffa f tkanina; štof; (fig.) opružiti se. sposob­ ost, dar; ha la ~ dell’ora- n stendibiancheria m inv. rešetka tore ima dar govorništva. za sušenje veša. stòmaco m želudac; a ~ vuoto stentare (prs. stènto) 1. intr. natašte; ci vuole un bel ~ nije to mučiti se; naprezati se. 2. tr. ~ lako podnositi. la vita boriti se za svakodnevni stonato adj. bez sluha, nemuzi- hleb. kalan (čovek); raštimovan (in- stento m oskudica; a ~ jedva, na strument). jedvite jade. stordire tr. (prs. stordisco)S sterco m izmet; balega. omamiti; ošamutiti; zapanjiti, sterzo m volan; upravljač. za­ lušiti, zabezeknuti. g stesso adj. isti; sàm; egli ~ on storia f istorija; priča; događaj; sàm; lo ~ svejedno; oggi ~ još ~ dell’ arte istorija umetnosti. danas; fa lo ~ svejedno je. stòrico 1. adj. istorijski. 2. m stile m stil, način; ~ gòtico go­ istoričar. tički stil; ~ a delfino delfin stil stormire intr. (prs. stormisco) plivanja; ~ a dorso leđno pli- šuškati, šuštati; le foglie stor­218
  • studiomiscono lišće šušti. u škripac.stormo f jato; mnoštvo. stretto adj. uzak, tesan; zbijen;stornare tr. (prs. storno) otk- strog; pa­ ente ~ bližnji rođak; rloniti, odvratiti; poništiti, stor- in senso ~ u užem smislu reči;nirati. entro stretti limiti strogo u gra-stoviglie f pl. posuđe. nicama.straccio m krpa, dronjak. strillare intr. (prs. strillo) vika­strada f put, ulica; la prima ~ a ti, derati se; vrisnuti.destra prva ulica desno; a mez- strìngere tr, intr. (stringo, strin­za ~ na pola puta; ~ facendo si, strétto) stisnuti, stiskati; ste­putem, na putu; farsi ~ probiti gnuti; ~ amicizia sklopiti prija­se, prokrčiti sebi put. teljstvo; i tempi stringono nemastrage f pokolj, masakr. mnogo vremena.straniero 1. adj. strani, inostra- striscia f traka, vrpca; pruga;ni. 2. m stranac. strija; a strisce prugast.strano adj. neobičan, čudan. strisciare intr, tr. (prs. striscio)straordinario 1. adj. izvanre­ puziti, gmizati.dan, neobičan; lavoro ~ pre­ strofinaccio m krpa za brisanjekovremeni rad. 2. m prekovre- posuđa; kuhinjska krpa.meni rad; izvanred­ ost;. n strofinare tr. (prs. strofino) tr-strappare tr. (prs. strappo) is­ ljati.trgnuti, iščupati, izvaditi. strumento m oruđe; alat; in­strascinare tr. (prs. strascino) strument; ~ a corda žičani in-vući, povlačiti. strascinarsi rfl. strument; ~ ad arco gudačkivući se. instrument; ~ a fiato duvačkistravagante adj. neobičan, ek- instrument; ~ a percussionestravagantan; čudan. udaraljka.stravecchio adj. veoma star. stucco m gips; stucchi gipsanistrega f veštica. ukrasi (na tavanici i na zidu). Sstrepitoso adj. bučan. strepito- studente m student.samente adv. bučno. studentessa f studentkinja.stretta f stisak; ~ di mano sti­ ak s studiare intr, tr. (prs. studio)ruke; dare una ~ stisnuti, prite- uči­i; studirati. tgnuti nešto; essere nelle strette studio m učenje; studiranje;biti u škripcu; mettere qn. nelle rad­ a soba; ~ legale advokatska nstrette pritisnuti koga, dovesti kancelarija; borsa di ~ stipen- 219
  • stufa dija. pa­ imento tepih je na podu; le v stufa f peć. fi­ estre guardano (o danno) sul n stufare tr. (prs. stufo) dosaditi, giardino prozori gledaju na vrt; dodijati (kome). l’ho letto sul giornale čitao sam stufo adj. zamoren, zasićen; es- (to) u novinama; passeggiam- ser ~ di qcs. biti sit čega. mo sulle rive del lago šetali stupendo adj. divan, čudesan. smo duž obale je­ era; potete z stupidaggine f velika glupost. contare ~ di me možete računati stùpido 1. adj. glup, budalast. na mene. 3. kretanje prema ili 2. glupak, budala. preko (i fig.) siamo saliti sul stupire tr. (prs. stupisco) začu­ monte popeli smo se na brdo; diti, zapanjiti. stupirsi rfl. čuditi metti quelle carte sulla scriva- se; non c’e da ~ ne treba se nìa stavi one spise na pisaći sto; čuditi. abbiamo camminato ~ per le stupore m čuđenje; zaprepašće- colline hodali smo po brežulj­ nje. cima. 4. vreme; sul far della stuzzicadenti m inv. čačkalica. sera predveče; sull’imbrunire u stuzzicare tr. dražiti, zadirki­ sumrak; sul far dell’alba u zoru; vati (koga), podbadati. sullo scorcio del sècolo pred su 1. adv. gore; guarda ~ e lo kraj veka; eravamo sul punto vedrai pogledaj gore i videćeš di partire baš smo nameravali ga; vieni ~ dođi gore; (fig.) viene da krenemo. 5. (približno) vre- ~ bene dobro se razvija, dobro me, količinu, vrednost, visinu; raste; è venuto ~ dal nulla uzdi- un vecchio sull’ottantina sta­ gao se ni iz čega; ti­ are ~ figli r rac u osamdesetim godinama; odgajati decu; i prezzi contìnua- pesa sui trecento chili težak je no ad andare ~ cene stalno ra- oko 300 kila; una bicicletta che stu; metter ~ casa urediti kuću; vale sulle trentamila lire biciklS (con ellissi del verbo) ~! hajde- koji vredi oko trideset hiljada mo! na noge! ~ ~ hajde! daj!, lira; sarà alto sui due metri biće veselo! in ~! uvis. 2. prp. na, u, visok oko dva me­ra. 6. pred- t povrh, po; spaja se s određenim met, sadržaj; ~ questo argomen- članovima il, lo, l’ i, gli, la, 1’, le: to non voglio parlare o ovom sul, sullo, sull’, sui, sugli, sulla, predmetu ne želim da pričam; sull’, sulle. označava: 1. stanje un giudi­ io sulla poesìa moder- z u mestu (i fig.); il tappeto è sul na sud o savremenoj poeziji. 7.220
  • suoraosno­ , uzorak; giurare sull’ono- v sud m jug; a ~ est di Belgradore zakleti se čašću; ha fatto un jugoistočno od Beograda; Sudquadro ~ modello al­rui načinio t America Južna Amerika.je sliku po tuđem uzorku; un sudare intr. (prs. sudo) znojitiàbito ~ misura odelo po meri. se; ~ sui libri znojiti se nad kn-8. priložne izraze; prèndere sul jigama (mnogo učiti).serio shvatiti ozbiljno; decìdere sùdicio adj. nečist, prljav.~ due piedi (o sull’istante) odlu­ sudore m znoj.čiti odmah (ili smesta); esse­ e r sufficiente adj. dovoljan.sul punto di partire biti upravo suffisso m (gram.) sufiks, na-pred odlaskom; ~ per giù otpri- stavak.like. suggerimento m predlog, savet,suadente adj. ubedljiv; pomir- sugestija.ljiv; blag; umilan. suggerire tr. (prs. suggerisco)subacqueo adj. podvodni. predložiti; šapnuti; suge­ isati; rsubire tr. (prs. subisco) podne- suggeritore šaptač.ti; trpeti; ~ un esame podvrći se suggestione f sugestija, pre-ispitu. dlog.sùbito adv. odmah, smesta; ~ sughero m pluta; plovak; čep.dopo odmah zatim; ~ che čim, sugna f svinjska mast.tek što. sugo m sos.succèdere intr. (succèdo, suicida m i f samoubica.succès­ i, succiso) dogoditi se, s suino 1. adj. svinjski, praseći.desiti se; zbiti se; naslediti (a 2. m svinja.qn. koga) ~ al trono naslediti suo adj, prn. (suo, sua, suoi,presto. succedersi rfl. nizati se, sue) njegov, njen, svoj; a ~ tem-ređati se. po u svoje vreme.successivo adj. sledeći, nared- suòcera f tašta, svekrva.ni. succesivamente adv. potom, suòcero m tast; svekar. Skasnije; uzastopce. suola f đon; (teh.) podloga.successo m uspeh; hanno ot- suolo m tlo.tenuto un ~ stre­ itoso posti- p suonare intr, tr. (prs. suòno)gli su silan uspeh; senza ~ zvoniti; suonano le otto izbijabezuspešno. osam sati.succo m (pl. –cchi) sok; ~ di suono m zvuk; glas.frutta voćni sok. suora f časna sestra. 221
  • superare superare tr. (prs. sùpero) sussurrare tr. šaputati, savla­ ati; prevazići; ~ un esa- d prošaptati; mrmljati. me po­ožiti ispit; ~ una malat- l svago m razbibriga; zabava; tìa preboleti bolest; superato razonoda. prevaziđen. svanire tr. (prs. svanisco) superbo adj. ohol, ponosan; iščeznuti, nestati; izgubiti se. (fig.) divan; uno spettàcolo ~ svantaggio m zaostatak; razli- divan prizor. ka; nepovoljan položaj; neprili- superficie f (pl. –ci) površina; ka; siamo in ~ di due gol gubi- in ~ , alla ~ na površni. mo sa dva razlike. superiore adj. gornji; viši. svaporare tr. ispariti, izvetriti. superlativo 1. m superla- svariato adj. raznolik, raznovr- tiv. 2. adj. vrhunski; izvrstan; stan. uzvišen. sveglia f budilnik; buđenje. supermercato m samoposluga. svegliare tr. (prs. svéglio) budi- superstizioso adj. praznoveran, ti, probuditi. svegliarsi rfl. pro- sujeveran. buditi se. supino adj. koji leži na leđima; svelto adj. hitar, brz, okretan; cadere ~ pasti na leđa. una mente svelta bistra glava. supplemento m dodatak, do- svenire intr. (svengo, svenni, puna; ~ rapido doplata za brzi sono svenuto) onesvestiti se. voz. sventura f nesreća. supplica f molba. Svezia f Švedska. supporre tr. (suppóngo, suppó- sviluppare tr. (prs. sviluppo) si, suppósto) pretpostaviti; sup­ razviti, razvijati; paesi svilup- poniamo che... pretpostavimo pati razvijene zemlje. da... . sviluppo m razvitak, razvoj; pa- supremo adj. vrhovni; najviši; esi in via di ~ zemlje u razvoju. Corte suprema vrhovni sud; svincolamento m oslobađanje.T giudizio ~ strašni sud. surgelare tr. duboko zamrznu- Svìzzera f Švajcarska. svìzzero 1. adj. švajcarski. 2. m ti. Švajcarac. surgelato m zamrznuto jelo. svòlgere tr. (svòlgo, svòlsi, ho suscitare tr. (prs. suscito) iza­ svòlto) razviti, razvijati; odmo- zvati; pobuditi. tati, raširiti. svolgersi rfl. odvi- susina f šljiva (plod). jati se, događati se.222
  • tantosvolta f zavoj; prèndere la ~ za- svuotare tr. (prs. svuoto) praz-krenuti. niti, isprazniti. TT, t (ti) m i f T, t. taglio m rezanje, sečenje;tabaccheria f trafika. šišanje; skraćivanje; oštrica,tabacco m duvan. sečivo; pizza a ~ parče pice.tabella f tabela, tablica; spisak. tagliuzzare tr. (prs. tagliuzzo)tacchino m (zool.) ćurka. seckati, iseckati.tacco m potpetica, štikla. tale 1. adj. takav; un ~ ne­ o,ktaccuìno m notes, beležnica. neki; ~ e quale potpuno jed-tacere intr. i tr. (taccio, tacqui, nak, identičan; in tal caso u tomho taciuto) ćutati; zaćutati; slučaju. 2. prn. neko. talmenteprećutati; far ~ qn. ućutkati adv. toliko, tako.nekoga. talento m talent, dar.tacito adj. tih; ćutljiv; prećutan. talora adv. ponekad.tacitamente adv. ćutljivo, tiho; talpa f (zool.) krtica.prećutno. talvolta adv. katkad, ponekad,taglia f veličina, mera (odeće); koji put.porto la ~ 38 nosim broj 38. tamburo m bubanj, doboš; bat-taglialegna m inv. drvoseča. tere il ~ udarati u doboš; pistolatagliare tr. (prs. taglio) rezati, a ~ revolver.seći; ~ i capelli ošišati kosu; ~ tana f jazbina, jama, brlog.la strada preseći nekome put; tanica f kanta (za benzin), ka-un vino che taglia le gambe nister.vino koje obara (jako vino). ta- tanto 1. adj. toliko; mno-gliarsi rfl. poseći se. go, puno; tanti saluti! mnogo Ttagliatella f (ob. pl.) rezanac. pozdrava! tanti auguri! mnogotagliente adj. oštar. lepih želja! tante grazie! mno-tagliere m daska za sečenje. go hvala! tanti saluti! mnogotaglietto m (dim.) mala posekoti­ pozdrava! gliene ha dette tantena. svašta mu je rekao. 2. adv. toli- 223
