Os romanos e a morte
Álvaro P. Vilariño
v.1.9 outubro 2015
Index
Ritos funerarios
• Inhumación e
incineración
• Urnas funerarias
• Columbaria
• Catacumbas
Ritos funerarios (II)
• Po...
Ritos funerarios
• A solemnidade no trato ao defunto sempre en
función da súa clase social.
• 2 tipos de ritual fúnebre (s...
Inhumación e incineración
humus,i cinis, eris
Enterramento infantil (duns 9 meses de idade) en ánfora.

Época romana. S. I...
Urnas funerarias
1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt.
2ª - Mus...
Urnas funerarias
1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt.
2ª - Mus...
Urnas funerarias
1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt.
2ª - Mus...
Urnas funerarias
1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt.
2ª - Mus...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Columbaria
1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri
2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. ...
Catacumbas
Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiá...
Catacumbas
Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiá...
Catacumbas
Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiá...
Ritos funerarios (II)
• Cidadáns ricos e ilustres:
• Conclamatio, extremum vale
• Pompa funebris, praeficae, naeniae, lauda...
Pompa funebris
Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net
2 Reconstrucións Pompa F...
Pompa funebris
Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net
2 Reconstrucións Pompa F...
Pompa funebris
Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net
2 Reconstrucións Pompa F...
As tumbas na via Appia
Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de ...
As tumbas na via Appia
Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de ...
As tumbas na via Appia
Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de ...
Mausoleo de Augusto
Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia
Reconstrución e planta
Mausoleo de Augusto
Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia
Reconstrución e planta
Mausoleo de Augusto
Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia
Reconstrución e planta
Abreviaturas Epitafios latinos
D. M. S. > Diis Manibus Sacratum
H. S. E. > Hic Situs Est
S. T.T. L. > Sit Tibi Terra Levis
...
Epitafios latinos
Anagni 036.
Tullia /
Tecusa /
Artemoni /
coiugi /
bene meren/ti /
fecit
CIL 06, 28963 = 10, 00771*,3 = An...
Epitafios famosos
S. T.T. L. > Sit Tibi Terra Levis
* Imaxes na prensa tralo asasinato dun membro dos Riazor Blues - Decembro 2014
Actitude ante a morte
• A morte como feito cotiá. Esperanza de vida curta (50 anos)
• O paso do mundo dos vivos ao dos mor...
Mundo subterráneo
Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffe...
Mundo subterráneo
Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffe...
Mundo subterráneo
Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffe...
Mundo subterráneo
Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffe...
Mundo subterráneo
Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffe...
Imaxes de Grickle en Flickr
Lemures
• Maio: festa das Lemuria, cerimonia que tentaba
satisfacer aos Lemures que puidesen andar
polas súas casas.
• A m...
• Linneo, o fundador da nomenclatura
binomial, deulles o nome de Lemures
a estas criaturas atendendo a ....
• os seus hábi...
Manes
• Espíritos protectores da familia.
D. M.

MESSIEDONATE

MATRI.IVSTVS

FILIVS . V . F . C
D(is) M(anibus)
Messi(a)e ...
D.M.

