SlideShare una empresa de Scribd logo
1 de 1
Descargar para leer sin conexión
IritziaGARA 2013 1 2 asteazkena 9
KOLABORAZIOAK
A
sko dira giza eskubi-
deen arazoak arinke-
riaz hartzeagatik eta
horien aurka eraso
egiteagatik baztertu
beharreko topikoak.
Aspaldi honetan gehien erabi-
lienetako bat da ETAren biktimak
eta gainerako biktimak ezin dire-
la parekatu, parekaezinak direla-
ko. Topikotzar horren atzean da-
goen argudioa da beste biktima
batzuk onartzean terrorismoa le-
gitimatzen dela. Baina beste bik-
tima batzuk daudela onartzea,
giza eskubideen inguruko nazio-
arteko hainbat hitzarmenetan
ezarritako betekizunak betetzea
baino ez da, eta hitzarmen ho-
riek ezer edo inor legitimatzeko-
tan, Zuzenbide Estatua legitima-
tzen dute, eta ez terrorismoa.
Letania hori, gainera, jasanezi-
na egiten da, egunera arte inork
ezin izan duelako azaldu zertan
datzan parekatze hori, giza esku-
bideen urraketa pairatu duten
biktima guztiek egia, justizia eta
ordaintzarako eskubidea dutela
ezartzen duelako nazioarteko zu-
zenbideak; eta agerikoa da egia,
justizia eta ordaintzarako neu-
rriek biktima bakoitzaren eta be-
re zirkunstantzien araberakoak
izan behar dutela. Beraz, zertan
datza parekatzea?
Topikotzarra indartu ere, in-
dartu da, adibidez, Euskadin tor-
turaren biktimak aitortzerik ez
dagoela esanez; izan ere, ez dago
praktika hori justifikatzeko ara-
zorik, inork ez duelako tortura-
ren aldeko manifestaziorik anto-
latu. ETAren aldeko manifesta-
ziorik, ordea, egon da, eta beraz,
ETA izatea justifikatu izanaren
arazoa dago.
Ez dakigu horrekin izurra izur-
tu gura ala hezeak eta iharrak na-
hastu nahi diren. Nazioarteko zu-
zenbideak ez dio mugarik jartzen
biktima-eredu bat litezkeen ma-
nifestazioen arabera aitortzeari,
ezta horiek beste biktima ba-
tzuen biktimarioen aldekoak ba-
dira ere. Eta akabua dator txibia-
ren teknikara jotzen denean,
den-dena lokaztuz, hau da, terro-
rista bat lehergailua jartzera doa-
nean eta lehergailuak eztanda
egiten dionean pertsona hori
biktima den galdetzen denean;
edo biktima baten dramaren ga-
rrantzia honelakoak esanez lau-
sotu nahi denean: «horrela, bor-
txakeria baten biktima ere bik-
tima dela, eta etxeko indarkeria-
ren biktimak ere biktima direla
aitortu beharko da. Mundu oro
biktima da». Ordezkari politiko
batek zioen bezala.
Bada, mundu oro ez da bikti-
ma, ez; bai, ordea, pertsona oro
bizitzarako eta osotasun fisiko
eta psikikorako eskubideak urra-
tu zaizkionean. Hemen eta mun-
du osoan, topikoen mundu za-
harkituan izan ezik.
Zeresanik ez dago indarkeria
matxistaren edo genero-indarke-
riaren biktimek –eta ez etxeko
indarkeriarenek (asmo txarreko
beste akats bat)– giza eskubideak
urratuta izan dituzten beste bik-
tima batzuen egia, justizia eta or-
daintzarako eskubide berberak
dituztela. Hala ere, indarkeria ho-
ri eraso fisikorik nabarmenetara
mugatzen dela uste ohi da. Heda-
bide batzuek «genero-indarkeria-
ren beste biktima» batez hitz egi-
ten dute, eraildako emakume
baten berri ematerakoan. Egia
izanda, ikusezin bihurtu ohi di-
ren jokabide kaltegarri andana
dagoela «icebergaren punta» ho-
rren azpian, eta horien artean,
indarkeria psikologikoa edo se-
xu-indarkeria, epe luzera ondo-
rio suntsitzaileak izan ditzakete-