  • tappa ko, tako; ionako; ~ meglio utoli- tassa f porez; taksa; ~ d’ iscri- ko bolje; ~ peggio utoliko gore; zione upisnina; ~ di soggiorno ~ ... quanto toliko... koliko; di ~ boravišna taksa. in ~ od vremena do vremena; da tassì m inv. taksi. ~ odavno, dugo. tastare tr. (prs. tasto) pipati; ~ tappa f etapa. il polso opipati puls. tapparella f roletna. tastiera f tastatura. tappeto m tepih, ćilim; prostir- tasto m dirka, tipka. ka; ~ da tavolo stolnjak. tattica f taktika. tappezzerìa f tapeti. tatto m čulo dodira; pipanje. tappezziere m tapetar. tatuaggio m tetovaža. tappo m čep; zapušač. tàvola f sto, trpeza; (asse) da- tardare (prs. tardo) 1. intr. za- ska; apparechiare la ~ prostreti kasniti, oklevati. 2. tr. zateza­i. t sto; méttersi a ~ sedersi ~ za- tardi adv. kasno; troppo ~ sesti za sto; ~ a vela daska za prekasno; più ~ kasnije; al più jedrenje; a ~ za stolom; mette- ~ najkasnije; fare ~ zakasniti; re (portare) in ~ izneti na sto, presto o ~ pre ili kasnije; me- poslužiti. glio tardi che mai (posl.) bolje tavolino m stočić; stare a ~ ra- ikad nego nikad; chi arriva tar- diti za stolom. di male alloggia (posl.) ko pre tàvolo m sto (radni, kuhinjski, u devojci, njemu devojka. restoranu). tardo adj. kasni, pozni; fino a tazza f; ~ da tè šolja za čaj; notte tarda do kasno u noć; tar- (vaso) wc šolja. da età duboka starost. te prn. 1. ti (pred lo, la, li, le, targa f ploča, pločica; tablica; ne); te ne darò tre daću ti ih tri. registarske tablice; numero di ~ 2. tebe; hanno cercato te tražili registarski broj. su tebe. tariffa f tarifa. tè m čaj; prenderemo una tazzaT tarlo m crv (u drvetu). tartaruga f kornjača. di ~ popićemo šoljicu čaja. teatrale adj. pozorišni. tartina f kriška hleba s nama­ teatro m pozorište; ~ lìrico ope­ zom. ra; ~ di prosa dramsko pozori­ tasca f džep; un orologio da ~ šte; ~ dei burattini lutkarsko džepni sat; rompere le tas­ he a c pozorište. qn. dosađivati nekome. tedesco 1. adj. nemački. 2. m224
  • tendaNemac; nemački jezik. temperino m perorez.tegame m tiganj. tempesta f oluja, vihor (i fig.);tégola f, -o m crep. c’è aria di ~ sprema se bura.tela f platno; (fig.) slika na plat­ tempia f slepoočnica.nu. tempio m hram; il teatro è untelecomando m daljinski ~ dell’arte pozorište je hramupravljač. umetnosti.teleferica f žičara. tempo m vreme; in ~, a ~ natelefonare tr. (prs. telèfono) te­ vreme; da ~ već poodavno; dilefonirati. ~ in ~ od vremena do vremena;telefonata f telefonski razgo- a suo ~ svoje­ obno; da (molto) dvor; fare una ~ telefonirati. ~ već dugo; al ~ di za vremetelefonino m mobilni telefon; ~ (čega); che ~ fa kakvo je vreme?cellulare mobilni telefon. fa bel ~ lepo je vreme; fa bruttotelefònico adj. telefonski. ~ ružno je vreme; primo ~ prvotelèfono m telefon; per ~ tele­ poluvreme; con un ~ simile pofonom; ti darò un colpo di ~ ovakvom vremenu; negli ulti-nazvaću te (telefonski). mi ~ tempi u poslednje vreme;telegiornale m TV dnev­ ik. n le prevvisioni del ~ vremenskatelegramma m telegram. prognoza; ~ da cani užasnotelenovela f serija. vreme; motore a due (quattro)telescopio m teleskop. tempi dvotaktni (četvorotaktni)televisione f televizija; ~ a co- motor.lori televizija u boji; ~ via cavo temporale m oluja, nevreme; sikablovska televizija. levò un gran ~ po­ igla se velika dtelevisore m televizor. oluja.tema m tema; pismeni zadatak; temporalesco adj. olujni.predmet (raz­ ovora). g temporaneo adj. privremen;temere intr. i tr. (prs. tèmo) bo­ prolazan. temporaneamentejati se, plašiti se; non lo temo nebojim ga se; temo che non ven- adv. privremeno. tenace adj. izdržljiv; žilav, upo- Tga bo­im se da neće doći. j ran.tempera f tempera. tenaglie f pl. klešta.temperato adj. umeren; clima tenda f šator; zavesa,temperata umerena klima. nastrešnica; piantare (o alzare)temperatura f temperatura. le tende razapeti šatore. 225
  • tendenza tendenza f sklonost, težnja; tentativo m pokušaj. smer. tentazione f iskušenje. tèndere (tèndo, tési, téso) 1. tr. teologico adj. (pl. -ci) teološki. nategnuti, napeti; ~ gli orec- teorico adj. teorijski, teoretski. chi napeti uši; ~ la mano a qn. tergicristallo m (autom.) brisač pružiti nekome ruku. 2. intr. stakla. težiti (a qcs. za čim); smerati terme f pl. banja; toplice. (šta). terminale adj. pogranični; tendone m velika nastrešnica. završni; stazione ~ krajnja sta- tenebre f pl. tmina, tama, nica. mrak. terminare tr. i intr. (prs. termi­ tenere tr. i intr. (tengo, tenni, no) završiti, dovršiti; završiti te­ uto) držati, zadržati; ~ in n se. mano držati u ruci; ~ la parola tèrmine m završetak, kraj; rok; održati reč; non ci tengo mol­o t (gram.) izraz, termin; ~ tècnico ne držim mnogo do toga; ~ la stručni naziv; mezzo ~ izlaz, iz- parola održati reč; ~ conto di govor; contratto a ~ ugovor na qcs. voditi računa o nečemu; ~ određeno vreme; entro i termini d’occhio držati na oku, ne gubi- prescritti u predviđenom roku; ti iz vida. tenersi rfl. držati se, a lungo ~ dugoročan; a breve ~ održavati se; ~ a galla održavati kratkoročan; a ~ dell’ articolo se na površini; ~ a disposizione 35 po članu 35; in altri termini di qn. biti kome na raspolagan- drugim rečima. ju. termometro m toplomer. tenerezza f nežnost. terra f zemlja; tlo; per ~ kop­ tènero adj. mek, mekan; (fig.) nom; (fig.) siamo a ~ gotovi nežan. smo; sotto ~ ispod zemlje; pre- tennis m tenis; giocare al ~ sa di ~ uzemljenje; piano ~ pri- igrati tenis; ~ da tàvolo stolni zemlje; ~ natale zavičaj.T tenis. tenore m način; ~ di vita životni terraferma f kopno. terranova m inv. njufaundlend standard. (pas). tensione f napetost. terrazza f terasa. tentacolo m (zool.) pipak. terrazzo m terasa, balkon. tentare tr. (prs. tento) poku­ ati, š terremoto m zemljotres. probati; iskušati. terreno 1. adj. zemaljski; pia­226
  • tinturano ~ prizemlje. 2. m zemljište, testaccia f glavurda.tlo; teren. testamento m testament,terrestre 1. adj. zemaljski; zaveštanje; Vecchio Testamentozemni; kopneni. 2. m i f stano- Stari zavet; Nuovo Testamentovnik (-ica) Zemlje. Novi zavet.terrìbile adj. strašan, užasan. testardaggine f tvrdoglavost.terribilmente adv. strašno, ne- testardo adj. tvrdoglav, svoje-verovatno. glav.terrore m strah, teror; užas; in- testimone m, testimonio m sve-cùtere ~ ulivati strah. dok; ~ oculare očevidac.terzo 1. adj. treći. 2. m; un ~ testimonianza f svedočanstvo.trećina; per conto terzi u korist testo m tekst.trećeg lica. tetto m krov.tesi f inv. teza, tvrdnja; ~ di lau- tettoia f nadstrešnica.rea diplomski rad. ti prn, ti (dat.); ~ scriveròteso p.p. od tendere; mano tesa pisaću ti; te, tebi (acc.); non ~pružena ruka; situazione tesa ho visto nisam te video.zategnuta situacija; avere i ner- tièpido adj. mlak.vi tesi biti napet. tifo m navijanje (u sportu).tesoro m blago, bogatstvo; (fig.) tifoso m navijač.~ mio! zlato moje! Ministero del timbro m pečat, žig; ~ a seccoTesoro ministarstvo finansija. suvi žig.tèssera f legitimaci­a, propu- j tìmido adj. plašljiv, bojažljiv.snica, članska karta. timore m strah, bojazan; strepn-tèssile adj. tekstilni. ja; incù­ere ~ zadavati strah. ttessuto m tkanina; tkivo; ~ di tinello m trpezarija (uz kuhin-lana vunena tkanina; ~ mus­ ju).colare mišićno tkivo. tingere tr. obojiti, ofarbati. tin-testa f glava; (fig.) pamet; si è gersi rfl. obojiti se; ofarbati se.messo in ~ che zabio je sebi uglavu da; tanto a ~ toliko po tinta f boja; dare una ~ obojiti; in ~ unita jednobojan. Tosobi; avere mal di ~ imati gla- tinteggiare tr. (prs. tinteggio)vobolju; passare per la ~ proći bojiti.kroz glavu, pasti na pamet; met- tintinnare tr. zvoniti, zvečati.tersi qcs. in ~ uvrteti sebi nešto tintura f bojenje, farbanje;u glavu. tinktura. 227
  • tipico tipico adj. tipičan. tipicamente titubante adj. kolebljiv, adv. tipično. neodlučan. tipo m uzorak; tip; sul ~ di po­ tivù f televizija. put. toccare tr. i intr. (prs. tócco) ta- tiramisù m inv. penasti kolač knuti; dirati; dostići; a chi toc- natopljen kafom ili alkoho­om i l ca? na koga je red? preliven čokoladom. tocco m dodir, udar; udar u zvo- tirannia f tiranija, ugnjetavan- no; komad; al ~ u jedan sat (u je. 13 sati). tirare tr. vući, povući; toga f toga (gornja haljina u sta- povlačiti; bacati; ~ un sas­ o s rom Rimu). baciti kamen; ~ a sorte ižrebati, tògliere tr. (tòlgo, tòlsi, tòlto) izvući žrebom; tirarsi dietro qn. oduzeti, oduzimati; ~ di mezzo povući za sobom nekoga; tirar odstraniti, ukloniti; mi hai tolto fuori izvući; tirar via odvući; ~ la parola da bocca uzeo si mi su le maniche zasukati rukave. reč iz usta; ~ gli ostacoli uklo- tiratore m (f -trice) strelac. niti prepreke. togliersi rfl. uklo- tiro m vučenje; vuča; bacanje (u niti se; non riesco a togliermi sportu); gađanje, pucanje; hitac questa idea dalla testa ne mogu (u sportu); bestie da ~ tegleće da se oslobodim te pomisli. životinje; ~ libero slobodno ba- tollerante adj. snošljiv, strpljiv, canje (u košarci); arma da ~ tolerantan. vatreno oružje; ~ di punizione tomba f grob; grobnica; ~ del slobodan udarac; ~ di rigore je- Milite Ignoto grob neznanog danaesterac. junaka. tirrènico adj. tirenski. tombarolo m skrnavitelj gro- titolare m titular, nosilac zvan- bova. ja; vlasnik. tonare intr. (prs. tuòno) grme­i. t tìtolo m naslov, natpis; titula; tondo adj. okrugao, obao; cifraT naziv; dokument, isprava; ~ di studio stepen obrazovanja; tonda okrugao broj. tònico adj. tonski; sìllaba toni- školska kvalifikacija; a ~ di ca naglašen slog. compenso kao naknada; a ~ tonnellata f tona. gratuito besplatno; ~ di cre- tono m ton; zvuk. dito vrednosni papir; ~ di Stato tonsilla f ( anat.) krajnik. državna obveznica. topo m (zool.) miš; ~ campa-228