GAI IVLI MAX

MINI EMERITI LE

GIONIS VIII BNEFI

CIARIVS PROCVRATO

RIS ONESTA MISSIO

NE MISSVS ISTAME

MORIAM PRO...
Aras e estelas funerarias en Galicia
Victorin/Vs /
in pace/
annorv/
M CXX
Museo do Castelo de Santo
Antón. A Coruña.
S. II...
Aras e estelas funerarias en Galicia
D(is) M(anibus) S(acrum)/
PRIMIANO/
VITALES AN/ LXXV/
TETVLV/ [---]
Museo do Castelo ...
Aras e estelas funerarias en Galicia
D(is) M(anibus)/ G(aio)
ARRUNTIO SERE/NO
AN(norum) LX FLACCINI/A
SEVERA MARITO/
PIENT...
Aras e estelas funerarias en Galicia
APANA • AMBO
LLI • F(ilia) • CELTICA
SVPERTAM(ARICA)
[ ) ] • MIOBRI
AN(Norum) • XXV •...
Aras e estelas funerarias en Galicia
Sabinus
an(norum) XX
Secundio
an(norum) XXII
Lentinus
an(norum) XX
M(arci) Audasi
Max...
MEDAMVSARCISI.F
HIC SITVS EST
CASTELOMEIDVNIO
MONVMENTVM
FECERVNT
ANCONDEI
AMICO CARO
Soterramento de Médamo
Centro de Vis...
A morte en Internet
http://www.mivoluntad.com/ http://www.todoesquelas.com/
http://www.revistaadios.es/ http://www.famousd...
“Lo velan en su motora”
“El muerto parado”
Léxico da morte
• Helenismos:
tumba < τὺμβος,“túmulo” / tanatorio < θάνατος “morte” + sufixo lat. arius (lugar)
necrópole <...
Latinismos
R.I.P. “requiescat in pace”
I.N.R.I “Iesus Nazarenus Rex Iudeaorum”
in articulo mortis
in memoriam
rigor mortis...
Requiem Mozart
Confutatis maledictis,
flammis acribus addictis,
voca me cum benedictis.
Oro supplex et acclinis,
cor contri...
Enredando...
• O máis alá dos romanos (“O olmo dos falsos soños)
• Parentalia e Feralia: a memoria dos mortos na antiga Ro...
Ligazóns
• Personaliza o teu epitafio: http://www.tombstonebuilder.com/index.php
• Salieri vs. Mozart: http://www.youtube.c...
Os romanos e a morte 1.9 (*.pdf - outubro 2015)
Os romanos e a morte 1.9 (*.pdf - outubro 2015)
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

Os romanos e a morte 1.9 (*.pdf - outubro 2015)

1.799 visualizaciones

Publicado el

Actitude ante a morte. Ritos funerarios. Monumentos funerarios. Latinismos. Léxico da morte. A morte en Internet. Ligazóns relacionadas.

Publicado en: Educación
1 comentario
1 recomendación
Estadísticas
Notas
  • Álvaro, grazas por este estupendo traballo. Mañá os meus alumnos pasaranno moi ben.
       Responder 
    ¿Estás seguro?    No
    Tu mensaje aparecerá aquí
Sin descargas
Visualizaciones
Visualizaciones totales
1.799
En SlideShare
0
De insertados
0
Número de insertados
104
Acciones
Compartido
0
Descargas
15
Comentarios
1
Recomendaciones
1
Insertados 0
No insertados

No hay notas en la diapositiva.

Os romanos e a morte 1.9 (*.pdf - outubro 2015)