nak, alegia.
Gainera, biktimen eskubideak
gauzatzeko sarbide bakarra sala-
keta dela hartzen da abiapuntu-
tzat. Jarrera horretatik, gober-
nuak eta administrazioak ez
omen dira konturatzen emaku-
me gehienak ez salatzera erama-
ten dituzten zailtasunez, eta be-
reziki, arauz kanpoko egoeran
dauden emakume adindu edo
etorkinen kasuan. Ez bide dute
aitortzen prozesu judizialak bik-
tima horientzat suposatzen due-
na, sarritan inolako emaitzarik
gabe amaitzen baitira, eta baita
artxibo, absoluzio eta aurkako
salaketez ere. Mito hori Estatua
eta epailea eta polizia parekatze-
ko ikuspegi erredukzionistatik
dator. Hartara, eraildako emaku-
meez aritzean lauk «bakarrik»
salatu dutela esaten denean, ho-
nakoa galde daiteke: osasun-zen-
tro batera jo zuten, non haute-
man ahal izan zen egoera? Ba al
zuten seinalerik eduki zezaketen
eskola-adineko seme-alabarik?
Jarri al ziren gizarte-zerbitzuekin
harremanetan?
Azkenik, krisi garaian, eskubi-
de sozial eta ekonomikoak ere bi-
zigarri dira horrelako toki komu-
netan. Eta esparru horretan ere
salbuespena arau bihurtzeko tek-
nika baliatzen da.
Baztertu beharreko topikotza-
rrik deitoragarrienetako batek
dio txiroak nahi dutelako direla
txiro, alferrak direlako eta nahia-
go dutelako gizarte-laguntzez bi-
zi beren lanaz baino. Baina ez da
enplegu falta aipatzen, eta horre-
la gizarte-laguntzak jasotzen di-
tuzten pertsonak errudun bihur-
tzen dira beraiek sortu ez duten
arazo batengatik. Eta hortik area-
go goaz: iruzurra orokorra da gi-
zarte-laguntzak kobratzen dituz-
tenen artean eta ez dago
ekiditeko behar adina kontrolik.
Kontrolak egoteaz gain, adminis-
trazioek laguntza horiek jasotze-
ko gero eta zailtasun gehiago jar-
tzen dituzte.
Eta hortik gizarte-laguntzak
ekonomiarentzako oztopo izate-
ra pasatzen dugu, horiek askoz
txikiagoak direnean, adibidez,
bankuei emandakoak baino. Eta
bitxietan bitxienak: gazteak
abentura bila joaten dira atzerri-
ra lanera eta iraupen luzeko lan-
gabeak «ohitura txarrak» har-
tzen dituztelako dira iraupen
luzeko langabe. Pertsona langa-
beak «heldutasunaz gabetzen di-
tuzten» topikoak. Atzerritarrak
guri lana eta laguntzak kentzera
datozela dioen mito faltsuak eu-
ren eskubide sozial eta ekonomi-
koak urratzeko aitzakia bezala
erabiltzen den moduan.
Topikotzarrek arinkeriaz azal-
tzen dute errealitatea eta botere-
arentzat deserosoak diren errea-
litateak ezkutatzeko erabiltzen
dira. Horrela, diskurtso politikoa
larriki galbideratu eta egiazko
arazoentzako konponbideak aur-
kitzea zailtzen dute. Baina, nagi-
keria akritikoaren erabilera sus-
tatzen duenaren aurka egiteko
hezkuntza behar da, kalitatezko…
eta murrizketarik gabeko hez-
kuntza, hain zuzen ere.
Giza eskubideetan ondorio
duten topikoak
Andres Krakenberger, Juan Ibarrondo, Olatz Landa
eta Izaskun Alonso
Argituz Giza Eskubideen Aldeko Elkartea
L
ehenik eta behin eta
une zail hauetan, be-
sarkadarik bero eta zin-
tzoena helarazi nahi
genizuke Valladolideko
ziega hotz horretara. Erromoko
herria zurekin dago! Maite zaitu-
gu, Kitxu!
Gehienok, 18 urte luzeotan, gu-
re herriko horma desgastatuetan
ezagutu zaitugu, beti irribarrez,
beti duin. Askok, Erdialdeko Ame-
rikako gerra eta parapente magi-
koen hitzak elkartzen entzun du-
