AHMET KÖKLÜGILLERGJKAYA YAYINLARI  EDEBYATIMIZDA ARLER ve YAZARLAR(500 air ve yn7; yaam, kiilii. yaptlar ürerine on bilgil...
yakalayarak iirsel bir dille anlatmay sever. Renkli tasvirler yapar; insanlar, hayvanlar, krlar, doay, yaamnçaprakln olduu...
Halk airi. 15. yüzylda yaamtr. Yaam hakknda kesin bilgiler yok. Bektai söylencelerine göre Hacbektanamcas Haydar Atann olu...
67Anadoluya geçerek Kurtulu Savana katld. Birinci Büyük Millet Meclisince Salk ve Sosyal YardmBakanlna getirildi. Bir yl k...
arasnda kocas da vard. Yokluunda (gyabnda) yargland. Sonradan aklandysa da. einin Türkiyeye dönmemekararna o da katld; Ata...
Zigetvar SZigetvar Kalesinin Fethi), Menâkb- mâm- Gazâlî (mam Gazalinin Menkbeleri)AAKAY, MEIJMKT AL  Dilci, yazar. 1893te...
AAO<;iAJ, AHMET   Yazar. 1909da Kafkasyada dodu. 2, Merutiyet döneminin tannm düün (fikir) adamlarndan AhmetAaolunun oludu...
vardr.Yazdklarnn çou baslmam, yazma halindedir. Bunlardan en ünlüsü Büyük skender-! anlatan "skendemâme"adl on bin beyitli...
iin Göl Saatleri (1921), Piyale (1926)   Deneme, fkra, gezi kitaptan: Bize Göre (1928), Frankfurt Seyahatnamesi (1933)AHME...
Ne var ki, iledii konular, zevk, dil ve anlatm yönlerinden topluluktan ayr bir özellik tar. Servet-i Fünuncular;kozmopolit...
1819AHMET PAAAHMET RASIM   air. Edirnede dodu. Doum tarihi bilinmiyor. 1451de genç yata Bursada müderris oldu. Daha sonraE...
Hikâye: lk Sevgi (1890), Meyl-i Dil (1891), Afife (1892), Tecrübesiz Ak (1894), Asker Olu (1897), Ülfet(1899)  Fkra, an, g...
(Fenolondan, 1880), ecere-i Türki (Ebulgazi Bahadr Handan 1864) vb.AHMET YESEVÎ   air. 12. yüzylda, Bat Türkistanda Sayram...
iir Tebli (? 943), Ho Geldin Halil brahim (1959), Dört Pencere (1962). Mutlu Olmak Varken (toplu iirler,1968)   Çeviri iir...
Felsefe doktoru olarak Hacettepe Üniversitesinde çalt. 1980den sonra üniversiteden ayrlarak serbestçalmaya balad.   Akatl,...
Çocuk kitaplar: Dondurmal Sinema (1991), Yeil Ev (1991)Yazarn aynca çevirileri de vardr.  Ald ödüller: 1958 TDK Roman Ödül...
29Yaynlanm iir kitaplar:  Rüzgâr Saati (1956), Kestim Kara Saçlarm (1960), Sda (1964), Krmz Karanfil (1971), Maram ve Ökke...
devrimcisi olarak tannr. leri yana karn, bu Atatürkçü niteliini günümüzde de sürdürmektedir.Yaynlanm kitaptan:  Gaziantep ...
Menâkb- yünervarân, HilyetüI-Ricâl, Künhül-Ahbar, Kavaidül-Mecalisvb."Yaynlanm Kitaplar:  Kalavela (inceleme, 1943), Çalgl...
Millet Kütüphancsini kurdu. 1924de öldü; Fatih Camisi mezarlna gömüldü.   Ali Emirî, divan tarz iirler yazmtr. Ama onun ed...
aranmaldr." (Seyit Kemal Karaaliolu)   Ali ir Nevaî, iir ve düzyaz (nesir) olarak birçok eserler (30dan fazla) vermitir. E...
Ald ödüller: 1973 Orhan Kemal Roman (Büyük Gözalt); 1978 TDK Deneme (Bir Yumak însan) ödülü.AND, METNALTINKAYNAK, HKMET  Y...
Bunlar dnda, ngilizce olarak yaynlanan u kitap da anlmaldn Dances of Antoloien Turkey (Newyork,1959), A History of Theatre...
Gezi: Sovyet Rusya, Azerbaycan, Özbekistan, Bulgaristan, Macaris- tan (1965), Yasak (1978)An: Akan Zaman Duran Zaman (1984...
Resim- bölümünü (1964) bitirdi. Samsun, Manisa, izmir ve Ankarada resim öretmenlii yapt. 1984te emekliolup stanbula yerlet...
iin Bir Masal Gibi (1943), Kaplar (1945), arklann Vatan Kalplerdir (1955), Öretmenin Dünyas (1956),Soyut iirler (1960), Aç...
nceleme: Adlarn Göklere Yazdrdlar (1964), Havalarda lk Türk Kadnlar (1967)ARPAD, BURHAN  Yazar. 19 Mays 1910da Mudanyada d...
Osmanl dönemlerini kapsayan çalmalar, ülkemizde olduu kadar Batda da büyük ilgi görmütür. kinci çalmaalan olarak tiyatroyu...
çalt. Ankara Gazi Lisesinden emekli oldu. Yeni stanbul, Babalide Sabah, Havadis vb. gibi gazetelerdeyazlar ¦ yazd. I975te ...
ile yazd dönemde, O, Türkçe ile yazarak, anadilin bilinçli bir savunucusu olmutur.5051Kitaplar:  Garipnâme (iirler, Türkiy...
ATAÇ, NURULLAH   Yazar. 21.8.1898de stanbulda dodu. Üç snfl iptidaî (ilkokul) okulunu bitirdikten sonra, dört ylGalatasara...
Besim Atalay, dil konusundaki çalmalaryla ünlü bir yazanmzd. Dilimizin tarihsel geliimini konu alantemel ürünler vermi; Tü...
Pervaneler (1959), Pusuda (1961), Sahildeki Kanepe (1961), Hamdi ve Hamdi (1962), KaralarnMemetleri (1963), Ana Hanm, Kz H...
Söylei, deneme: Pazar Konumalan (966)  Biyografi: Bavcrcn inklâpç (Ali Suavinin yaam, 1954), Babanz Atatürk (1955)nceleme:...
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Ahmet köklügiller   şairler ve yazarlar
Próxima SlideShare
Cargando en...5
×

Ahmet köklügiller şairler ve yazarlar

4,394

Published on

0 comentarios
0 Me gusta
Estadísticas
Notas
  • Sea el primero en comentar

  • Be the first to like this

Sin descargas
reproducciones
reproducciones totales
4,394
En SlideShare
0
De insertados
0
Número de insertados
1
Acciones
Compartido
0
Descargas
3
Comentarios
0
Me gusta
0
Insertados 0
No embeds

No notes for slide

Ahmet köklügiller şairler ve yazarlar

  1. 1. AHMET KÖKLÜGILLERGJKAYA YAYINLARI EDEBYATIMIZDA ARLER ve YAZARLAR(500 air ve yn7; yaam, kiilii. yaptlar ürerine on bilgiler)AHMET K.ÖKMKLI JCRKAYA YAYINLARINuruosmaniyc Cad No: 17/1 Caaloi-STANBULTel:-520 66 65-511 07 04 Fax:528 14 98£% lSrma- (tm)" ^ - ^VA YAYNLAR, San.ADizgi: ÖZNE AJANS 526 89 34 Dizgi Operatörü Ö7em Aytek Bask yeri: ERçN OFSET Basm yl: 199*9[(Ç0^(tm)miritmi yeni frndr. >ABASIYANIK, SAT FAK Yazar. 22 Kasm I906da Adapazannda dodu. Abaszoullarndan kereste tüccar Mehmet Faikin oludur.Adapazar Rehbcr-i Terakki Mektebini, Bursa Lisesini bitirdi. Bir süre st. Üniversitesi Edebiyat Fakültesinedevam etli. 1931de sviçreye iktisat örenimi yapmaya gitti. Oradan Fransann Grenoble kentine geçerek,yabanc örenciler için açlan kurslara katld. (1933-34) 1935te yurda dönerek bir süre Türkçe öretmenlii yapt.Babasnn desteiyle ticaret yapmaya çalt. Baarl olamad, ayrld. Haber gazetesinde bir ay süren muhabirlikten(1942) sonra baka bir i yapmad; babasnn brakt gelirle stanbulda, Burgaz adasnda yaad. Yakaland sirozhastalndan öldü. (11 Mays 1954) Mezar Zincirlikuyu Mezarlndadr. Ölümünden sonra, ansn yaatmak içinannesi tarafndan "Sait Faik Hikâye Armaan" kuruldu. Yazarla iir yazarak balad. Bursa Lisesinde örenciyken yazd "pekli Mendil" adl hikâyesi edebiyatöretmenince beenilince, hikâye yazmaya yöneldi. 1934ten balayarak Varlk dergisinde yaynlad hikayeleriyletannd. 1953te A.B.D.deki uluslararas Mark Twain Derneine çada edebiyata yapt katklardan dolay "onurüyesi" seçildi. Hikâyelerinden çou, bata Franszca olmak üzere yabanc dillere çevrildi; darda da okunan biryazar oldu.* 3&8&t " ütt*****-3 Sait Faik. hikâyelerinde stanbulu, adalar, özellikle Burgaz adasn, denizi, balkçlar, sknt içinde yaayanküçük insanlar anlatr. Konuya ve olaylara fazla önem vermez. Daha çok dramatik zamanlar ya da anlar
  2. 2. yakalayarak iirsel bir dille anlatmay sever. Renkli tasvirler yapar; insanlar, hayvanlar, krlar, doay, yaamnçaprakln olduu gibi yanstmaya çalr, izlenimci ve gerçekçi bir yazardr. "Güçlü bir sanatç olmakla birlikte,daha çok öznel bir sanatçdr. Olaylarn ve kiilerin arkasnda, hikâyelerinin ruhsal örgüsünü, tamamenbilinçlememi olmakla birlikte, adamakll duyulan bir insanlk sevgisi dokumaktadr." (Vedat Günyol)"Kalemini güzelliklerin hakkn aramak, vermek, göstermek urunda kulland." (Behçet Necatigil) "Getirdiibiçim ve öz yenilii, onu günümüz Türk hikâyesinin doruklarndan biri yapmtr." (A. Özkrml)Kitaplar: Hikâye: Semaver (1936), Sarnç (1939), ahmerdan (1940), Lüzumsuz Adam (1948), Mahalle Kahvesi(1950), Havada Bulut (1951), Kumpanya (1951), Havuz Ba (1951), Son Kular (1952), Alemdanda Var birYlan (1954), Az ekerli (1954), Tüneldeki Çocuk (1955), Mahkeme kaps (1956), Balkçnn Ölümü (kitaplarnagirmemi hikâyeler, 1981) Roman: Medar- Maiet Motoru (1944; Birtakm Adamlar adyla ikinci bask 1952), Kayp Aranyor (1952)iir: imdi Sevime Vakti (1953) Yazlar, söyleiler, mektuplar: Açk Hava Oteli (1980), Yaasn Edebiyat (1981, derleyen: MuzafferUyguner)ABDULLAH CEVDET air ve yazar. 1869da Arapkirde dodu, ilkörenimini Arapkirde yapt. 15 yanda istanbula gelerek Kulelidadisini (askeri lise) ve Askeri Tbbiyeyi bitirdi; yüzba rütbesiyle doktor oldu. Merkezi Selanikte bulunanuizli ittihat ve Terakki Cemiyetinin kuruluunda bulundu. Bu nedenle Trablusgarpa (bugün Libyada)sürüldü. Orada iki yla yakn çaltktan sonra Avrupaya kaçt, isviçrenin Cenevre kentinde baz arkadalaryla"Osmanl" adnda bir gazete çkard, saltanat aleyhine yazlar yazd. Bunun üzerine yokluunda (gyabnda)kalebentlie mahkûm edildi. Daha sonra "Içtihad" dergisini çkard; matbaasyla birlikte Cenevreden Msratand. Merutiyetten (1908) sonra stanbula geldi, dergisinin yaymn sürdürdü. 28 Kasm 1932deöldü. Abdullah Cevdet, demokrasiye tutkun, Batc ve reformcu bir yazardr. Lâtin harflerinin kabul edilmesini ilkönerenlerden biridir. Siyasal yazlan, çeviri kitaplar, iirleriyle döneminin düünsel yaamnda yanklar yaratm,dinsizlikle suçlanm, tartmalara yol açmtr. Dizi izle Küçüklü büyüklü 66 kitap yaynlamtr. Balcalar unlardr: Fizyolocya-i Tefekkür (1892), Fünun ve Felsefe(1906), Gizli Figanlar (iir, 1906), Kahriyat (iir, 1906), Karl Dadan Ses (iir, 1931), Düünen Musiki (iir), AklSelim (Baron Holbacyden çeviri), Giyom Tel (SchiIIerden çeviri) vb.ABDÜLHALM MEMDUH air ve yazar. 1866da istanbulda dodu. Hukuk örenimi gördü. Murat Beyin çkard "Mizan" gazetesindeyazd yazlar yüzünden yargland; Trablusgarpa sürgüne gönderildi. Oradan Avrupaya kaçt. Fransada,ngilterede yaad. 1904de ngilterede öldü. Cenazesi vasiyeti üzerine Tunusa getirilip gömüldü. Aruz ve hece ölçüleriyle yazd iirleri baarszdr. Yazarlnn önemli yan, ilk edebiyat tarihimizi yazm olmasdr.(1888) "Tarih-i Edebiyat- Osmaniye" adl edebiyat tarihinde, Sinan Paadan (15. yy) Tanzimat dönemi air veyazarlarna kadar yaam olan edebiyatçlar inceledi. Türk iirinden Franszcaya ilk seçkiyi de Edmond Fazy ilebirlikte o hazrlad. (Türk Ak iirleri Antolojisi, Paris 1905)5ABDAL MUSA