  1. 1. Os romanos e a morte Álvaro P. Vilariño v.1.9 outubro 2015
  2. 2. Index Ritos funerarios • Inhumación e incineración • Urnas funerarias • Columbaria • Catacumbas Ritos funerarios (II) • Pompa funebris • As tumbas naVia Appia • Mausoleo de Augusto • Epitafios latinos • Epitafios famosos Actitude ante a morte • Mundo subterráneo • Lémures • Manes Aras e estelas funerarias en Galicia A morte en Internet • “Lo velan en su motora” • “El muerto parado” Léxico da morte Latinismos Requiem de Mozart Enredando Ligazóns
  3. 3. Ritos funerarios • A solemnidade no trato ao defunto sempre en función da súa clase social. • 2 tipos de ritual fúnebre (sempre extra muros, Lex XII tabularum) • incineración (+ propio de ricos e nobres) in + cinis, eris • urna, columbaria, ustrina • Inhumación (+ propio dos pobres, + frecuente a partir do s II d.C.) in + humus, i • tumbas, catacumbas. • Unha profesión: • Libitinarii (enterradores): Venus Libitina, vitare Libitinam, evadere Libitinam • Pollinctores: escravos que lavaban e perfumaban o cadáver • Escravos > fosa común • Pobres: • collegia funeraria, arbitria • columbaria 
R e s t o s d e U n g u e n t a r i a , r e c i p i e n t e s d e p e r f u m e s , queimados despois dunha cremación 
 Urnae funeraria con restos de ósos e cinzas http://www.itusozluk.com/gorseller/libitina/90081
  4. 4. Inhumación e incineración humus,i cinis, eris Enterramento infantil (duns 9 meses de idade) en ánfora.
 Época romana. S. I-II d.C. Museo Arqueolóxico de La Vila Joiosa (Alacant). Imaxe de RafaelDP en Flickro Arqueológico de La Vila Joiosa Urnas funerarias de necrópole romana. Museo do Castelo de Santo Antón, A Coruña. 
 Imaxe de DivesGallaecia en Flickro Arqueológico de La Vila Joiosa
  5. 5. Urnas funerarias 1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt. 2ª - Museo archeologico, Aquileia, Roman funerary urns. Fotografía de Sebastiá Giralt 3ª - Urna funeraria e unguentario. Empúries s. I-II d.C. Fotografía de DivesGallaecia 4ª - Anfora de bebé.
  6. 6. Urnas funerarias 1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt. 2ª - Museo archeologico, Aquileia, Roman funerary urns. Fotografía de Sebastiá Giralt 3ª - Urna funeraria e unguentario. Empúries s. I-II d.C. Fotografía de DivesGallaecia 4ª - Anfora de bebé.
  7. 7. Urnas funerarias 1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt. 2ª - Museo archeologico, Aquileia, Roman funerary urns. Fotografía de Sebastiá Giralt 3ª - Urna funeraria e unguentario. Empúries s. I-II d.C. Fotografía de DivesGallaecia 4ª - Anfora de bebé.
  8. 8. Urnas funerarias 1ª - Roman funerary urn, Archeological Museum of Janzur, near Tripoli. Imaxe de Sebastià Giralt. 2ª - Museo archeologico, Aquileia, Roman funerary urns. Fotografía de Sebastiá Giralt 3ª - Urna funeraria e unguentario. Empúries s. I-II d.C. Fotografía de DivesGallaecia 4ª - Anfora de bebé.
  9. 9. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  10. 10. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  11. 11. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  12. 12. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  13. 13. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  14. 14. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  15. 15. Columbaria 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Missouri 2 imaxes do Columbarium Via Portuense. I metade II d.C. Museo Nazionale romano. Imaxes de Nick in Exilio en Flickr 3 imaxes de columbarios (sen determinar) 1 imaxe (wikipedia) dun Columbarium actual de Oakland
  16. 16. Catacumbas Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiáns, unha áncora e un peixe. Catacumbas de Siracusa en Sicilia. Imaxe: web rsanzcarrera Catacumbas de San Calixto. Roma. Imaxe de Jonas Witt en Flickr
  17. 17. Catacumbas Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiáns, unha áncora e un peixe. Catacumbas de Siracusa en Sicilia. Imaxe: web rsanzcarrera Catacumbas de San Calixto. Roma. Imaxe de Jonas Witt en Flickr
