Ebanjelioen etaEbanjelioen eta
JesukristorenJesukristoren
historikotasunahistorikotasuna
Ebanjelio esan nahi du:Ebanjelio esan nahi du:
-“berri ona”,-“berri ona”,
-“zoriontsu egiten duen deia”.-“zoriontsu egite...
S. MarkosS. Markos: Jesus ezagutu zuen.: Jesus ezagutu zuen.
- Bere familia Getsemaniko baratzeko- Bere familia Getsemani...
S. LukasS. Lukas::
- San Pabloren laguna.- San Pabloren laguna.
- Jendeen Apostoluaren doktrina- Jendeen Apostoluaren dok...
Lau Ebanjelioek gertakari berdinak kontatzenLau Ebanjelioek gertakari berdinak kontatzen
dituzte, funtsean bat datozte, o...
Ebanjelariek bere bizitza eman zuten esatenEbanjelariek bere bizitza eman zuten esaten
zutenaren egiatasuna defendatzeko....
Bakoitzak oroitzen duena bere modura kontatzen du,Bakoitzak oroitzen duena bere modura kontatzen du,
bakoitzaren estiloar...
Inguru topografiko eta kronologikoa ez zenInguru topografiko eta kronologikoa ez zen
beharrezkoa eta, horregatik, ez dute...
Mezu bat ematen saiatzen dira; irakaspen erlijiosoMezu bat ematen saiatzen dira; irakaspen erlijioso
bat...bat...
Ez dir...
Inork ez du zalantzan jartzenInork ez du zalantzan jartzen
klasiko latinoen obrenklasiko latinoen obren
benetakotasuna,be...
KontserbatutakoKontserbatutako PlatonenPlatonen
eskuizkribuak bera baino 1500eskuizkribuak bera baino 1500
urte beranduag...
PolibioPolibio, historialari grekoa,, historialari grekoa,
K.a. 120 urtean hil zen, bereK.a. 120 urtean hil zen, bere
esk...
1935. urtean1935. urtean RylandsRylands papiroapapiroa
aurkitu zen Ebanjelio honiaurkitu zen Ebanjelio honi
buruz.buruz.
...
1972.an aita1972.an aita Jose OJose O
´Callaghanek´Callaghanek, Bibliaren, Bibliaren
ikertzaile haundiak, Qunramekoikertz...
Ebanjelio orijinalak galduEbanjelio orijinalak galdu
dira, garai hartako liburudira, garai hartako liburu
guztienak bezal...
AitaAita B. ManzanoB. Manzano,,
Palestinako gaietan aditua,Palestinako gaietan aditua,
honako datak ematen dituhonako dat...
II. mendean, EbanjelioakII. mendean, Ebanjelioak
baieztatzen dituzte:baieztatzen dituzte:
-- PapiasekPapiasek,, San Juane...
II. eta VI. Arteko idazleenII. eta VI. Arteko idazleen
aipuekinaipuekin
Justino, Ireneo,Justino, Ireneo,
Clemente, Orígen...
OndorioaOndorioa::
«Ebanjelioen«Ebanjelioen
historikotasuna ukatzenhistorikotasuna ukatzen
duenak, edozein liburuduenak, ...
Jesukristo historiako gizakirik handiena da.Jesukristo historiako gizakirik handiena da.
Milaka martirik eman zuten odol...
Bere bizitzaren zertzelada batzukBere bizitzaren zertzelada batzuk: «gu bezala,: «gu bezala,
gauza guztietan probatua iza...
Jesukristo, hogeitamar urte inguru zituenean, bereJesukristo, hogeitamar urte inguru zituenean, bere
doktrina hots egiten...
Hauen artean hamabi aukeratu zituen berezikiHauen artean hamabi aukeratu zituen bereziki
prestatzeko eta, Bera faltatzera...
Jesukristok Bera Jainkoa zela esan zuen.Jesukristok Bera Jainkoa zela esan zuen.
Mahomak, Budak, Konfuziok, Lao-Tsek,Mah...