  3. 3. Halk airi. 15. yüzylda yaamtr. Yaam hakknda kesin bilgiler yok. Bektai söylencelerine göre Hacbektanamcas Haydar Atann olu Hasan Gazinin oludur. Baka bir söylenceye göre Orta Asyadan gelmitir: AhmetYesevînin öreneilerindendir. Âk Paazade tarihine göre Bursann fethine katlmtr. Elmalda adn tayan birtekke vardr. Örencisi Kaygusuz Abdaln iirlerinde, Elmal çevresindeki yer adlarnn sk sk geçmesi, AbdalMusann o yörede yaadn gösteriyor. Kendi iirlerinden de doum yerinin Azerbaycann Hoy kenti olduuanlalyor. Abdal Musa, Bektailer arasnda saygyla anlan bir air ve dervitir. Ne var ki, günümü/ ek az iiri ulaabilmitir.Çou iirlerinin kaybolduu anlalmaktadr. Eli i leki tek kitab "Nasihatnâme"dir. Daha ayrn:1 rlgi için baknz: ABDAL MUSA SULTAN (Musa Seyirci, Y. Hayati T.r.gar, 2. basm. 1990)( AkOOlA, M.TÜRKIK Yazar. 1915te Bulgaristann Razgrad kentinde dodu. Bir çiftçinin oludur, ilk ve ortaokulu Razgradtaokudu. Türkiyeye gelince (1931), Balkesir Necati Bey Öretmen Okuluna (1931) girdi. Daha sonranakledildii Adana Öretmen Okulunu (1937) bitirdi. Erzurumun bir köyünde bir yl öretmenlik yaptktansonra, Ankara Gazi Eitim Enstitüsünün edebiyat bölümünü bitirip (1940) Türkçe öretmeni oldu. Karaköse,Sarkam ve Ankarada öretmenlik yapt. Ankarada bulunduu yllarda Dil ve Tarih-Corafya Fakültesinde deokudu. Millî Kütüphanenin kuruluunda çalt. Hükümetçe Fransaya kütüphanecilik örenimine (1950)gönderildi. Paris Dokümantasyon Enstitüsünde, Yüksek Kütüphanecilik Okulunda okudu. UluslararasArivcilik Kursunu bitirdi. Sorbonne Üniversitesinde Fransz uygarl kurlarn izledi. Pariste"Bibliotheque Nationele"de (MillîKülüphane)-staj yapt. Dönüünde (1952). Basma Yaz ve Resimleri Derleme Müdürlüüne atand. Uzun yllar(1952-1974) burada çalp emekli oldu. Acarolunun ilk yazlan ve çevirileri, Balkesir Halkevinin çkard Kavnak dergisinde (1934) yaynland. Dahasonra, çeitli dergi ve gazetelerde makaleler, kitap tantma yazlan yazd: çou Bulgarcadan olmak üzereçeviriler yapt. Fransadan döndükten sonra, çalmalann kitaplkbilim (kütüphanecilik) konusunda younlatrd;kitaplkbilimci, kaynakçac ve belsebilim uzman (dokümanlalist) olanak tannd. Halkbilime (folklora) veçocuk edebiyatna ilikin çalmalar da vardr.Kitaplar: Çocuk iirleri Antolojisi (1944), stanbul Üniversitesi Yaymlan Bibliyografyas (Adnan Ötükenle, 1946),airler ve Yazarlar (1963; yeni basmlan Ozanlar ve Yazarlar adyla. 1967, 1981), Edebi Eserler Sözlüü (1965),Bulgar Hikâyeleri Antolojisi (1967), Türk Halkbilgisi ve Halk Edebiyat üzerine Seçme Yaynlar Kaynakças(Ftrat Ozanla, 1972), Türk Halk Ozanlar ve Destanlan Kaynakças (Ftrat Ozanla 1978), Açklamal AtatürkKaynakças (2 cilt, 1981), En Ünlü Dünya Yazarlan (1988), Bulgaristanda Türkçe Yer Adlan Klavuzu(1988). Dünya Atasözleri (1989), Bulgaristanda 120 yllk Türk gazetecilii, 1865-1985 (1990) vb.ADIVAR, ABDÜLHAK ADNAN Yazar. 188lde Geliboluda dodu. lk ve ortaörenimini stanbulda yapt. Berlin (Almanya) Tp Fakültesinibitirdi. Zürihte (sviçre) uzmanlk eitimi gördü. Merutiyetin ilanndan sonra (1908) yurda dönerek st. TpFakültesinde öretim görevlisi olarak çalmaya balad. Binba rütbesiyle Hilâliahmer (Kzlay) müfettii olarakTrablusgarp ve Birinci Dünya savalanna katld. Son olarak Osmanl Mebusan Meclisinde mebus(milletvekili) olarak görev ald. stanbulun igalinden sonra, ei Halide Ediple
  4. 4. 67Anadoluya geçerek Kurtulu Savana katld. Birinci Büyük Millet Meclisince Salk ve Sosyal YardmBakanlna getirildi. Bir yl kadar içileri Bakanl yapt. Büyük Millet Meclisi ikinci bakanl görevinde bulundu.1924te Terakkiperver Cumhuriyet Frkasnn kuruluuna katlnca gözden dütü. Ei Halide Edipin tedavisidolaysyla ngilterede bulunduu srada (1926) izmirdeki "Atatürke suikast" olayndan yokluunda (gyabnda)yarglannca (sonra aklandysa da) Atatürkün ölümüne dek yurda dönmedi. ngilterede bulunduu yllarda(1926-39). ünlü ngiliz ansiklopedisi "Encyelopaedia Britannica"nn yaz kurulunda çalt; ansiklopediyeTürkiyenin yeniça tarihini yazd. Ayrca Pariste "Yaayan Dou Dilleri Okul"nda okutmanlk yapt. Yurdadönüünde M. Eitim Bakanlntn çkard "islam Ansiklopedisinin yaz kurulu bakanlna getirildi. Yenidenmilletvekili oldu. (1950-54) 1 Temmuz 1955te stanbulda öldü; Merkezefendi Mezarlna gömüldü. Dizi filmizle Adnan Advar, yapt bilimsel çalmalaryla, özellikle Osmanl dönemindeki bilimsel çalmalarn tarihini konualan aratrmalaryla, bugün de deerini koruyan bir düünür (bilge) yazardr.Kitaplar: Felsefe Meseleleri (B. Russeldan çeviri, 1935), Fausta Dair Bir Tahlil Tecrübesi (1939), OsmanlTürklerinde lim (Paris, 1939), Tarih Boyunca ilim ve Din (1944), Bilgi Cumhuriyeti Haberleri (1945),Farabî (1947), Dur Düün (1950), Bizansta Yüksek Mektepler (1953), Hakikat Peinde Emeklemeler (1954)ADIVAR, HALDE EDP Yazar. 1884te stanbulda dodu. Reji (tekel) bakanlarndan Mehmet Edip Beyin kzdr. Üsküdar AmerikanKz Kolejini bitirdi. Ayrca Rza Tevfikten felsefe ve edebiyat, ükrü Efendiden Arapça, Salih Zekidenmatematik dersleri alarak kendini yetitirdi. Kolejin son snfnda iken Salih8Zekiyle evlendi. Bu evlilikten iki olu oldu. 1908de Tann gazetesinde Halide Salih adyla yazlar yazmayabalad. Düüncelerinden dolaya Abdülhamit yönetimince "kara liste"ye alnnca Msra kaçt. Sonra ngiltereyegitti. Merutiyetten sonra yurda döndü. Kocasndan (Salih Zekiden) ayrld, öretmen oldu; uzun yllar stanbulKz Lisesinde. Kz Öretmen Okulunda çalt. I917"de Dr. Adnan Ad varla Bursada evlendi. stanbulDarülfünununda (üniversitesinde) görev ald; Bat edebiyat dersleri okuttu. Yunanllarn zmire çkmalarüzerine, stanbulun Fatih ve Sultanahmet semtlerinde düzenlenen mitinglerde etkili konumalar yaparakKurtulu Savana katld. Anadolu kuvvetlerine stanbuldan gizli silah salama örgütünde çalt. stanbulunyabanclarn eline geçmesi üzerine (1920), kocas Dr. Adnan Ad varla Anadoluya geçerek "Halide Onba"rütbesiyle Atatürkün karargâhnda görev ald. Kurtulu Savann bitimine kadar bu görevini sürdürdü.Cumhuriyetin ilanndan sonra. Halk Frkasna (daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi) kart bir parti olarakkurulup gelien Terakkiperver Cumhuriyet Frkasnn kurucularndan kocasnn (Dr. Adnan) düüncelerinibenimsedi. Parti, daha sonra "kardevrimcî" bir nitelie düünce kapatld. Bu arada, hastaland, tedavi için, eiylebirlikte ngiltereye gitti. ngilterede bulunduu srada, zmirde Atatürke "suikast* giriimi oldu. Suçlular
  5. 5. arasnda kocas da vard. Yokluunda (gyabnda) yargland. Sonradan aklandysa da. einin Türkiyeye dönmemekararna o da katld; Atatürkün ölümüne dek Avrupada (ngiltere ve Fransada) yaad. Dersler ve konferanslarvermek üzere Amerikaya gitti. Mahatma Gandinin çarls olarak Hindistanda bulundu. 1939"da yurdadönünce, stanbul Edebiyat Fakültesinde profesör olarak görev ald; ngiliz dili ve edebiyat okuttu. 1950demilletvekili oldu. Daha sonra üniversitedeki görevine döndü. 9 Ocak 1964te öldü. Mezar stanbuldaMerkezefendidedir. Halipe Edipin romanlarn üç bölüme ayrmak gerekin 1) Gençlik romanlar: Bunlar deneme ça ürünleridir.Konular, genellikle aktr, bunalml kadnlardr. Dil ve anlatm yetersizdir. 2) Ulusal Kurtulu Savana yönelikromanlar Bu kümede toplanan ürünler, genel olarak bir arayn özelliklerini tar. Konular ulusaldr, tipleridealisttir. Dil ve anlatm, daha düzenli ve akcdr. 3) Gerçekçilie, toplumsal sorunlara yönelen romanlarYazarn asl güçlü kiilii, bu kümede toplanan ürünlerinde görülür. Cumhuriyet sonrasnda yazlan bu romanlar,ayrntl bir gözleme, töresel incelemelere dayanr.9 "Halide Edîpin asl baars Sinekli Bakkal, Tatarck gibi töre romanlardr Sinekli Bakkal. 2. Abdülhamîtinyönetimi srasnda /slanblun bir arka mahallesini, halkn yaama düzenini ve törelerini, aydnlarn özgürlük içinçabalarn konu edinir. Bu roman, ayn zamanda Dou-Bat kültürünün bir karlatrmasdr. Onun devamsayabileceimiz Tatarckta Dou-Bat bileiminin olutuunu görüyoruz."* (Doç. Dr. Olcay Onertoy) "Konulan bakmndan üç kümeye ayrlan romanlarnn hepsinin ortak özellii, deiik biçimlerde de olsa sevgiteminin (konusunun) ilenmesi, ruh çözümlemelerine yer verilmesi, dil ve anlatmn savruk ve özensizolmasdr." (Atilla Özknml)Kitaplar: Roman: Seviye Talip (1910), Raikin Annesi (1910), Handan (1912), Yeni Turan (1912). Son Eseri(1912). Mevud Hüküm (1918). Ateten Gömlek (1922). Kalp Ans (1924), Vurun Kahpeye (1926).Zeynonun Olu (1928), Sinekli Bakkal (1936), Sonsuz Panayr (1946). Döner Ayna (1954), Akile Hanm Soka(1958), Hayat Parçalan (1963)Hikâye: Harap Mabetler (1911). Daa Çkan Kurt (1922), zmirdenBursaya(1922)Oyun: Kenan Çobanlan (1918), Maske ve Ruh (1945)Anlan: Türkün Atele mtihan (1962), Mor Salkml Ev (1963)nceleme kitaplar: ngiliz Edebiyat Tarihi (3 cilt. 1940), ÜniversiteKafas ve Tenkit (1942). Edebiyatta Tercümenin Rolü (1944). Türkiyedeark-Garp ve Amerikan Tesirleri (1955) Not: Cbl Kz (Hayat dergisi, 1957), Kzl Hançerler (ayn dergide, 1964), Sevda Saka Komedyas(Cumhuriyet. 1959), Çaresâz (Cumhuriyet, 1960), Kerim Ustann Olu (Milliyet. 1958) tefrika olarakyaynlanmtr.AGEHÎ (Mansur Çelebi) air. tarihçi. Vardarda dodu. Doum tarihi bilinmiyor. Yaam hakknda fazla bilgi yok. Medrese örenimindensonra Kaptanderya Piyale Paann donanmasnda görev ald. I566da Zigelvar seferine katld. Daha çok kaside ve gazeller yazmtr. Divan kaybolmutur. Balca kitaplar unlardr: Fetihnâme-i Kala-i
  6. 6. Zigetvar SZigetvar Kalesinin Fethi), Menâkb- mâm- Gazâlî (mam Gazalinin Menkbeleri)AAKAY, MEIJMKT AL Dilci, yazar. 1893te Giritle dodu. lkörenimini orada yapt. zmir Lisesini, ist. Tp Fakültesini bitirdi.Kafkas slam Ordusunda görev ald. Kurtulu Savanda ordu hekimlii yapt. Gaziantep milletvekili (1947-46)oldu. Türk Dil Kurumunda çalt. Türkçenin özlemesi ve sadelemesi yolundaki hizmetleri büyüktür.Arkadalaryla düzenledii Türkçe Sözlük, bugün de güvenle bavurulacak bir kaynaktr.Kitaptan: Kelime Yapma Yollan (1943), Türkçe Sözlük (1945), Yakn Anlaml Kelimeler Sözlüü (1958), Franszca-Türkçe Sözlük (1962), Atatürkten 20 An (1967) vb. Daha ayrntl bilgi için baknz: "Mehmet Ali Aakay", Haz.: Nee Atabay; TDK, Ankara, 1982.1011AGAOGLU, ADALET Yazar. 1929da Nallhanda dodu. Nallhan Merkez lkokulunu. Ankara Kz Lisesini. D.T.C. FakültesininFransz Dili ve Edebiyat Bölümünü bilirdi. 1951de Ankara Radyosuna girdi; kitaplk memurluu,dramaturgiuk. söz ve temsil yaynlan eflii yapt. TRT kurulunca. Merkez Program Dairesi uzmanlna, sonra dabakanlna atand. TRTnin özerklii kstlannca, görevinden ayrld, kendini tümüyle edebiyata verdi. Aaolunun ilk yazdklar iir tütündedir. Bunlar Ankarada çkan Kaynak dergisinde yaynlad (1948-49). Dahasonra tiyatroya yöneldi; Ulus gazetesinde tiyatroya ilikin yazlar yazd. Arkada Sevim Uzgörenle yazd "BirOyun Yazalm" ilk oyunu oldu; I953"te Ankarada sahnelendi. 1973"e dek oyun yazarln sürdürdü. Bundansonra roman ve hikâyeler yazmaya balad. "Oyunlarnda kimi toplumsal durumlardan, olgulardan yola çkarak belirgin bir soyutlamayla bireyindünyasna eildi. Öykü ve romanlarnda ise birey-toplum diyalektiini temel alarak yaanan gerçeklii bütünboyutlaryla kavramaya çalt, özle biçimin dengelendii ürünler verdi." (Atilla Özknml)Kitaplar: Oyun: Bir Oyun Yazalm (baslma ), Evcilik Oyunu (1964), Çatdaki Çatlak (1970), Tombala (Türk Dili, sa;: 189, 1967), Snrlarda Ak, K, Ban (1970), Üç Oyun (1973), Kendini Yazan ark (1977), Çok Uzak -FazlaYakn (1991) Roman: Ölmeye Yatmak (1973), Fikrimin nce Gülü (1976), Hayr (1988), Ruh Üümesi (1991), Bir DüünGecesi (1979), Sessizliin îlk Sesi (1978), Yaz Sonu (1981)Hikâye: Yüksek Gerilim (1974), Hadi Gidelim ""?2) An: Göç Temizlii (1985) Deneme: Geçerken (1986)12"Üç Oyunla 1974 TDK Tiyatro; "Yüksek GerilinTle 1975 Sait Faik; "Bir Düün Gecesi"yle de 1979 SedatSimavi Vakf, 1980 Orhan Kemal, 1980 Madaral Roman, 1995 Cumhurbakanl Kültür ve Sanat ödülünüald.