gu zure ahots sendo baina era
berean goxoa. Behin eta berriz
saiatu dira zure aurpegia bahi-
tzen, agian despistatu batek beti-
ko desagertu zarela uste izateko.
Abenduaren 24ko arratsaldea
heldu zen, zure ama Angelitaren
hileta, eta auzoko herritar guz-
tiok bertan geunden, momentu
gogor hauetan zu laguntzeko
helmugarekin. Polizia-autotik
atera zintuzten eskuburdinez lo-
turik elizan sartzeko eta lehenen-
go oihu eta animoak heldu zi-
tzaizkizun; bueltan, zure
irribarre ezkutua gure bihotz
hunkituetara iritsi zen. Honekin
batera, demokrazia eta bakea kol-
pez defendatzen duten kasko-go-
rriak heldu ziren bultzaka, baina
zurekiko maitasuna are indar-
tsuagoa denez, bertan geratu gi-
nen, ixilik baina aurrean. Eliza
barruan ere, armairu armatuz in-
guraturik zeunden. Nora uste zu-
ten ba alde egingo zenuela? Zer
uste zuten, bada, zure auzokide-
ok egingo genuela? Sermoigileak
kartzela politika kritikatu zuen,
preso dagoen semeari azken mu-
xua ama gaixoari emateko auke-
ra lapurtzen diola esanaz. Sartu
zintuzten ate berberetik atera
zintuzten, eta zu ikustean eror-
tzen zitzaizkigun malkoak irentsi
eta amorru bihurtu genituen.
Ehunka eta ehunka animo garra-
si urratu, mila muxu eskaini ge-
nizkizun, eskuetan sua sortu ar-
teko txalo zaparrada, hitzik
behar ez duten begiradak, ukabi-
lak gora... Nahiz eta armekin,
maitasun adierazpen horiek guz-
tiak ezabatu nahi izan, nahiz eta
gure kontra oldartu, ez genuen
pausorik atzera egin eta azkenera
arte, zure ondoan gelditu ginen.
Zin egin genuen bezala.
Euren legearen arabera, aspal-
di egon behar zinen libre gure
artean, zure amaren besartean;
eta zu bezala noski, ehunka eus-
kal preso politiko. Gaixoak, kon-
denaren 3/4 eta 2/3 bete ditu-
zuenok, doktrina maltzur eta
bihozgabekoa jasaten zaudete-
nok, kilometro amaiezinetara
sakabanaturikoak, sorterria atze-
an utzitako iheslariak. Madrile-
ko zein Pariseko gobernuek xan-
taia gisa erabiltzen dituzte preso
politikoak, aurrera doan proze-
sua stand-by-ean abandonatze-
ko. Trukean jolasteko txanpon
bezala dauzkate euren beldu-
rrezko ziegetan, presoak, senide
eta lagunen oinazea luzatzeko.
Beraz, zuongatik, guregatik eta
gure hurrengoengatik ezin dugu
partida hau galdu, irabazteko or-
dua heldu zaigu, orain edo inoiz
ez! Lehenik, Urtarrilaren 12an
Bilboko karrikak eztanda egina-
razi behar ditugu eta 13an, 14an,
15ean… ere bai, gure exijentzia
demokratiko eta humanoa gel-
diezina bihurtu arte. Olatu erral-
doia eratu behar dugu, sasi man-
datariei, indarrean daukaten
espetxe politikak kostua ekar
diezaiela, bertan behera uztera
behartuta senti daitezen.
Azken hitzak zuretzako dira
Angelita. Lasai eta harrotasun
osoz joan, joan beharreko tokira,
eta orain deskantsatu, merezita
daukazu-eta. Angelita, adiorik ez
dago, gero arte baizik. Animo Ki-
txu, zurekin gaude eta betiko
egongo gara!
Animo eta eutsi goiari,
Kitxu!
Unai Gorozika Pikasarri
Itzubaltzeta-Erromoko Herrira
Bada, mundu oro ez da
biktima, ez; bai, ordea,
pertsona oro, bizitzarako
eta osotasun fisiko eta
psikikorako eskubideak
urratu zaizkionean.
Hemen eta mundu
osoan, topikoen mundu
zaharkituan izan ezik
Sermoigileak kartzela
politika kritikatu zuen,
esanaz, preso dagoen
semeari lapurtu egin
diola amari azken muxua
emateko aukera