  18. 18. Catacumbas Epitafio de Atimetus das catacumbas de St. Sebastian na Via Appia, Roma. Inscrición rodeada por símbolos cristiáns, unha áncora e un peixe. Catacumbas de Siracusa en Sicilia. Imaxe: web rsanzcarrera Catacumbas de San Calixto. Roma. Imaxe de Jonas Witt en Flickr
  19. 19. Ritos funerarios (II) • Cidadáns ricos e ilustres: • Conclamatio, extremum vale • Pompa funebris, praeficae, naeniae, laudatio funebris • Incineración nas necrópoles fóra da cidade: sepulcros monumentais (Tumba de Cecilia Metela), mausoleos (Augusto, Adriano) • Fosas individuais > Epitafios: identidade do falecido (nome, idade, condición social, etc.), persoa que dedica o epitafio, ton solemne ou con toques humorísticos • Loito: • vestes pullae, sacrificio do novendiale, cena novendialis • Festas e conmemoracións • Parentalia (13-21 febreiro): festas á memoria dos mortos. Feralia (derradeiro día) • Violaria, Rosaria (finais de maio): frores nos sepulcros ou urnas
  20. 20. Pompa funebris Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net 2 Reconstrucións Pompa Funebris
  21. 21. Pompa funebris Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net 2 Reconstrucións Pompa Funebris
  22. 22. Pompa funebris Relevo en mármore de Amiternum, Italia. 2ª metade do s. I a.C. Imaxe: fransite.net 2 Reconstrucións Pompa Funebris
  23. 23. As tumbas na via Appia Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de Trix en Flickr Gravado da Via Appia (reconstrución). Imaxe: wikipedia Sepulcro dos Escipións na Via Appia, s. III a.C. Imaxe wikipedia
  24. 24. As tumbas na via Appia Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de Trix en Flickr Gravado da Via Appia (reconstrución). Imaxe: wikipedia Sepulcro dos Escipións na Via Appia, s. III a.C. Imaxe wikipedia
  25. 25. As tumbas na via Appia Tumba de Cecilia Metela na Via Appia, s.I a.C., foi convertido en castelo na Idade Media. Imaxe de Trix en Flickr Gravado da Via Appia (reconstrución). Imaxe: wikipedia Sepulcro dos Escipións na Via Appia, s. III a.C. Imaxe wikipedia
  26. 26. Mausoleo de Augusto Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia Reconstrución e planta
  27. 27. Mausoleo de Augusto Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia Reconstrución e planta
  28. 28. Mausoleo de Augusto Mausoleo de Augusto, 29 a.C. Imaxe: wikipedia Reconstrución e planta
  29. 29. Abreviaturas Epitafios latinos D. M. S. > Diis Manibus Sacratum H. S. E. > Hic Situs Est S. T.T. L. > Sit Tibi Terra Levis A > annos D > dies F > fecit B > bene M > merenti V > vivus F. C. > faciendum curavit
  30. 30. Epitafios latinos Anagni 036. Tullia / Tecusa / Artemoni / coiugi / bene meren/ti / fecit CIL 06, 28963 = 10, 00771*,3 = Anagni 037. V(ivus) M(arcus) Vinicius Vinici l(ibertus) Phoebus/ fecit sibi et / Cordiae Asterope coniugi carissim(ae) / et libertis libertabus posterisq(ue) eorum Anagni 035 P(ublius) Sulpicius / Victorinus / vixit annis V CIL 02-05, 00005. G(aius) Iulius Primus / miles veteranus / leg(ionis) X Gemina[e] / h(ic) s(itus) e(st) s(it) t(ibi) t(erra) l(evis) CIL 06, 17551 = Anagni 025. D(is) M(anibus) / M(arcus) Fabius Pa/catus Tetti/ae Vibiae / co(n)iugi / f(e)c(it) b(ene) m(erenti)
  31. 31. Epitafios famosos
  32. 32. S. T.T. L. > Sit Tibi Terra Levis * Imaxes na prensa tralo asasinato dun membro dos Riazor Blues - Decembro 2014
  33. 33. Actitude ante a morte • A morte como feito cotiá. Esperanza de vida curta (50 anos) • O paso do mundo dos vivos ao dos mortos > un cambio de etapa máis (como o nacemento, infancia, madurez...) • Ritos obrigatorios, perfectamente estipulados. De non cumplilos o defunto no chegaría ao mundo dos mortos. • Influencia da mitoloxía grega: • obolus, Caronte • Stix, Hades, Elysium, Tartarus • Proserpina, ae e Pluto, onis (Dis Pater) • Múltiples concepcións sobre o mundo de ultratumba • Para uns a alma e o corpo perecen conxuntamente, para outros a alma se disipa pouco despois, e para outros vive eternamente (Cicerón) • Epicúreos: a morte era un medo máis a eliminar. Epicuro negaba a existencia do máis alá; Lucrecio: o corpo e a alma perecen ao mesmo tempo. • Estoicos: a morte é lei de vida que hai que aceptar. Séneca e o seu sobriño Lucano arremeten contra as crenzas e cerimonias que preparan o tránsito a un máis alá no que non crían. • Influenza dos espíritos dos antepasados mortos na vida dos vivos. • Larvae e Lemures > espíritos malignos. • Manes > espíritos protectores da familia.