Askotan aurkeztu zuen Jainko bezala bere burua:Askotan aurkeztu zuen Jainko bezala bere burua:
 «Ni ez naiz mundu honetak...
San PablokSan Pablok errepikatzen duerrepikatzen du
Kristo Jainkoa dela: «jainkozkoKristo Jainkoa dela: «jainkozko
izaera...
Judutarrek Jesusek bere burua Jainkotzat zeukalaJudutarrek Jesusek bere burua Jainkotzat zeukala
ulertu zuten:ulertu zute...
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

Ebanjelioen eta Jesusen historikotasuna

197 visualizaciones

Publicado el

Ebanjelioek eta Jesusek daukaten oinarri historikoa. Zer dakigu Ebanjelioei buruz? Noiz, nork eta nola idatzi ziren? Zenbat kopia dago? Zein garaikoak? Sinesgarriak al dira? Eta Jesus? Zer dakigu berari buruz? Zeintzuk dira bera ezagutzeko iturriak? Zertan oinarritzen gara bera benetan existitu zela eta bere bizitzari buruz esaten duguna baieztatzeko?

Publicado en: Educación
0 comentarios
0 recomendaciones
Estadísticas
Notas
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

Sin descargas
Visualizaciones
Visualizaciones totales
197
En SlideShare
0
De insertados
0
Número de insertados
5
Acciones
Compartido
0
Descargas
3
Comentarios
0
Recomendaciones
0
Insertados 0
No insertados

No hay notas en la diapositiva.

Ebanjelioen eta Jesusen historikotasuna

  1. 1. Ebanjelioen etaEbanjelioen eta JesukristorenJesukristoren historikotasunahistorikotasuna
  2. 2. Ebanjelio esan nahi du:Ebanjelio esan nahi du: -“berri ona”,-“berri ona”, -“zoriontsu egiten duen deia”.-“zoriontsu egiten duen deia”. Idatziak izan ziren:Idatziak izan ziren: - 40. eta 100. urteen tartean,- 40. eta 100. urteen tartean, - lehen lekukoek,- lehen lekukoek, - edo beraiekin ibili zirenek.- edo beraiekin ibili zirenek. Idatzia izan baino lehenIdatzia izan baino lehen predikatua izan zen;predikatua izan zen; irakurria izan baino lehenirakurria izan baino lehen entzuna izan zen; liburuentzuna izan zen; liburu izan baino lehen hitza izanizan baino lehen hitza izan zen.zen. Ebanjelioek JesukristoriEbanjelioek Jesukristori buruz hitz egiten duteburuz hitz egiten dute
  3. 3. S. MarkosS. Markos: Jesus ezagutu zuen.: Jesus ezagutu zuen. - Bere familia Getsemaniko baratzeko- Bere familia Getsemaniko baratzeko eta Zenakuloko jabea zen.eta Zenakuloko jabea zen. - Seguraski, idatzi zen lehenbizikoa- Seguraski, idatzi zen lehenbizikoa izan zen.izan zen. - S. Pedrok Erroman egindako- S. Pedrok Erroman egindako predikazioa transkibatzen du.predikazioa transkibatzen du. - Juduak ez zirenentzat idazten du.- Juduak ez zirenentzat idazten du. - Horregatik, arameoko hitzak- Horregatik, arameoko hitzak itzultzen ditu etaitzultzen ditu eta - ohitura judutar asko azaltzen ditu.- ohitura judutar asko azaltzen ditu. S. MateoS. Mateo: Jesusen apostolua izan zen.: Jesusen apostolua izan zen. - Arameoz idazten du judaismotik- Arameoz idazten du judaismotik datozen kristauei.datozen kristauei. - Jesus Mesias dela azpimarratzen du.- Jesus Mesias dela azpimarratzen du. - Bere Ebanjelioa 40 eta 50 urteen- Bere Ebanjelioa 40 eta 50 urteen artean konposatu izan zen.artean konposatu izan zen. San Marcos San Mateo