Más contenido relacionado

Destacado

What Makes Great Infographics
What Makes Great InfographicsWhat Makes Great Infographics
What Makes Great InfographicsSlideShare
 
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to Slideshare
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to SlideshareSTOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to Slideshare
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to SlideshareEmpowered Presentations
 
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...SlideShare
 
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content Marketing
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content MarketingHow To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content Marketing
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content MarketingContent Marketing Institute
 
Masters of SlideShare
Masters of SlideShareMasters of SlideShare
Masters of SlideShareKapost
 
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation OptimizationOneupweb
 

Destacado (20)

Esto no es un articulo de opinion. Gara
Esto no es un articulo de opinion. GaraEsto no es un articulo de opinion. Gara
Esto no es un articulo de opinion. Gara
 
Enpresak, gobernuak eta giza eskubideak
Enpresak, gobernuak eta giza eskubideakEnpresak, gobernuak eta giza eskubideak
Enpresak, gobernuak eta giza eskubideak
 
Hau ez da iritzi artikulu bat
Hau ez da iritzi artikulu batHau ez da iritzi artikulu bat
Hau ez da iritzi artikulu bat
 
Krisiaren ezkutuko aldea
Krisiaren ezkutuko aldeaKrisiaren ezkutuko aldea
Krisiaren ezkutuko aldea
 
Esto no es un articulo de opinion. Deia
Esto no es un articulo de opinion. DeiaEsto no es un articulo de opinion. Deia
Esto no es un articulo de opinion. Deia
 
Esto no es un articulo de opinion. Noticias Gipuzkoa
Esto no es un articulo de opinion. Noticias GipuzkoaEsto no es un articulo de opinion. Noticias Gipuzkoa
Esto no es un articulo de opinion. Noticias Gipuzkoa
 
Empresas, gobiernos y derechos humanos.Noticias Gipuzkoa
Empresas, gobiernos y derechos humanos.Noticias GipuzkoaEmpresas, gobiernos y derechos humanos.Noticias Gipuzkoa
Empresas, gobiernos y derechos humanos.Noticias Gipuzkoa
 
Empresas, gobiernos y derechos humanos. Diario Noticias Alava
Empresas, gobiernos y derechos humanos. Diario Noticias AlavaEmpresas, gobiernos y derechos humanos. Diario Noticias Alava
Empresas, gobiernos y derechos humanos. Diario Noticias Alava
 
Kontzientzia presoak, preso politikoak
Kontzientzia presoak, preso politikoakKontzientzia presoak, preso politikoak
Kontzientzia presoak, preso politikoak
 
Esto no es un articulo de opinion. Diario Noticias Alava
Esto no es un articulo de opinion. Diario Noticias AlavaEsto no es un articulo de opinion. Diario Noticias Alava
Esto no es un articulo de opinion. Diario Noticias Alava
 
Que no pase desapercibido. El Correo
Que no pase desapercibido. El CorreoQue no pase desapercibido. El Correo
Que no pase desapercibido. El Correo
 
"Kontzientzia presoak, preso politikoak eta politikari presoak"
"Kontzientzia presoak, preso politikoak eta politikari presoak""Kontzientzia presoak, preso politikoak eta politikari presoak"
"Kontzientzia presoak, preso politikoak eta politikari presoak"
 
Argituz reclama una memoria incluyente y despolitizada
Argituz reclama una memoria incluyente y despolitizadaArgituz reclama una memoria incluyente y despolitizada
Argituz reclama una memoria incluyente y despolitizada
 
What Makes Great Infographics
What Makes Great InfographicsWhat Makes Great Infographics
What Makes Great Infographics
 
You Suck At PowerPoint!
You Suck At PowerPoint!You Suck At PowerPoint!
You Suck At PowerPoint!
 