  • tradurregnolo poljski miš. torto m krivica; aver ~ ne biti utopolino m mali miš. pravu, grešiti.torace m (anat.) grudni koš. toscano 1. adj. toskanski. 2. mtorbido adj. mutan, tmuran; pe- (f -a) Toskanac.scare nel ~ loviti u mutnom. tosse f kašalj; ~ caninatorcere tr. (prs. torcio) uviti, magareći kašalj.izviti, zavrnuti; ~ il collo a qn. tossire intr. (prs. tossisco)zavrnuti nekome šiju; non gli kašljati.sarà torto un capello neće mu totale 1. adj. potpun, ukupan,faliti ni dlaka s glave. torcersi totalan. 2. m ukupna svota, zbir.rfl. previjati se, grčiti se. totocalcio m fudbalska kladi­torcia f baklja; ~ elèttrica (dže­ onica.pna) baterijska lampa. tovaglia f stolnjak.torcicollo m ukočenost vrata; ho tovagliolo m ubrus, salveta.preso un ~ ukočio mi se vrat. tra prp. među, između; v. fra;tormentare tr. (prs. tormén- ~ due fuochi između dve vatre;to) mučiti, kinjiti; tormentato ~ di noi među nama; ~ l’ altroizmučen, napaćen. tormentarsi između ostalog; ~ le lacrimerfl. mučiti se. kroz suze; ~ poco uskoro.tormento m muka, patnja. traboccare tr. (prs. trabocco)tornare intr. (prs. tórno) vratiti prelivati se, presipati se.se, vraćati se. traccia f trag, sled; (abbozzo)torneo m turnir. nacrt; seguire la ~ di qn. poćitoro m bik; Toro Bik (horo- čijim tragom.skopski znak). tradimento m izdaja; alto ~ ve-torre f toranj; kula. leizdaja; a ~ izdaj­ ički, mučki. ntorrente m potok, mala reka; tradire tr. (prs. tradisco) izda­bujica; poplava. ti; izneveriti; ~ un segreto odatitòrrido adj. žarki, vrući; tajnu.un’esta­e torrida vruće leto; tzona torida (geogr.) tropski traditore m (f -trice) m izdaj- nik, izdajica. Tpojas. tradizione f (usmeno) predanje,torso m trup; torzo, gornji deo tradicija; ~ orale usmena tradi-tela. cija.torta f torta. tradurre tr. (traduco, tradussi,tortellini m pl. punjena testeni­ a. n tradótto) prevesti, prevoditi. 229
  • traduzione traduzione f prevođenje, pre- tranquillo adj. miran, spo- vod. kojan; tih; sta ~, stia ~ budi tràffico m saobraćaj; promet; ~ miran, budite mirni; ne brinite. stradale, drumski saobraćaj. tranquillamente adv. mirno, tragedia f tragedija. spokojno. traghetto m skela; trajekt, fe- transito m prolazak, prolaz, ribot. tranzit; visto di ~ tranzitna viza. tràgico adj. tragičan. tragica- trapano m bušilica; burgija. mente adv. tragično. trapiantare tr. (prs. trapianto) tragitto m prelaženje, prolaz; presaditi. put. trappola f klopka, zamka. traguardo m cilj; odredište. trarre tr. (traggo, trassi, trat- trainare tr. vući, povlačiti; te- to) vući, izvući, izvlačiti; uzeti, gliti. uzimati; ~ in ingan­ o dovesti u n traino m vuča, vučenje; tegljen- zabludu, prevariti: ~ orìgine da je. poticati od; ~ in errore navesti tralasciare tr. (prs. tralascio) na grešku. izostaviti, ispustiti, propustiti. trascinare tr. (prs.trascino) tram m inv. tramvaj. vući, povlačiti; tegliti. trasci- tramandare tr. (prs. tramando) narsi rfl. vući se, povlačiti se. predati; preneti, prenositi (s ko- trascórrere (trascórro, trascór­ lena na koleno). si, trascórso) 1. tr. provesti, tramite prp. posredstvom, provoditi. 2. intr. proći, pro­ preko. laziti; gli anni della gioventù tramontare tr. zaći, zalaziti (o trascórrono veloci godine mla­ Suncu). dosti brzo prolaze. tramonto m zalazak Sunca; trascurare tr. (prs. trascuro) (fig.) svršetak; è giunto al ~ del­ za­ emariti, zanemarivati. n la vita stigao je na kraj života. trasferibile adj. prenosiv.T trampolino m trambulina; (fig.) odskočna daska. trasferimento m prenos, prenošenje; selidba, preseljen- tranne prp. osim, izuzev; ~ che je. osim, ako. trasferire tr. (prs. trasferisco) tranquillità f mirnoća, mir. premestiti; preneti; preseliti. tranquillizzare tr. (prs. tran­ trasformare tr. (prs. trasformo) quillizzo) umiriti, smirivati. pretvoriti.230
  • trombatrasformazione f preobražaj; trattorìa f gostionica, krčma.transformacija; pretvaranje, trave f greda, balvan.promena. traversata f prelaz; put prekotrasméttere tr. (trasmétto, tra­ mora, reke i sl.smisi, trasmésso) predati, pre­ tre num. tri; troje, trojica; chi fanositi; emitovati. da sé fa per ~ (posl.) uzdaj se utrasmissione f prenos; emisija se i u svoje kljuse.(radio, TV). treccia f pletenica.trasparente adj. providan, pro- Trecento m četrnaesti vek.ziran. trédici num. trinaest.trasportare tr. (prs. traspòrto) tregua f primirje; zatišje; zastoj,preneti, prenositi, prevoziti. predah; senza ~ neprestano.trasporto m prevoz; mezzo di tremare intr. (prs. trèmo) drh­~ prevozno sredstvo; Ministe- tati; (fig.) strepiti (od čega); ~ro dei trasporti Ministarstvo dal freddo drhtati od zime; tre-saobraćaja; ~ pubblico javni mante drhtav, uzdrhtao.saobraćaj. tremendo adj. strašan, straho-trattamento m obrada; prerada; vit, užasan.postupak, tretman; lečenje. treno m voz; ~ diretto brzi voz;trattare tr. i intr. (prs. tràtto) ~ direttissimo ekspresni voz.obrađivati; tretirati; baviti se; po­ trenta num. trideset.stupati (s kim); rukovati (čim); di trentèsimo 1. adj. trideseti. 2.che si tratta? o čemu se radi? sì m trideseti deo.tratta di... radi se o... triangolare adj. trougaoni.trattato m rasprava; ugovor; ~ triangolo m trougao.di pace mirovni ugovor. tribuna f tribina.trattenere tr. (trattengo, trat­ tribunale m sud.tenni, trattenuto) zadržati, za­ trimestrale adj. tromesečni.državati. tratenersi rfl. zadržati trionfo m trijumf; slavlje; po-se; uzdržati se.trattino m crtica. beda. triste adj. žalostan, tužan; ~ per Ttratto m potez, crta; deo (puta); la sconfitta žalostan zbog pora­odlazak; nell’ultimo ~ u po­ za.slednjoj deonici; ad un ~, d’un ~ tristezza f žalost, tuga.iznenada; ~ di mare deo obale. tritare tr. seckati, mrviti.trattore m traktor. tromba f truba; ~ d’elefante 231
  • trombone surla; ~ d’aria tornado. tuffare tr. potopiti, zaroniti. trombone m trombon. tuffarsi rfl. skočiti u vodu; za- troncare tr. okrnjiti; potkresati, roniti, zagnjuriti. preseći; prekinuti. tuffo m skok u vodu; zaranjan- tronco m stablo, deblo; un ~ di je, gnjuranje. strada deo puta. tumido adj. naduven; nabu- trono m presto, tron. breo. troppo adv. previše; ~ poco tumore m tumor, izraslina. pre­ alo; ~ presto prerano; m tumulo m nadgrobni spomenik; non mi piace ~ ne sviđa mi se grob. naročito. tumulto m gungula, metež; trota f (zool.) pastrmka. buka. trovare tr. (prs. trovo) naći, tuo adj. i prn. (tuo, tua, tuoi, na­aziti; andare a ~ qn. pose- l tue) tvoj (tvoja, itd.); hai porta- titi koga; come trovi quel film? to il ~ apparecchio fotogràfico? kako ti se dopao onaj film? tro- jesi li poneo svoj foto-aparat? vo che hai fatto bene smatram tuono m grom, grmljavina; tut- da si dobro uradio. trovarsi rfl. njava. nalaziti se; qui mi trovo bene tuorlo m žumance. ovde mi je dobro; ~ d’ accordo turbamento m uznemirivanje, dogovoriti se. smetanje. truccare tr. šminkati, našmi- turbare tr. (prs. turbo) pomu­ kati. titi; uznemiriti. trucco m šminka; (fig.) trik; turchese adj. tirkizno plavo. varka. turchino 1. adj. tamnomodar, truppa f četa; skup; le truppe tir­ izan. 2. m tirkiz. k voj­ ka, trupe. s turco 1. adj. turski; bagno ~ tu prn. ti; diamoci del ~ govori­ tursko kupatilo, amam. 2. m (f mo jedan drugome »ti«. -a) Turčin, turski jezik.T tubercolosi f tuberkuloza. tubetto m tuba; il ~ del dentifri­ turismo m turizam. turista m i f turista, turistkinja. cio tuba od paste za zube. turno m red; smena; dežurstvo; tubo m cev; ~ dell’ acqua vodo- è il mio ~ na mene je red; medi- vodna cev; ~ di scarico odvod- co di ~ dežurni lekar. na cev; (fig.) non capire un ~ di tuta f radno odelo, kombinezon; qcs. nemati pojma sa čime. ~ sportiva trenerka.232
  • ufficiotutela f starateljstvo; tutorstvo; sasvim; da per ~ (dappertutto)~ dell’ambiente zaštita prirodne svuda, posvuda; ~ quanto bašsredine. sve, sve odreda; ~ bene? jel svetuttavìa adv. ipak, svejedno. u redu? tutt’intorno svuda uo-tutto adj. sav, ceo, čitav; del kolo; Tutti i Santi Svi sveti, 1.~ sasvim; in ~ u svemu; tutti e novembar.due obojica, oboje; tutti quanti tuttora adv. još; još uvek.svi; ~ d’un colpo naje­ anput, d TV (tivù) f (televisione) televi­iznenada; questo è ~ to je sve; zija.a tutt’oggi sve do danas; del ~ UU, u f i m U, u. ciso) ubiti, usmrtiti. uccidersiubbidiente adj. poslušan, po- rfl. ubiti se; poginuti.koran. uccisione f ubistvo.ubbidire intr. (prs. ubbidisco) udienza f slušanje; audijencija;slušati (nekoga), biti poslušan. (prav.) ročište.ubicazione f položaj, smeštaj, udire intr. (odo, udii, udito)lokacija. čuti; slušati.ubriacare tr. opiti, opijati, na- udito m sluh, čulo sluha.piti. ubriacarsi rfl. opiti se; uditore m (f –trice) slušalac.pijančiti. uffa! excl. uh! (usklik nestr-ubriaco 1. adj. pijan, pripit; ~ pljenja).fradicio mrtav pijan. 2. m pija- ufficiale 1. m službenik, fun-nica, pijanac. kcioner; ~ giudiziario sud-uccellare tr. loviti ptice; (fig.) ski izvršitelj; ~ di stato civi-prevariti, namagarčiti. le matičar. 2. adj. služben;uccellino m (dim.) ptičica. zvaničan; Gazzetta Ufficialeuccello m ptica; ~ cantatore pti­ Službeni list. ufficialmente Uca pevačica; ~ di passo ptica se­ adv. zvanično.lica; ~ mosca kolibri. ufficio m ured, kancelarija; po-uccìdere tr. (uccido, uccisi, uc­ slovnica; ~ postale pošta; ore d’ 233
  • ugello ~ radno vreme; ~ collocamento ultrasensibile adj. izuzetno zavod za zapošljavanje; ~ infor- osetljiv. mazioni biro za informacije. ultraterreno adj. nadzemalj- ugello m (teh.) mlaznica, briz- ski. galjka, dizna. umanesimo m humanizam. uguaglianza f jednakost; rav- umanità f čovečanstvo; čov­ nopravnost. ečnost. uguagliare tr. izjednačiti; po- umanitario adj. humanitaran, ravnati; biti jednak; izjednačiti dobrotvoran. se. umano adj. ljudski; il genere uguale adj. jednak, ravan (neko­ ~ ljudski rod; essere ~ ljudsko me); ~ di età jednakog uzrasta. biće; scienze umane nauke o ugualmente adv. jednako; sve­ čoveku. jedno; ipak. umidità f vlaga. ùlcera f čir; soffrire di ~ allo ùmido 1. adj. vlažan. 2. m vla­ stomaco bolovati od čira na ga; carne in ~ dinstano meso. želucu. ùmile adj. ponizan; skroman. ulteriore adj. kasniji; naknadni. umiliante p.p. i adj. ulteriormente adv. kasnije, po- ponižavajući. tom; naknadno. umiliare tr. (prs.umilio) ponizi- ultimare tr. (prs. ultimo) ti, ponižavati. dovršiti, završiti; ultimato umiltà f poniznost; skromnost. završen. umore m raspoloženje; ćud, ùltimo adj. poslednji, zadnji; narav, karakter; di buon ~ do- krajnji; ultime notizie posled­ je n bro raspoložen; di cattivo ~ vesti; da ~, in ~ najzad; fino all’ neraspoložen. ultimo sve do kraja; termine ~ umorìstico adj. humorističan. krajnji rok; hai sentito l’ultima? un v. uno. jesi li čuo najnovije (vesti)? unanime adj. jednoglasan. ultimamente adv. u poslednje uncinetto m igla za kukičanje. vreme. ùndici num. jedanaest.U ultra- (prefiks) preko-, ultra-, ungere tr. mazati; namazati; super-. podmazati. ungersi rfl. nama- ultramoderno adj. ultramode- zati se; umastiti se, uprljati se. ran. ungherese 1. adj. mađarski. 2. m ultrarapido adj. superbrz. i f Mađar, -ica; mađarski jezik.234