  7. 7. AAO<;iAJ, AHMET Yazar. 1909da Kafkasyada dodu. 2, Merutiyet döneminin tannm düün (fikir) adamlarndan AhmetAaolunun oludur. lk ve ortaokulu stanbulda okudu; Ankara Lisesini, Ankara Hukuk Fakttltesini bitirdi.Ekonomi ve Ticaret Bakanl"nda göreve balad. Daha sonra serbes; avukatlk yapt. 1946da CHFyc kart olarakkurulan Demokrat Parti içinde yer ald. 1950-60 döneminde milletvekillii yapt. Bu srada Babakan yardmcl.Çalma ve Devlet bakanlklarndan bulundu. 27 Mays Devriminden sonra Yassadada yargland; müebbethapse mahkûm oldu. Öteki partililerle birlikte affedildi. 6.8.1982de stanbulda öldü. "Hikâyelerinde genellikle, sinir sistemleri zayf, an iç skntlar, olmayacak korkular içinde bunalan enderrastlanr kiileri ilemek isteyen Aaolu, çou kez ifade edildii gibi Rus romancs Dostoyevskinin etkisindekalmtr." (ükran Kurdakul) "... ruh çözümlemelerine arlk vererek maraz tipler çizdi, ölüm konusu çevresinde onlarn bunalmlarn, anduygulann, kuruntulann iledi. (A. Özknml)Kitaplar: Strassburg Hâtndan (1945), Züniyet (1950), Öretmen Gafur (1953), Büyük Aile (1957), Hücredeki Adam(1964), Kaunn Ölümü (1965) An, inceleme, gezi kitaplan : Babamdan Hâtralar (1939), Kuvay Milliye Ruhu (1944), Aina Yüzler(1965), Sovyet imparatorluu (1967), Marmarada Bir Ada (1972), lk Köe (1980)13AHMEDARF air. 21 Nisan 1925te Diyarbakrda dodu. lk ve ortaörenimini Diyarbakrda tamamlad. Ankara D.T.C.Fakültesi felsefe bölümünde okurken, siyasal düünceleri nedeniyle iki kez (1951.1952) tutukland. Buyüzden örenimini yarm brakt: Ankarada çeitli gazetelerde çalt. 2 Haziran 1991 de orada öldü. lk iirleri nklapç Gençlik, Yeryüzü, Beraber. Seçilmi Hikâyeler, Yeni Ufuklar, Papirüs vb. dergilerdeyaynland. Toplumcu içerikle yüklü, halk iirinin içli ve gür sesiyle beslenmi etkileyici iirleriyle tannd, sevilenbir air oldu. Ahmed Arifin baslm "Hasretinden Prangalar Eskittim" adl tek kitab vardr. (lk basks: 1968)AHMEDÎ air. Asl ad Tacettin brahimdir. Doum ve ölüm yerleri, tarihleri kesinlikle belli deil. 1334-1413 tarihleriarasnda yaad, Amasyada öldüü söyleniyor. lköretimini Anadoluda yapm, daha sonra Msra giderekörenimini sürdürmü. Yldrm Beyazt zamannda Bursada yaam, onun Aksak Timura yenik düüp ölmesindensonra, olu Süleyman Beyin hizmetine girmi. Daha sonra Amasyada "divan kâtiplii" görevinde bulunmu,Taköprüzadeye göre 80 yalarnda orada ölmü. Mezarnn Amasyada bulunduu yolunda kaytlar var. Döneminin en iyi bilgin ve hekimlerinden biri olarak da tannan Ahmedî, 13. yüzyldan balayarak gelienDivan iirinin en büyük usta-lanndandr. Edebiyat uzmanlarna göre, bu iir türünün kurucularndan saylanAhmedî, çok sayda iirler yazmtr. Dili düzgün, tasvirleri renkli ve canldr. Kendine özgü akc bir söyleyii
  8. 8. vardr.Yazdklarnn çou baslmam, yazma halindedir. Bunlardan en ünlüsü Büyük skender-! anlatan "skendemâme"adl on bin beyitlik bir mesnevidir. Tervihül-Ervah (tpla ilgili). Mirkatül-Edep (sözlük), Mizanul-Edep(kaside). Hayrat al ukalâ (kaside) önemli yazmalar arasndadr.Baslm kitaplar: Kitab- müridi pend-i Ahmediyye (2. basm 1937), Cemîd ü Hurîd (Dr. Mehmet Akalmn incelemesiyle1975)AHMET HASIM air ve yazar. 1885te Badatla dodu. Mutasarrf Arif Hikmet Beyin oludur. Küçük yata annesi ölünce,stanbula getirilerek Numune-i Terakki ilkokuluna yazdrld. Orada Türkçe örendi. Daha sonra Mektebi-iSultaniyi (imdiki Galatasaray Lisesi) bitirdi. Reji idaresine memur oldu. Bir yandan da Mekteb-i Hukuka(imdiki Hukuk Fakültesi) devam etti. zmir Lisesi Franszca öretmenliine atannca hukuk örenimini brakt.zmirde iki yl kald. Maliye Nezareti (bakanl) özel kalem müdürlüünde çevirmenlik yapt. Yedeksubay olarakÇanakkale Savana katld, iae müfettilii yapl. Mütarekenin imzalanmas üzerine stanbula döndü. Bir süre isizkald. Sonunda Senayi-i Nefiseye (imdiki Güzel Sanatlar Fakültesi) estetik ve mitoloji öretmeni oldu. Bir ylöretmenlikten sonra Düyûn-u Umumiye Idaresine girdi. Cumhuriyetten sonra bu kurum kapatlnca OsmanlBankasna geçti. Son görevi. Mülkiye (imdiki Siyasal Bilgiler Fakültesi) ve Harbiye okullarnn Franszcaöretmenliidir. Böbrek hastalndan 4 Haziran I933te nftlü; Eyüp Mezarlna gömüldü. Ahmet Haim, Galatasaray Lisesi "nde öretmeni olan Ahmet Hikmet Mütfuolunun etkisiyle iir yazmayabalad. zmirdeyken de döneminin en yaygn edebiyat akmm oluturan Fecr-i Ati topluluuna katld. iirlerininÇ°unu, o dönemin etkili edebiyat dergisi Servet-i Fünunda yaynlad. lk1415iirleri Abdülhak Hamil. Tevfik Fikre). Cenap ahabettinin etkilerini tar. Bu ilk iirlerinde, adal bîr dille,çocukluk yllarnn aclarn yanstmaya çalr. Daha sonra yazd iirlerde kendini bulmu, olgunlam; Fecr-i Arinin enbüyük airi olmutur. "Empresyonizmin (izlenimciliin) ve sembolizmin (simgeciliin) etkisinden, anlamdan çok kapalln yelendii,imgeye, sese dayal saf iir anlaynn usta ii örneklerini verdi. Bütün iirlerinde aruzu kulland, özellikle soniirlerinde yaln bir dile yöneldi. (...) Düzyazlarnda ise açk. anlalr, yaln bir anlatm benimseyerek usta birdeneme yazan olarak belirdi." (Atilla Özknml) "Kendine özgü bir dil ve evren kurdu. iirimize yenilik getirdi.Fecr-i Ati airlerini etkiledi." (ükran Kurdakul) "Onun iirleri, o güne kadarki iirimizde görülmeyen yepyeni duygularla, söyleyilerle örülüdür. Bu iirlerde;günün hayale en uygun olan sabahlan, akam saatleri, mehtapl göller, kuular, leylekler, güller, bülbüller, heran deien renkler görülür." (Seyit Kemal Karaaliolu)Kitaplar:
  9. 9. iin Göl Saatleri (1921), Piyale (1926) Deneme, fkra, gezi kitaptan: Bize Göre (1928), Frankfurt Seyahatnamesi (1933)AHMET CEVDET PAA Tarihçi, dilci. 1822"de Bulgaristann Lofça kasabasnda dodu, tik ve ortaörenimini orada yapt. 1839dastanbula gelerek medresede okudu; Arapça, Farsça, matematik ve kozraografya örenerek müderris(öretmen) oldu. Zamanla devlet yöneticilerinin yaknln kazanarak çeitli görevlere atand. Bu gönderin enönemlisi tarih yazarldr. 1774ten 1826ya -kadar olan dönemi yazmak için otuz yl çalt ve 12 ciltte tamamlad.Bunundnda valilik (Halepte), Mecellenin hazrlanmas. Anadolu kazaskerlii. Devlet ûras üyelii. Adliye. Marif.Ticaret. Ziraat nazrlklar vb. gibi önemli görevlerde bulundu. Son yllann bilimsel çalmalarla geçirdi. 25.5-1895te stanbulda öldü. Mezan Rumelihisanndadr. Ahmet Cevdet Paann tarih yazarl, o döneme göre yenilikler tar. Batl yöntemleri uygulayarak, olaylarndorusunu aratrm; nedenleri ve sonuçlan üzerinde deerlendirmeler yapmtr. "Yaptn giri bölümündeimparatorluun yükseli, duraklama, çökü dönemlerinde da- yand snf ve tabakalann durumlann incelemi, ilgidütükçe Avrupa devletlerinin birbiriyle olan ilikilerini söz konusu etmesi, tarih anlaynn yenilikçiyönelendir." (ükran Kurdakul) Ahmet Cevdet Paa. tarihçilii yannda hukuk, dil ve edebiyat alanlarnda da yaptlar vermi, çok yönlü biryazar ve düünürümüzdür. Örnein Osmanlcann ilk dilbilgisi kitabm (Kavaid-i Osmaniye) o yazmtr.Türkçenin gelimesine, benliine kavumasna çalmtr.Kitaplar: Kavaid-i Osmaniye (Fuat Paa ile, 1864), Adâb- Sedat (1877), Belâgat-i Osmaniye (1881), Tarihi Cevdet(12 cilt, 1854-1885), Ksas Enbiya (12 cilt, 1874-1888), Maruzat (1890), Knm ve Kafkas Tarihçesi (1890).Tezâkir (1986,2. basm, Türk Tarih Kurumu) Not: Tarih-i Cevdet, ilk alt cildinden seçmeler "Seçmeler 1-2" adlanyla (1973); Ksas- Enbiya, Mahir zinsadelenrmesiyle M.E.B. Kültür yaynlan arasnda (1973) yeniden basld.AHMET HKMET MÜFIÜO.I Yazar, hikayeci. 3 Haziran 1870"te stanbulda dodu. Mekteb-î Sultaniyî (imdiki Galatasaray Lisesi)bitirdikten sonra Hariciye Nezaretinde (Dileri Bakanl) görev ald. Deiik kentlerde (Marsilya, Pire vb.)konsolos kâtiplii, konsolosluk yapt. Hariciye müstear iken asl mesleinden1617ayrld. Mekteb-i Sultanide. Darülfünunda (imdiki st. Üniversitesi) edebiyat dersleri verdi. Cumhuriyettensonra yeniden Hariciyede görev ald; müdürlük ve müstearlk yapt. Son görevi Anadolu Badat demiryollaridare meclisi üyeliidir. 19 Mays 1927de stanbulda öldü. Maçka, Talk (eyhler) mezarlna gömüldü. Ahmet Hikmet, 1896da Servet-i Fünun dergisinde yaynlad bir hikâye ile Servet-i Fünun topluluuna katld.
  10. 10. Ne var ki, iledii konular, zevk, dil ve anlatm yönlerinden topluluktan ayr bir özellik tar. Servet-i Fünuncular;kozmopolit ve alafranga konular ilerken, o yerli konulan ele ald. Topluluun özentili, süslü, anlatmlarnakarlk, o sade bir dille yazmaya çalt. Bat taklitçiliine kar Türklük ülküsünü savundu. Konulan eski Türkyaamndan, Anadolu insanlarndan seçerek ulusal bir edebiyatn domasna yardmc oldu. Özellikle Türkçeninsadeiemesindeki hizmeti büyüktür.Kitaplar: Leylâ-yahut-Bir Mecnunun ntikam (1890), Hâristan ve Gülistan (1901), Çalayanlar (1922), Gönül Hanm(roman, Tasvir-i Efkâr gazetesinde tefrika edildi: 1920)AHMET MTHAT EFEND Romanc, gazeteci. 1844te stanbulda dodu. Küçük yalarda babasn yitirince, büyük skntlar çekti. Bir araMsr Çarsnda bir aktarn yannda çraklk etti. Sonra Vidinde bulunan aabeyinin yanna gitti. lkokulu oradaokudu; Ni Rütiyesini bitirdi. Tuna ili memuriyet kaleminde memurlua balad. Bu ara Franszca örendi. Bukonuda Tuna valisi Mithat Paadan büyük yardm gördü. lk yazlarn Tuna gazetesinde yazmaya balad. MithatPaann Badat valiliine atanmas üzerine Badata giderek orada Zevra gazetesini yönetti. Badatta yeni açlanMekteb-i Sanayi (sanat okulu)örencileri için "Hace-i Evvel, Kssadan Hisse" adl bir kitap yazp bastrd. Basrada mutasarrf olan aabeyi HafzPaann ölümü üzerine stanbula döndü. Ceride-i Askeriye. Basiret gazetelerine yazlar yazd. Tahtakaledekievinde küçük bir basmevi kurdu. Daarck. Krkambar dergilerini: bret, Devir, Bedir gazetelerini çkard.Çalmalar yönetimce zararl bulundu; Rodosa sürgün edildi. lk romanlarn, oyunlarn orada yazd. Abdülazizintahttan indirilmesi üzerine stanbula dönerek Takvim-i Vakayi gazetesine ve Matbaa-Âmireye (devletmatbaas) jnüdür oldu. Terciiman- Hakikat gazetesini çkard. Bu gazetede yazd yazlarla döneminin en ünlügazetecisi oldu. Damad Muallim Naci, Ahmet Rasim, HüscyirkRahmi (Gürpnar) de bu gazetede çalyorlard.Ahmet Mithat Efendi, bir yandan gazetesini yönetiyor, yazlar yazyor; bir yandan da durmadan kitaplaryaynlyordu. Bu arada Karantina Bakâtiplii, Meclis-i Umur-u Shhiye ikinci bakanl gibi memurluklardabulundu; Darülfünunda (üniversitede), Darülmuallimatta (Kz Öretmen okulu) genel tarih, felsefe, pedagojidersleri okuttu. 28 Aralk 1912de kalp yetmezliinden öldü; Fatih Camisi mezarlna gömüldü. Ahmet Mithat, 19. yüzyln en büyük gazetecisi ve romancsdr. Türk basn ve edebiyat tarihinde, en çok yaptvermi bir yazar olarak ayr bir yere sahiptir. Düzyaznn (nesrin) bütün türlerinde telif ve çeviri olarak 200ünüstünde kitap yazp yaynlamtr. Gazete ve dergi sayfalarnda kalm on bine yakn sohbet ve makalesi vardr.Durmadan okumu, örendiklerini halka vermeye çalmtr. Halka okuma zevkini alamaya çalm; yazdklarnnsanatsal yönden zayfln bile bile, halk aydnlatmak, çounlua bir eyler öretmek istemitir. Bu nedenle sade.anlalr bir dille yazmtr. Zamannn en çok okunan yazardr. Edebiyat uzmanlar onun için "hace-i evvel" (ilköretmen), "Türkiyenin kalem ampiyonu" demilerdir. Ahmet Mithat; makale, eletiri, gezi, an, hikâye, oyun, roman vb. tüm yaz türlerini denemi: çeviriler yapm;edebiyat, tarih, felsefe, din, corafya, biyoloji, astronomi, fizik, matematik, ekonomi, müzik, mitoloji,fizyoloji, askerlik vb. konularnda kitaplar yazmtr. Yazdklarnn 40a yakn romandr. Bunlardan günümüzekadar ulaanlarn adlarn vermekle yerinelim: Hasan Mellâh (1875), Hüseyin Fellâh (1875), Felâtun BeyleRakm Efendi (1876), Süleyman Musli (1878), Dürdane Hanm (1882), Jön Türk (1908)