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to Slideshare
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to SlideshareSTOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to Slideshare
STOP! VIEW THIS! 10-Step Checklist When Uploading to Slideshare
 
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
A Guide to SlideShare Analytics - Excerpts from Hubspot's Step by Step Guide ...
 
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content Marketing
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content MarketingHow To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content Marketing
How To Get More From SlideShare - Super-Simple Tips For Content Marketing
 
Masters of SlideShare
Masters of SlideShareMasters of SlideShare
Masters of SlideShare
 
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization
10 Ways to Win at SlideShare SEO & Presentation Optimization
 

Más de ARGITUZ Asociación Pro Derechos Humanos

Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...
Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...
Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...ARGITUZ Asociación Pro Derechos Humanos
 

Más de ARGITUZ Asociación Pro Derechos Humanos (20)

MEMORIA PARTEKATU BATERANTZ. LEGAZPI
MEMORIA PARTEKATU BATERANTZ. LEGAZPIMEMORIA PARTEKATU BATERANTZ. LEGAZPI
MEMORIA PARTEKATU BATERANTZ. LEGAZPI
 
Hacia una memoria compartida. Legazpi
Hacia una memoria compartida. LegazpiHacia una memoria compartida. Legazpi
Hacia una memoria compartida. Legazpi
 
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-201-328
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-201-328Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-201-328
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-201-328
 
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-101-200
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-101-200Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-101-200
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-101-200
 
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-1-100
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-1-100Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-1-100
Hacia una-memoria-compartida-arrasate-mondragon-es-1-100
 
Memoria Partekatu Baterantz Andoain
Memoria Partekatu Baterantz AndoainMemoria Partekatu Baterantz Andoain
Memoria Partekatu Baterantz Andoain
 
Hacia una memoria compartida: Andoain
Hacia una memoria compartida: AndoainHacia una memoria compartida: Andoain
Hacia una memoria compartida: Andoain
 
Memoria partekatu baterantz gidaliburua 2018
Memoria partekatu baterantz gidaliburua 2018Memoria partekatu baterantz gidaliburua 2018
Memoria partekatu baterantz gidaliburua 2018
 
Manual hacia una memoria compartida 2018
Manual hacia una memoria compartida 2018Manual hacia una memoria compartida 2018
Manual hacia una memoria compartida 2018
 
Memoria partekatu baterantz. Errenteria
Memoria partekatu baterantz.  ErrenteriaMemoria partekatu baterantz.  Errenteria
Memoria partekatu baterantz. Errenteria
 
Memoria partekatu baterantz elgoibar
Memoria partekatu baterantz elgoibarMemoria partekatu baterantz elgoibar
Memoria partekatu baterantz elgoibar
 
Memoria partekatu baterantz lasarte
Memoria partekatu baterantz lasarteMemoria partekatu baterantz lasarte
Memoria partekatu baterantz lasarte
 
Hacia una memoria compartida Errenteria
Hacia una memoria compartida ErrenteriaHacia una memoria compartida Errenteria
Hacia una memoria compartida Errenteria
 
Hacia una memoria compartida Elgoibar 1956-2016
Hacia una memoria compartida Elgoibar 1956-2016Hacia una memoria compartida Elgoibar 1956-2016
Hacia una memoria compartida Elgoibar 1956-2016
 
Hacia una memoria compartida Lasarte
Hacia una memoria compartida LasarteHacia una memoria compartida Lasarte
Hacia una memoria compartida Lasarte
 
Analisis y recomendaciones sobre el Decreto 107/2012 de 12 de junio
Analisis y recomendaciones sobre el Decreto 107/2012 de 12 de junioAnalisis y recomendaciones sobre el Decreto 107/2012 de 12 de junio
Analisis y recomendaciones sobre el Decreto 107/2012 de 12 de junio
 
Analisi eta gomendioak ekainaren 12ko 107/2012 Dekretuaren inguruan
Analisi eta gomendioak ekainaren 12ko 107/2012 Dekretuaren inguruanAnalisi eta gomendioak ekainaren 12ko 107/2012 Dekretuaren inguruan
Analisi eta gomendioak ekainaren 12ko 107/2012 Dekretuaren inguruan
 
El tiempo es ahora
El tiempo es ahoraEl tiempo es ahora
El tiempo es ahora
 
Orain da garaia
Orain da garaiaOrain da garaia
Orain da garaia
 
Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...
Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...
Motibazio politikoko indarkeria-egoeran gertatutako bizitzeko eta osotasunera...
 