  • uscitaunghia f nokat. unto 1. adj. mastan; zamazan,ùnico adj. jedini; jedinstveni; fi- umazan. 2. m mast; masnoća.glio ~ jedinac. unicamente adv. uomo (pl. uòmini) čovek;jedino, samo. muškarac; da ~ ljudski; ~ d’ af-unicolore adj. jednobojan. fari poslovan čovek; ~ d’ onoreunificare tr. (prs. unifico) ujedi- častan čovek;niti; ujednačiti, izjednačiti. uovo m (pl. le uova) jaje; bian­unificazione f ujedinjenje; co d’ ~ belance; rosso d’ ~ujednačenje. žumance; ~ sodo tvrdo kuvanouniforme adj. jednolik; mono- jaje; uova stra­ azzate kajgana; pton. ~ al te­ ame jaje na oko; ~ di gunione f savez, zajednica; unija. Pasqua uskršnje jaje.unire tr. (prs. unisco) spojiti, urbano adj. gradski, urbani; vi-spajati; ujediniti; združiti, sasta- gile ~ saobraćajac.viti. unirsi rfl. spojiti se; pridru­ urgente adj. hitan, urgentan.žiti se. urgentemente adv. hitno.unità f jedinstvo; celina; ~ di urgenza f hitnost, neodložnost.misura jedinica mere. ùrgere intr. (prs. 3. urge) bitiunito adj. spojen; sjedinjen, hitan.ujedinjen; Nazioni Unite Uje- urlare intr. (prs. urlo) derati se;dinjene Nacije; Stati Uniti SAD; vrištati; urlikati.tinta unita jednobojno. urtare tr. i intr. (prs. urto) uda-universale adj. opšti, svestran; riti; gur­ uti, gurati; ~ contro nuniverzalan; Giudizio Universa- qcs. udarati o nešto.le Strašni sud. universalmente urto m sudar; udar, udarac.adv. opšte, univerzalno. usanza f običaj; navika.università f univerzitet. usare tr. (prs. uso) upotrebiti;universitario adj. univerzitet- koristiti.ski. usato adj. polovan, iznošen.universo m svemir, kosmos, va- uscio m vrata, kapija.siona; svet. uscire intr. (esco, uscii, usci-uno (un, una) num, adj, prn. to) izaći, izlaziti; è uscito ora U(služi i kao neodređeni član) izašao je sada.jedan; neko; a ~ a ~ (~ per ~, uscita f izlaz; (fig.) trovare una~ alla volta) jedan po jedan; gli via d’~ pronaći izlaz; ~ di sicu-uni e gli altri jedni i drugi. rezza izlaz u slučaju opasnosti. 235
  • uso uso m upotreba; primena; roku. 2. m korist. običaj; fuori ~ izvan upotrebe; utilitario adj. od koristi; è d’ ~ in Italia to je običaj u Ita- praktičan. liji. utilizzabile adj. upotrebljiv. usufruire tr. koristiti, iskoristi- utilizzare tr. koristiti, iskoristi- ti; uživati. ti; upotrebljavati utensile m oruđe; alatka. uva f grožđe; ~ secca suvo ùtile 1. adj. koristan; è ~ kori­ grožđe. sno je; in tempo ~ na vreme, u V V, v (vu) m i f V, v. vagone m vagon; ~ ristorante vacante adj. prazan, nepopun- kola za ručanje; ~ letto spavaća jen. kola. vacanza f (često pl.) letovanje, valere intr. (valgo, valsi, val­ o) s praznik; raspust; godišnji od- vrediti; valjati; koštati, staja- mor; le vacanze školski letnji ti; non vale nulla (o niente) ne raspust; essere in ~ biti na ra- vredi ništa; non vale la pena spustu; prendersi una ~ otići na ne vredi, ne isplati se, vale a odmor. dire che... znači da..., drugim vacca f krava; latte di ~ kravlje rečima... . mleko. valido adj. važeći; koji vredi; vaccinazione f vakcinacija. snažan, krepak. validamente vagabondo 1. adj. skitnički, adv. valjano; uspešno. lutajući. 2. m (f –a) skitnica, lu- valigia f kofer; putna tašna; far talica; besposličar. le valige pakovati se, spremiti vagare intr. (prs. vago) lutati, se za put. tumarati; skitati, potucati se. valle f dolina; a ~ dole, nizbr­V vaglia m (poštanska) uputnica; nalog za isplatu. do. valore m vrednost; vrlina; sen- vago adj. neodređen, nejasan; za ~, privo di ~ bezvredan; ~ di ljubak; mio. mercato tržišna vrednost.236
  • vevaluta f valuta; moneta; ~ este- pari.ra devize. vaporetto m mali parobrod;valutazione f procena. motorna barka.vàlvola f ventil; ~ di sicurezza vaporizzare tr. (prs. vaporizzo)sigurnosni ventil; è saltata una ispariti.~ izbio je osigurač; ~ cardiaca varcare tr. (prs. varco) preći;srčani zalistak. prekoračiti; ~ tutti limiti prećivandalico adj. (pl. –ci) vandal- sve granice.ski; rušilački. variabile adj. promenljiv, vari-vaneggiare tr. (prs. vaneggio) jabilan.buncati; trabunjati, bulazniti. variare (prs. vario) 1. tr. pro-vanga f ašov. meniti; menjati. 2. intr. prome-vaniglia f vanila. niti se; menjati se.vanità f sujeta, taština; varicella f ovčije boginje.umišljenost. varietà f raznolikost, raznovr-vanitoso adj. sujetan, tašt; snost; ~ di colori šarenilo; ~ deiuobražen. cibi velik izbor jela.vano 1. adj. uzaludan; su- vario adj. različit, raznolik;jetan; prazan; 2. m otvor u ša­ en; articoli vari razna roba; rzidu; šupljina; ~ portabagagli tempo ~ promenljivo vreme;prtljažnik (u automobilu). varie volte više puta; da varivantaggio m prednost; nadmoć; anni od pre nekoliko godina.korist; dobitak; ricavare un ~ da variopinto adj. šaren.qcs. izvlačiti korist iz nečega; vasca f kada; korito; ~ da bagnoandare a ~ di qn. biti kome od kada.koristi. vascello m brod.vantare (prs. vanto) tr. hvaliti, vaso m sud, posuda; vaza;veličati. vantarsi rfl. hvaliti se, (anat.) krvni sud; ~ da fiori vazadičiti se; razmetati se (di qcs. za cveće.nečim); ponositi se. vassoio m poslužavnik.vanvera adv. a ~ uprazno, na- vasto adj. prostran, širok; ogro-sumice. man.vapore m para; isparenje; navea ~ pa­ obrod; bagno a ~ par- r ve = vi pron. vam; (ispred lo, la, lì, le, ne); non ve lo dirò neću Vno kupatilo; a tutto ~ punom vam to reći; chi ve lo dice? koparom; cuocere a ~ kuvati na vam to kaže? 237
  • vecchia vecchia f starica, baba. spu­ titi jedra. s vecchiaia f starost. velare tr. (prs. vélo) pokri- vecchio 1. adj. star. 2. m starac. ti ve­om, prekriti se (di qcs. l vedere tr, intr. (vedo, vidi, vi­ to s nečim). o veduto) videti; gledati, ugle- veleno m otrov. dati; far ~ qcs. a qn. pokazati velenoso adj. otrovan; (fig.) pa- nešto nekome; gliela faremo ~ kostan, zloban; pun mržnje. ! pokazaćemo mi njemu! farsi ~ velo m veo. pokazati se, pojaviti se; si vede veloce adj. brz, hitar. veloce- che... vidi se da..., očigledno je mente adv. brzo. da...; non vedo l’ ora di partire velocità f brzina; lìmite màssi­ jedva čekam da krenem; anda- mo di ~ najveća dopuštena br­ re a ~ qn. posetiti nekoga; ve- zina. dersela qcs. con qn. raspraviti vena f vena; krvni sud; žila; nešto sa nekim. (fig.) žica; dar; essere in ~ biti védova f, –o m udovica, udovac; raspoložen; non sono in ~ di ~ nera crna udovica (pauk). cantare ne peva mi se. veduta f pogled, panorama; vi- vendemmia f berba (grožđa); in dik; di qui si gode una splendida piena ~ u jeku berbe. ~ odavde se pruža divan pogled; vendemmiare tr. i intr. (prs. uomo di larghe vedute čovek vendemmio) brati grožđe. širokog duha (shvatanja). véndere tr. (prs. véndo) proda­i, t vegetale 1. adj. biljni. 2. m bilj- prodavati; ~ a caro prezzo sku- ka; (pl.) rastinje. po prodavati. veglia f bdenje; nespavanje. vendetta f osveta. vegliare intr, tr. (prs. vèglio) vendicare tr. (prs. véndico) probdeti, biti budan; paziti (su osve­iti. t qn. na nekoga), bdeti (nad véndita f prodaja; ~ promozio- kim); ho ve­ liato fino a tarda g nale reklamna prodaja. notte bio sam budan do kasno venditore m prodavac; ~ am­ u noć. bulante ulični prodavac. veicolo m vozilo; prevozno venerdì m petak.V sredstvo. vela f jedro; barca a ~ jedrilica; vèneto 1. adj. mletački, veneci- janski; iz po­ rajine Venecije. 2. k nave a ~ jedrenjak; spiegare le m (f –a) stanovnik Venecijanske vele ra­ viti jedra; calare le vele z pokrajine.238
  • verticaleveneziano adj. venecijanski. vergogna f sramota; stid; sra­venire intr. (vengo, venni, ve­ mežljivost.nuto) doći, dolaziti; stići, pri- vergognarsi rfl. (prs. mi vergo-speti; far ~ pozvati; naručiti; gno) stideti se (di qcs. nečega),dopremiti; ~ incontro izaći u sramiti se.susret; ~ fuori izaći; ~ a cono- verifica f provera, kontrola;scenza di qcs. saznati nešto; mi overavanje.é venuto in mente ora che... sad verità f istina; istinitost; in ~ ,sam se setio da...; un va e vie- per la ~ uistinu; in ~ vi dico zai-ni gužva; quanto viene? koliko sta vam kažem; a dire la ~ istinikošta? za volju.ventaglio m lepeza. verme m crv; glista; ~ solitarioventesimo adj. dvadeseti. pantljičara.venti num. dvadeset. vernice f boja, farba; lak; ~ pervento m vetar; spira un legge­ o r le unghie lak za nokte.~ lagan vetar duva; giacca a ~ vero adj. 1. adj. istinit; istinski;vindjakna. è ~ istina; (è) ~? je li? zar ne? 2.ventre m stomak, trbuh. m istina. veramente adv. zaista,venturo adj. budući, idući, uistinu, stvarno.sledeći. versamento m prolivanje, si­verbo m glagol; ~ ausiliare panje; (fin.) uplata.po­ oćni glagol; ~ irregolare m versare tr. (prs. vèrso) proli­i, tnepravilan glagol; ~ riflessivo sipati; ~ vino in un bic­ hiere si- cpovratni glagol. pati vino u čašu.verde 1. adj. zelen; divenir ~ versione f verzija; oblik, vari-pozeleneti. 2. m zelena boja; janta.zelenilo; ~ pubblico gradsko verso 1. m stih; način; pravac;zelenilo. smer. 2. prp. prema, ka; oko; uverdura f povrće, zelenilo; ~ di blizini; ~ casa prema (ka) kući;stagione sezonsko povrće. ~ mez­ ogiorno oko podne; abi- zvérgine 1. adj. devičanski; fore­ ta ~ la piazza stanuje negde usta ~ prašuma; olio ~ nerafini- blizini trga.rano ulje; lana ~ prirodna vuna;terra ~ neobrađena zemlja. 2. vertebrale adj. (anat.) kičmeni; colonna ~ kičma. Vf Vergine Devica (horoskopski verticale adj. uspravan, verti-znak). kalan. 239
