Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
“Ticaretin Kalbi”Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý
Türkiye’nin ÞehirleriSürdürülebilirlik Araþtýrmasý            Nisan, 2011             Ýstanbul
ÖNSÖZ VE TEÞEKKÜR                                                                                                         ...
ÝÇÝNDEKÝLER                                                         ÖNSÖZ VE TEÞEKKÜR                                     ...
GÝRÝÞ                                                    MasterCard’ýn “Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmas...
GÝRÝÞ                                                    Sürdürülebilirlik Göstergeleri                                   ...
BÖLÜM I                                                                                                        NESNEL ÖLÇÜ...
NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ                                                                              ...
NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ                                                                      NESNEL Ö...
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı

1.981 visualizaciones

Publicado el

  • Sé el primero en comentar

Türkiye Şehirleri Araştırması sonuçlandı

  1. 1. “Ticaretin Kalbi”Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý
  2. 2. Türkiye’nin ÞehirleriSürdürülebilirlik Araþtýrmasý Nisan, 2011 Ýstanbul
  3. 3. ÖNSÖZ VE TEÞEKKÜR ÖNSÖZ VE ANA BULGULAR ÖZETÝ TEÞEKKÜR ÖZET ÖZET “Dinamik bir Türkiye’de Ekonomik, Sosyal ve Parlayan yýldýzlar ise Eskiþehir, Kayseri, Bursa Çocuklarýnýn geleceði çoðu insan için her Çevresel Sürdürülebilirlik” çalýþmasý ortaya ve Konya gibi salt istatistiklerde mega þeyden önemlidir. Parlayan yýldýzlar ve yeni MasterCard Worldwide’ýn gerçekleþtirdiði Dünya Bu çalýþmanýn ülkemizde sürdürülebilirlik koyduðu sürdürülebilirlik endeksi ile illerin kentlerin hayli gerisindeki iller olmuþtur. Orada yýldýz adaylarýnýn çoðunda “eðitimini Ticaret Merkezleri Araþtýrmasý’ný, Türkiye özelinde, stratejilerinin oluþturulmasýnda ilgili kiþi ve kurumlar ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlardaki yaþayan ve iþ yapanlardan en yüksek puanlarý tamamladýktan sonra çocuðunuzun burada kapsamýný da geniþleterek gerçekleþtirmek bizim için yararlý olmasýný ve bu alanda yeni projeler baþarýlarýný yansýtmayý hedeflemektedir. Amaç, toplayan bu iller ekonomik, sosyal ve diðer kalmasýný ister misiniz?” sorusuna verilen evet Türkiye’de yaþanan hýzlý kentleþme ve göstergelerin çoðunda öne çýkmýþlardýr. cevabý kuvvetlidir. Ýnsanlarýn bu tutumunda için çok heyecan verici. geliþtirilmesine vesile olmasýný diliyoruz. planlama sorunlarý baðlamýnda uzun soluklu Sonuçlar, yapýlan anket çalýþmasýnýn amacýný kentin sunduðu sosyal ortam, ekonomik ortam ve sürdürülebilir bir kalkýnma için politika destekler þekilde, eldeki istatistiklere dayalý gibi önemli olup, hatta çoðu kez daha da ön Sürdürülebilir kalkýnma, her geçen gün daha çok Raporu hazýrlayan Boðaziçi Üniversitesi öðretim oluþturma sürecine katký saðlamaktýr. endeksleme çalýþmalarýnýn yetersiz olduðunu, plana çýkmaktadýr. üzerinde düþünülen bir kavram haline gelirken, üyeleri Refik Erzan, Begüm Özkaynak (Ekonomi bu çalýþmalarýn ek verilerle desteklenmesi uygulamada niceliksel büyüme kadar niteliksel Bölümü) ve Zeynep Kadirbeyoðlu’na (Siyaset Bilimi Çalýþma, nesnel verilere dayanarak il bazlý gerektiðini gösterir niteliktedir. Baþarýda planlamanýn önemli etkisi olduðu geliþme boyutuna önem verilmesi gereði de ortaya ve Uluslararasý Ýliþkiler Bölümü), veri toplama ve sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi endeksleri görülmektedir. “Ýlinizin ne derece planlý hesaplamanýn yaný sýra Türkiye’nin her Kendi iþ dünyalarýnýn gözünde en baþarýlý geliþtiðini