Giza eskubideetan ondorio duten topikoak

  • 1. IritziaGARA 2013 1 2 asteazkena 9 KOLABORAZIOAK A sko dira giza eskubi- deen arazoak arinke- riaz hartzeagatik eta horien aurka eraso egiteagatik baztertu beharreko topikoak. Aspaldi honetan gehien erabi- lienetako bat da ETAren biktimak eta gainerako biktimak ezin dire- la parekatu, parekaezinak direla- ko. Topikotzar horren atzean da- goen argudioa da beste biktima batzuk onartzean terrorismoa le- gitimatzen dela. Baina beste bik- tima batzuk daudela onartzea, giza eskubideen inguruko nazio- arteko hainbat hitzarmenetan ezarritako betekizunak betetzea baino ez da, eta hitzarmen ho- riek ezer edo inor legitimatzeko- tan, Zuzenbide Estatua legitima- tzen dute, eta ez terrorismoa. Letania hori, gainera, jasanezi- na egiten da, egunera arte inork ezin izan duelako azaldu zertan datzan parekatze hori, giza esku- bideen urraketa pairatu duten biktima guztiek egia, justizia eta ordaintzarako eskubidea dutela ezartzen duelako nazioarteko zu- zenbideak; eta agerikoa da egia, justizia eta ordaintzarako neu- rriek biktima bakoitzaren eta be- re zirkunstantzien araberakoak izan behar dutela. Beraz, zertan datza parekatzea? Topikotzarra indartu ere, in- dartu da, adibidez, Euskadin tor- turaren biktimak aitortzerik ez dagoela esanez; izan ere, ez dago praktika hori justifikatzeko ara- zorik, inork ez duelako tortura- ren aldeko manifestaziorik anto- latu. ETAren aldeko manifesta- ziorik, ordea, egon da, eta beraz, ETA izatea justifikatu izanaren arazoa dago. Ez dakigu horrekin izurra izur- tu gura ala hezeak eta iharrak na- hastu nahi diren. Nazioarteko zu- zenbideak ez dio mugarik jartzen biktima-eredu bat litezkeen ma- nifestazioen arabera aitortzeari, ezta horiek beste biktima ba- tzuen biktimarioen aldekoak ba- dira ere. Eta akabua dator txibia- ren teknikara jotzen denean, den-dena lokaztuz, hau da, terro- rista bat lehergailua jartzera doa- nean eta lehergailuak eztanda egiten dionean pertsona hori biktima den galdetzen denean; edo biktima baten dramaren ga- rrantzia honelakoak esanez lau- sotu nahi denean: «horrela, bor- txakeria baten biktima ere bik- tima dela, eta etxeko indarkeria- ren biktimak ere biktima direla aitortu beharko da. Mundu oro biktima da». Ordezkari politiko batek zioen bezala. Bada, mundu oro ez da bikti- ma, ez; bai, ordea, pertsona oro bizitzarako eta osotasun fisiko eta psikikorako eskubideak urra- tu zaizkionean. Hemen eta mun- du osoan, topikoen mundu za- harkituan izan ezik. Zeresanik ez dago indarkeria matxistaren edo genero-indarke- riaren biktimek –eta ez etxeko indarkeriarenek (asmo txarreko beste akats bat)– giza eskubideak urratuta izan dituzten beste bik- tima batzuen egia, justizia eta or- daintzarako eskubide berberak dituztela. Hala ere, indarkeria ho- ri eraso fisikorik nabarmenetara mugatzen dela uste ohi da. Heda- bide batzuek «genero-indarkeria- ren beste biktima» batez hitz egi- ten dute, eraildako emakume baten berri ematerakoan. Egia izanda, ikusezin bihurtu ohi di- ren jokabide kaltegarri andana dagoela «icebergaren punta» ho- rren azpian, eta horien artean, indarkeria psikologikoa edo se- xu-indarkeria, epe luzera ondo- rio suntsitzaileak izan ditzakete- nak, alegia. Gainera, biktimen