  34. 34. Mundo subterráneo Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffendale The dead is ferried across the river by Charon, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt The dead arrives to the underworld, where he meets Pluto and Proserpina, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt.  Mapa do mundo subterráneo + gravado de Caronte
  35. 35. Mundo subterráneo Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffendale The dead is ferried across the river by Charon, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt The dead arrives to the underworld, where he meets Pluto and Proserpina, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt.  Mapa do mundo subterráneo + gravado de Caronte
  36. 36. Mundo subterráneo Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffendale The dead is ferried across the river by Charon, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt The dead arrives to the underworld, where he meets Pluto and Proserpina, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt.  Mapa do mundo subterráneo + gravado de Caronte
  37. 37. Mundo subterráneo Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffendale The dead is ferried across the river by Charon, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt The dead arrives to the underworld, where he meets Pluto and Proserpina, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt.  Mapa do mundo subterráneo + gravado de Caronte
  38. 38. Mundo subterráneo Plutón e Proserpina. Apulian Red Figure volute krater. White Sakkos Painter, ca. 320 BCE. Imaxe de Diffendale The dead is ferried across the river by Charon, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt The dead arrives to the underworld, where he meets Pluto and Proserpina, fresco of the main tomb of the Archeological Museum of Janzur, near Tripoli, 1rst century. Imaxe de Sebastiá Giralt.  Mapa do mundo subterráneo + gravado de Caronte
  39. 39. Imaxes de Grickle en Flickr
  40. 40. Lemures • Maio: festa das Lemuria, cerimonia que tentaba satisfacer aos Lemures que puidesen andar polas súas casas. • A medianoite: • Paterfamilias facía o sinal do “Mano Fico” • percorría descalzo toda a casa mentres... • Escupía nove fabas negras para que as comesen os espectros • Perseguíase a cambio o benestar dos habitantes do fogar. Imaxe do Mano Fico. Wikipedia. Amuletos co signo do Mano Fico.
  41. 41. • Linneo, o fundador da nomenclatura binomial, deulles o nome de Lemures a estas criaturas atendendo a .... • os seus hábitos nocturnos • o seu aspecto fantasmal • os seus movementos silenciosos na escuridade • os seus ollos reflectantes • os seus berros de ultratumba....
  42. 42. Manes • Espíritos protectores da familia. D. M.
 MESSIEDONATE
 MATRI.IVSTVS
 FILIVS . V . F . C D(is) M(anibus) Messi(a)e Donat(a)e matri, Iustus filius v(ivus) f(aciendum) c(uravit) Museo de Estrasburgo D. M. S. > Diis Manibus Sacratum
  43. 43. D.M.
 GAI IVLI MAX
 MINI EMERITI LE
 GIONIS VIII BNEFI
 CIARIVS PROCVRATO
 RIS ONESTA MISSIO
 NE MISSVS ISTAME
 MORIAM PROCVRA
 VIT SIMILINIA PATE
 RNA CONIVX CO
 NIVGI KRISSIMO
 MAXMINVS ICQ
 VIESQVIT AVE VIA
 TOR VALE VIATOR D(is) M(anibus)
 Gai Iuli Max(i)mini, emeriti legionis VIII b(e)neficiarius
 procuratoris (h)onesta missione missus, Ista(m) memoriam
 procuravit Similinia Paterna coniux coniugi k(a)rissimo Maximinus (h)ic quiesquit. Ave, viator, vale, viator * (Museo de Estrasburgo, datado no s. III d.C.)
  44. 44. Aras e estelas funerarias en Galicia Victorin/Vs / in pace/ annorv/ M CXX Museo do Castelo de Santo Antón. A Coruña. S. III, finais do IV d.C. Foto de DivesGallaecia en Flickr
