Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

Desgaitasuna duten pertsonak: azkenetan azkenak

13 visualizaciones

Publicado el

Iritsi da aldatzeko ordua: pertsona horiek ezin dira azkenetan azkenak izan hobekuntzetatik onura ateratzean, eta au renekoetan aurrenekoak izan murrizketak jasatean. 2 Abendua 2011 Berria

Publicado en: Noticias y política
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

Desgaitasuna duten pertsonak: azkenetan azkenak

  1. 1. Moroak,etorkinak eta gu E zdagobereburua morotzatdueninor. Bestebatzukhar- tzendutehalakoa morotzat,zanpatu nahidutenean.Etahagatikgara edoizangaitezkedenakmoro- ak.Musulmanhalaeuskaldun, emakumeaknahizhomosexual, beltznahizpobre».Ostiraleko BERRIAnSarrionandiareniritzi artikuluarenpasartehauiraku- rrinueneanpoztunintzen.Due- lahamarurte,gauzaberaadie- razinahiizanzuenMarcosko- mandanteordeak«beraere,ho- mosexuala,beltza,lurrarenko- lorekoa,juduaedoarabea… zela»esanez.Alegia,edozeinze- larikzapalkuntza,berazapal- duekinidentifikatzenzela. Poztunintzen,zerenBERRIA- renaleberean,Bogaizeneko gehigarriaren«astekoerrepaso- an»,ErrenteriakoIztietaauzoa- renberriematenzen(argazkia etaguzti),aditzeraemanez«ha- serredaudeIztietakobizilagu- nak…bertanlasaibizitzekoes- kubideadutelaustedutebait dute».Izanere,Iztietan,Euskal Herrikohainbattokitanbezala, arazoakdaude,gehienakgizar- tekapitalistahoneksortutako- ak,etabizidugunkrisigarai hauetangordindudirenak.Eta lasaibizitzekoeskubideadefen- datubeharradago,arazoenitu- rrietarajoaz.Bainaezdutuste haserrehorimoduegokizbide- ratzendenik«moroak»(alegia, magrebtarrak)arazoeniturri- tzatbalioetsiz.Askiizandazori- gaiztokoistilubateanmagreb- tarbatnahastuaegotea,«moro- ak»erruduntzathartzeko.Ezda zuzena,etaarriskutsuada. Une honetan, inoiz baino gehiago, denok gara moroak hemen. Krisiak gogor jotzen du munduko lurralde guztietan, eta horren ondorioz migrazioak areagotzen ari dira, gure gizar- teak geroz eta pluralagoak, heterogeneoak bihurtuz. Gu ere, gure seme-alabak ere, ez gaude, agian, horrelako espe- rientzietatik libro. Adi gainera. Askotan oso mehea da zapal- dua izatetik zapaltzailea izatera bereizten digun marra. Gerta- tzen da ere zapaltzaile eta zapal- dua izatea aldi berean; esate baterako emakume burgesak beren neskameekin, langile batzuek beren menpekoekin edo mendebaldeko nazio zapal- duetako hiritarrok hirugarren munduarekiko, haren ustiake- tagatik garelako «aberats edo ez hain pobre». JoxeIriarte‘Bikila’ Desgaitasuna duten pertsonak: azkenetan azkenak N BEk1992ko abenduaren3an Desgaitasuna dutenPertso- nenNazioarte- koEgunaegiteaerabakizuen. Bainaabenduaren3bakoitzean, dibertsitatefuntzionala—ko- lektiboak«gaitasunavsdesgai- tasuna»binomiotikihesegiteko asmatuduenterminoa,bino- mioabeti«gaitasungutxien» dutenenkalterakoabaita—du- tenmilakapertsona,gureherri- kidedirenmilakaetamilaka pertsona,etxetikateraezinik geratzendira,urtekogainerako