eskubideak gauzatzeko sarbide bakarra sala- keta dela hartzen da abiapuntu- tzat. Jarrera horretatik, gober- nuak eta administrazioak ez omen dira konturatzen emaku- me gehienak ez salatzera erama- ten dituzten zailtasunez, eta be- reziki, arauz kanpoko egoeran dauden emakume adindu edo etorkinen kasuan. Ez bide dute aitortzen prozesu judizialak bik- tima horientzat suposatzen due- na, sarritan inolako emaitzarik gabe amaitzen baitira, eta baita artxibo, absoluzio eta aurkako salaketez ere. Mito hori Estatua eta epailea eta polizia parekatze- ko ikuspegi erredukzionistatik dator. Hartara, eraildako emaku- meez aritzean lauk «bakarrik» salatu dutela esaten denean, ho- nakoa galde daiteke: osasun-zen- tro batera jo zuten, non haute- man ahal izan zen egoera? Ba al zuten seinalerik eduki zezaketen eskola-adineko seme-alabarik? Jarri al ziren gizarte-zerbitzuekin harremanetan? Azkenik, krisi garaian, eskubi- de sozial eta ekonomikoak ere bi- zigarri dira horrelako toki komu- netan. Eta esparru horretan ere salbuespena arau bihurtzeko tek- nika baliatzen da. Baztertu beharreko topikotza- rrik deitoragarrienetako batek dio txiroak nahi dutelako direla txiro, alferrak direlako eta nahia- go dutelako gizarte-laguntzez bi- zi beren lanaz baino. Baina ez da enplegu falta aipatzen, eta horre- la gizarte-laguntzak jasotzen di- tuzten pertsonak errudun bihur- tzen dira beraiek sortu ez duten arazo batengatik. Eta hortik area- go goaz: iruzurra orokorra da gi- zarte-laguntzak kobratzen dituz- tenen artean eta ez dago ekiditeko behar adina kontrolik. Kontrolak egoteaz gain, adminis- trazioek laguntza horiek jasotze- ko gero eta zailtasun gehiago jar- tzen dituzte. Eta hortik gizarte-laguntzak ekonomiarentzako oztopo izate- ra pasatzen dugu, horiek askoz txikiagoak direnean, adibidez, bankuei emandakoak baino. Eta bitxietan bitxienak: gazteak abentura bila joaten dira atzerri- ra lanera eta iraupen luzeko lan- gabeak «ohitura txarrak» har- tzen dituztelako dira iraupen luzeko langabe. Pertsona langa- beak «heldutasunaz gabetzen di- tuzten» topikoak. Atzerritarrak guri lana eta laguntzak kentzera datozela dioen mito faltsuak eu- ren eskubide sozial eta ekonomi- koak urratzeko aitzakia bezala erabiltzen den moduan. Topikotzarrek arinkeriaz azal- tzen dute errealitatea eta botere- arentzat deserosoak diren errea- litateak ezkutatzeko erabiltzen dira. Horrela, diskurtso politikoa larriki galbideratu eta egiazko arazoentzako konponbideak aur- kitzea zailtzen dute. Baina, nagi- keria akritikoaren erabilera sus- tatzen duenaren aurka egiteko hezkuntza behar da, kalitatezko… eta murrizketarik gabeko hez- kuntza, hain zuzen ere. Giza eskubideetan ondorio duten topikoak Andres Krakenberger, Juan Ibarrondo, Olatz Landa eta Izaskun Alonso Argituz Giza Eskubideen Aldeko Elkartea L ehenik eta behin eta une zail hauetan, be- sarkadarik bero eta zin- tzoena helarazi nahi genizuke Valladolideko ziega hotz horretara. Erromoko herria zurekin dago! Maite zaitu- gu, Kitxu! Gehienok, 18 urte luzeotan, gu- re herriko horma desgastatuetan ezagutu zaitugu, beti irribarrez, beti duin. Askok, Erdialdeko Ame- rikako gerra eta parapente magi- koen hitzak elkartzen entzun du- gu zure ahots sendo