  45. 45. Aras e estelas funerarias en Galicia D(is) M(anibus) S(acrum)/ PRIMIANO/ VITALES AN/ LXXV/ TETVLV/ [---] Museo do Castelo de Santo Antón. A Coruña. S. III, finais do IV d.C. Foto de DivesGallaecia en Flickr
  46. 46. Aras e estelas funerarias en Galicia D(is) M(anibus)/ G(aio) ARRUNTIO SERE/NO AN(norum) LX FLACCINI/A SEVERA MARITO/ PIENTISSIMO Museo do Castelo de Santo Antón. A Coruña. Foto de DivesGallaecia en Flickr
  47. 47. Aras e estelas funerarias en Galicia APANA • AMBO LLI • F(ilia) • CELTICA SVPERTAM(ARICA) [ ) ] • MIOBRI AN(Norum) • XXV • H(ic) • S(ita) • E(st) APANVS • FR(ater) • F(aciendum) • C(uravit) Museo Arqueolóxico de Lugo Mediados s.I d.C. Foto de Miguel Bugallo en Flickr
  48. 48. Aras e estelas funerarias en Galicia Sabinus an(norum) XX Secundio an(norum) XXII Lentinus an(norum) XX M(arci) Audasi Max(imi centurionis) leg(ionis) X gem(inae) ser(vi) h(ic) si(iti) s(unt) Estela dos “lexionarios” Museo Arqueolóxico de Pontevedra Reaproveitada na casa-torre de Bendaña (Caldas de Reis) Foto de Dives Gallaecia en Flickr
  49. 49. MEDAMVSARCISI.F HIC SITVS EST CASTELOMEIDVNIO MONVMENTVM FECERVNT ANCONDEI AMICO CARO Soterramento de Médamo Centro de Visitantes de Aquis Querquennis Foto de DivesGallaecia en Flickr
  50. 50. A morte en Internet http://www.mivoluntad.com/ http://www.todoesquelas.com/ http://www.revistaadios.es/ http://www.famousdead.com/
  51. 51. “Lo velan en su motora”
  52. 52. “El muerto parado”
  53. 53. Léxico da morte • Helenismos: tumba < τὺμβος,“túmulo” / tanatorio < θάνατος “morte” + sufixo lat. arius (lugar) necrópole < νεκρός “morto, cadáver” + πόλις “cidade” sarcófago < σαρξ, σαρκός “carne”+ φαγεῖν “comer” pompa < πομπή (latín pompa, ae: “Procesión, desfile solemne”) epitafio < ἐπι (sobre) + ταφός (tumba) • cadáver < caro data vermibus: “carne entregada ao vermes” / cado, is, ere, cecidi, cassum:“caer, sucumbir” • defunto < defunctus < defungor: “cumprir”,“pagar unha débeda”,“acabar con” • incinerar < in + cinis, eris: “cinza” • inhumar < in + humus, i: “terra” / exhumar < ex + humus, i • enterrar < in + terra, ae:“terra” • sepelio < sepelio, is, sepelire, sepultum: “sepultar, enterrar” • exequias < exsequiae, arum: “honras fúnebres” < exsequor: “seguir (ao enterramento)” • funeral < funus, eris: “cerimonia fúnebre”, “cortexo fúnebre” • columbario < columba, ae: “pomba” + sufixo lat. arius (lugar) • osario < os, ossis: “óso” + sufixo lat. arius (lugar) • lápida < lapis, idis:“pedra”
  54. 54. Latinismos R.I.P. “requiescat in pace” I.N.R.I “Iesus Nazarenus Rex Iudeaorum” in articulo mortis in memoriam rigor mortis corpore insepulto requiem (aeternam dona eis) post mortem “no momento mesmo da morte” “en memoria dunha persoa morta” “rixidez da morte” (termo forense)” “funeral co corpo do defunto sen sepultar” “misa de defuntos” “despois da morte”
  55. 55. Requiem Mozart Confutatis maledictis, flammis acribus addictis, voca me cum benedictis. Oro supplex et acclinis, cor contritum quasi cinis, gere curam mei finis. Rexeitados os malditos, entregados ás crueis chamas, chámame cos benditos. E rogo suplicante e inclinado ante ti, co meu corazón triturado coma cinza, que coides da miña fin.
  56. 56. Enredando... • O máis alá dos romanos (“O olmo dos falsos soños) • Parentalia e Feralia: a memoria dos mortos na antiga Roma (“O olmo dos falsos soños) • El Llatí i el lèxic de la mort (El Fil de les Clàssiques) • Ritos de paso. La muerte Roma I (Hortus Hesperidum) • Ritos de paso. La muerte Roma II (Hortus Hesperidum) • Menú de todos los santos (De re coquinaria) • Ritos fúnebres dos romanos (documento pdf en iussu de DivesGallaecia) • Ritos funerarios (recompilación de ligazóns en Diigo) • Os romanos e a morte (Galería de imaxes en Pinterest)
  57. 57. Ligazóns • Personaliza o teu epitafio: http://www.tombstonebuilder.com/index.php • Salieri vs. Mozart: http://www.youtube.com/watch?v=WXUkL9t9qkI • Epitafios famosos: http://es.wikiquote.org/wiki/Epitafios • Na rede: • http://www.mivoluntad.com/ • http://www.todoesquelas.com/ • http://www.revistaadios.es/ • http://www.famousdead.com/ • http://www.epilogable.com/steven-jobs/epgbks/memories

×