egunetanbezala,etxeakezdau- delakoegokituta;ezindiratre- nezibili,gurpil-aulkiakezdire- lakosartzenbagoigehienetan; edoezindirazinemarajoan,edo ezindutetelebistaikusi,filmaez dagoelakoaudiodeskribatuta. Eraberean,ezindutehitzaldirik entzun,edoeskolarajoan,ez daudelakozeinuenhizkuntzara itzulita;ezinduteerabakirik hartugauzaarrunteneiburuz —zerjan,zerordutanjoanlota- ra,norekinpaseatuedozertele- bista-kateikusi—,erabakiho- riekbestepertsonabatzuekhar- tukodituztelako,beraieigaldetu ereegingabe.Etabestemilaka batzuekezduteizangojaikitze- ko«eskubiderik»…,baiziketa beharbadagogotxarrezetabe- hartutadaudelakojaikikoeta garbitukodituzten,gosaltzenla- gundukodietenbestebatzuen «mesedea»jasotzekoeskubidea besterikez,senideen,lagunen edoezagunenborondateonaren mendebaitaude,gainerakoper- tsonekzertanarigarenohartu ereegingabeegitenditugun egunerokogauzakegiteko. 2006koabenduaren13an, NBEkoBatzarNagusiakDesgai- tasunadutenPertsonenEskubi- deeiburuzkoHitzarmenaonar- tuzuen.Hitzarmenhorrekoso- rikzehaztenditupertsonaho- rieneskubideak,etagogoraraz- tendigubizitzekoeskubideak, kasuhauetan,berekindakartza- lalibrekilekuzaldatzekoeta mugitzekoeskubidea,gainera- koherritarrekbezalalekuguz- tietarasarbideaizatekoeskubi- dea,etaberaienizeneaneraba- kiakhartuakezizatekoeskubi- dea.Aipatutakoeskubideho- rrek,eraberean,berekindakar desgaitasunaduteneknahidu- tenmoduanbiziahalizateako- munitatean,etaezegoitzetan; babesaizateatorturarenetabes- tetratuzeinzigorumiliagarrien aurka;informaziorakoetatek- nologiaberrietarakosarbidea izatea;haienintimitateaerres- petatzea;ezkonduetafamilia izanahalizateanahibadute;bai etaeskubidehauekizateaere: hezkuntza,osasunaetaerreha- bilitazioa;lanaetabizi-maila egokia;bizitzaekonomikoan,so- zialean,kulturaleanetapolitiko- aneskuhartuahalizatea… Bainazalantzabeldurgarria honakohauda:beharrezkoazen horiguztiazehaztea?Ezalzen guztizbegi-bistakoaeskubide horiekzituztelagutakoden-de- nokbezala?Zergatikgogorarazi beharzeneskubideguztiakdi- tuztela? Azkenetan azkenak izan dire- lako beti. Gogora dezagun. Ale- maniako indar armatuen azken hondarrak 1945eko maiatzaren 8an baldintzarik gabe errenditu zirenean gertatu zen Europan Bigarren Mundu Gerraren amaiera ofiziala. Eta gerra horretan egindako basakeria guztien artean holokaustoa izan zen handiena. Dokumenta- zio asko daukagu holokaustoari buruz, baina haren alderdi batzuk oraindik ere ahaztuta daude. «T4programa»izenekoaizan zengauregungutxienezagu- tzendenalderdietakobat.Pro- gramahorrijarraikiz,desgaita- sunfisikoakedoburukoakzituz- tenadinguztietakodozenaka milapertsonahilzituztenhaien medikuek,gehienetangosez edoinjekziohilgarriaerabiliz. Badakigunagusitasunarioaren «etikan»ezzelasartzen«ezerta- rakoezzirenak»elikatzekoaha- legina,eta«lehenmailakobizi- tzak»zeudela,halanola«biga- rrenmailakoak»,nahitaezkoez zirenak,etazuzen-zuzeneande- sagerraraztekomodukoak. Horrekguztiakmilakaurte iraungozuenIII.Reichharen