baina era berean goxoa. Behin eta berriz saiatu dira zure aurpegia bahi- tzen, agian despistatu batek beti- ko desagertu zarela uste izateko. Abenduaren 24ko arratsaldea heldu zen, zure ama Angelitaren hileta, eta auzoko herritar guz- tiok bertan geunden, momentu gogor hauetan zu laguntzeko helmugarekin. Polizia-autotik atera zintuzten eskuburdinez lo- turik elizan sartzeko eta lehenen- go oihu eta animoak heldu zi- tzaizkizun; bueltan, zure irribarre ezkutua gure bihotz hunkituetara iritsi zen. Honekin batera, demokrazia eta bakea kol- pez defendatzen duten kasko-go- rriak heldu ziren bultzaka, baina zurekiko maitasuna are indar- tsuagoa denez, bertan geratu gi- nen, ixilik baina aurrean. Eliza barruan ere, armairu armatuz in- guraturik zeunden. Nora uste zu- ten ba alde egingo zenuela? Zer uste zuten, bada, zure auzokide- ok egingo genuela? Sermoigileak kartzela politika kritikatu zuen, preso dagoen semeari azken mu- xua ama gaixoari emateko auke- ra lapurtzen diola esanaz. Sartu zintuzten ate berberetik atera zintuzten, eta zu ikustean eror- tzen zitzaizkigun malkoak irentsi eta amorru bihurtu genituen. Ehunka eta ehunka animo garra- si urratu, mila muxu eskaini ge- nizkizun, eskuetan sua sortu ar- teko txalo zaparrada, hitzik behar ez duten begiradak, ukabi- lak gora... Nahiz eta armekin, maitasun adierazpen horiek guz- tiak ezabatu nahi izan, nahiz eta gure kontra oldartu, ez genuen pausorik atzera egin eta azkenera arte, zure ondoan gelditu ginen. Zin egin genuen bezala. Euren legearen arabera, aspal- di egon behar zinen libre gure artean, zure amaren besartean; eta zu bezala noski, ehunka eus- kal preso politiko. Gaixoak, kon- denaren 3/4 eta 2/3 bete ditu- zuenok, doktrina maltzur eta bihozgabekoa jasaten zaudete- nok, kilometro amaiezinetara sakabanaturikoak, sorterria atze- an utzitako iheslariak. Madrile- ko zein Pariseko gobernuek xan- taia gisa erabiltzen dituzte preso politikoak, aurrera doan proze- sua stand-by-ean abandonatze- ko. Trukean jolasteko txanpon bezala dauzkate euren beldu- rrezko ziegetan, presoak, senide eta lagunen oinazea luzatzeko. Beraz, zuongatik, guregatik eta gure hurrengoengatik ezin dugu partida hau galdu, irabazteko or- dua heldu zaigu, orain edo inoiz ez! Lehenik, Urtarrilaren 12an Bilboko karrikak eztanda egina- razi behar ditugu eta 13an, 14an, 15ean… ere bai, gure exijentzia demokratiko eta humanoa gel- diezina bihurtu arte. Olatu erral- doia eratu behar dugu, sasi man- datariei, indarrean daukaten espetxe politikak kostua ekar diezaiela, bertan behera uztera behartuta senti daitezen. Azken hitzak zuretzako dira Angelita. Lasai eta harrotasun osoz joan, joan beharreko tokira, eta orain deskantsatu, merezita daukazu-eta. Angelita, adiorik ez dago, gero arte baizik. Animo Ki- txu, zurekin gaude eta betiko egongo gara! Animo eta eutsi goiari, Kitxu! Unai Gorozika Pikasarri Itzubaltzeta-Erromoko Herrira Bada, mundu oro ez da biktima, ez; bai, ordea, pertsona oro, bizitzarako eta osotasun fisiko eta psikikorako eskubideak urratu zaizkionean. Hemen eta mundu osoan, topikoen mundu zaharkituan izan ezik Sermoigileak kartzela politika kritikatu zuen, esanaz, preso dagoen semeari lapurtu egin diola amari azken muxua emateko aukera