  • vertigine vertigine f vrtoglavica. ~ na pola puta; per ~ di pu­em. t vescica f bešika. 2. m znak po­aska; dare il ~ dati l vescovo m biskup. znak za start. 3. adv. odlazi! vestaglia f kućna haljina. andare ~ otići; volar ~ odlete- veste f haljina; odelo. ti; cacciare ~ oterati; e così ~ i vestiario m odeća; haljine. tako dalje; su ~ hajde ! vestigio m (pl. vestigi m i ve- viaggiare intr. i tr. (prs. viàg- stigia f) trag, ostatak; ruševine, gio) putovati; proputovati. razvaline. viaggiatore m putnik; (f –trice) vestire tr, intr. (prs. vesto) 1. tr. putnica. obući, oblačiti, odevati. 2. intr. viaggio m putovanje, put; fare oblačiti se; ~ con elegan­ a ele- z un ~ putovati; essere in ~ biti gantno se odevati; era vestito da na putu; ~ di nozze bračno pu­ festa bio je svečano obučen. ve- tovanje; ~ d’affari službeno pu- stirsi rfl. obući se, oblačiti se. tovanje; ufficio viaggi putnička vestito m odelo; haljina; ~ da agencija; buon ~! sretan put! uomo muško odelo; ~ da donna dare il buon ~ poželeti nekome ženska haljina; ~ da galla ple- sećan put. sna haljina. viale m bulevar; aleja, drvored. veterinario m veterinar. viavai m inv. kretanje tamo-va­ vetrata f staklena vrata; veliki mo; gužva. stakle­ i prozor; vitraž. n vice- (prefiks) pod-. vetrina f izlog; vitrina. vicenda f do­ ivljaj, događaj, ž vetro m staklo; di ~ staklen. slučaj. vetta f vrh (planine); (fig.) vrhu- vicepresidente m i f potpred- nac; giùngere in ~ stići na vrh. sednik ,(-ica). vettura f kola; vagon; prevoz; viceversa adv. obratno, obrnu­ lettera di ~ tovarni list. to. vi 1. prn. pl. vas, vama; vi co- vicina f komšinica. nosco tutti sve vas poznajem. 2. vicinanza f blizina; in ~ blizu; adv. ovde, tu; tamo; non ~ trovo nelle vicinanze della città u differenza ne nalazim razlike u okolini grada.V tome. via 1. f put, ulica; àbito in ~ vicino 1. adj. blizak; susedan. 2. adv. prp. ~ a blizu; da ~ izbliza. Mazzini nùmero tre stanujem u 3. m komšija. ulici Mazzini broj tri; a mez­ a z vìcolo m uličica, sokak; ~ cieco240
  • virgoletteslepa ulica, ćorsokak. nju; turista.video m video (televizijska sli- villeggiatura f letovanje; anda-ka; televizijski snimak). re in ~ otići na le­ovanje. tvideocassetta f videokaseta. vìncere tr, intr. (vinco, vìnsi,videogioco m video-igra. vinto) pobediti; osvojiti; ~ lavideoregistratore m video- scommessa dobiti opkladu; ~ larekorder. partita dobiti utakmicu.vietare tr. (prs. vièto) zabrani­ vincitore m pobednik; dobit­ti; vietato fumare zabranjeno nik.pušenje. vincolante adj. obavezujući,vigilante m čuvar; nadzornik. obavezan.vigilanza f nadzor. vincolare tr. (prs. vincolo) ve-vìgile 1. adj. budan; pozoran; zati, privezati; obavezati.sotto l’occhio ~ del regista pod vincolo m veza; obaveza; i vin-budnim okom režisera. 2. m coli del sangue krvne veze.stražar; ~ urbano saobraćajac; ~ vino m vino; ~ rosso crno vino;del fuoco vatrogasac. ~ bianco belo vino; ~ rosé rozevigliacco m (pl. –cchi) (f –a) vino.kukavica; bednik, podlac. viola 1. adj. inv. ljubičast. 2. fvigna f vinograd. (bot.) ljubičica.vignetta f crtež; karikatura. violazione f kršenje; povreda;vigore m snaga, moć, energija; skrnavljenje.entrare in ~ stupiti na snagu; in violento adj. nasilan; silovit;pieno ~ u punoj snazi; essere in že­ tok; agresivan. violente- s~ biti na snazi, važiti. mente adv. silno, žestoko.vigoroso adj. snažan, krepak, violenza f nasilje; con ~ silom.energičan. vigorosamente adv. violinista m i f violinist, violi­snažno, energično. nistkinja.vile 1. adj. strašljiv; podao; be- violino m violina; primo ~ prvadan, sraman. 2. m strašljivac; violina; chiave di ~ violinskikukavica. ljuč.villa f vila. violoncello m violončelo.villaggio m selo; ~ turisticoturističko naselje; ~ olimpico vióttolo m puteljak, staza. virgola f zarez, zapeta. Volimpijsko naselje. virgolette f pl.navodnici; travilleggiante m gost na letova­ virgolette među navodnicima. 241
  • virtù virtù f vrlina, moć, sposobnost; di ~ teleće pečenje. in ~ di qcs. na osnovu čega, vittima f žrtva. zahvaljujući čemu. vittòria f pobeda; riportare una viscere m (pl.) utroba; iznutri- bella ~ izvojevati lepu pobe­ u; d ce. ~ fuori casa pobeda u gostima; visìbile adj. vidljiv, vidan; è ~ ~ in casa pobeda kod kuće (u može se videti. visibilmente fudbalu). adv. vidljivo. vivace adj. živahan, živ. visione f vid; uglađenost; vivente adj. živ, u životu. viđenje; prender ~ di qcs. pre- vìvere (vivo, vissi, vissuto) 1. gledati nešto; prima ~ premije- intr. živeti; finché vivrò do­ le k ra. poživim. 2. tr. proživeti; ~ una vìsita f poseta; razgledanje; vita tranquilla provoditi miran pre­ led; ~ di controllo kontro- g život. 3. m življenje, život. lni pregled; ~ doganale carinski vìveri m pl. hrana, namirnice. pregled; andare in ~ da qn, fare vivo 1. adj. živ, živahan; a viva una ~ a qn. posetiti nekoga. voce živom rečju; farsi ~ javi- visitare tr. (prs. visito) poseti­i; t ti se, dati glasa od sebe; fatti ~ pregledati. !javi se! 2. m živ čovek; pùngere visitatore m posetilac; (f –trice) qn. nel ~ ubosti koga u živac. posetiteljka. vizio m porok; mana, nedosta- viso m lice; obraz. tak; ~ di fabbricazione fabrička vista f vid; pogled; izgled; pun­o t greška; pieni di vizi pun poro- di ~ gledište; a prima ~ na prvi ka; avere il ~ del bere biti sklon pogled; lo conosco di ~ poznajem piću. ga iz viđenja; esse­ e in ~ biti na r vocabolario m rečnik. vidiku; a ~ d’occhio dokle se po- vocale f samoglasnik, vokal. gled pruža; essere in ~ biti pred voce f glas; ad alta ~ naglas, očima; biti na vidiku. glasno; a una ~ uglas; sotto ~ vita f život, življenje; stas, tiho; corre ~ priča se; spargere struk; a ~ doživotno; ~ da cani la ~ širiti glasine. pasji život; dare la ~ a qn. roditi voga f veslanje; essere in ~ bitiV nekoga. vite 1. f (bot.) vinova loza. 2. u modi; una canzone in ~ pe­ ma u jeku. s zavrtanj, šraf. voglia f želja; volja; avere ~ di vitello m tele; teletina; arrosto qcs. osećati želju za čim; ho ~242
  • vorticedi camminare želim da hodam mia ~ protiv moje volje; a ~ po(šetam); mi viene la ~ di lègge­ er volji, po želji.želim da čitam. volontario 1. adj. dobrovoljan.voi prn. vi; vas; dare del ~ a 2. m dobrovoljac.qn. govoriti nekome na »Vi«; volpe f (zool.) lisica, lisac.persirati. volta f put, mah; okret; qualche ~volante 1. adj. leteći; foglio ~ ponekad; una ~ jednom; una buo-le­ak. 2. m upravljač, volan (na t na ~ već jednom; c’era una ~ biloautu). nekad; ~ per ~ svaki put; un’al­ra tvolantino m letak. ~ drugi put; è a ~ di red je na; unvolare intr. (prs. vólo) leteti; ~ po’ alla ~ malo-pomalo; ogni ~via odleteti. che...sva­ i put kada...; svod, luk; kvolentieri adv. rado, vrlo rado, co­ truito a ~ zasvođen. sdrage vo­je; mal ~ nerado. l voltare (prs. vòlto) 1. tr. obrnu­volere tr, intr. (voglio, volli, vo- ti, okretati. 2. intr. okrenuti; ~ aluto) hteti, želeti; imati volju; ~ destra zakrenuti udesno; volti abene a qn. voleti nekoga; vole­ o v sinistra okrenite ulevo. voltarsidire che... hteo sam reći da...; ci rfl. okrenuti se; ~ contro qn. po-vuole pazienza po­rebna je str- t buniti se protiv koga.pljivost; volerci biti potreban; volto m lice; (fig.) izgled, ka-ci vogliono soldi per questo po- rakter.treban je novac za to; cosa vuol volume m volumen; obim; tom,dire questa cosa? šta znači ovo? knjiga; tenere la radio a pienoquanto vuole per la casa? koli- ~ radio pojačan do kraja; operako tražite za kuću? contro il mio in quattro volumi delo u četiri~ protiv moje volje. toma.vòlgere (vólgo, volsi, vòlto) 1. voluttà f naslada, slast;tr. okrenuti, okretati; uperiti; ~ uživanje.lo sgu­ rdo upraviti pogled; 2. a vomitare tr. (prs. vomito)intr. skrenuti; la strada volge a povraćati; bljuvati.destra ulica skreće udesno. vol- vongola f (zool.) vrsta školjke;gersi rfl. okrenuti se (a qcs. ka spaghetti alle vongole špagetičemu); posvetiti se (nečemu).volo m let; prèndere il ~ pole­ sa školjkama. vorace adj. proždrljiv; nezasit. Vteti, odleteti. vortice m vrtlog; vir; ~ d’ariavolontà f volja, želja; contro la vihor. 243
  • vostro vostro adj. i prn. vaš, vaše; la Vo- vuotare tr. (prs. vuòto) ispraz­ stra Maestà Vaše veličanstvo. niti; ~ un bicchiere iskapiti votare tr. (prs. voto) glasati; čašu. ~ per qn. glasati za nekoga; ~ vuoto 1. adj. prazan; un appar­ contro glasati protiv. tamento ~ prazan stan; a stomaco voto m ocena (u školi); glas (pri ~ na prazan želudac; è tor­ ato a n glasanju); brutti voti ~ loše oce- mani vuote vratio se praz­ ih ruku. n ne; un insegnante stretto nei voti 2. m praznina; il loro piano è an- nastavnik koji stro­ o ocenjuje. g dato a ~ njihov je plan propao; un vulcano m vulkan. assegno a ~ nepokriven ček. vulnerabile adj. ranjiv. W W,w m dubl-ve. kaubojski film. wafer m napolitanka, punjeni whisky m inv. (eng.) viski. biskvit. wigwam m (eng.) vigvam, walkie-talkie m inv. (eng.) indijanski šator. voki-toki. windsurf m (eng.) vindsurf. walkman m (eng.) vokmen. word processor m inv. (eng.) week-end m (eng.) vikend. (rač.) tekst-procesor. western m (eng.) vestern, würstel m (nem.) viršla. X X,x f ili m inv. iks. mržnja prema strancima. xenofobia f ksenofobija, xilofono m (muz.) ksilofon.244
  • zoppicare YY,y f ili m inv. ipsilon. yogurt, yoghurt m (eng.)yacht m (eng.) jahta. jogurt.yard m (eng.) jarda. yuppie m (eng.) japi, mladiyoga m inv. joga. ambiciozni službenik. ZZ, z (zèta) f ili m c; dz. zerbino m otirač za noge.zabaglione m liker s jajima; zero m nula; non vale uno ~ nešato; krem od jaja, šećera i sla- vredi ni pišljiva boba; grado ~tkog vina. nulti novo.zafferano m (bot.) šafran. zia f tetka; strina; ujna.zaffiro m (miner.) safir. zigomo m (anat.) jagodica (nazaino m ranac. obrazu).zampa f šapa; a quattro zampe zio m (pl. gli zii) teča, stric; ujak.četvoronoške. zingaro m (f-a) Ciganin, -ka.zampogna f gajde. zitella f usedelica, neudata žena.zana f kolevka. zitto adj. koji ćuti; nem; star ~zanzara f komarac. ćutati; zitti! zitte! pst! tišina!zar m car. zoccolo m drvena klompa; ko-zarina f carica. pito; papak; postolje.zattera f splav. zodiaco m zodijak.zecca f krpelj. zolfo m (hem.) sumpor.zecchino m cekin, zlatnik; ~ d’ zona f predeo; pojas; područje,oro zlatni novčić. zoo m zoološki vrt.zeppo adj. pieno ~ pun puncat, zoppicare intr. (prs. zoppico)prepun, krcat. šepati. 245
  • zoppo adj. hrom, šepav; chi va cki; barbabietola da ~ šećerna con lo ~ impara a zoppicare repa. (posl.) s kim si onakav si. zucchina f tikvica; zucchini ri- zucca f tikva; bundeva. pieni punjene tikvice. zuccherare tr. (prs. zucchero) zufolare tr. zviždati, zviždukati. zašećeriti; zasladiti. zuppa f (gusta) čorba; ~ di pe- zùcchero m šećer; ~ granulato sce riblja čorba; ~ inglese vrsta kristal šećer; ~ in pólvere šećer u slatkiša. prahu; ~ a quadretti šećer u ko-246