  4. 4. S. LukasS. Lukas:: - San Pabloren laguna.- San Pabloren laguna. - Jendeen Apostoluaren doktrina- Jendeen Apostoluaren doktrina isladatzen du.isladatzen du. - Lekukoak elkarrizketatu zituen.- Lekukoak elkarrizketatu zituen. - Jentileei idatzi zien (paganismotik- Jentileei idatzi zien (paganismotik zetozenak, pentsaera grekoa zutenak).zetozenak, pentsaera grekoa zutenak). - Jesus Salbatzailea bezala agertzen da.- Jesus Salbatzailea bezala agertzen da. S. JuanS. Juan:: - Jesusen Apostolua.- Jesusen Apostolua. - Idazten den azkena da.- Idazten den azkena da. - Gainerako hirurak osatzen ditu.- Gainerako hirurak osatzen ditu. - Teologikoena da.- Teologikoena da. - Jesus Jainkoaren Seme bezala- Jesus Jainkoaren Seme bezalaSan Juan San Lucas
  5. 5. Lau Ebanjelioek gertakari berdinak kontatzenLau Ebanjelioek gertakari berdinak kontatzen dituzte, funtsean bat datozte, oinarrizkoak ez direndituzte, funtsean bat datozte, oinarrizkoak ez diren gauzetan ezberdintzen dira.gauzetan ezberdintzen dira. Ebanjelari bakoitzak Jesusen irudia eta doktrinaEbanjelari bakoitzak Jesusen irudia eta doktrina ikuspegi pertsonal batetik aurkezten du.ikuspegi pertsonal batetik aurkezten du.
  6. 6. Ebanjelariek bere bizitza eman zuten esatenEbanjelariek bere bizitza eman zuten esaten zutenaren egiatasuna defendatzeko.zutenaren egiatasuna defendatzeko. Inork ez du bizia ematen gezurtzat jotzen duenarenInork ez du bizia ematen gezurtzat jotzen duenaren alde.alde.
  7. 7. Bakoitzak oroitzen duena bere modura kontatzen du,Bakoitzak oroitzen duena bere modura kontatzen du, bakoitzaren estiloaren arabera.bakoitzaren estiloaren arabera. ¡Ez dago KONTRAESANIK beraien artean!¡Ez dago KONTRAESANIK beraien artean!
  8. 8. Inguru topografiko eta kronologikoa ez zenInguru topografiko eta kronologikoa ez zen beharrezkoa eta, horregatik, ez dute kontutanbeharrezkoa eta, horregatik, ez dute kontutan hartzen.hartzen. Benetako gertakarietaz ari dira, baina ez ziren saiatuBenetako gertakarietaz ari dira, baina ez ziren saiatu historia egiten hitzaren zentzu teknikoan.historia egiten hitzaren zentzu teknikoan.
  9. 9. Mezu bat ematen saiatzen dira; irakaspen erlijiosoMezu bat ematen saiatzen dira; irakaspen erlijioso bat...bat... Ez dira Jesusen biografia edo egunkari bat, gaurEz dira Jesusen biografia edo egunkari bat, gaur egungo zentzuan..egungo zentzuan.. Katekesi bat dira, bizimodu bat erakusten dute.Katekesi bat dira, bizimodu bat erakusten dute.