düþünüyorsunuz?” sorusuna verilen çýkýyor. Elinizde tuttuðunuz kitapta sonuçlarýný anket çalýþmasýný titizlikle yürüten, baþta Çaðlayan bölgesini temsil eden 29 ilde küçüklü büyüklü sayýlan Eskiþehir ve Kayseri iki farklý baþarý cevaplarda parlayan yýldýzlar Eskiþehir, paylaþtýðýmýz “Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Iþýk olmak üzere Frekans Araþtýrma Þirketi’ne ve iþyerlerinden toplam 3,000 kiþi ile yapýlan öyküsüne iþaret etmektedir. Eskiþehir, Kayseri, Konya, Bursa ve yeni adaylar Araþtýrmasý”nýn illerimizin ekonomik, sosyal ve çalýþanlarý Burcu Köksal ve Elif Þentürk’e, anket çalýþmasý sonucu iþ dünyasýnýn üniversitenin de aðýrlýðýyla kuvvetli bir sosyal Gaziantep, Hatay gibi illerde iþ dünyasý çevresel fotoðraflarýný çeken rehber niteliðinde bir araþtýrmanýn çeþitli aþamalarýnda yardým eden gözünden de ekonomik, sosyal ve çevresel ortam sunmaktadýr. Kayseri ise daha çok þehircilik açýsýndan planlý geliþme olduðunu çalýþma olmasýný hedefledik. Boðaziçi Üniversitesi öðrencileri Doruk Cengiz, Ali boyutlarý deðerlendirmektedir. doðrudan iþ yaþamý ortamýna odaklý görün- düþünürken, durum iki önemli ilimiz Ýstanbul mektedir. ve Antalya için hiç böyle deðildir. Yaðýz Þen, Semih Tekten ve Kübra Öztürk’e, deðerli En çarpýcý bulgu, mega kentlerimiz Ýstanbul, Kentleþmenin planlý mý yoksa plansýz mý MasterCard Worldwide olarak, tüm dünyada finans fikir ve önerilerini araþtýrma ekibiyle paylaþan Alpay Ankara ve Ýzmir’in temel istatistiklerden Gaziantep ve Hatay gibi bazý iller de ilginç olduðu algýsý sektörel potansiyelleri ve kuruluþlarý, kamu kuruluþlarý, iþletmeler, iþyerleri ve Filiztekin ve Melih Bulu’ya, kitabý tasarlayan ve oluþturulan endekslerde beklendiði gibi en bir þekilde ortaya çýkmaktadýrlar. Salt nesnel gelecek beklentilerini de doðrudan kart sahipleri arasýndaki ekonomik baðlantýyý projenin tanýtýmýný üstlenen Caretta Ýletiþim’e, saha ön sýralara yerleþmelerine karþýn, kendi iþ ölçütlerle yapýlan deðerlendirmede alt etkilemektedir. saðlayarak ticaretin gerçekleþmesini mümkün çalýþmasý yapýlan illerin Sanayi ve Ticaret Odalarýna dünyalarýndan düþük deðerlendirmeler sýralarda yer almalarýna karþýn, iþ dünyasýnýn almalarýdýr. Küresel ölçülerde bir büyüklüðe o illerde iþ yapmaktan memnuniyeti, gelecek kýlýyoruz. Bu sayede kendimizi “Ticaretin Kalbi” ve anket katýlýmcýlarýna teþekkürlerimizi sunarýz. ve yoðunluða sahip olan bu kentlerimizde beklentileri ve potansiyelleri açýsýndan ön olarak konumlandýrýyoruz. Elinizdeki çalýþmanýn da maalesef yoðunluðun zahmet ve maliyetini saflardadýr. Bir önceki yýla göre gösterdiði Türkiye’de “Ticaretin Kalbi”ne dokunacaðýný Mete Güney hafifletecek altyapý ve önlemler yetersizdir. geliþim ve gelecek yýl için beklentilerinde en umuyoruz. MasterCard Güney Doðu Avrupa Genel Müdürü Uluslararasý sýralamalarda mega ketlerimizin, yüksek deðerlendirmeleri Gaziantep ve bilhassa dünya kenti Ýstanbul’un gerilerden Hatay’ýn iþ dünyasý yapmýþtýr. Mardin’de de gelmesinin nedeni de budur. benzer þekilde yüksek beklentiler dikkate deðerdir.02 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 03
  4. 4. ÝÇÝNDEKÝLER ÖNSÖZ VE TEÞEKKÜR GÝRÝÞ Sürdürülebilir Kalkýnma Sürdürülebilirlik Göstergeleri Çalýþma Kapsamý Çalýþma Planý BÖLÜM I - NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ Nesnel Ölçütlere Göre Ýllerin Deðerlendirilmesi Ekonomik, Sosyal, Çevresel Sürdürülebilirlik ve Altboyutlarý BÖLÜM II – ÝÞ DÜNYASI GÖZÜNDEN ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ Ankette Yüksek ve Düþük Puan Alan Konular Sürdürülebilirlik – Yaþam Kalitesi Ýliþkisi Ýþ Dünyasý Gözünden Ýllerin Öznel Deðerlendirmesi Parlayan Yýldýzlar Yorgun Devler Yeni Adaylar Ya Çocuðunuz? Plansýz Olmuyor! BÖLÜM III – ÝLLER ÖZELÝNDE DEÐERLENDÝRMELER BÖLÜM IV – SONUÇ ve ÖNERÝLER KAYNAKÇA EKLER04 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 05