  • 247
  • 248
  • Italijanska gramatika 249
  • 250
  • ITALIJANSKI IZGOVOR Većina italijanskih glasova koje predstavljaju slova itali-janske abecede izgovaraju se isto kao i u srpskom jeziku. Od tih seslova sastoji veliki broj reči čiji izgovor ne zadaje teškoće našemučeniku. Na primer: la stampa štampa portare nositi la valuta valuta il violino violina la sardina sardina il samàforo semafor la sala dvorana il saluto pozdrav Italijanska abeceda Italijanska abeceda ima 21 slovo:a b c d e f g h i l m n oa bi ći di e èffe dži àkka i èlle èmme ènne op qu r s t u v zpi ku èrre èsse ti u vu dzèta Slova koja se izgovaraju kao u našem jeziku su:1. samoglasnici a, i, u2. suglasnici p, b, t, d, f, v, l, m, n, r. Italijanski jezik od naših glasova nema samo ć, đ, h i ž.c – se izgovara a) ispred e, i kao naše č: cenare [čenare] - večerati; facile[fàčile] - lagan b) ispred a, o, u kao k: cantare [kantare] – pevati; lacarta [la karta] – papir; pìccolo [pikkolo] – mali 251
  • g – se izgovara a) ispred e, i kao dž: gentile [džentile] - ljubazan; pagina [padžina] - stranica b) ispred a, o u kao g: gusto [gusto] - ukus; il gatto [il gatto] - mačak s – se izgovara dvojako: 1. kao s: a) sano [sano] - zdrav; la scarpa [la skàrpa] - cipela; fer- marsi [fermarsi] - zaustaviti se. b) kada je udvojeno s (ss) između vokala: la cassa [la kassa] - sef; la classe [la klàsse] - razred. 2. kao z, tj. zvučno: a) pred zvučnim suglasnicima b, d, g, l, m, n, r, v: sbri- gare [zbrigàre] - obaviti, snello [znèllo] -vitak itd. b) između dva samoglasnika: il viso [il vizo] -lice; il caso [il kàzo] - slučaj, l’esame [lezàme] - ispit. z – se izgovara: 1. bezvučno, kao naše c: la zappa [la cappa] - motika; lo zio [lo cio] - stric, ujak; lo zucchero [lo cùkkero] – šećer. 2. zvučno, kao dz: il pranzo [il pràndzo] - ručak; lo zero [lo dzèro] – nula. qu – se izgovara ku, tj. k + kratko u: quando [kuàndo] - kada; quindici [kuindiči] – petnaest. h – se ne čita nikada: ho [o] – imam, hai [ai] – imaš, ha [a] – ima, hanno [ano] - imaju.252
  • Dvostruki suglasnici Zovu se i udvojeni suglasnici. Izgovaraju se mnogo inten-zivnije, odnosno duže od jednostavnih suglasnika. To je specifičnakarakteristika italijanskog jezika.l’affitto [laffìtto] - stanarina; la classe [la klàsse] - razred; la gin-nastica [la džinnàstika] - gimnastika; il meccanico [il mekkàniko]- mehaničar; arrivederci! [arrivederci] - do viđenja! Izgovor samoglasnikaa, i, u se izgovaraju slično kao u srpskom jezikue se izgovara (u naglašenom slogu): 1. tvoreno, tj. bliže našem e: bello [bèllo] - lep; il progetto [il o prodžetto] - projekat; succedere [succèdere] - dogoditi se. 2. zatvoreno, tj. bliže glasu i: verde [vérde] - zelen; la sera [la séra] - veče; la seta [la séta] - svila; la tégola [la tégola] -crep; cadere [kadére] - pasti.Napomena: U transkripciji se otvoreno e označava gravisom [`], a zat-voreno e akutom [´]. Nenaglašeno e izgovara se uvek zatvoreno: sem-brare [sembrare] - činiti se; telegrafico [telegràfìko] - telegrafski.o se izgovara (u naglašenom slogu): 1. otvoreno, tj. bliže našem o: oggi [oddži] - danas; l’ospite [lò- spite] - gost; la parola [la paròla] - reč; otto [òtto] – osam. 2. zatvoreno, tj. bliže našem u: l’ora [lóra] - sat; l’ombra [lóm- bra] - senka; dodici [dódici] - dvanaest; dove [dóve] - gde.Napomena: Otvoreno o označava se u transkripciji gravisom [`], azatvoreno akutom [´]. Nenaglašeno o se izgovara uvek zatvoreno: ildocumento [il dokuménto] - dokument; ottavo [ottavo] - osmi. 253
  • Združena slova Osim pojedinačnih slova abecede, u italijanskom jeziku postoji još 9 združenih slova (dvostrukih i trostrukih). To su: (c)ch = k, a upotrebljava se ispred samoglasnika e, i. Primer: che [ké] - koji; chi? [ki] - ko? il chilo [kilo] - kilogram; un pochino [un pokino] nešto malo; la macchina [màkkina] - automobil; lo scherzo [skérco] – šala. (g)gh = g, a upotrebljava se ispred samoglasnika e, i. Primer: gli spaghetti [spagétti] - špageti; i laghi [làgi] - jezera [pl.). (c)ci, (g)gi = č, dž ispred a, o, u. Primer: ciao! [čao] - zdravo! la cioccolata [čokkolàta] - čokolada; fanciullo [fančullo] dečak; giovane [džóvane] - mlad; festeggiare [festeddžàre] - slaviti; il maggio [maddžo] – maj; giùdice [džudiče] sudija. gl = lj pred i. Primer: egli [élji] - on; i figli [fillji] - sinovi, deca. Napomena: Spoj gl + i izgovara se iznimno kao naše gl samo u nekim rečima: negligente [neglidžente] nemaran; glicerina [gličerina] glicerin, anglicano [anglikano] anglikanski. gli = lj pred a, o, u. Primer: il figlio [fìlljo] - sin; la figlia [fìllja] - kći; migliore [milljóre] - bolji; tagliare [talljàre] – rezati; meglio [melljo] bolje. gn = nj ispred samoglasnika. Primer: il signore [sinnjóre] - gospodin; la signora [sinnjóra] -254
  • gospođa, ogni [ónnji] svaki, svaka, svako; sogno [sonnjo] san. Napomena: gn se izgovara kao gn u reči gnoseologia [gnoseolodžia] - gnoseologijasc = š ispred e, i. Primer: scendere [šéndere] - sići; la discesa [dišésa] -silaženje, nizbrdica; scivolare [šivolàre] – kliziti; uscire [ušire] izaći.sci = š ispred a, o, u. Primer: lasciare [laššare] – ostaviti; asciugare [ašigure] osušiti; sciocco [šokko] glup; sciabola [šabola] sablja. Napomena: Glasovi [lj], [nj], [š] u grafiji gl, gli; gn; sc, sci kad se nalaze između dva samoglasnika, izgovaraju se u pravilnom toskanskom izgovoru pojačano. Poluvokali i diftonzi Kad se u jednoj reči nalaze uzastopce dva vokala od kojihje jedan i ili u, to se i najčešće čita kao j, a u kao kratko u [u]: lalezione [la lecjóne] - lekcija; l’occhio [lòkkjo] - oko; mai [màj] –nikada. più [pjù] - više; la cauzione [la kaucjóne] - kaucija;cinque [činkue] - pet. U tim slučajevima ovo nenaglašeno i, u nijepravi vokal, nego poluvokal, a dvoglasnički je spoj diftong. Napomena: Ako je i, u u dvoglasničkim spojevimanaglašeno, onda nema diftonga: lo zio [lo cio] - stric, ujak; la gioiel-leria [la džojelleria] - zlatara. Tako i u nekim drugim slučajevima: ilviolino [il violino] - violina; superfluo [supèrfluo] – suvišan. Osimdvoglasnika (diftonga) italijanski jezik poznaje i troglasnike (trif-tonge), npr. i miei [mjèj] - moji; i tuoi [tuòj] - tvoji. Napomena. Slova j, k, w, x, y ne pripadaju italijanskoj abe- 255
  • cedi i upotrebljavaju se jedino u tuđim rečima i u nekim prezimeni- ma (Jàcono, Oxilia). Beleženje naglasaka U italijanskom jeziku naglasak se beleži u dva slučaja: 1. u nekim jednosložnim rečima: già (već), più (više), là (tamo), sì (da); 2. u višesložnim rečima koje su naglašene na poslednjem slogu od kraja: l’età (doba), il caffè (kafa), laggiù (tamo dole), per- ché (zašto?), la città (grad). Kvantitet samoglasnika Nenaglašeni samoglasnici izgovaraju se u italijanskom jeziku uvek kratko [ˇ]. To važi naročito za završni slog: mettere [métterě] - staviti; l’esportazione [lesportacjóně] - izvoz. Naglašeni samoglasnici izgovaraju se: a) otegnuto [ˉ] (ali bez dizanja ili spuštanja glasa): u otvo- renom slogu, tj. gde iza naglašenog samoglasnika sledi samo jedan suglasnik: la mela [méla] - jabuka; diffìcile [diffìčile] - težak; dor- mire [dormìre] – spavati. b) nešto manje otegnuto, kad iza naglašenog samoglasnika slede dva ili tri različita suglasnika (izuzetak čine nepčani digra- mi): il mondo [móndo] - svet; vostro [vòstro] - vaš; scorso [skór- so] -prošli; ali zato: lasciami! [làššami] - ostavi me (sa kratkim naglašenim samoglasnikom). c) kratko ispred udvojenih suglasnika: quello [kuéllo] - onaj; il pettine [pèttine] - češalj; lo zucchero [cùkkero] - šećer.256
  • OBLICI - LE FORME ČLAN I IMENICA - L’ARTICOLO E IL NOME Ispred italijanske imenice nalazi se po pravilu ili određeničlan (l’artìcolo determinativo; il, la, lo, itd.), ili neodređeni član(l’artìcolo indeterminativo: un, uno, una, un’). Imenice imaju samo dva roda: muški i ženski (il gènere ma-schile, il gènere femminile). Italijanski jezik ne poznaje padeže: umesto padežnih nasta-vaka upotrebljavaju se predlozi koji se često spajaju s određenimčlanom u jednu reč. Akuzativ (4) po obliku jednak je nominativu(1) i nema predlog. Za izražavanje genitiva (2) upotrebljava se pre-dlog di, a dativu (3) odgovara predlog a. Za praktične svrhe moguse zatim još pod šesti padež (6) svrstati naš lokativ (in, su), instru-mental (con) i predlog per. Neodređeni član ne spaja se s predlogom i nema množine. Muški rodJednina Množina(1)(4) il (un) muro (zid) (1)(4) i muri (zidovi) (2) del (di un) muro (2) dei muri (3) al (a un) muro (3) ai muri (6) dal (da un) muro (6) dai muri nel (in un) muro nei muri sul (su un) muro sui muri col (con un) muro coi muri 257
  • Jednina (1) (4) lo (uno) scherzo (šala) (2) dello (di uno) scherzo (3) allo (a uno) scherzo (6) dallo (da uno) scherzo nello (in uno) scherzo sullo (su uno) scherzo con lo (con uno) scherzo Množina (1) (4) gli scherzi (šale) (2) degli scherzi (3) agli scherzi (6) dagli scherzi negli scherzi sugli scherzi con gli scherzi Jednina (1) (4) l’ (un) àlbero (stablo) (2) dell’ (di un) albero (3) all’ (a un) albero (6) dall’ (da un) albero nell’ (in un) albero sull’ (su un) albero con l’(con un) albero Množina (1) (4) gli alberi (stabla) (2) degli alberi (3) agli alberi (6) dagli alberi negli alberi sugli alberi con gli alberi258
  • Ženski rod Jednina(1)(4) la (una) càmera (soba) strada (ulica)(2) della (di una) “(3) alla (a una) “(6) dalla (da una) “ nella (in una) “ sulla (su una) “ con la (con una) “ Množina(1) (4) le càmere (sobe) strade (ceste) (2) delle “ (3) alle “ (6) dalle “ nelle “ sulle “ con le “ Jednina Množina(1) (4) l’ (un’) ora (sat) (1) (4) le ore (sati)(2) dell’ (di un’) ora (2) delle ore(3) all’ (a un’) ora (3) alle ore(6) dall’ (da un’) ora (6) dalle orenell’ (in un’) ora nelle oresull’ (su un’) ora sulle orecon l’ (con un’) ora con le ore 259