  10. 10. Inork ez du zalantzan jartzenInork ez du zalantzan jartzen klasiko latinoen obrenklasiko latinoen obren benetakotasuna,benetakotasuna, CésarCésar,, Cicerón, HoracioCicerón, Horacio etaeta VirgiliorenakVirgiliorenak.. Jesukristo baino 50 urteJesukristo baino 50 urte lehenago bizi izan ziren.lehenago bizi izan ziren. Virgiliorenak dira JesusenVirgiliorenak dira Jesusen garaikide diren autoreetatikgaraikide diren autoreetatik hoberen konserbatzen direnhoberen konserbatzen diren dokumentuak.dokumentuak. Virgilioren hiru kodizeVirgilioren hiru kodize besterik ez dira mantentzen.besterik ez dira mantentzen. Ebanjelioetatik berrehundaEbanjelioetatik berrehunda hamabi existitzen dira.hamabi existitzen dira. Horacio Virgilio
  11. 11. KontserbatutakoKontserbatutako PlatonenPlatonen eskuizkribuak bera baino 1500eskuizkribuak bera baino 1500 urte beranduagokoak dira.urte beranduagokoak dira. AristotelenAristotelen eskuizkriburikeskuizkriburik zaharrena bera baino 1400 urtezaharrena bera baino 1400 urte beranduagokoa da.beranduagokoa da. TácitoTácito, historialari, historialari erromatarra,erromatarra, KristoKristo ondokoa,ondokoa, (120 urtean hil zen): kodize(120 urtean hil zen): kodize zaharrena 1340 urte gerokoazaharrena 1340 urte gerokoa da.da. Platon eta Aristotele
  12. 12. PolibioPolibio, historialari grekoa,, historialari grekoa, K.a. 120 urtean hil zen, bereK.a. 120 urtean hil zen, bere eskuizkriburik zaharrena 1067eskuizkriburik zaharrena 1067 urte ondokoa.urte ondokoa. Ebanjelioengandik oso urbilEbanjelioengandik oso urbil dauden eskuizkribuakdauden eskuizkribuak konserbatzen dira.konserbatzen dira. San JuanenSan Juanen Ebanjelioa 95.Ebanjelioa 95. urtean idatzi zenurtean idatzi zen..
  13. 13. 1935. urtean1935. urtean RylandsRylands papiroapapiroa aurkitu zen Ebanjelio honiaurkitu zen Ebanjelio honi buruz.buruz. Manchesteren gordetzen da.Manchesteren gordetzen da. Egipton aurkitu zen.Egipton aurkitu zen. Adituen arabera, 130 urteAdituen arabera, 130 urte inguruan idatzi zen.inguruan idatzi zen. Bodmer IIBodmer II papiroa,papiroa, Colognyko LiburutegianColognyko Liburutegian gordetzen dena, Ginebran, Sangordetzen dena, Ginebran, San Juanen Ebanjelio ia osoaJuanen Ebanjelio ia osoa dauka eta 100 urte ondokoadauka eta 100 urte ondokoa da.da. Rylands papiroaRylands papiroa Bodmer papiroaBodmer papiroa
  14. 14. 1972.an aita1972.an aita Jose OJose O ´Callaghanek´Callaghanek, Bibliaren, Bibliaren ikertzaile haundiak, Qunramekoikertzaile haundiak, Qunrameko (Itxaso Hila) 7. kobazuloan(Itxaso Hila) 7. kobazuloan aurkitutako papiro zati batzukaurkitutako papiro zati batzuk deszifratu zituen.deszifratu zituen. 7Q5 bezala identifikatzen da.7Q5 bezala identifikatzen da. San MarkosenSan Markosen,, 6:6:52s testua da.52s testua da. 68. urtean68. urtean VespasianorenVespasianoren inbasioa izan zen.inbasioa izan zen. Itun Berriko eskuizkriburikItun Berriko eskuizkriburik zaharrena izango litzateke.zaharrena izango litzateke.
  15. 15. Ebanjelio orijinalak galduEbanjelio orijinalak galdu dira, garai hartako liburudira, garai hartako liburu guztienak bezala.guztienak bezala. PapiroetanPapiroetan idatzi ziren,idatzi ziren, ekialdeko landarea; errazekialdeko landarea; erraz galtzen den materiala.galtzen den materiala. Horregatik, papiro gutxiHorregatik, papiro gutxi gelditzen dira.gelditzen dira. IV. mendetikIV. mendetik pergaminoargaminoa erabiltzen zen, animaliarenerabiltzen zen, animaliaren larruarekin egina, liburularruarekin egina, liburu formarekin erabiltzen hasiformarekin erabiltzen hasi zena. Haueizena. Hauei kodizeakkodizeak deitzen zaie.deitzen zaie.