  11. 11. 1819AHMET PAAAHMET RASIM air. Edirnede dodu. Doum tarihi bilinmiyor. 1451de genç yata Bursada müderris oldu. Daha sonraEdirnede kadlk yapt. Fatihin tahta geçiinden sonra Kazaskerlie getirildi. Fatihin hocas ve dostuydu. Bunedenle vezirlie yükseldi. Ne var ki, ecinsel olmasnn yol açt bir olay Fatihi kzdrd. Vezirlik rütbesi geri alnd;idam edilmek üzere Yedikule zindanna atld. Ünlü "Kerem" kasidesini yazp ölümden kurtuldu; mütevellilikle(vakf yöneticilii) Bursaya gönderildi. Oradan gönderdii bir manzum dilekçe ile bu görevden alnmasn istedi.Fatih, onun stanbulda bulunmasn sakncal gördüü için dilei kabul edilmedi. Sultanönü, Tire ve Ankaradasancakbeylii yapt. Ne yaptysa, Fatihin ölümüne dek saray çevresine giremedi. 2. Bayezitin gönlünükazanarak Bursaya atand. Burada öldü. Muradiyede yaptrd caminin yanndaki türbesine gömüldü. (1497) Ahmet Paa, 13. yüzylda Hoca Dehhaninin öncülüünde balatlan, 14. yüzylda Ahmedî ile gelitirilen Divaniirinin 15. yüzyldaki en büyük ustalarndan biridir. Ayn yüzylda yaam olan eyhi ve Necati ile birlikte bu iirintemsilcileri arasnda yer alr. Çok iyi tand Iran iirindeki ses ahengini Divan iirine getirmeye çalm; kelimeseçimindeki titizlii ve söyleyiindeki yalnl ile dikkati çekmitir. iirlerinde tasavvuf izleri görülmez. Tanzimat dönemine dek birçok airi etkilemi, iirlerine nazireler yazlm olan Ahmet Paann bir Divan vardr.Divanda münacaat, nat, kaside, gazel, kta, tuyu, lugaz, tarih, hiciv ve murabba türlerinde iirler vardr. Gazelve murabba türlerindeki iirleriyle tannmtr.Divan 1966da Prof. Ali Nihat Tarlan tarafndan bastrlmtr.Yazar. 1865te stanbulda dodu. Küçük yata babas ölünce annesi tarafndan yetitirildi. Sofular, Tezgâhçlar,Çukurçeme mahalle okullarnda balayan örenimi, 1876da girdii Darüafakada devam etti. Buray birinciliklebitirerek Telgraf Nezareti (bakanl) Fen Kalemine memur oldu. lk yazlarn Ahmet Mithat Efendinin çkardTercüman- Hakikat gazetesinde yazmaya balad. Bir süre sonra memurluktan ayrlarak yazarla yöneldi.1885ten sonra çkan bütün gazete ve dergilerde yazd; çevirmenlik yapt. Cumhuriyet döneminde Akam veCumhuriyet gazetelerinde çalt. 1927-32 yllar arasnda milletvekillii yapt. 21 Eylül 1932de stanbulda öldü.Mezar Heybeliadadadr. Yaam geçim sknts içinde geçen Ahmet Rasimin hikâye, roman, an, fkra, inceleme ve aratrma türlerindeyaynlanm yüzü akn kitab vardr. Bunlardan baka, çok sayda yazlar ve iirleri, gazete, dergi sayfalarndakalmtr. Asl baarsn fkra, söylei, an türlerinde gösteren yazarn dili sade, gözlemleri güçlü, anlatm açk ve canldr.Yazdklar, kendi yaamn anlatt gibi, bir dönemin stanbul çevresini; insanlar, olaylar, ahlâk, gelenek vegöreneklerini de yanstr. Bu nedenle onun yaptlar, Hüseyin Rahmi Gürpnarn roman ve hikâyelerinde olduugibi, geçmiteki toplumsal yaayn belirlenmesinde belge deeri tar. Ahmet Rasim, ayrca, güftelerinin çounu kendisinin yazd saysz arklar da bestelemitir.Önemli Kitaplar:
  12. 12. Hikâye: lk Sevgi (1890), Meyl-i Dil (1891), Afife (1892), Tecrübesiz Ak (1894), Asker Olu (1897), Ülfet(1899) Fkra, an, gezi: Gecelerim (1899), ehir Mektuplar (4 cilt, 1910-11), Tarih ve Muharrir (1910), ki Hâtrat,Üç ahsiyet (1916), Ekâl-i Zaman (1918), Muharrir, air, Edip (1924), Muharrir Bu Ya (1926), Falaka (1927)vb.2021AHMET VEFIK PAA3) Telif kitaplar: Müntehabât- Durub- Emsal (atasözleri, 1852), Hik-met-i Tarih (tarihle ilgili, 1863), Lehçe-i Osmani (sözlük, 1876). Yazar, çevirmen. ] 823te stanbulda dodu. Hariciye memurlarndan Ruhiddin Efendinin oludur.lköreniminden sonra Mühendishane-i Berrî-i Hümayunda (mühendis okulunda) okudu. Babasnn Pariseatanmas üzerine, örenimini orada Saint Lous Lisesinde sürdürdü. stanbula dönünce, Tercüme Odasndamemur oldu. 1840ta elçifik kâtibi göreviyle Londraya gönderildi. Daha sonra Batercüman (1847),Encünrten-i Dani Üyesi (1851), Tahran elçisi (1851), Adliye Nazr (1857), Paris elçisi (1860), Evkaf Nazr(1861), stanbul Darülfünununda tarih öretmeni (1862), Anadolu Sa Kol Müfettii (1862), Rüsumat Emini(1871), Sadaret müstear (1872), Maarif Nazr (1872), Me-clis-i Mebusan bakan (1877), Edirne Valisi (1878),Ayan Meclisi üyesi (1878), Dahiliye Nazr (1878), Bursa Valisi (1879) oldu. 1891de stanbulda öldü. MezarRumelihisar Vidadr. Ahmet Vefik Paa, Tanzimat döneminin önemli temsilcilerinden biridir. Büyük bir devlet adam, bilgin vetiyatro yazardr. O dönemde balayan milliyetçilik akmnn da öncüsü saylr. Eski Türk tarihiyle yakndanilgilenmi, dilimizin sadelemesi yolunda büyük çabalar harcamtr. Örnein Osmanl ve slâm tarihleri dnda,bamsz bir Türk tarihi bulunduunu öne süren ve kantlayan Ahmet Vefk Paadr. Ayn düünceyi di! alannda dasavunmu, yazdklarnn yaln olmasna özen göstermitir. Özellikle Fransz yazar Moliereden uyarlad oyunlardahalkn konuma dilini örnek almtr. Böylece halkn tiyatro ile ilgilenmesini de salam; Türk tiyatrosunungeliimine de büyük katklarda bulunmutur. (Bilindii gibi, valilii srasnda Bursada tiyatro açmtr. BugünBursadaki Devlet Tiyatrosu onun adn tamaktadr.) Baslm kitaplarn üç bölümde toplayabiliriz: 1) Moliereden uyarlamalar ya da çeviriler, 2) Öteki çeviriler,3) Telif kitaplar. 1) Says 16y bulan Moliere uyarlamalarndan bazlar unlardr: Zor Nikâh (1869), Zoraki Tabip (1869),Yorgaki Dandini (1869), Dekbazlk, Tabib-i Ak, Merakî, Kadnlar Mektebi, Kocalar Mektebi, Dudukular vb. 2) Öteki çevirileri: Hernani (Viktor Hugodan 1874), Mikrorriega Hikâyesi (Volterden, 1871), Telemak
  13. 13. (Fenolondan, 1880), ecere-i Türki (Ebulgazi Bahadr Handan 1864) vb.AHMET YESEVÎ air. 12. yüzylda, Bat Türkistanda Sayram kasabasnda dodu. Doum tarihi bilinmiyor. brahim adl bir eyhinoludur. Yedi yanda iken babas ölünce, ablasyla birlikte Yesi kentine yerletiler. lkörenimini orada yapt. Dahasonra Buharaya gelerek, ünlü bilgin ve mutasavvf eyh Heme-danfden ders ald. Daha sonra, hocasnnbenimsedii tasavvuf düüncesine baland; onunla birlikte birçok yerler gezdi. Hocasnn ölümü üzerine Yesikentine döndü; eyhinin yerini ald. Ölünceye kadar tasavvuf düüncesini yaymay sürdürdü. (Ölümü: 1166) Ahmet Yesevî, bir halk airidir. Müslümanl yeni benimsemi Türkler arasnda tasavvufu yaymak için heceölçüsüyle "Hikmet" ad verilen iirler yazmtr. Bu "iirler, sanatsal bir amaçla deil, propaganda amacylayazlmlardr. ki belirgin özellik tarlar: Öz açsndan tasavvufa, biçim açsndan Türk halk edebiyatna yaslanrlar.Bu nedenle (....) kuru ve didaktik bir görünümdedirler. Ama Hikmetler, Türkistandan Volga boylarna veAnadoluya kadar geni bir alan etkileyecek, izleyiciler bulacak, Anadoluda Yunus Emreden balayarak yenive bambaka bir iirin domasna yol açacaktr." (A. Özknml) . Ahmet Yesevînin iirleri, "Divan- Hikmet" adl bir yazma kitapta toplanmtr. Daha ayrntl bilgi için baknz: Türk Edebiyatnda lk Mutasavvflar; Prof. Fuat Köprülü; 1919,1966.2223A. KADR (Abdülkadir Meriçboyu)AKAGÜNDÜZ air. 1917de stanbulda dodu. Eyüp Ortaokulunu (1933), Kuleli Askerî Lisesini (2936) bitirdi. Kara HarpOkulunun son snf ögrencisiyken "gizli örgüt kurma" suçlamasyla tutukland; on ay hapis cezasna çarptrld veokuldan atld. Askerlik görevinden sonra (1941) stanbula gelerek Tan gazetesinde çalmaya balad. lk iir kitab"Tebli" toplatlnca, birkaç yl stanbul dnda sürgün yaad. Mula. Balkesir, Konya, Adana, Krehirde geçen skntlsürgünlük yllarndan sonra stanbula döndü. Çeitli yerlerde içilik ve yaynevlerinde dû/ellîclik yaparakekmeini kazanmaya çalt. Daha sonra kitaplarn kendisi yaynlayarak geçimini salad. 1 Mart 1985le stanbuldaöldü; Zincirlikuyu Mezarlnda topraa verildi. A. Kadir, ilk iirlerini "Ali Karasu" takma adyla Ses ve Yeni Edebiyat dergilerinde yaynlamaya balad. iiyazmay ölümüne dek sürdüren A. Kadir, toplumcu iirimizin öncüleri arasnda yerini ald. Yaamn iire, dünyaiirine, toplumcu iire adam airlerimizin banda gelir. iirlerinin özünü sava aclan, yoksul kiiler, yaama sevgisi,özgürlük ve daha iyi bir dünya özlemi vb. gibi toplumsal gerçekler oluturur.Kitaplar:.
  14. 14. iir Tebli (? 943), Ho Geldin Halil brahim (1959), Dört Pencere (1962). Mutlu Olmak Varken (toplu iirler,1968) Çeviri iirler Bugünün Diliyle Mevlâna (1955), Asl Adalet (Dünya iirinden seçmeler, 1960), Seçme iirler(Paul Eluarddars 1961), îlyada (Homerostan Azra Erhalla 1967) Bugünün Diliyle Havyam (1964), EskiÇalar Tarihi (Tevfik Fikretin Tarih-i Kadm i. 1965), Bugünün Diliyle Tev-fîk Fikret (1967), Odysseia (AzraErhalla. 1970), Dünya Halk ve Demokrasi iirleri (Afar Timuçinle), Vietnam iiri (Afçar Timuçinle). Fi-listin iiri (Afar Timuçinle), Portekiz Sömürgeleri iiri (A. Timuçinle)An: 1938 Harp Okulu Olay ve Nazm Hikmet (1966) Çevirilerinden dolay 1980 Hasan Ali Ediz ve Azra Erhat Üstün Hizmet ödüllerini ald.Yazar. 1886*da Selanikte dodu. Asl ad Enis Avndir. lkörenimini Serez ve Selanikte, ortaöreniminiGalatasaray Sultanisiyle (lisesi). Kuleli Askeri dadisinde (lisesinde) yapt. Hastal nedeniyle Harbiyedenayrld; Parise giderek hukuk ve güzel sanatlar örenimi gördü. stanbula dönünce AMülhamit yönetiminceSelânike sürgüne gönderildi. 1908de gönüllü olarak Hareket Ordusuna katld. stanbula geldi. Merutiyet"ten sonra, bir yl kadar Adana Meclis-i dare Bakâtiplii görevinde bulundu. Daha sonra, istifa ederekga^tecîlie balad. stanbulun igalinde (1919) Malta ya sürgün edilenler arasndayd. Sürgünden sonra yazarlnsürdürdü. Uzun yllar (1932-46) Ankara milletvekilliinde bulundu. 7 Kasm 1958"de Ankarada öldü. Akagündüzün yazar olarak tannmas. Selanikte yaynlana (1911) Genç Kalemler dergisine katlmasylabalar. Daha sonra Adana, stanbul, zmir ve Ankarada yaynlanan pek çok gazete ve dergilerde çeitli imzalarla(takma adlarla) yazlar yazm, döneminin sevilen bir yazan olmutur. Gazete ve dergi yazlan dnda iirler,hikâyeler, romanlar ve oyunlar yazmtr. Günümüze kalan daha çok hikâye ve romancldr. Sade, scak, yaln birdille yazd duygusal romanlar, günümüzde de okunacak niteliktedir. Bunlardan birçou filme de alnmtr.Kitaplar: Roman: Kurbaack (1919), Dikmen Yldz (1927), Odun Kokusu (1928), Hicran (1928), Tank-Tango(1928), ki Süngü Arasnda (1929), Çapkn Kz (1930), Aysel (1932), Ben Öldürmedim (1933), Onlarn Roman(1933), Kokain (1935), Üvey Ana (1935), Üç Kzn Hikâyesi (1933), Akn Temizi (1937), Çapraz Delikanl(1938), Zekeriya Sofras (1938), Mezar Kazcdan (1939), Giderayak (1939), Yayla Kz (1940), Bebek (1941),Bir oförün Gizli Defleri (1943), Eer Ak (1946), Sansaros (1946), Bir Kzn masal (1946) Hikâye: Türkün Kitab (1913), Türk Kalbi (1913), Hayattan Hikâyeler (1938), Bu Topran Kzlar (1935)2425 Oyun: Ak ve stibdat (1908), Muhterem Katil (1914), Yanm Türkler (1919), Köy Muallimi (1932). YanmOsman (1933), Mavi Yldrm (Gazinin gizli ordusu. 1933), O Bir Devirdi (1938)AKATLI, FÜSUN Yazar. 1944"de Ankarada dodu. Ankara Kz Lisesini (1962), Dil ve Tarih, Corafya Fakültesini (1966)bitirdi. Ankara Eitim Fakültesinde mas-ter ve Hacettepe Üniversitesinde doktora çalmalarn tamamlad.
  15. 15. Felsefe doktoru olarak Hacettepe Üniversitesinde çalt. 1980den sonra üniversiteden ayrlarak serbestçalmaya balad. Akatl, çeitli dergilerde (Forum, Soyut, Türk Dili, Türkiye Yazlan, Oluum vb.) yaynlad deneme veeletirileriyle tannd, (ilk yazlarnda "Altok" soyadn kulland.) Denemeleri, düünce ve felsefe arlkldr. Bunlardabirtakm düün ve sanat sorunlarn irdelemeye çalr. Eletirileri, genellikle nesnel anlaya dayanr. Yazarlar veyapdan deerlendirirken yeni ve nesnel çözümlere yönelir.Kitaplar: Niçin Diyalektik? (1977), Yaz Bana Neler Gelir (1980), Bir Pencereden (1960-80 dönemi hikâyeleriüzerine inceleme, 1982), Edebiyat Defteri (1987)AKBAL, OKTAY Yazar. 20.4.1923te stanbulda ehzadebanda dodu. Küçük yata babas öldü. Yazar Ebubekir HazmTepeyrann torunudur. Kumkap SaintAssompion Kolejinde, Saint Bonait Lisesinde okudu; stiklâl Lisesini bitirdi. Bir süre Hukuk Fakültesi nedev m etti. Servet-i Fünun-Uyan dergisinde (1943-44) sekreterlik, M.E. 3;t:; nl Tercüme Bürosunda (1947-51) memurluk yapt. Daha sonra gazetecilie balad: Vatan gazetesinde (1951-56) kitap tantma ve edebiyatyazlan yazd. Ayn gazetede (1956-65) fkralar yazd. Fkra yazarln Cumhuriyet gazetesinde sürdürmektedir. Akbaln yazarlk denemeleri lise örencisiyken balamtr. lk hikâyeleri Ate, Çocuk Duygusu dergileriylekdam, Yeni Sabah gazetelerinde yaynlanmtr. lk yazdklarnda "Oktay Salih" adn kullanmtr. Daha sonraServet-i Fünun, Büyük Dou, Yenilikler, Gün, Yirminci Asr, Varlk, Türk Dili, Yenilik, Yeni Edebiyat vb.gibi dergilerde kendi adyla hikâyeler yaynlamtr. lk dönemlerinde iirler de yazmtr. Akbaln hikâye ve romanlannda ansal öeler ar basar: Eski günler, se.üven dolu çocukluk günleri,gerçeklememi delikanllk istekleri, Özlemler... Bunlar yannda kiinin kendisiyle ve toplumla çatmas, orta snfinsannn dram, hikâye ve romanlannn genel çatlann oluturur. Ezilen küçük insanlann mutluluk özlemlerinidile getirmeye çalr. Günlük fkralarnda, toplumsal olaylar Atatürkçü bir görüle yorumlama çabas görülür.Kitaplar: Hikâye: Önce Ekmekler Bozuldu (1946), Aksz nsanlar (1949), Bizans Definesi (1953), Bulutun Rengi(1954), Berber Aynas (1958), Yalnzlk Bana Yasak (1967), Tarzan Öldü (1969), stinye Sulan (1973), lkyazDevrimi (1977), Kar Kylar (1979), Hey Vapurlar, Trenler (1980), Ey Gece Kapn Üstüme Kapat (1989) Roman: Garipler Soka (1950), Suçumuz nsan olmak (1957), nsan Bir Ormandr (1975), Dü ekmei (1983) Deneme, an günlük: air Dostlarm (1964), Dost Kitaplar (1967), Konumuz Edebiyat (1968), Günlerde(1968), Yazmak Yaamak (1972), Anlanla Görmek (1972), Ölümsüz Oyun (1974), Atatürk Yaad m? (1975),Yeryüzü Korkusu (1975), Hiroimalar Olmasn (1976), Zaman Sensin (1977), Temmuz Serçesi (1979),Atatürk Birgün Gelecek (1990), Bir de Simit Aac Olayd (1991), Yüzyldr Umutsuzluk (1991)2627