  • Upotreba oblika određenoga člana 1. Član il (pl. i) upotrebljava se pred imenicama muškoga roda koje počinju sa suglasnikom. 2. Član lo (pl. gli) imaju imenice muškoga roda koje počinju „nečistim s“ tj. slovom s iza kojeg dolazi suglasnik. i imenice muškoga roda koje počinju sa z. 3. Član 1’ = l(o) (pl. gli) imaju imenice muškoga roda koje počinju sa samoglasnikom. 4. Član la (pl. le) imaju imenice ženskoga roda koje počinju suglasnikom (uključujući i s + sugl.). 5. Član l’ = l(a) (pl. le) imaju imenice žen¬skoga roda koje počinju samoglasnikom. Upotreba oblika neodređenog člana Neodređeni član upotrebljava se prema pravilima koja vre- de za određeni član. un - (il, l’) bosco, álbero una - (la) camera, strada uno - (lo) scherzo un’ – (l’) ora. S neodređenim članom predlozi se ne spajaju. Partitivni član - L’articolo partitivo Kad se želi izraziti neka neodređena količina stvari (npr.: daj mi hleba) ili neodređeni broj osoba ili stvari, upotrebljava se prijedlog di spojen s članom: del, della, itd. To je tzv. partitivni član. Na primer: dammi del pane; ho visto dei segnali, ho com- prato delle mele. Čestica „ne“ – La particella „ne“ U odgovoru na upitnu rečenicu u joj dolazi partitivan čla upotrebljava se čestica „ne“ (= od toga). Na primer:260
  • Avete del vino? Si, ne abbiamo. No, non ne abbiamoImate li vina? Da, imamo (ga). Ne, nemamo (ga). Osim toga čestica ne koristi se i u odgovirima na pitanjequanti?quante? Quanti anni hai? Ne ho venti. Koliko imaš godina? Imam (ih) dvadeset. Rod imenica - Il genere dei nomi Imenice na -o su muškoga roda (izuzeci: la mano, la radio,l’auto, la foto); imenice na -a su ženskoga roda (izuzeci: il turistai neke druge). Imenice na -e delom su muškog roda, a delom ženskog roda. Množina imenica i prideva - Plurale dei nomi e degli aggettivi Muški rod 1. Imenice i pridevi na –o svršavaju u množini na -i: il biglietto i biglietti lo sforzo gli sforzi italiano italiani rosso rossi Izuzetak: l’uomo - gli uòmini. 2. Imenice i pridevi koji se u jednini završavaju na –co umnožini imaju završetak –chi il bosco i boschi il parco i parchi bianco bianchi stanco stanchi 261
  • Izuzetak: l’amico - gli amici; il medico - i medici; magni- fico -magnifici (i dr.). 3. Imenice i pridevi koji se u jednini završavaju na –go u množini imaju završetak –ghi il lago i laghi lungo lunghi largo larghi 4. Imenice i pridevi na –e u množini se završavaju na –i il lavoratore i lavoratori l’ intellettuale gli intellettuali verde verdi gentile gentili 5.Imenice i pridevi na –io u množini se završavaju na –i il fastidio i fastìdi il maschio i maschi vàrio vàri contrario contrari 6. Imenice i pridevi na –io, u množini se završavaju na –ii lo zìo gli zìi lo specchio gli specchi natìo natìi 7. Imenice i pridevi koji se u jednini završavaju na –a, u množini se završavaju na –i il programma i programmi il poeta i poeti il problema i problemi262
  • Napomena: Imenice na -cio, -gio (ufficio, viaggio) imajumnožinu na -ci, -gi (uffici, viaggi). Ženski rod l.-a -e: la càmera le càmere la strada le strade rossa rosse corta corte 2. -ca -che: la banca le banche la barca le barche stanca stanche bianca bianche 3 -ga -ghe: la bottega le botteghela riga le righe lunga lunghe larga larghe 4. -e -i: la notte le notti verde verdi gentile gentili utile utili 5. -ia -ie: la notizia le notizie la storia le storie mia mie varia varie Napomena. Imenice na -cia, -già prave množinu na -ce, -ge(odnosno -cie, gie ako se ispred -cia, già nalazi samoglasnik): laquercia - le querce, la spiaggia - le spiagge; la camicia - le cami- 263
  • cie, la valigia - le valigie. Nepromenljive imenice - I nomi invariabili Neke imenice imaju isti obliku jednini i u množini. To su: 1. jednosložne imenice: il tè - i tè, il re – i re. 2. imenice koje se završavaju na suglasnik: lo sport - gli sport, il film – i film. 3. imenice naglašene na zadnjem slogu: il caffè - i caffè, la città – l e città. 4. imenice koje se završavaju na -i: la crisi - le crisi, l’analisi – le analisi. 5. imenice koje se završavaju na -ie: la specie - le specie (izuzetak: la moglie - le mogli, la superficie – le superfici). 6. skraćenice: il cinema - i cinema; l’auto - le auto; la foto - le foto; la radio - le radio.264
  • PRIDEV - L’AGGETTIVO Pridev se slaže s imenicom u rodu i broju, a obično stojiiza imenice: l’abito nuovo gli àbiti nuovi la casa nuova le case nuove il libro verde i libri verdi la casa grande le case grandi il ragazzo è bravo, la ragazza è brava. il ragazzo e la ragazza sono bravi. (Muški rod ima prednost.) Napomena. Pridevi bello i quello menjaju se pred imeni-com prema pravilima određenoga člana: un bel libro, quel libro;un bell’albero, begli àlberi, quegli àlberi, a quell’ora itd. Komparacija prideva Italijanski se komparativ pravi tako što se ispred pridevastavlja prilog più (više) ili meno (manje). Prvi je takozvani kompa-rativ uvećanja a drugi je komparativ umanjenja. bello, -a, -i, -e - più bello, -a, -i, -e fàcile, -i - più fàcile, -i ricco, -a, -cchi, -cche - più ricco, -a, -cchi, -cche Pojmovi koji se upoređuju spajaju se obično s predlogomdi koji odgovora našem „od“. Za upoređivanje dva pojma može sekoristiti u veznik che koji odgovara našem „nego“. 265
  • Primer: Vittorio è più intelligente di Carlo. Roma è più antica di Milano. Enrico è più studioso che intelligente. L’ inverno a Torino è più rigido che a Palermo. Superlativ pravimo tako što ispred komparativa stavimo određeni član: il più bello, i più belli najlepši la più bella, le più belle najlepša, -e il più fàcile, i più fàcili najlakši la più fàcile, le più fàcili najlakša, -e To je »relativni« (pravi) superlativ. Pojmovi koji se upoređuju spajaju se kod superlativa obično predlogom di: Primer: Era l’oggetto più bello di tutta l’esposizione. Osim relativnog superlativa postoji i tzv. apsolutni super- lativ, koji označava svojstvo u najvišem stepenu, i često se naziva intenzivni oblik prideva, bez ikakvog poređenja (kao naši oblici »veoma jak, vrlo skup« za razliku od pravih superlativa: najjači, najskuplji). Gradi se tako što se osnovi prideva doda nastavak -issi- mo, -a, -i, -e. Na primer: bellissimo, -a, -i, -e (vrlo lep) facilissimo, -a, -i, -e (vrlo lagan) Pojam izražen »apsolutnim superlativom« može se pone- kad izreći i prilozima molto, assai, oltremodo, estremamente (ili prefiksima stra-, arci-, ultra-, iper-, sopra-, super- (veoma, vrlo): molto bello veoma lep266
  • assai ùtile vrlo koristan oltremodo dannoso veoma štetan stragrande veoma velik arcicontento veoma zadovoljan ipersensìbile veoma osetljiv Sledeći pridevi imaju osim pravilnih oblika komparacije(più, il più...) i ove:buono, -a migliore il (la) migliore òttimocattivo, -a peggiore il (la) peggiore pèssimogrande maggiore il (la) maggiore màssimopìccolo,-a minore il (la) minore mìnimoalto, -a superiore il (la) superiore supremobasso, -a inferiore l’inferiore ìnfimointerno,-a interiore l’interiore intimoesterno,-a esteriore l’esteriore estremo 267
  • PRILOG - L’AVVERBIO Kao u srpskom tako i u italijanskom jeziku, prolozi su ne- promenljive reči koje bliže određuju glagol, pridev ili drugi prilog. Većina italijanskih priloga gradi se tako što se ženskom obliku pri- deva doda nastavak -mente: largo largamente ricco riccamente sémplice semplicemente Pridevi na -le, -re, odbacuju završni samoglasnik: gentil- mente, particolarmente, volgarmente. Razlikujemo tri glavna tipa priloga: 1. Načinski prilozi: a) koji označavaju način radnje: raramente retko dolcemente slatko facilmente lako apertamente otvoreno b) koji se završavaju na oni, one: occoni potrbuške tentoni pipajući carpone četveronoške c) bez nastavka: bene dobro male loše insieme zajedno volentieri vrlo rado268
  • 2. Pokazni prilozi: a) Prilozi za mesto: qui, qua, vicino, lontano, ci, vi. b) Prilozi za vreme: ancora, adesso, ieri, oggi, domani,prima, poi, presto, tardi, sempre, mai. c) Prilozi za količinu: molto, poco, meno, troppo, niente,più, soltanto, abbastanza. d) Prilozi za afermaciju ili negaciju: sì, no, certo, sicuro,propio, non. 3. Adverbijalni izrazi: a caso slučajno all’improvviso iznenada in breve ukratko a tempo na vreme poco fa nedavno a poco a poco malo-pomalo presso a poco otprilike Kao i pridevi, većina priloga osim pozitiva ima komparativi superlativ. Komparativ priloga gradi se uz pomoć priloga più (kom-parativ uvećanja) ili meno (komparativ umanjenja) i željenogpriloga. Komparativ jednakosti se gradi uzpomoć come i željenogpriloga. Npr: Arriverò presto. Stići ću brzo. (pozitiv) Arriverò più presto di ieri. Stići ću brže nego juče. (kom-parativ uvećanja) Arriverò presto come lalto ieri. Stići ću brzo kao prekjuče.(komparativ jednakosti) Arriverò meno presto di lui. Stići ću sporije od njega. (kom-parativ umanjenja) Apsolutni superlativ gradi se tako što se na prilog dodanastavak -issimo (presto-prestissimo). Ako se radi o prilogu koji 269
  • se završava na -mente , gradi se tako što se na superlativ prideva ženskog roda doda -mente (rapido - rapidissima - rapidissimamen- te). Apsolutni superlativ može da se gradi i pomoću priloga molto i assai (molto rapidamente) ili ponavljanjem priloga u pozitivu, npe. Nevica fitto fitto. Il corte avanca piano piano. Prilozi nemaju relativni superlativ, tako da se za njega ko- risti opisna forma, npr. il più presto possibile, il più rapidamente possibile, itd. Nepravilnu komparaciju imaju ovi prilozi: bene meglio benìssimo ottimamente male peggio malìssimo pessimamente molto più moltissimo poco meno pochissimo Napomena. C’è (= ci è) = (tu, tamo) ima; ci sono = (tu, tamo) ima. ZAMENICE - I PRONOMI Lične zamenice – I pronomi personali 1. io ja tu (ti) egli, esso, lui, Lei (on) ella, essa, lei, Lei (ona) 2. di me mene di te di lui di lei 3. a me meni a te a lui a lei 4. me mene te lui lei 6. con me sa mnom con te con lui con lei 1. esso, egli essa, ella (za stvari i životinje) 2. di esso -a 3. a esso -a 4. esso -a 6. con esso -a270