baldintzarikgabekoerrendizio- arekindesagertubeharkozuke- en…,bainaezzenhalagertatu. Borrokakamaituetahiruhila- beteluzeigaroondoren,Ameri- ketakoEstatuBatuetakookupa- zio-agintariekaurkitutakogai- xotegietazentromedikobatean pazienteaksistematikokihil- tzenjarraitzenzuten,desgaita- sunazutenpertsonak,hainzu- zenere.Hiltzaileetakobatzuek ondojokatzenarizirelakouste sendoazuten;bestebatzuek,zio- tenarenarabera,ezzutenjaso berrikiartegobernuarenpoliti- kaizandakoabaztertzekoagin- duofizialik.Perbertsioetikoa mailahorretarainoiritsiazen. 32urtegeroago,1977koekai- nean,gugandikaskozhurbila- go,hementxebertan,trantsizio betean,bestegauzabatzukger- tatuziren,pertsonadesberdi- nenbiziakbaliogutxiagoizaten jarraitzenzuelaagerianutzizu- tenak…«Inkontrolatu»batzuek ikurrineneranskailuakzera- matzangaztebatiahoaestali etakolpeakemanzizkioten,eta, amildegibatetikbota.Egunka- rietakoalbisteekgaztea«hogei- tahiruurtekogazteatzeratua» zelazioten.Bieraso:fisikoaeta morala. Egoera,jakina,aldatuegin da,bainakontatutakohorrek oraindikerrealadenzerbaitjar- tzendiguaurrean:pertsonades- berdinakgutxiestenjarraitzen dugu,«desgaitasuna»dutenak, etaerrealitategordinadaia-ia ezdizkiegulaaitortzendauzka- tengizaeskubideak.Badirudi haieneskubideak«baliogutxia- gokoak»direlakousteadagoela horrenguztiarenatzean,haien bizitzekerebaliogutxiagoizan- gobalutebezala… 2006koabenduan,Norbera- renAutonomiarenSustapenLe- geaonartuzen,mendekotasun legeaesanohizaiona:ongizate- estatuarenlaugarrenzutabea balitzbezalaaurkeztuzuten. Legehoriosoberanduiritsizen Europakoizenberekolegeekin alderatuzgero,bainagutxiene- kolaguntzabatzukbermatzen dizkiemendekotasunhandisa- marreko,larrikoedoosohandi- koegoeretandaudenpertsonei. Berandutueginzenharenapli- kazioa,erkidegobatzuetanino- lakoarrazoirikgabegeroratu zutenlegeaaplikatzenhastea, eta,legeaaplikatzekoegutegia- renberarenarabera,aitortuta- komendekotasun-egoerandau- denpertsonaguztieioraindik aplikatzenezbazaieere—1. mailakomendekotasunhandi samarrekopertsonenkasuan, legeakezdueraginikizango 2013.eta2014.urteetaraarte—, batzukhasidiralegeageraraz- tekoetaokerreraaldatzekoes- katzen.Ematendutenarrazoia dalegearenkostuekonomikoa gehiegizkoadelakrisigaraio- tan.BainaEstatuarenordezka- riekosogutxitanerabiltzen duteargudiohori,besteakbes- te,inorkerabiliezdituenbide- azpiegiturahandiezetagastu militarrezaridirenean. Dirudienez,eskubideakaitor- tzekoorduan,desgaitasunadu- tenpertsonakdiragogoraekar- tzenditugunazkenak,bainale- hendabizikoakgastuamurriztu nahidenean.Zergatik?Behar- bada,nekezonardezakegun arren,oraindikerebigarren mailakoherritargisahartzen ditugulako…etatxarrenaezda inorkontraezegotea…baizik etainorkezdigulagogorarazi garaiakaldatuegindirela,eta ezinonartuzkoadeladefactoja- satendutendiskriminazioa. Iritsidaaldatzekoordua:per- tsonahoriekezindiraazkene- tanazkenakizanhobekuntzeta- tikonuraateratzean,etaaurre- nekoetanaurrenekoakizan murrizketakjasatean. AndresKrakenberger XabierUrmeneta Argituz-eko kideak Harian›Iritzia 6 berria 2011koabenduaren2a,ostirala

×