  16. 16. Çocuk kitaplar: Dondurmal Sinema (1991), Yeil Ev (1991)Yazarn aynca çevirileri de vardr. Ald ödüller: 1958 TDK Roman Ödülü (Suçumuz nsan Olmak), 1959 Saik Faik Hikâye Armaan (BerberAynas)AKÇAM, DURSUN Yazar. 1930da Ardahann Ölçek köyünde dodu. Clavuz Köy Ens-titüsünü (Kars), Gazi Eitim Enstitüsü(Ankara) edebiyat bölümünü bitirdi. Ardahan, Keskin, Krkkalede ortaokul Türkçe öretmeni olarak çalt.Ankarada Demirlibahçe Ortaokulunda müdürlük yapt. M. Eitim Bakanlnca ngiltereye gönderildi.Dönüünde ayn okula öretmen olarak atand. Türkiye Öretmenler endikasna bakan yardmcs olunca birkaç kezBakanlk emrine alnd. 12 Mart 1971den sonra sendikadaki görevinden dolay yargland, akland. On yla yaknAlmanyada kald. imdi Ankarada yayor. Akçam, Milliyet gazetesinin 1962"de açt "bir memleket gerçei" konulu röportaj yarmasnda "Analarmz"yazsyla birincilik ödülünü alarak sesini duyurdu. Doduu yörenin toplumsal sorunlarn dile getiren notlar,hikâyeler yazd. Gözlemlere dayal etkili ve yaln anlatmyla toplumsal gerçekçi yazarlarmz arasnda yer ald.Kitaplar: Hikâye: Maral (1964), Ölü Ekmei (1969), Köyden ndim ehire (1973), Kafkas Kz (1978)Roman: Kanl Derenin Kurtlan (1976), Kan Çiçekleri (1977) An, inceleme, röportaj: Analar ve Çocuklar (1964), Dounun Çilesi (1966), Ta Çorbas (1970)AKGUN, NAHIT ULV air. 1918de Milasta dodu. zmir 2. Erkek Lisesini. stanbul Edebiyat Fakültesi Felsefe bölümünü bitirdi.Bir süre kütüphanecilik yapt. 1956dan beri çalt zmir Erkek Lisesi felsefe öretmenliinden emekli oldu. 12Kasm 1996da zmirde öldü. lk iiri zmirde Akn gazetesinde yaynlanan (1936) Akgün, 1940lardan Orhan Velinin getirdii yeni iirakmna balanarak Servet-i Fünun. Deirmen, Kovan, Fikirler, Kaynak vb. dergilerde yaynlad ak ve duyguiirleriyle tannd. Daha sonra Varlkta ve Türk Dilinde yaynlad sililerinde bireyin evren ve yaam karsndakitavrn yanstmaya çalt. Son iirlerinde, yaamann anlamn ve geçiciliini aratrd görülür.iir kitaplar: Üç Gönül (1973), Leyla (1937), Irgat (1942), Sebep, (1945), Birisi (1955), Karanlkta Bir Aaç (1960),Gerçek Dü (1965), Evren Türküsü (1966). Aaçlar Uyannca (1971)AKIN, GÜLTEN (Cankoçak) air. 1933te Yozgatta dodu. Ankara Kz Lisesini, Ankara Hukuk Fakültesini bitirdi. Örencilik yllarndanbalayarak çeitli memurluklarda bulundu; öretmenlik, avukatlk yapt. Bir ara Ankarada Türk Dil Kun-mundada çalt. lk iiri, Ankara Kz Lisesinin dergisinde yaynlanan air, Hisar, Türk Dili, Mülkiye ve Varlk dergilerindeyazd. (1952-56) uzunca bir sessizlikten sonra, Yön dergisinde yaynlad toplumsal içerikli iirleriyle toplumcuairlerimiz arasnda yer ald.28
  17. 17. 29Yaynlanm iir kitaplar: Rüzgâr Saati (1956), Kestim Kara Saçlarm (1960), Sda (1964), Krmz Karanfil (1971), Maram ve ÖkkeinDestan (1972). Atlar ve Türküler (1976). Seyran Destan (1979), Sevda Kalcdr (1991) Ald ödüller: 1965 TDK iir Ödülü (Sda), 1970 TRT Baar Ödülü (Maraan ve Ökkein Destan), 1977Yeditepe iir Armaan (Atlar ve Türküler)Hikâye: Gazoz Aac (1954), Yaral Hayvan (1956) Oyun: Evin Üstündeki Bulut (baslmad, oynan 1948), akac (1952). Bir Odada Üç Ayna (1956). TersineDönen emsiye (1958). Kahvede enlik Var (1958), Kral Üümesi (1970). Sonsuzluk Kitabevi (1970)Deneme: Geçmile Gelecek (1978) Ald ödüllen 1955 Sait Faik Hikâye Ödülü (Gazoz Aac), 1957 TDK Sanat Armaan (Yaral Hayvan) 1965-66 En yi Oyun Yazan (Kahvede enük Var) 1990 Sedat Si mavi Vakf Edebiyat Ödülü (Buluma)AKSAL, SABAHATTN KUDRET air, yazar. 1920de stanbulda dodu. stanbul k Lisesini, stanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi felsefebölümünü bitirdi. stanbulda bir süre öretmenlik (1943-48), Çalma Bakanlnda i müfettilii yapt. Daha sonrastanbul Belediyesine girerek müfettilik, konservatuvar ve ehir Tiyatrolar müdürlüünde bulundu.Konservatuvar öretmenliinden emekli oldu. 19.4.1993de stanbulda öldü. lk iiri Varlkta (1938) yaynland. Ülkemizin bellibal edebiyat dergilerinde sürekli iirleri çkan Aksaln, ilkiirlerinde Garip Akmnn (Orhan Veli ve arkadalarnn) etkileri görülür. Daha sonraki (1960tan sonra) iilerindeise bu etkinin dna çkarak felsefi arlkl iirler yazar; insann evrendeki yerini ve deerini aratrmaya yönelir.iirlerinin temel çatsn çevre, zaman, insan ilikisi oluturur. Hikâyelerinde küçük insann sorunlarn iler.Oyunlarnn konusu ise, aile içindeki çelikilerdir. Tüm yazdklarnda iirsellik ar basar; dile özen gösterir.Kitaptan: iir: arkl Kahve (1944), Gün I (1953), Duru Gök (1958), Elinle (1962), Bir Sabah Uyanmak (1962), Eik(1970), Çizgi (1976), iirler (tüm iirleri, 1979), Buluma (1990)AKSOY, ÖMER ASIM Dilci, yazar. I898de Gaziantepte dodu. lk ve ortaörenimini doduu kentte yaptktan sonra, stanbul HukukFakültesini bitirdi. Posta ve Telgraf memurluu, Türkçe öretmenlii, savclk, avukatlk yapt. 1935-50 yllanarasnda milletvekillii görevinde bulundu. Türk Dil Kurumunda Derleme ve Tarama Kolu bakanl, GenelYazmanlk yaparak Türkçenin gelimesine büyük katklarda bulundu. (1941-1976) 30.10.1993te Ankaradaöldü. Aksoyun ilk yaz çalmas, iki snf arkadann ölümünü konu alan "ki Damla Gözya" adn tayan küçük birkitaptr. (1918) Ama Kendini tantmas. 1933ten sonra balayan dil ve folklor alanlanndaki çalmalanyla balar.Özellikle 1941de TDKda görev almasyla dilimizin özlemesi, sadelemesi konusunda inançl, ylmz bir dil
  18. 18. devrimcisi olarak tannr. leri yana karn, bu Atatürkçü niteliini günümüzde de sürdürmektedir.Yaynlanm kitaptan: Gaziantep Az (1933). Tanklaryla Tarama Sözlüü (4 cilt, 1943-1957), Derleme Sözlüü (1952-57), AnayasaSözlüü (1962), Atasözleri ve Deyimler (1965), Özleen Dilimiz (1967), Gelien ve Özleen Dilimiz (1968),Özletirme Durdurulamaz (1969), Atasözleri ve Deyimler Sözlüü (1971), Dil Yanllan (1980), Yine DilYanltan (1985)3031ALANGÜ,TAHRÂL (Gelibolulu Mustafa) Yazar. 1916da stanbulda dodu. lkörenimini Anamurda. ortaörenimini Kabata Erkek Lîsesfnde tamamlad.stanbul Edebiyat Fakültesinî bitirerek öretmen oldu. Yozgat Lisesinde Kepirtepe Köy En-stilüsunde. Van veErzincan liselerindeki edebiyat öretmenliini. stanbulda Fatih mam-Hatip. Pertevniyal, Galatasarayliselerinde sürdürdü. 19.6. 1973"te öldü. Mezar Zincirlikuyudadr. Alangu. edebiyata iirle (Gündüz dergisi, 1936) balad. Fakültede örenciyken folklor ve masala yöneldi.Bunlar. Tarihten Sesler(tm) ve "Deirmen" dergilerinde yaynlad edebiyat tarihine ilikin aratrmalar izledi.Anadoluda öretmenlik yaparken kitap tantma yazlan, -eliûriler yazd. stanbula döndükten sonra, çalmalarnçada Türk hikâyesi ve roman çevresinde younlatrd. "...Alangu eletirilerinde sanat yaptn toplumla ilikisiaçsndan ele alm, gerçekçi edebiyattan yana olmutur. Bu tutum, gerek Cumhuriyetten Sonra Hikâye veRoman adl üç ciltlik antolojisinde, gerekse Varlk Yllindaki deerlendirmelerinde (1961 - 1968) belirginolarak görülür." (Atilla Ozknml)Divan airi, tarihçi. 1541de Geliboluda dodu. Asl ad, Mustafa b. Ahned b. Abdullahtr. Kanunî SultanSüleyman döneminde yetiti; çann önde gelen bilginlerinden ders ald; medreseye öretmen (müderris) oldu.kinci Selim zamannda, Kbrs fatihi Lala Mustafa Paann divan kâtipliini yapt. Ad geçen paa ile Kbrs ve ranseferlerine katld. Daha sonra stanbula döndü. Yeniçeri kâtiplii, Sivas defterdarl, Amasya paal (valilii),Kayseri sancak beylii, Cidde paal görevlerinde bulundu. Son görevinde, Ciddede 1600de öldü. Gelibolulu Âli, edebiyata iirle girdi, daha sonra düzyazya (nesre) yöneldi. "Künhül-Ahbar" (HaberlerinÖzü) adl kitabyla tannd. Yaad döneminin (16. yy) en baarl tarihçisi saylr. Tarih dnda ahlâk, görgü, siyaset,din ve tasavvuf vb. türlerinde çok sayda çalmas vardr. Balca kitaplar: Mihr ü Mah, Heft Meclis, Türkçe Divan, FarsçaDivan, Mira-tül-Evâlim, Nusretnâme, Camiül-Hubûr der Mecâlisü1-Sûr,
  19. 19. Menâkb- yünervarân, HilyetüI-Ricâl, Künhül-Ahbar, Kavaidül-Mecalisvb."Yaynlanm Kitaplar: Kalavela (inceleme, 1943), Çalgl Kahvelerdeki Külhanbey Edebiyat ve Numuneleri (1945), Sait Faik çin(derleme, 1956), Servet i Fünun Edebiyat Antolojisi (1958), Ataca Sayg (deneme, 1959), CumhuriyettenSonra Hikâye ve Roman (3 cilt, 1959-1965), Billur Kök Masallar (derleme, 1961). Kelolan Masallar(derleme, 1967), Ömer Seyfettin (biyografi 1968), 100 Ünlü Türk Eseri (2 cilt, 1974)Yazarn, ayrca çevirileri vardr.ÂL BEY (Direktör) Yazar. 1844te stanbulda dodu. Saray görevlilerinden Yusuf Cemil Efendinin oludur. Asl ad, MehmetÂlidir. Örenimi özeldir. lk görevi, Tercüme Odas memurluudur. Daha sonra Shhiye Meclisi üyesi,Karantina Bakâtibi oldu. Bu görevleri, Düyûn-u Umumiyedeki direktörlüü izledi. Müfetti olarak DouAnadolu illerini, Irak dolat. Varna, Elaz, Trabzonda mutassanflk ve valilik yapt. Son görevi, Düyun-iUmumiyedeki direktörlüüdür. Bu yüzden "Direktör Âli Bey" diye tannmtr. 1899da stanbulda öldü. MezarAnadoluhisanndadr.3233 Âli Bey, ilk mizah gazetemiz Diyojenln (1869-72) yazan olarak edebiyata girdi. Bu gazetede yazdyazlarla mizah edebiyatmuza büyük katklarda bulundu, istanbulda bulunduu yllarda (1869-73) GedikpaaTiyatrosu ile yakn iliki kurarak kendi yazd ve çevirdii birçok oyunun oynanmasn salad. Tiyatronunyöneticisi Güllü Agopla birlikte çalarak tiyatro dilinin ve sahne tekniinin gelimelerine yardma oldu. Ermenioyunculara Türkçe diksiyon dersleri verdi. Tanzimat edebiyatnn önde gelen bir mizah ve tiyatro yazandr.Çadalarna göre dili daha yalndr. Devlet memuru olduu için "Bir Zat" adn kullanan yazarn balca oyunlar unlardr: Tosun Aa (Molyerdenuyarlama), Kokona Yatyor yahut Madam Uykuda, Misafiri stiskal, Ayyar Hamza, Geveze Berber, GavoMimar ve ürekas, Letafet vb Öteki kitaptan: Lehçetül-Hakayk (mizah, 1894). Seyahat Jurnali (gezi, 1897)AL KMRÎ air, edebiyat tarihçisi. 1857*de Diyarbakrda dodu. Sbyan |mekte-bindc. medresede okudu. Örenimi dahaçok özeldir. Diyarbakra gelen Abî-din Paa tarafndan yazilcri memurluuna alnd. Daha sonra Aar (vergi)müdürlüklerinde kâtiplik; Krehir ve Trabhsamda kâtiplik; Elaz, Erzurum, Halepte defterdarlk; Yanya,kodra, Yemende maliye müfettilii yapt. Emekli olunca, toplad basma ve yazma kitaplarla stanbul Fatihte
  20. 20. Millet Kütüphancsini kurdu. 1924de öldü; Fatih Camisi mezarlna gömüldü. Ali Emirî, divan tarz iirler yazmtr. Ama onun edebiyat tarihçilii ve Türk kütüphaneciliine kalklan,airliinden önde getir. Görevi dolaysyla dolat yerlerden onbe bine yakn yazma ve basma kitaplar toplam; salnalamadklarn kendi clyaasyla kopya etmitir. Öldüünde, evinde ycdiyüzü akn kopya kitap bulunmutur."Divanü Lügatil Türk1* adl önemli eser, onun aracl ile kitaplmza kazandrlmtr.Yaptlarndan önemlileri unlardr: Tezkire-i uârâ- Âmid (Diyarbakr airleri, 1910), Cevahir ül Mülûk (OsmanlPadiahlarnn iirleri, 1910), Osmanl Vilâyat- arkiyyesi (1918), kodra airleri. Yanya airleri, Yemen Hatrat,Osmanl Tarihi ve Edebiyat mecmuas (31 say), Osmanl airleri (16 cilt) vb.AL ZZET (Özkan) Halk airi. 1902de arklann Höyük köyünde dodu. Küçük yata saz çalp iir söylemeye balayan airinyetimesinde Sivasl Âk Sabri ve Âk Hüseyinin büyük etkileri oldu. Köyünde çiftçilik yapt. Zaman buldukçaAnadoluyu dolat; gezici âklk geleneini sürdürdü. 10.10.1981de öldü. "Mühür Gözlüm" türküsüyle ünlenen Ali zzet, koma ve türküler yazmtr. Bunlardan bazlar Ülküdergisinde yaynlanmtr. Kimi iirlerinde "Izzetî" takma adn (mahlasn) kullanmtr. iirlerinin anaduy-gusunuhakszlk, eitsizlik, Alevi-Sünni ayrl, yoksulluk vb. gibi toplumsal konular oluturur. iirleri: 1979da Prof. lhan Bagöz tarafndan hazrlanan "Âk Ali zzet Özkan" adl kitapta toplanmtr.AL K NKVAÎ air. 9 ubat 1441de Heratta dodu. Uygur Türklerinden bir Beyin oludur. Sultan Hüseyin Baykarannsütkardei ve çocukluk arkadadr. Gençlii Mehed, Herat, Semerkand kentlerinde geçti. Hüseyin Baykara,Herat ele geçirip Horasan Sultan olunca, onun hizmetine girdi, çeitli me^ murluklarda bulundu. ArkadaBaykarann en güvendii devlet adam oldu.3435150! de ayn kentte öldü. Baykara, sakolu olarak kabul ettii sütkardei Ali ir Nevaîye büyük bir cenaze törenidüzenledi; töreni kendi yönetti; ardndan Türk töresi gerei a (yo yemei) verdirdi. Ali ir Nevaî, Çaatay Türk edebiyatnn en büyük airlerinden biridir. Türkçeye büyük önem vermi, gelimesiiçin büyük çaba harcamtr. Yaad dönemde, Farsça iir yazma modas vard. Türkçeyi aalayc bu modaya karçkm, Türkçe ile çok güzel iirler yazlabileceini göstermeye çalmtr. Yazdklaryla, Türkçenin Farsçadan üstünolduunu kantlamtr. Baars ve ünü, bütün Türk dünyasna yaylm; yazdklar Anadolu, Rumeli, Krm,Azerbaycan, ran, Irak ve Hindistanda yüzyllarca hayranlkla okunmutur. "Edebiyatmzn tand ilk büyük Türkmilliyetçileri Bilge Kaan, Kâgarl Mahmud, Ali ir Nevaîdir. Nevaînin amac; Türkleri, kültürle, edebiyatlabirletirmek; tek bir ruh bayra altnda toplamaktr. öyle der: "Cihanda Türk edebiyat bayran kaldrmaksuretiyle, Türkleri tek millet haline soktum. Hiç ordum olmad halde Çin snrna ve Tebrize kadar bütün Türkve Türkmen illerini srf divanm göndermek suretiyle fethettim." Çaataylann buyruuna giren ülkelerdekullanlan Çaatay Türkçesine "Nevaî Dili" denmesinin nedeni Ali ir Nevaînin insanüstü çalmalarnda