  • 1. noi (mi) voi (vi) essi, loro; Loro (oni, Vi ) esse, loro, Loro (one, Vi)2. di noi di voi di loro di loro3. a noi a voi a loro a loro4. noi voi loro loro6. con noi con voi con loro con loro U učtivom oslovljavanju (persiranju) upotrebljavaju se oblici Lei(Vi, jednina) i Loro (Vi, množina): Na primer: - Lei ha ragione. Vi imate pravo. - Loro sono molto gentili. Vi ste veoma ljubazni. Napomena: Lei i Loro slažu se uvek s glagolom u trećem licu ! Uz naglašene oblike postoje nenaglašeni, kao i u našem jeziku (onvidi mene - on me vidi; ja se sećam njega - ja ga se sećam). Najvažniji suoblici dativa i akuzativa. Dativ (egli) (on) (egli) (on) mi mi ti ti gli mu le joj ci nam vi vam loro im (scrive) (piše) (telefona) (telefonira) Akuzativ (egli) (on) (essa) (ona) (egli) (essa) mi me ti te lo ga laje ci nas vi vas li ih le ih (guarda) (gleda) (vede) (vidi) (guarda) (guarda) Nenaglašeni oblici oslanjaju se na glagol, i to na više načina: a) obično se nalaze ispred glagola: egli mi scrive, io gli parlo; essaci guarda, essi le vedono. b) oblik loro dolazi uvek iza glagola: io parlo loro, abbiamo dettoloro. c) dolaze iza glagola, kao nastavci (pronomi affissi o accoppiati al 271
  • verbo) u ovim slučajevima: - iza imperativa: Dimmi la verità. Leggimi questo capitolo. Dateci dieci giorni di tempo. - iza infinitiva: Ti chiedo di prestarmi la penna. Voglio vederti domani. - participa: vedutala - iza gerundiva: guardandolo, vedendoli. Nenaglašeni oblici spajaju se i s uzvikom ecco: eccomi, eccolo, ec- coti, èccone. S imperativima da’, di’, fa’, sta’, va’ udvostručuje se početni sugla- snik zamenice: dammi, dicci, fatti. Izuzetak čini zamenica gli, koja ne udvostručuje početni suglasnik (dagli, digli). Često u rečenici dolaze zajedno po dve nenaglašene lične zamenice, jedna uz drugu. U tom slučaju u italijanskom jeziku zamenica, koja je u dativu, dolazi ispred one u akuzativu s tim što prva zamenica menja završno -i u -e. mi lui me lo dice me li ha portati ti lui te lo dice te li ha portati gli, le (Le) lui glielo dice glieli ha portati ci lui ce lo dice ce li ha portati vi lui ve lo dice ve li ha portati loro, (Loro) lui lo dice loro li ha portati loro Nastavak participa prošlog glagola menja se prema rodu i broju druge zamenice: • me lo ha portato, me le ha portate, me li ha portati. Promena -i u -e vrši se i u spoju s česticom ne: • me ne versi un po’? Možeš li mi sipati malo (od toga)? I ovde važe pravila o spajanju zamenica s nekim glagolskim oblicima: • non posso dirtelo, mandatecelo, scriviamogliela itd.272
  • Prisvojne zamenice i pridevi - Pronomi e aggettivi possessivi (il) mio moj (la) mia moja (il) tuo tvoj (la) tua tvoja (il) suo njegov (la) sua njegova, njena (il) nostro naš (la) nostra naša (il) vostro vaš (la) vostra vaša (il) loro njihov (la) loro njihova (i) miei moji (le) mie moje (i) tuoi tvoji (le) tue tvoje (i) suoi njegovi, njeni (le) sue njegove, njene (i) nostri naši (le) nostre naše (i) vostri vaši (le) vostre vaše (i) loro njihovi (le) loro njihove Ostali oblici zamenica i prideva - Le rimanenti forme di pronomi e di aggettivi1. Pokazni: questo, -a, -i, -e ovaj, ova... quello, -a, -i, -e onaj, ona... costui, costei, costoro ovaj, ova, ovi, ove colui, colei, coloro onaj, ona, oni, one ciò to, ovo ciò che (ono) što quello che (ono) što2. Upitni: chi? ko? che? šta? che cosa? šta? quale? (pl. -i) koji? koja? quanto, -a koliko? kolika? quanti, -e koliko (njih)? 273
  • 3. Neodređeni: ogni svaki, -a, -o qualche neki, -e, -a (množina) nekoliko qualunque bilo koji, -a, -e qualsìasi ma kakav, kakva, kakvo qualsivoglia bilo koji, -a, -e ma koji, -a, -e koji, -a, -e mu drago ognuno svako, svaka qualcuno, -a neko, neka chiunque ko god, ma ko, svaki altri neko drugi 4. Odnosni: che (di cui, a cui, da cui...) koji, -a; što (čega...) chi onaj ko, onoga ko, ona koja (colui che, colei che, coloro che) onaj ko, ona koja, oni koje, one koje ciò che (ono što) quello che (ono što)274
  • BROJEVI - I NUMERIGlavni - cardinali Redni - ordinali1 uno (un, una, un’) primo2 due secondo3 tre terzo4 quattro quarto5 cinque quinto6 sei sesto7 sette sèttimo8 otto ottavo9 nove nono10 dieci dècimo11 ùndici undicèsimo12 dódici dodicèsimo13 trédici t redicèsimo14 quattórdici quattordicèsimo15 quìndici quindicèsimo16 sédici sedicesimo17 diciassette diciassettèsimo18 diciotto diciottésimo19 diciannove diciannovèsimo20 venti ventesimo21 ventuno ventunesimo22 ventidue ventiduesimo23 ventitré ventitreesimo27 ventisette ventisettesimo 275
  • 28 ventotto ventottesimo 29 ventinove ventinovesimo 30 trenta trentesimo 40 quaranta quarantesimo 50 cinquanta cinquantèsimo 60 sessanta sessantèsimo 70 settanta settantèsimo 80 ottanta ottantèsimo 90 novanta novantèsimo 100 cento centesimo 101 centouno (centuno) centunèsimo Desetice glavnih brojeva odbacuju svoje završne samogla- snike ispred uno i otto. Primer: venti + uno = ventuno trenta + otto = trentotto Oblici rednih brojeva grade se tako što se glavnom broju dodaje nastavak -esimo pošto se ispusti završni samoglasnik. Primer: ventunèsimo, ventiduèsimo, ventitreèsimo, ... ventottèsimo, ventinovèsimo, itd. Sledi pregled nekih oblika ostalih glavnih brojeva. 102 centodue 121 centoventuno 909 novecentonove 199 centonovantanove 1000 mille (millèsimo) 200 duecento 2000 duemila (duemillèsimo) 300 trecento 100 000 centomila (centomillèsimo) 407 quattrocentosette 500 000 cinquecentomila 1 000 000 000 un miliardo (miliardèsimo) milione (milionèsimo) 1 000 000 un276
  • GLAGOLI - I VERBI Pomoćni glagoli - Verbi ausiliariItalijanski jezik ima dva pomoćna glagola: èssere (biti) i avere(imati). Indikativ Indicativo Prezent - Presente Imperfekt - Imperfetto(ja sam) (ja imam) (ja bijah) (ja imah)io sono io ho io ero io avevotu sei tu hai tu eri tu avevilui (lei) è lui (lei) ha lui (lei) era lui (lei) avevanoi siamo noi abbiamo noi eravamo noi avevamovoi siete voi avete voi eravate voi avevateloro sono loro hanno loro èrano loro avevano Futur - Futuro (ja cu biti) (ja cu imati) io sarò io avrò tu sarai tu avrai lui (lei)i sarà lui (lei) avrà noi saremo noi avremo voi sarete voi avrete loro saranno loro avranno 277
  • Perfekt - Passato prossimo (ja sam bio) (ja sam imao) io sono stato, -a io ho avuto tu sei stato, -a tu hai avuto lui è stato lui ha avuto lei è stata (lei) noi siamo stati, -e noi abbiamo avuto voi siete stati, -e voi avete avuto loro sono stati loro hanno avuto Aorist - Passato remoto (ja bih) (ja imadoh) io fui io ebbi tu fosti tu avesti lui (lei) fu lui (lei) ebbe noi fummo noi avemmo voi foste voi aveste loro furono loro ebbero Konjunktiv - Congiuntivo Prezent - Presente (da) ja budem (da) ja imam (da) sam (che) io sia (che) io abbia tu sia tu abbia lui (lei) sia lui (lei) abbia noi siamo noi abbiamo voi siate voi abbiate loro siano loro abbiano278
  • Imperfekt – Imperfetto(da) sam io (da) imam (che) io fossi (che) io avessi tu fossi tu avessi lui (lei) fosse lui (lei) avesse noi fossimo noi avessimo voi foste voi aveste loro fossero loro avessero Kondicional - Condizionale Prezent – Presente (ja bih bio) (ja bih imao) io sarei io avrei tu saresti tu avresti lui (lei) sarebbe lui (lei) avrebbe noi saremmo noi avremmo voi sareste voi avreste essi sarebbero essi avrebbero Prošlo vreme – Passato(bio bih bio) (bio bih imao) io sarei stato, -a io avrei avutotu saresti stato, -a tu avresti avutolui sarebbe stato lui (lei) avrebbe avutolei sarebbe statanoi saremmo stati, -e noi avremmo avutovoi sareste stati, -e voi avreste avutoloro sarebbero stati loro avrebbero avuto 279
  • Imperativ - Imperativo sii budi abbi imaj (sia) (neka bude) (abbia) (neka ima) siamo budimo abbiamo imajmo siate budite abbiate imajte (siano) (neka budu) (abbiamo) (neka imaju) Infinitiv - Infinito Sadašnji Prosli essere biti essere stato biti bio avere imati avere avuto biti imao Particip - Participio Sadašnji - Presente Prošli - Passato avente stato, -a, -i,-e avuto imajući bio, bila, -i,-e imao, -la, -li, -le Glagolski prilog - Gerundio Sadašnji Prošli essendo essendo stato, -a, -i, -e (budući) (bivši, bivša, bivši, bivše) avendo avendo avuto (imajući) (imavši) Napomena: Osim navedenih, postoje još i druga složena vremena, koja se grade pomoću participa glavnoga glagola i pomoćnog glagola. Na primer: io ero stato (ja bijah bio), io avevo avuto (ja bijah imao), che io sia stato (da sam bio), che io abbia avuto (da sam imao).280
  • Konjugacija pravilnih glagola Coniugazione dei verbi regolariI. konjugacija II. konjugacija III. konjugacija -are -ere -ire (-isco) Napomena: Zamenice io, tu, lui itd. obično se u govoruizostavljaju. I konjugacija: glagoli na -are PARLARE (govoriti) Indikativ Prezent Imperfekt Futur(ja govorim) (ja govorah) (ja cu govoriti)io parl-o io parla-vo io parle-ròtu parl-i tu parla-vi tu parle-railui (lei) parl-a lui (lei) parla-va lui (lei) parle-rànoi parl-iamo noi parla-vamo noi parle-removoi parl-ate voi parla-vate voi parle-reteloro pàrl-ano loro parla-vano loro parle-ranno Aorist Perfekt (ja govorih) (ja sam govorio) io parla-i io ho parlato tu parla-sti tu hai parlato lui (lei) parlò lui (lei) ha parlato noi parla-mmo noi abbiamo parlato voi parla-ste voi avete parlato loro parlà-rono loro hanno parlato 281
  • Konjunktiv Prezent Imperfekt (da) ja govorim (da) sam ja govorio (che) io parl-i (che) io parla-ssi “ tu parl-i “ tu parla-ssi “ lui (lei) parl-i “ lui (lei) parla-sse “ noi parl-iamo “ noi parlà-ssimo “ voi parl-iate “ voi parla-ste “ loro pàrl-ino “ essi parlà-ssero Kondicional Prezent Prošli (ja bih govorio) (ja bih bio govorio) io parle-rei io avrei parlato tu parle-resti tu avresti parlato egli parle-rebbe egli avrebbe parlato noi parle-remmo noi avremmo parlato voi parle-reste voi avreste parlato essi parle-rèbbero essi avrebbero parlato Imperativ Infinitiv - Sadašnji Prošli parl-a parlare aver parlato (parl-i) Particip parl-iamo Sadašnji Prošli parl-ate parlante parlato (pàrl-ino) Glagolski prilog (gerundij) Sadašnji Prošli parlando avendo parlato282
  • Glagoli na -care, -gare, (mancare, pagare, itd.) zadržavajugrleni glas [k], [g] u svim licima indikativa prezenta: io manco, tumanchi, egli manca, noi manchiamo...; io mancherò; io pago, tupaghi... noi paghiamo; essi pagheranno itd. U glagolima na -ciare, -giare, -sciare (cominciare, man-giare, lasciare, itd.) nepčani izgovor [č], [dž], [š] ostaje nepromen-jen u svim licima: io comincio, tu cominci... noi cominciamo,...essi co¬minceranno; io mangio, tu mangi,... noi mangiamo,...; tuman¬gerai; io lascio, tu lasci... noi lasciamo; essi lasceranno itd. II. konjugacija: glagoli na -ere CRÉDERE (misliti)