  16. 16. AitaAita B. ManzanoB. Manzano,, Palestinako gaietan aditua,Palestinako gaietan aditua, honako datak ematen dituhonako datak ematen ditu Ebanjelioen idazketarenEbanjelioen idazketaren data probableak bezala.data probableak bezala. San MateorenSan Mateoren Ebanjelioa,Ebanjelioa, 37. eta 42. urteen artean.37. eta 42. urteen artean. San MarkosenaSan Markosena, 40. eta 45., 40. eta 45. urteen artean.urteen artean. San LukasenaSan Lukasena, 47. eta 56., 47. eta 56. urteen artean.urteen artean. San JuanenaSan Juanena, 95. urtean., 95. urtean.
  17. 17. II. mendean, EbanjelioakII. mendean, Ebanjelioak baieztatzen dituzte:baieztatzen dituzte: -- PapiasekPapiasek,, San Juanen dizipulua;San Juanen dizipulua; -- KKlemente Romanolemente Romano,, SanSan Pedroren dizipulua, eta Aita Santua 91. etaPedroren dizipulua, eta Aita Santua 91. eta 100. urteen artean;100. urteen artean; -- San Inazio Antiokiakoa,San Inazio Antiokiakoa, SanSan Juanen dizipulua ere.Juanen dizipulua ere. -- San JustinoSan Justino,, -- San IreneoSan Ireneo,, Lyongo apezpikua etaLyongo apezpikua eta San PolicarporenSan Policarporen dizipulua,dizipulua, San JuanenSan Juanen lagunalaguna;; -- OrigenesOrigenes,, -- TertulianoTertuliano,, -- Klemente AlejandriakoaKlemente Alejandriakoa,, -- Hermas artzaiaHermas artzaia, etab., etab.
  18. 18. II. eta VI. Arteko idazleenII. eta VI. Arteko idazleen aipuekinaipuekin Justino, Ireneo,Justino, Ireneo, Clemente, Orígenes,Clemente, Orígenes, Tertuliano, HipólitoTertuliano, Hipólito eta Eusebioeta Eusebio - Ebanjelioak osotasunean- Ebanjelioak osotasunean eraikitzen ahal dira.eraikitzen ahal dira. - Beraien 26.487 aipu- Beraien 26.487 aipu gordetzen dira.gordetzen dira.
  19. 19. OndorioaOndorioa:: «Ebanjelioen«Ebanjelioen historikotasuna ukatzenhistorikotasuna ukatzen duenak, edozein liburuduenak, edozein liburu historikorenhistorikoren historikotasuna ukatuhistorikotasuna ukatu beharko luke, hau da,beharko luke, hau da, zientzia historikoarenzientzia historikoaren posibilitatea bera ukatuposibilitatea bera ukatu beharko luke»beharko luke»
  20. 20. Jesukristo historiako gizakirik handiena da.Jesukristo historiako gizakirik handiena da. Milaka martirik eman zuten odola bere alde.Milaka martirik eman zuten odola bere alde. Milaka santuk oinarritu zuen bere bizia Jesusengan.Milaka santuk oinarritu zuen bere bizia Jesusengan. Jesus da gizonik maitatuena eta borrokatuenaJesus da gizonik maitatuena eta borrokatuena gizateri osoan.gizateri osoan.
  21. 21. Bere bizitzaren zertzelada batzukBere bizitzaren zertzelada batzuk: «gu bezala,: «gu bezala, gauza guztietan probatua izan baita, bekatuan izangauza guztietan probatua izan baita, bekatuan izan ezik».ezik». Zurgin bezala lan egin zuen tailer humil bateanZurgin bezala lan egin zuen tailer humil batean Nazareten.Nazareten. Honela, duintasuna eta zentzua eman zion lanari.Honela, duintasuna eta zentzua eman zion lanari.