  21. 21. aranmaldr." (Seyit Kemal Karaaliolu) Ali ir Nevaî, iir ve düzyaz (nesir) olarak birçok eserler (30dan fazla) vermitir. En önemli eseri, TürkçeninFarsçadan üstün olduunu kantlayan "Muhakemetül-Lugateyn" (ki Sözlüün Yargs) dir. 1498de düzyazolarak yazlmtr. Günümüzde d" Önemini korumaktadr. Öteki kitaplarndan bazlar unlardr: Çocukluk, gençlik, orta yallk, yallk dönemlerinde yazd iirleri içerendört Divan; be mesneviden oluan Hamse; aruz ölçüsü ve nazm biçimleriyle ilgili Mizânül-Evzân; sofilerinyaamlanyla ilgili Nesâmüll-Mahabbe; yaad çevrenin toplumsal ve kültürel özellikleriyle ilgili Mahbûi ü1-Kulûp vb. Daha ayrntl bilgi için baknz: Agâh Sim Levend; ALI ÎR NEVÂÎ, 3 cilt, 1965 - 1968; Türk Dil KurumuYaynlan, Ankara.ALT AN, ÇETN Yazar. 1926da stanbulda dodu. Galatasaray Lisesini, Ankara Hukuk Fakültesini bitirdi. Meslek olarakgazetecilii seçti. Halkç, Yeni Gazete, Akam, Milliyet gazetelerinde fkralar yazd. 1965-69 dönemi Türkiye çiPartisinden milletvekili seçildi. Daha sonra fkra yazarln Yeni Ortam, Milliyet ve Güne gazetelerindesürdürdü. Çetin Altan, önceleri iirler yazd. Bunlar Çnaralt, stanbul, Kaynak dergilerinde (1943-49) yaynland. Fkrayazan olarak gazetecilii seçtikten sonra, oyun ve roman türlerinde de eserler verdi. "Çetin Altan, gerek fkralannda, gerek oyun ve romanlannda, top- lum içindeki çelikileri, bireylerin buçelikilerden kaynaklann çeitli sorunlann ele alr ve insann mutluluu sorununu iler. Dogmacla ve her çeitbanazla kar savam veren yazann düüncesine göre, yaamdan çok kolay yöntemlerle tat alnabilir. çe kapankkiinin, dolaysyla, toplumun içine dütüü bunalmdan kurtulmasnn yollarndan biri, d dünyaya açlmasdr. Heran, dünyay yaamaya deer klacak bir ey bulunabilir. Basan, edinilen mutlulukla edeerlidir. Cinsel tabular vegünah korkusu ise, dünyay yaanlmaz yapan balca nedenlerdir." (Geliim Hachette Ansk.)Kitaplar: Roman: Büyük Gözalt (1972), Bir Avuç Gökyüzü (1974), Viski (1975), Küçük Bahçe (1978), 2027 YlnnAnlar (1985) Oyun: Çemberler (1964), Mor Defter (1965), Suçlular (1965), Dilekçe, Tahtrevalli (ikisi bir arada, 1966),Beybaba (baslmad, oynan 1960), Yedinci Köpek (baslmad, oynan 1964), Komisyon (baslmad, oynan 1969)Hikâye: Rza Beyin Polisiye Öyküleri (1987) Fkra, gezi, inceleme, an: Ta (1964), Sömürgecilerle Sava (1965), Atatürkün Sosyal Görüleri (1965), BirUçtan Bir Uca (1965), Onlar Uyanrken (1967), Geçip Giderken (1968), Kopuk Kopuk (1970), Al te stanbul(1970), Ben Milletvekili ken (1971), Suçlanan Yazlar (1970), Kahrolsun Komünizm Diye Diye (1976), NarÇekirdekleri (1976), Bir Yumak nsan (1977), Zurnada Perev Olmaz (1978), dam Edilen 44 Vezir-i AzamnDram (1991)3637
  22. 22. Ald ödüller: 1973 Orhan Kemal Roman (Büyük Gözalt); 1978 TDK Deneme (Bir Yumak însan) ödülü.AND, METNALTINKAYNAK, HKMET Yazar. 1945te Nidede dodu. Ankara lköretmen Okulu ve st. Edebiyat Fakültesini bitirdi. Yurdun çeitliyerlerinde öretmenlik yapt. Kendi isteiyle öretmenlikten ayrld, gazetecilie geçti. Geliim Yaynlan "lkokulAnsiklopedisi"ne yayn danmanl, "Eletiri" dergisinde yaz ileri müdürlüü, Milliyen Yaynlar yöneticilii yapt.TRT-Kanal D televizyonlarnda kültür ve sanat program hazrlad. Alman WDR radyosunda kitap tantmlaryapt. imdi Milliyet Dergi grubunda yazar-editör olarak çalyor. Yazarla iirle balad. Daha sonra çeitli dergilerde (Yeni A. Yansma, Türk Dili, Milliyet Sanat, Varlk vb.) vegazetelerde (Cumhuriyet, Vatan, Milliyet, Finansal Forum (Weekend), vb.) sanat ve edebiyat üzerinemakaleler yazd. Son yllarda eletiriye yöneldi. Eletirmenliinin yansra, çocuk edebiyatna da ilgi duyarakçocuk hikâyeleri yazd. Eletirilerinde nesnel eletiri anlayna baldr.Kitaplar: Eletiri, inceleme: Edebiyatmzda 1940 Kua (1977), Orhan Kemal (Asm Bezirci ile, 1977), Zamanla(1982), Hikâye Yazan Orhan Kemal (1982), Nükte ve Fkralanyla Ahmet Rasim (1981), Markopaa Yazlanve Ötekiler (Sabahattin Aliden derlemeler, 1986) Çocuk kitaplar: Kutlu Günlerimiz (Ahmet Hikmet imzasyla, 1983), Ev Ödevi (hikâyeler, 1986), FndkKabuuna Girer Kale Kapsna Smaz (1986), Bizim ünlüler (10 kitap, 1989), Arkadam Bilgisayar (Hikayeler,1985), Ünlüler de Çocuktu (Derleme, 1994), Türkçe (Dilimi Öreniyorum kitaplar. lköretim 1-8 snflar 1996-1997)Yazar. 1927"de stanbulda dodu. Galatasaray Lisesinden sonra stanbul Hukuk Fakültesini bitildi.Rockfeeller Vakfnn verdii bursla, ABD ve Avrupada sahne sanatlaryla ilgili aratrmalar yapt. Ankara D.T.C.Fakültesfnde, Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde, Ankara Üniversitesi Basn Yayn YüksekOkulunda: Newyork, Tokyo üniversitelerinde tiyatro dersleri verdi. Ayrca Türk Etnografya ve FolklorDemei bakanlnda bulundu. Andn ilk yazlar. Forum dergisinde (1954) yaynland. Daha sonra, yerli ve yabanc yayn organlarndatiyatro, bale. folklor üzerine bini akn yazs çkt. Bu konulanla, ülkemizin en yetkin kiilerinden biridir.Kitaplarndan birçou yabana dillen; de çevrilmitir.Kitaplar: Gönlü Yüce Türk (1958), Krk Gün Krk Gece (1959), Bizans Tiyatrosu (1959), Kavuklu Hamdiden ÜçOrtaoyunu (1962), Dionisos ve Anadolu Köylüsü (1962), Ataç Tiyatroda (1963), Geleneksel TürkTiyatrosu: Karagöz, Kukla, Ortaoyunu (1969), 100 Soruda Türkiye Tiyatrosu Tarihi (1970), MerutiyetDönemindeTürk Tiyatrosu 1908-1923 (1971), Tanzimat ve stibdat Döneminde Türk Tiyatrosu 1839-1908(1972), 50 Yln Türk Tiyatrosu (1973), Tiyatro Klavuzu (1973), Oyun ve Büü (1974), Osmanl Tiyatrosu(1976), Dünyada ve Bizde Gölge Oyunu (1977), Türk Tiyatrosu ve Evreleri (1983) vb.
  23. 23. Bunlar dnda, ngilizce olarak yaynlanan u kitap da anlmaldn Dances of Antoloien Turkey (Newyork,1959), A History of Theatre and Popular Enterlainmcn in Turkey (Ankara, 1964) Ald ödüllen 1970 Türk Dil Kurumu Ödülü (Geleneksel Türk Tiyatrosu) 1983 Türkiye Bankas BüyükÖdülü (Kültürel Etkinlikler, Büyük Kurulular)3839ANDAY, MELH CEVDET air, yazar. 1915de stanbulda dodu. Kadköy 35. lkokulu, Kadköy Oratokulunu, Ankara Gazi Lisesinibitirdi. Ankara Hukuk Fakültesine, Dil ve Tarih-Corafya Fakültesine yazld; devam edemedi. Memur olarakçalt. Devlet Demiryollan tarafndan toplumbilim örenimi için Belçikaya gönderildi. kinci Dünya Savannbalamas nedeniyle örenimini yarda brakarak yurda döndü. Millî Eitim Bakanl Yaymlar Müdürlüündedanmanlk ve Ankara Kitaplnda memurluk yapt. Gazetecilik ve çevirmenlik yapt. Daha sonra stanbulayerleerek gazetecilii sürdürdü. Akam, Tercüman, Büyük Gazete, Tanin, Cumhuriyet gazetelerinde fkrayazarl, sanat sayfas yöneticilii yapt. 1954 ylnda öretmen olarak atand stanbul Belediye Konservatuvanndan1977de emekli oldu. Bir ara TRT Yönetim Kurulu üyelii ve Pariste eitim danmanl yapan yazar, Cumhuriyetgazetesinde yazyor. Melih Cevdet, ilk iirini 15.11.1936da Varlk dergisinde yaynlad. Daha sonra, liseden arkadalar olan OrhanVeli Kank ve Oktay Rifatla birlikte, ad geçen dergide iirler yaynlayarak "Garip Akm" adn alan yeni Türkiirinin öncülerinden biri oldu. Bu dönemde yazd iirler, çarpc esprilerle yüklüdür. Yer yer halk iiri öelerindenyararlanlarak yazlan bu iirlerde, insann kötü sava koullan içindeki mutsuzluunu ve toplumsal çelikileri iledi.nsan sevgisini, yaama sevincini temel ald. 1963ten sonra, uzun soluklu, destans iire yöneldi. nsann kendikendine ve topluma yabanclamas sorunlarn iirletirmeye çalt. air, öz iir arayn sürdürüyor. iir dnda, konusunu kültür ve toplum sorunlarndan alan denemeler yazd. Çada düüncenin altnda, duru biranlatm ve gerçekçi bir görüle yazlan bu denemeler, Andayn usta bir yazar ve çada bir düünür olduunu dagöstermitir. Oyunlannda ise, günümüz insannn dramnn ilendiini; kurulu düzenle çatmasnn sahnelendiinigörürüz. "Seyircinin alk olduu kalplam bir durumdan yola çkarak, sürekli beklenti d durumlara, beklenti dkonuma düzenlerine yönelir." (Geliim Hachette) Romanlar da, aa yukan oyunlarnn özelliklerini tar.Kitaplar iir: Garip (Orhan Veli ve Oktay Rifatla birlikte 1941), Rahat Kaçan Aaç (1946), Telgrafhane (1952), YanYana (1956), Kollan Bal Odysseus (1963), Göçebe Denizin Üstünde (1970), Teknenin Ölümü (1975),Sözcükler (1978). Ölümsüzlük Ardnda Glgam (1981), Tandk Dünya (1984), Yamurun altnda (1996) Deneme: Dou-Bat (1961), Konuarak (1964). Yeni Tannlar (1974), Sosyalist Bir Dünya (1975), Dilimizüstüne Konumalar (1977), Maddecilik ve Ülkücülük (1977), Paris Yazlan (1982), Sevimenin Güdüklüü veYücelii (1991) Roman: Aylaklar (1965), Gizli Emir (1970), sann Güncesi (1974), Raziye(1977)
  24. 24. Gezi: Sovyet Rusya, Azerbaycan, Özbekistan, Bulgaristan, Macaris- tan (1965), Yasak (1978)An: Akan Zaman Duran Zaman (1984) Oyun: çerdekiler (1965), Mikadonun Çöpleri (1967), Dört Oyun (1972), Ölümsüzler (1984) Ald ödüller: 1976 Yeditepe iir Ödülü (Teknenin Ölümü kitab), 1981 Türkiye Bankas Ödülü (ÖlümsüzlükArdnda Glgam), 1970 TRT Sanat Ödülü (Gizli Emir), 1967-68 lhan skender Tiyatro Ödülü (MikadonunÇöpleri), 1973 TDK Çeviri Ödülü (Buz Saray), 1978 Sedat Simavi Ödülü (Sözcükler)APAYDIN, TALP air, yazar. 1926da Polatlnn Ömerler köyünde dodu. Üç snfl Kapl köyü ilkokulunu, Beypazan lkokulunu,Çifteler Köy Enstitüsünü, Hasanolan Yüksek Köy Enstitüsünü bitirdi. Clavuz (Kars) Köy En-stitüsündeöretmenlik, Tokat bölgesinde gezici baöretmenlik yapt. Gazi Eitim Enstütüsü müzik bölümünü bitirince,Turhal Ortaokuluna müzik4041öretmeni olarak atand. Bu görevi Amasya Kz Öretmen Okdunda, Ankara Bahçelievler Ortaokulundasürdürdü. imdi emekli. Apaydnn ilk iirleri Köy Enstitüleri Dergisinde yaynland. 1945ten sonra bata Varlk olmak üzere birçokdergide iirleri, hikâyeleri ve eitim sorunlar üzerine yazlan çkan yazar, son yllarda çalmalarn roman üzerindeyounlatrd. Tüm yazdklarnda içinden geldii köy yaamn temel alr; köylünün zor koullar içindeki yaammsergilemeye çalr. Köyden kente göçen ve gecekondularda yaamaya çalan insanlar anlatr.Kitaptan:iir Susuzluk (1956) Roman: San Traktör (1938), Yarbukü (1959), Emmolu (1961), Ortakçlar (1964), Topraa Basnca (çocukroman. 1964), Define (1972), Yoz Davar (1973), Toz duman çinde (1974), Tütün Yorgunu (1975), Kentendi dris (1981), Vatan Dediler (1981) Hikâye: Ate Düünce (1967), Öte Yandaki Cennet (1972), Koca Ta (1974), O Güzel nsanlar (1978), YolunKysndaki Adam (1979), Duvar Yazlan (1981), Kökten Ankaral (1981), Yangn (1981), Hendek Ba (1984),Hem Uzak Hem Yakn (1985), Karabasan (1989)Oyun: Bir Yol (1966), Yaplan Yaplrken (baslmad)An: Karanln Kuvveti (1967), Akan Sulara Kar (1985)Köy notlan: Bozkrda Günler (1952) Çocuk kitab: Dadaki Kaynak, Elif Kzn elleri, O Güzel nsanlar, Biz Vatz vb. Ald ödüllen 1970 TRT Radyo ödülü (Yaplar Yaplrken), 1976 Madaral Roman Ödülü (Tütün Yorgunu),1992 Orhan Kemal Roman Ödülü (Vatan Dediler) vb.ARAL, NC Yazar. 1944te Denizlide dodu. Manisa Kz Ilköretmen Okulunu (1961). Ankara Gazi Eitim Enstitüsünün
  25. 25. Resim- bölümünü (1964) bitirdi. Samsun, Manisa, izmir ve Ankarada resim öretmenlii yapt. 1984te emekliolup stanbula yerleti. Bir süre seramik maazas yöneticilii yapt. Aral, günümüz hikayecilerinden. lk hikâyeleri 1977de yaynland. 1980 Akademi Kitabevi Öykü BasanÖdülünü alarak tannd. 1983 Nevzat Üstün Hikâye Ödülüyle baarsn pekitirdi. Hikâyelerinin konularntoplumsal olaylar ve sorunlar; bunlarn içinde bunalan insanlarn aclan, dirençleri, savamlar oluturur.Kitaplar: Ada Zaman (1979), Uykusuzlar (1982), Kran Resimleri (1984), Sevginin Esiz K (1986)ARAZ, NEZHE Yazar, gazeteci. I922de Konyada dodu. lk ve ortaokulu Konyada okudu. Ankara Kz Lisesini, AnkaraDil ve Tarih-Corafya Fakültesinin psikoloji ve felsefe bölümünü bitirdi. Çeitli dergi ve gazetelerde çalt; fkrayazarl yapt. Meydan Larus Ansiklopedisindeki yöneticiliiyle birlikte gazeteciliini sürdürüyor. Araz, edebiyat dünyasna 1950de yaynlad "Benim Dünyam" adndaki iir kitabyla girdi. Daha sonra,biyografi ve inceleme türlerine yöneldi. Anadolunun dinsel ve töresel deerlerini aydnlatmaya çalt. Bunedenle gelenekçi ve Anadolucu bir yazar olarak tannd. Son yllarda, ayn amaçla, oyun türü üzerinde çalyor.4243Kitaplar:ARISOY, M. SUNULLAH Fatihin Derûni Tarihi (1953), Anadolu Evliyalar (1959), Peygamberler Peygamberi Hz. Muhammed(1960), Peygamberin Torunlar (1960), Dertli Dolap (Yunus Emrenin yaam, 1961), Mevlânann Roman(1962), Çocuk ve slâm (1968), Gelin Canlar Bir Olalm (1979), Bozkr Güzellemesi (oyun, 1980), Öyle BirNevcivan (oyun, 1980), Alacakaranlk, mparatorun ki Olu (1983)Son oyunu ile Muhsin Erturul Tiyatro ödülünü (1980) ald.ARDAI,ADNAN(Çakmakçolu) air ve yazar. 1922de Rizenin Pazar ilçesinde dodu. Vefa Lisesini (1940) ve stanbul Yüksek ÖretmenOkulunun matematik astronomi bölümünü (1945) bitirdi. Çeitli liselerde öretmenlik yapt. Balkesir NecatiÖretmen Okulu ve Eitim Enstitüsü müdürlüünde bulundu. ABD, Fransave ngilterede eitimle ilgili aratrmalar yapt. 2 ubat 1998dc stanbuldaöidü. Arda, adn deiik anlatm ve biçimlerle yazd iirlerle duyurdu. Genellikle bireysel konulan iledi.Hikâyelerinin konulan da yakn çevresiyle (ev, aile, okul vb.) ilgilidir.Kitaptan:
  26. 26. iin Bir Masal Gibi (1943), Kaplar (1945), arklann Vatan Kalplerdir (1955), Öretmenin Dünyas (1956),Soyut iirler (1960), Aç, (1961), Mustafa Kemal Atatürk (1963), Güz öleni (1965)Hikâye: Bizim Evin Savalan Güzeldi (1963), Son Ders (1967) Çocuk kitaplan: Çocuk iirleri (1954), Nasrettin Hoca (1963), Küçük Taka (1963), Yaral Srck (1963),Zavall Korkuluk (1965) Trampet (1991) vb.air ve yazar. 1925te stanbulun ile ilçesinde dodu. Babas subayd. Bu nedenle çocukluu Dou ve GüneydouAnadoluda geçti. 1942de Haydarpaa Lisesinden aynlmak zorunda kald. (Liseyi sonradan bitirdi.) Türlüilerde çalt. Sümerbank Genel Müdürlüünde Ticaret eflii ve Yayn uzmanlndan emekli (1969) oldu. 18 Aralk1989da, yerletii Karaovada (Mula) öldü. Ansoyun sanat yaam, 1941 ylnda "Yücel" dergisinde yaynlanan bir iiri ve ayn yl "Yeni Türk" dergisindeyer alan bir inceleme yazsyla balar. nsancl ve toplumcu bir dünya görüüyle yazd iirlerde yaama, insana,doaya yakn bir tutum sergiler. iirlerinde olduo- gibi, öteki yazlarnda da dile büyük özen göstermitir.Türkçenin iirsel tadn bulmaya çalmtr.Kitaplar: iir: Garipler Treni (1948), Muhteem Kavga (1951), Mustafa Kemal Türküsü (1953), Yaban Mavisi(1956), Da Vuran Karanlk (1961), Yanl Yaadk (1971), Sabnn Gülü (1980), Isln Sessiz çalHikâye: Tedirginin Biri (1962)"Roman: Karapürçek (1958) Seçki (antoloji): Deste (Yeni Türk iiri, 1953), Türk Hiciv ve Mizah Antolojisi (1967), Türk HikâyeAntolojisi (Y. Nabi Nayr, M. Baydarla, 1967), Türk Gülmece ve Yergisinden Seçmeler (1977), Türk Halkiiri Antolojisi (1965)Dil: Dil Devriminin 30. Yl (1962), An Dile Doru (6 cilt, 1962-1963)4445ARIT, FKRET Yazar. 1918de Erelide (Zonguldak) dodu. stanbul Robert Kolejinin orta ksmn bitirdi. Banka ve seyahatacentas memurluu, tercümanlk yapt. Daha sonra yazar olarak Yeni stanbul Gazetesi, Anadolu Ajans, Hayatdergisinde çalt. 17 Mays 1989da stanbulda öldü. Daha çok çevirileri bulunan yazarn, roman ve hikâyelerinde havaclk konusunu iledii görülüyor. Bu arada,ayn konuda çok sayda incelemeleri, çocuklara yönelik radyo oyunlar da vardr.Kitaplar: Roman: Mansila (1944), Güzel Yuana (1946), Maziden Gelen Sesler (1953), Bu Hayat Yaamak Lazm(1955), Muhtar (1957), Kader Böyle mi (1958), Hep Bu Topraklar çin (1961), Küçük Fedailer (çocukroman, 1962), Garip (çocuk roman, 1966), Transfer Ahmet (1969)Hikâye: Türk Havaclk Hikâyeleri (1966), Tutsak Doanlar (1980)
  27. 27. nceleme: Adlarn Göklere Yazdrdlar (1964), Havalarda lk Türk Kadnlar (1967)ARPAD, BURHAN Yazar. 19 Mays 1910da Mudanyada dodu. Rehber-i Tahsil lkokulunu, Orta Ticaret Mektebini bitirdi.Onbe yl Tckelde memur olarak çaltktan sonra, meslek olarak gazetecilii seçti; Memleket, Hürriyet, Vatangazetelerinde muhabirlik, röportaj yazarl yapt. Vatan gazetesinde fkralar yazd. Bir ara kitabevi de kuranyazar, 1970de emekli oldu. 14.12.1994te stanbulda öldü."Mensur iir, öykü ve fkralarla edebiyata giren Arpad (Servet-i Fünun-Uyan 1936), küçük öyküde büyükkentin deiik katlarndaki insanlarnn günlük yaamlarn ve sorunlarn toplumsal gerçekçi bir anlayla yanstmayaçalt. Gazeteci ve çevirmen olarak yaamn kazanmak zorunda olmas, onu deiik alanlara itti. Tiyatro öyküleribu uralarnn ürünüdür. Gezi yanlarnda da süssüz bir anlatn yeledi." (A. Özknml)Kitaptan: Hikâye: ehir (1940), Dolaysyla (1955), Son Perde ve Komik-i ehir (Nasifin yaam, 1961), Ta Topra Ahin(1966), Yeditepe Olaylar (1974)Roman: Almmdaki Bçak Yaras (1968) Gezi: Tunadan imale Avrupa (1953) Uçu Günlüü (1959), Gezi Günlüü (1962), Avusturya Günlüü (1963) Tiyatro yazlan: Perde Arkas (1959). Operet 8 Tablo (1964), Oyun 6 Tablo (1966) Deneme, inceleme: Günü Gününe (1962), lk Gece (1962). Stefan Zweig (1967), Eridi Maria Remaroue(1972). Hesaplama (1977), Yokedilcn stanbul (1983) Ayrca çok sayda çevirileri vardr. Eridi Maria Remanjue. Stefan Zweig, Anta Seghers, Thomas Mam,Dimini Dirnov, kitaplarn çevirdii yazarlarn banda gelir. Ald ödüllen 1963 Türk Dil Kurumu gezi ödülü (Gezi Günlüü ile), krk yl boyunca Avusturya kültürüyleilgilendii, Avusturya edebiyatndan Türkçeye 40 kitap çevirdii için, Avusturya tarafndan "Birinci DereceBilim ve Sanat Nisam" ve Almanya tarafndan "Birinci Derece Liyakat Nisam" verildi.4647ARSEVEN, CELAL ESAT Yazar, sanat tarihçisi. 1876da stanbulda dodu. Beikta Askeri Rüstiyesini (ortaokulunu), Sanayi-i Nefise(Güzel Sanatlar Okulu) ve Harbiye Mektebini (Harp Okulunu) bitirdi. Uzun yllar subay olarak ordudabulundu. Daha sonra bu görevinden ayrlarak resim ve sanat tarihi alanlannda çalt. stanbul ehr-emanetinde(belediyesinde) ten ileri müdürlüü, Eski Eserleri Koruma Encümeni üyeliinde bulundu, Kadköy BelediyeBakanl yapt. Cumhuriyetin ilanndan sonra Güzel Sanatlar Akademisinde öretim üyeliine getirildi. stanbulehir Tiyatrolarnn kuruluuna katld; müdürlüünü yapt. ki dönem Giresundan milletvekili seçildi.Çalmalarndan dolay, stanbul Üniversitesi fahri doktoru unvan verildi. I972de stanbulda öldü. Arseven, Türk sanatn ilk kez inceleyen ve deerlendiren bir sanat tarihçimizdir. Ortaasya, Selçuklu ve
  28. 28. Osmanl dönemlerini kapsayan çalmalar, ülkemizde olduu kadar Batda da büyük ilgi görmütür. kinci çalmaalan olarak tiyatroyu seçmi; birçok oyunlar, operetler, tiyatro eletirileri yazmtr. Arsevenin kitap olarak en büyük çalmas "Sanat Ansiklopedisi" ve "Türk Sanat Tarihi "dir. Dokuz cilttenoluan bu iki kapsaml eserinin dnda, tiyatro türünde u kitaptan da önemlidir: Üçüncü Selim (1958; ilk ad:Sultan Selim-i Salis, 1910), Büyük Yanm (1925; sonradan Büyük Turgan adyla, 1936), aban (operet, 1918),Saatçi (operet, 1932), Büyük kramiye (operet, 1933), Gökte Ararken (1939)Çocuk" rfastanesinde uzmanlk eitimi yapp çocuk hekimi oldu. Çocuk Esirgeme Kürumunda salk ilerimüdürlüü. Sosyal Sigortalar Kurmunda çocuk hastalklan uzman olarak çalt. Son görevinden ayrlarakAlmanyaya gitti. Dönüünde Ankaraya yerleti. Asena, edebiyata lisede okurken iir yazarak girdi. lk iirleri Yeni Mecmua, Yücel dergilerinde yaynland.Daha sonra oyunlar yazmaya balad. Yazd "Tannlar ve nsanlar" (Glgame) adl oyunun 1954-55 tiyatromevsiminde oynanarak beenilmesinden sonra, kendini tümüyle oyun yazarlna verdi. Bilgime kadar çoksayda oyunlar yazm olan yazar, genel olarak "bakaldrma sorunu"nu sergilemeye çalmtr. Ona görebakaldrma, insanln Jgpel drâmlanndan biridir.Kitaptan:iir: Masal (1940), Ktkanaat (1955)• Oyun: Korku (1956), Tannlar ve insanlar (1959), Hürrem Sultan (1960), Kocaolan (1962), Yalan (19(c)),Tohum ve Toprak (1964), Gecenin Sonu (1964), Fadik Kz (1968), Simavnal eyh Bedrettin (1969), Atçal KelMehmet (1970), 16 Mart 1920 (1974),jS;,rde Av (1975), Ölü Kentin Nabz (1978), Ali (çocuk oyunu, 1979),Ölümü Yafâmak (1982), Ya Devlet Baa, Ya Kuzgun Lee (1983) Ald ödüller: Tannlar ve nsanlarla 1960- Türk Dil Kurumu; Kocaolanla Basn Yayn Genel Müdürlüü;Atçal Kel Mehmetle 1970 TRT Sanat; ilide Avla 1975 smet Küntay; Ölümü Yaamaklla 1983 Avni DilligilTiyatro ödülünü almtr.ASENA, ORHAN Yazar. 1922de Diyarbakrda dodu. lk ve ortaörenimini Diyarbakrda yapt. stanbul Tp Fakültesini bitirdi.Batman, Eil, Niksar, Uluklada hükümet ve stma sava hekimi olarak görev yapt. Ankara48ASYA, ARF NHAT air. 1904te Çatalcann nceiz köyünde dodu. Köyünde balad ilkörenimini, stanbul Haseki MahalleMektebinde; ortaörenimini stanbul Gülen-i Maarif Rütiyesiyle, Bolu ve Kastamonu liselerinde tamamlad.istanbul Yüksek Öretmen Okulunun edebiyat bölümünü bitirerek öretmen49oldu. Adana, Malatya, Edirne liselerinde edebiyat öretmenlii yapt. 1950-54 döneminde Adanadanmilletvekili seçildi. Bu görevinin ardndanyeniden öretmenlie döndü; Eskiehir, Ankara. Lefkoada (Kbrs)
  29. 29. çalt. Ankara Gazi Lisesinden emekli oldu. Yeni stanbul, Babalide Sabah, Havadis vb. gibi gazetelerdeyazlar ¦ yazd. I975te öldü. Mezan stanbul Karacaahmettedir. Asya, ilk iirlerini Kastamonuda lise örencisiyken yazd. Daha sonra Hayat, Türk Yurdu, Hisar, Türk Sanatvb. gibi dergilerde hece, aruz, serbest ölçülerde iirleri yaynland. Düüncede ve duyguda gelenekçi bir airdir.iirlerinde kahramanlk, dinsel duygular ar basar. Akc bir üslûbu vardr. Ahmet Haimi anmsatan düzyazlar dayazmtr.Balca kitaptan: iir: Heykeltra (924), Yastmn Rüyas (1930), Ayetler (1936), Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor (1946),Rübaiyyat- Arif (1956), Kubbe-i Hadra (1956), Kökler ve Dallar (1964), Kbrs Rubaileri (1964), Nisan(1964), Emzikler (1964), Kova Burcu (1967), Dualar ve Aminler (1967), Aynalarda Kalan (1969),Avrupada Rubailer (1969) Özdeyiler, düzyazlar: Kanatlar ve Gagalar (1946), Enikli Kap (1964), Terazi Kendini Tartmaz (1967),Onlar Bu Dilden Anlar(1970)Fkra: Çekirdek (1969)ÂIK ÖMER Halk airi. Hangi tarihte, nerede doduu kesin olarak bilinmiyor. Bir iirindeki "Vatan-i aslîmiz Aydn ilidir"dizesine baklrsa Aydnl; yine bir baka iirindeki "Kendim Gözleveli, Ömerdir ismim" dizesine göre deKonyaldr. Aratrmaclarn saptadklar baka kaynaklardan, Konyann Gözleve köyünde doduu; Aydn asll biraileden geldii anlalyor. Bir süre medrese eitimi görmü, daha sonra orduya katlm; 4. Mehmet, 2. Ahmet, 2.Mustafa dönemindeki savalara girmitir. iirlerinde geçen Irak, Ege denizindeki baz adalar, Knm;Romanya ve Belgradta askerlikdolaysyla bulunduu anlalyor. iirlerinden, oriun orduda bir savaç olmadn, sava ve kahramanlk türkülerisöyleyerek askerleri yüreklendirmek gibi bir görevde bulunduunu çkarabiliriz. Yine bir iirden 1707deöldüünü öreniyoruz. Âk Ömer. 17. ve 18. yüzyln önemli halk airlerinden saylr, hece ile yazd iirler (koma, varsa, türkü vb.)yannda, aruz ölçüsüyle gazeller de yazmtr. Kimi iirleri bestelenerek tekkelerde ilahî gibi okunmutur. Dertli,Emrah, Bayburtlu Zihni gibi birçok halk airini etkilemi olan airin dili biraz danktr. Çok sayda yabanc kelimekullanmasn, onun divan edebiyatna tutkunluuna balayabiliriz. Hece ile yazd iirleri, samimilii ve özentisizliiyönünden daha baarldr. Bu tür iirlerinde yaadn anlatan.sevgi dolu, cokulu bir airdir.iirleri, "Ak Ömer Divan" adl bir kitapta toplanmtr.ÂIK PAA air. 1272(?)de Krehirde doan ve 1333de yine Krehirde ölen airin yaam hakknda kesin bilgiler yok.Yazlanlar, söylencelere dayanyor: Asl ad Alidir. Horasanl Baba Ilyasn soyundan geliyor. Elçi olarak Msragitmi; Emir Çobanm olu Timurtan vezirliini yapm. Siyasal çalkantlar üzerine yine Msra kaçm, orada hapseatlm, dönüünde Krehirde ölmü. Türbesi oradadr. Bunlara karn kesinlik kazanan bilgiler öyle: Âk Paa, iyi bir eitim görmü. Çann siyasal olaylarna katlm.Krehirde, babasnn (Baba Muhlis) ya da kendisinin kurduu bir zaviyede, sünnî inançlara dayal tasavvufîdüüncelerini yaymaya çalm. Söylencelerden, oldukça da etkili olduu anlalyor. Âk Paa, güçlü bir air saylmaz. Onun edebiyatmzdaki önemi, "Türkçenin gücünü kavram olmas, ulusaldile dayanan bir edebiyat yaratmaya çalmas"ndan ileri gelmektedir. Birçok air ve yazarn Arapça ve Farsça
  30. 30. ile yazd dönemde, O, Türkçe ile yazarak, anadilin bilinçli bir savunucusu olmutur.5051Kitaplar: Garipnâme (iirler, Türkiyat Mecmuas, 1936), Fakirnâme (TDAY Belleten, 1953), Vasf- Hâl (TDAYBelleten, 1954), Hikâye ve Kimya Risalesi (TDAY Belleten, 1955)Kitaplar, Abdülbaki Gölpnarl tarafndan basma hazrlanmtr.ÂIKPAAZÂDE (Dervi Ahmet Âkî) Tarihçi, yazar. 1393(?)te Amasyada dodu. Yaam hakknda kesin bilgiler yoktur. Doum ve ölüm tarihleride tartmaldr. Bilinenler de birtakm söylencelere dayanmaktadr. Bunlara göre, Krehirli Ak Paann torunununoludur. Padiah Yldrm Bayezid ile Fatih Sultan Mehmed ça arasnda yaamtr. Sultan 2. Murat dönemindeMacaristan ile kinci Kosova savalarna katlm; Üsküpte sancak .beylerinden shakla Avrupa içlerine yaplanaknlara çkm; stanbulun fethinden sonra oraya yerlemitir. 1481de istanbulda ölmütür. Âkpaazâde, 1476da yazmaya balad ve görüp duyduu olaylar anlatan "Osmanl Tarihi" ile tannr. Bu kitap,günümüzde de, Osmanl Devletinin kurulu dönemlerine k tutan önemli bir kaynaktr. Sade bir dille yazlmtr.Akc bir anlatm vardr. Âkpaazâzedenin, hem Osmanl tarihi, hem de Türkçe için önemli bir kaynak olan "Tevârîh-i Âl-i Osman"adl kitab 1915te baslmtr.AIK VEYSEL (atrolu) Halk airi. 1894te arklann Sivrialan köyünde dodu. Yedi yalarndayken geçirdii "çiçek" hastal nedeniylegözlerini yitirdi. Babasnn ald bir sazla oyalanmaya balad. Bir yandan da köye gelenâklar dinleyerek onlardan faydalanmaya çalt. lk iirlerini, saz çalmak için çarld Sivasta söyledi. O sradaSivasta millî eitim müdürü olan air Ahmet Kutsi Tecerden büyük yardm gördü. Çevre ilçelere ve köyleregitti, kahvelerde saz çalarak iirlerini okudu. 1940tan sonra Arifye, Hasanolan ve Çifteler Köy Enstitülerindesaz öretmenlii yapt. 21 Mart 1973te öldü. Köyünde yaptrlan ant-mezarda gömülüdür. "Bulu ve söyleyi yönlerinden halk ozanlarnn en güçlülerinden biri olan Âk Veysel, son yllara kadar köyleve halkla ilikilerini kesmemi, görmedii halde esiz bir duyum gücüyle doay damarlannda duyarak salam iirlersöylemitir." (ükran Kurdakul) "...Ak Veysel ak, doa tasavvufî inançlar, toplumsal gerçekler gibi deiik temleri halk iiri gelenei içindeustaca birletirmi, çada kültürün verilerinden de yararlanarak halk iirinin dil, deyi ve öz açsndanzenginlemesine katkda bulunmutur." (Atilla Özknml)Kitaplar: Deyiler (1944), Sazmdan Sesler (1950), Âk Veysel/Hayat ve iirleri (1963) Bu kitaplardaki iirlerle baslmam tüm iirleri, Ümit Yaar Ouzcan tarafndan 1970de yaynlanan "DostlarBeni Hatrlasn" adl kitapta toplanmtr.