  22. 22. Jesukristo, hogeitamar urte inguru zituenean, bereJesukristo, hogeitamar urte inguru zituenean, bere doktrina hots egiten hasi zen.doktrina hots egiten hasi zen. Bere bizitza osoa San Pedroren hitz hauetan laburtuBere bizitza osoa San Pedroren hitz hauetan laburtu daiteke: «On egiten igaro zuen bere bizitza».daiteke: «On egiten igaro zuen bere bizitza». Horregatik askok ikasle bezala jarraitzen zuten.Horregatik askok ikasle bezala jarraitzen zuten.
  23. 23. Hauen artean hamabi aukeratu zituen berezikiHauen artean hamabi aukeratu zituen bereziki prestatzeko eta, Bera faltatzerakoan, bere obraprestatzeko eta, Bera faltatzerakoan, bere obra jarraitzeko.jarraitzeko. Baino agintari judutarrek ezin zuten onartuBaino agintari judutarrek ezin zuten onartu beraiekin ikasi ez zuen ezezagun batek herriarenberaiekin ikasi ez zuen ezezagun batek herriaren laguntasuna lortzea.laguntasuna lortzea. Inbiria agertu zen eta baita gorrotoa ere.Inbiria agertu zen eta baita gorrotoa ere.
  24. 24. Jesukristok Bera Jainkoa zela esan zuen.Jesukristok Bera Jainkoa zela esan zuen. Mahomak, Budak, Konfuziok, Lao-Tsek,Mahomak, Budak, Konfuziok, Lao-Tsek, Zarathustrak edo Zoroastrok erlijio moralizatzaileZarathustrak edo Zoroastrok erlijio moralizatzaile bat aurkeztu zuten, baina ez zuten bere buruazbat aurkeztu zuten, baina ez zuten bere buruaz Jainkoa zirela baieztatu.Jainkoa zirela baieztatu.
  25. 25. Askotan aurkeztu zuen Jainko bezala bere burua:Askotan aurkeztu zuen Jainko bezala bere burua:  «Ni ez naiz mundu honetakoa»;«Ni ez naiz mundu honetakoa»;  «Aita, eman mundua izan baino lehen zure ondoan nuen aintza»;«Aita, eman mundua izan baino lehen zure ondoan nuen aintza»;  «Ni ikusten nauenak Aita ere ikusten du»;«Ni ikusten nauenak Aita ere ikusten du»;  «Aita eta biok bat gara» .«Aita eta biok bat gara» . Biak izate berekoak gara esatea bezala da. NiBiak izate berekoak gara esatea bezala da. Ni Jainkoa naiz Aita bezala.Jainkoa naiz Aita bezala.
  26. 26. San PablokSan Pablok errepikatzen duerrepikatzen du Kristo Jainkoa dela: «jainkozkoKristo Jainkoa dela: «jainkozko izaerako” dela; «Jainkoaren izaeraizaerako” dela; «Jainkoaren izaera Kristo gizon eginarengan dago bete-Kristo gizon eginarengan dago bete- betean”, etab.betean”, etab. San PedrokSan Pedrok Jainko deitzen duJainko deitzen du Zeruko Erreinuko giltzak jaso bainoZeruko Erreinuko giltzak jaso baino lehen eta bere bigarren eskutitzarenlehen eta bere bigarren eskutitzaren hasieran Jesus Jainko eta Salbatzailehasieran Jesus Jainko eta Salbatzaile deitzen du.deitzen du. San JuanekSan Juanek esaten du Kristoesaten du Kristo “Jainkoaren Seme Bakarra” dela,“Jainkoaren Seme Bakarra” dela, “egiazko Jainko”.“egiazko Jainko”.
  27. 27. Judutarrek Jesusek bere burua Jainkotzat zeukalaJudutarrek Jesusek bere burua Jainkotzat zeukala ulertu zuten:ulertu zuten: «Gizaki izanik, zeure burua Jainko egiten duzulako».«Gizaki izanik, zeure burua Jainko egiten duzulako». «Heriotza-zigorra merezi du, Jainkoaren Semetzat jo«Heriotza-zigorra merezi du, Jainkoaren Semetzat jo baitu bere burua».baitu bere burua».

×