  31. 31. ATAÇ, NURULLAH Yazar. 21.8.1898de stanbulda dodu. Üç snfl iptidaî (ilkokul) okulunu bitirdikten sonra, dört ylGalatasaray Sultanisine (lisesine) devam etti; dördüncü snfndan ayrld. Örenimini ilerletmek için sviçreyegitti. Kendi kendine Franszca örendi; Fransz edebiyatn yakndan tand. Mütarekeden sonra Türkiyeyedönerek bir süre Darülfünunda (stanbul Üniversitesi) edebiyat derslerini izledi. Snavla Franszca öretmenioldu; stanbul Nianta, Vefa, Üsküdar ve Adana Liselerinde öretmenlik yapt.5253Daha sonra Ticaret Genel Müdürlüü çevirmenlii. Ticaret Dairesi yazileri müdürlüü, Talim ve TerbiyeDairesi çevirmenlii gibi görevlerde bulundu. Yeniden öretmenlii dönerek Ankara Orta Muallim (öretmen)Mektebi, istanbul Pertevniyal Lisesi, stanbul Üniversitesi Yabanc Diller Okulu, Ankara Gazi Terbiye(Eitim) Enstitüsü ve Ankara Atütürk Lisesinde çalt. Bir ara Basn Yayn Müdürlüü yayn eflii de yapan yazarnson görevi. Cumhurbakanl çevirmenliidir. 17.5.1957de Ankarada öldü; Cebeci Mczarlna gömüldü. Ataç, edebiyata Dergâh dergisinde çkan (1921-22) iirleriyle girdi. Daha sonra Akam, Millet, Vakit,Cumhuriyet vb. gibi gazetelerde deneme, eletiri türünden yazlar yaynland. Bu gazeteler dnda, Hayat,Darülbedayi, Yedigün, Yeni Adam, Yarm Ay, Ülkü, Pazar Postas, Türk Dili. Varlk vb. dergilerde de yazanyazar, daha çok, öznel yan ar basan izlenimci eletirileriyle tannd. "Yeni Türk iirini benimsemesi ve özelliklegenç sanatçlar tantmas; Batl düünceyi savunmas; yerleik deerlerle, kalplam düüncelerle savaarak bir tartmaortam yaratmas; süsten ve gösteriten uzak, gücünü konuma dilinin akclndan alan yaln bir anlatmgerçekletirmesi; Türk yaz dilinin özlemesi yolunda ylmadan direnmesi gibi çabalaryla Cumhuriyet sonrasTürk edebiyatnn bellibal adlarndan biri oldu." (Atilla Özkrml) "Bu çok cepheli özellikleriyle, Cumhuriyetdönemi düün (fikir) ve edebiyatmzn aamalarnda olumlu katklarda bulunan kiiliklerinden biridir. (ükranKurdakul)Kitaplar: Günlerin Getirdii (1946), Karalama Defteri (1952), Sözden Söze (1952), Ararken (1954), Diyelim (1954),Söz Arasnda (1957), Okuruma Mektuplar (1958), Günce (seçmeler, 1960), Prospero ile Caliban (1961),Söyleiler (1964), Günce (iki cilt 1972) Ataç, bunlar dnda Yunan, Latin, Fransz, Rus, Alman, skandinav dillerinden çok sayda roman, oyun,deneme, masal vb. kitaplar çevirmitir.ATALAY.A.BESEV Yazar, dilci. 1882de Uakta dodu. Medrese örenimi gördükten sonra stanbula gelerek Dariilmuallimini(öretmen okulunu) bitirdi. Çeitli illerde öretmenlik ve yöneticilik yapt. Silifkede iken Müdafaa- HukukCemiyetini kurdu ve Ulusal Kurtulu Savana katld. Daha sonra milletvekili olmu; uzun yllar Türk DilKurumunda uzman dilci olarak çalmtr. Bu arada Ankara Dil ve Tarih Corafya Fakültesinde dersler vermitir.1965de Ankarada ölmütür.
  32. 32. Besim Atalay, dil konusundaki çalmalaryla ünlü bir yazanmzd. Dilimizin tarihsel geliimini konu alantemel ürünler vermi; Türkçenin kurallaryla ilgil önemli çalmalar yapmtr. Türkçenin sadelemesi ve bugünküduruma gelmesinde katks büyüktür. Bunun dnda, destanlar ve hikâyeler de yazmtr.Önemli kitaptan: nceleme: Mara Tarihi ve Corafyas (1923), Türk Dili Kurallar (1932), Türkçede Kelime Yapma Yollan(1946), Müyessiretül-Ulum (Bergamal Kadrinin grameri, 1946), Bektailik ve Edebiyat (1924), TürkDilinde Ekler ve Kökler (1941) Destan: Sakarya Destan (1921), Tan Destan (1921), Onuncu Yl Destan) (1933)Hikâye: Cönk (1931), Suna ile Çoban (1938)Çocuk kitab: Hayvan Hikâyeleri ya da Hayvanlardan Öütler (1962) Bunlar dnda, Divanü Lügütit-Türk ve Kuran- Kerimin Türkçe çevirisi gibi önemli çeviri çalmalar vardr.5455ATAMAN, SAD YAVER Yazar, halkbilimci. 1906da Safranboluda dodu. stanbul Lisesini, Konservatuvar bitirdi. Öretmenlik,Ankara Radyösûnda memurluk, Karabükte Belediye Bakanl yaptktan sonra istanbul Belediyesine geçti.Daha sonra istanbul Radyosunda görev ald; uzun bir süre halk müzii yaynlarn düzenleyerek yönetti.14.12.1994te stanbulda öldü. Çalmalarn daha çok halkbilim (folklor) alannda sürdüren yazann, halk müziimizin derlenipdüzenlenmesindeki emei büyüktür. Ayrntl incelemeleriyle, Türk halkbilimine yeni boyutlar kazandranyazarlardan biridir.Önemli kitaplar: Safranbolu Düünleri, Oyun ve Türkleri (1936), Halk Sazlari ve Yerli Musikicilef (1938), HalkTürkülerinde ve Oyunlarnda Dramatik ve Temsilî Unsurlar (1943), Köylerde Ortaoyunu ve Tiyatro (1943),Esnaf Türküleri (1953), 100 Halk Oyunu (1975)ATAY, CAHT Oyun yazan. 1925,te Çorumda dodu, ilk ve ortaokuldan sonra, bir süre liseye devam etti; bitirmedenayrld. Kendi kendini yetitirdi. Köy öretmenlii, meteoroloji memurluu yapt. Ankara Radyosu için~öyunlaryazd. imdi desinatörlük yapyor. Atay, oyun yazarlna, ilkokulda iken sahneye çkarak yöneldi. Amac "aktör" olmakt. Bu konuda kendinibaarl görmeyince, oyunlar yazmaya balad. "Yurt Tiyatrosu" adl topluluk için yazd "Bu apka Kimin?","Yaasn Garsonluk" gibi oyunlar beenildi. Daha sonra yazd "Pervaneler" ve "Pusuda" oyunlaryla ünlü oyunyazarlarmz arasna katld. Konulan, daha çok köy ve kasaba çevresinden (tarla, su, kan davas, kuraklkvb.) seçmekte; insan-toplum-doa çatmasn sergilemektedir. Sade ve çarpc bir anlatm vardr.Oyunlar:v
  33. 33. Pervaneler (1959), Pusuda (1961), Sahildeki Kanepe (1961), Hamdi ve Hamdi (1962), KaralarnMemetleri (1963), Ana Hanm, Kz Hanm (1964), Sultan Gelin (1965), Krlangçlar (1966), Palabyk (1964),Çültepe Oyunlar (1968), Pusuda (1971), Amele Hdr (1975) Bunlardan "Pervaneler", "Sahildeki Kanepe", "Krlangçlar", "Palabyk", "Gültepe Oyunlar" kitap olarakbaslmamtr.ATAY,FALHRIFKI Yazar, gazeteci. 1894te stanbulda dodu. Rehber-i Tahsil Mektebinde (ilk ve ortaokul), Mercandadisinde (lisesinde) okudu; Darülfünunun (st. Üniversitesi) edebiyat bölümünü bitirdi. Sadaret (babakanlk)ve Dahiliye (içileri bakanl) kalemlerinde (yaz ilerinde) çalt. Birinci Dünya Savanda, yedeksubay olarakSuriye cephesinde 4. Ordu Komutan Cemal Paann yannda bulundu; özel kâtipliini yapt. stanbula dönünce,memurluu ve yazarl bir arada sürdürdü. Arkadalaryla (Kâzm inasi Dorsan, Necmettin Sadak, Ali NaciKaracan) Akam gazetesini çkard. Bu gazetede, "Günün Fkralar" bal altnda yazd yazlar yüzünden "idam"istemiyle "Divan- Harb"e verildi. "nönü Zaferi"nden sonra serbest brakld. Ulusal Kurtulu Savam konu alancokun ve ateli yazlaryla tannd. Kurtulutan (1922) sonra milletvekili oldu. "Hakimiyet-i Milliye" ve "Ulus"gazetelerinde, Atatürk. devrimlerinin savunuculuunu yapan bayazlanyla gazeteciliini de sürdürdü. Tek Partidöneminden sonra (1950), stanbulda kendi gazetesi Dünyada yine Atatürkçülük ile ilgili söyleiler, anlaryazdysa da, daha önce savunduu düüncelerin gerisine dütü. 1971de stanbulda öldü; Karacaahmet Mezarlnagömüldü.5657 lk yazdklan, süslü ve özentili bir anlaum özellii tayan yazarn "Mîllî Edebiyat" akmnn etkisiyle duru. canl,akc ve etkili bir yaz diline yöneldiini görürüz. Son yazdklanyla, biçimsel bir Atatürkçülük saplantsna girerekönceki yazdklanyla çelîse de, Atay bu yönüyle (edebiyatmzn geliimindeki emeiyle) deerlendirmek gerekir.Cumhuriyet döneminde yazdklanyla (an, söylei, deneme, gezi), edebiyatmzn en baarl ya/arlan arasnda yeralmtr. "Atatürk devrimlerini ve Bat uygarln savunan ülkücü bir yazar olarak toplumumuzun düüncelerineyön vermitir." (Sadiye Akay) "Diîi arayan bir edebiyata. Atayn öncülüü, Ataçtan önce doru ufuklargöstermitir." (Rauf Mutluay) Türkçenin bütün güzelliini kaynatran bir yaz dili kurmutur. (ükran Kurdakul)Kitaplar: An: Ate ve Güne (Suriye aralar, 1918), Zeytinda (1932), Atatürkün Bana Anlattktan (1955), MustafaKemalin Mütareke Defteri (1955), Çankaya (2 cilt, 1961). Bat Yllan (1963), Atatürkün Hatralar (1965),Atatürk Ne dî? (1968) Gezi: Faist Roma, Kemalist Tiran, Kaybolmu Makedonya (1930), Deniz An (Brezilya notlan, 1931), YeniRusya (1931), Moskova-Roma (1932), Bizim Akdeniz (1934), Taymis Kylan (1934), Tuna Kylan (1938),Hind (1944), Yolcu Defteri (1946). Gezerek Gördüklerim (seçmeler 1970) Fkra: Eski Saat (1933), Niçin Kurulamamak (1953), Çile (1955), nanç (1965), Kurtulu (1966), Bayrak(1970)
  34. 34. Söylei, deneme: Pazar Konumalan (966) Biyografi: Bavcrcn inklâpç (Ali Suavinin yaam, 1954), Babanz Atatürk (1955)nceleme: Atatürkçülük Nedir? (1966)Roman: Roman (1964)ATA Y, (KîUZ Yazar. 1934te neboluda dodu. Ankara Maarif Kolejini, stanbul Teknik Üniversitesi naat Fakültesinibitirdi. Teknik Okulda Devlet Mühendislik ve Mimarlk Akademisinde öretim üyelii yapt. 1979"da öldü. Atay, "Tutunamayanlar" adl romannn 1970 TRT Sanat Ödülleri yarmasnda baarl saylmasnda sonra tannd.Bundan sonra, kent yaamnn karmakln ve topluma yabanclaan aydnlanl dramn irdeleyen baka romanlar vehikâyeler yazd. Deiik anlatm biçimleriyle alayc bir üslûba sahip yazarn ayrntlardan çok iyi yararlandgörülür.Kitaplar:Roman: Tutunamayanlar (2 cilt, 1971-72), Tehlikeli Oyunlar (1973)Hikâye: Korkuyu Beklerken (1975)Biyografi: Bir Bilim Adamnn Roman (Prof. Mustafa nanm yaam,1975)Günlük: Günlük (1988)Oyun: Oyunlarla Yaayanlar (1980)ATILGAN, YUSUF Yazar. 1921de Manisada dodu. Manisa Ortaokulunu, Balkesir Lisesini, stanbul Üniversitesi EdebiyatFakültesini bitirdi. Ksa bir süre, Maltepe Askeri Lisesinde öretmenlikten sonra Manisaya dönerekçiftçilikle urat. Son yllarda yeniden stanbula geldi; çeitli yaynevlerinde redaktörlük yapt. 9 Ekim 1989dastanbulda öldü.5859 Atlgan, edebiyata hikâyeler yazarak girdi. "Tercüman" gazetesinin düzenlendii bir yanmada, "NevzatÇorum" imzal "Evdeki" hikayesiyle tannd. Ama asl ününü, kendi köyünün (Hacrahmanl) insanlarn skntlyaamn sergiledii "Bodur Minareden Öte" adl hikâye kitabyla yapt. Daha sonra romana yönelen yazarn,insan, ruhsal bir yabanclama ortam içinde, ayrntlar, çarmlar, bir anlk saptamalarla, ilgi çekici bir anlatmbiçimleriyle vermeye çalr.Kitaplar:Hikâye: Bodur Minareden Öte (1960)Roman: Aylak Adam (1959), Anayurt Oteli (1973)Masal: Ekmek Elden, Süt Memeden (1981) "Aylak Adam" romanyla, 1957 Yunus Nadi Roman Yarmasnda ikincilik ödülü ald.

×