  5. 5. GÝRÝÞ MasterCard’ýn “Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý”, ortaya koyduðu sürdürülebilirlik endeksi ile Türkiye’de illerin ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlardaki göreli baþarýlarýný yansýtmayý hedeflemektedir. Amaç, Türkiye’de yaþanan hýzlý kentleþme ve planlama sorunlarý baðlamýnda yerelde uzun soluklu ve sürdürülebilir bir kalkýnma için politika oluþturma sürecine katký saðlamaktýr. Tüm dünya ile birlikte ülkemiz de hýzlý bir deðiþim süreci içindedir. Küreselleþen dünyada artýk rekabet edenler devletler deðil, bölgeler ve kentlerdir. Bu koþullarda, kentlerin ekonomik, sosyal ve çevre boyutlarýnda mevcut durumlarýný deðerlendirmeleri, geliþim stratejilerini belirlemeleri ve planlý bir þekilde bu deðiþime ayak uydurmalarý sürdürülebilirlikleri açýsýndan büyük önem taþýmaktadýr. Örneðin, bir dünya kenti olarak konumlanan Ýstanbul’un MasterCard Worldwide Centers of Commerce endeksi’nde 75 dünya þehri arasýnda 64’üncü sýrada yer almasý düþündürücüdür. Çalýþmamýz bu ve benzeri durumlarýn nedenlerini de irdeleyecektir. Sürdürülebilir Kalkýnma standartlarýnýn iyileþtirilmesi ve güvenli bir kent planlarý yapýlmaya baþlanmýþtýr. gelecek için hayati önem taþýr. Doðal olarak, sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi gibi çok boyutlu kavramlarý tek bir Günümüzde, küresel ölçekte bölgelerin Ekonomik, sosyal ve çevresel açýdan dengeli deðiþkenle ya da tek bir boyutta ölçümlemek ekonomik geliþmiþliklerini ve bölgelerarasý ve sürdürülebilir bir geliþme öngören mümkün deðildir. Bir bölgenin ne derece rekabet edebilme kapasitelerini ölçümleyen sürdürülebilir kalkýnma kavramý da bu noktada yaþanabilir olduðunu ya da kalkýnmasýnýn ne ve karþýlaþtýran kapsamlý çalýþmalar vardýr. karþýmýza çýkar. Küresel ýsýnma, kuraklýk, açlýk derece sürdürülebilir olduðunu anlamak için Bunlara üç tane önemli örnek verebiliriz: gibi küresel bir takým sorunlarýn tartýþýlmaya çok çeþitli deðiþkenlerden oluþan ve farklý Global Competitiveness Report (2010), World baþlanmasý ile dünya gündeminde yerini alan boyutlardaki performanslarý bir araya getiren Competitiveness Index (2010), MasterCard sürdürülebilirlik kavramý, son yýllarda, küresel bir endeks hazýrlamak önemlidir. Worldwide Centers of Commerce Index ve yerel süreçler arasýndaki karþýlýklý iliþki (2008). Yýllar içerisinde Türkiye’de de dikkate alýnarak, yerel ve bölgesel düzeyde Sürdürülebilirlik, hem doðanýn korunmasý, bölgelerin ve illerin görece rekabet güçlerini de bir amaç olarak ortaya konmuþtur. Çeþitli sosyal eþitlik, temel insani ihtiyaçlarýn deðerlendiren çalýþmalar yapýlmýþtýr. Türkiye resmi deklarasyonlarda da—örneðin, 1992’de karþýlanmasý gibi deðerlerin, hem de fiziki Rekabet Endeksi (EDAM, 2009), Ýllerarasý Rio’da, 1996’da Ýstanbul HABITAT II’de, 2002 altyapý, ekonomik canlýlýk, insani sermaye, Rekabetçilik Endeksi (URAK, 2009) gibi. Johannesburg’da—yerel birimlerin emek piyasasý gibi iktisadi ve politik konularýn Ancak, uzun soluklu bir kalkýnma ve toplumsal sürdürülebilir kalkýnma politikalarýnýn bir arada gündeme alýnmasýný gerektirir. Keza, refah için salt ekonomik geliþme yeterli uygulanmasýnda öncü rol oynayabileceklerine bir bölgenin yaþam kalitesi de salt bölgedeki deðildir. Ekonomik geliþmiþliðin sosyal ortama dikkat çekilmiþ ve sürdürülebilir kalkýnmanýn kiþi baþý gelirle ölçülemez. O bölgedeki fiziki ve çevre kalitesine de olumlu yansýmasý yerelde yaþama geçirilmesini saðlayan, altyapý, sosyal ortam ve doðal þartlar da bir gerekir. Sosyal ve çevresel faktörler, insanlarýn özünde yerel topluluklar için daha iyi bir çevre bölgenin halkýna sunduðu yaþam ortamýnýn temel gereksinimlerinin karþýlanmasý, yaþam ve daha iyi bir yaþam kalitesini hedefleyen standardýnda belirleyicidir.06 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 07
  6. 6. GÝRÝÞ Sürdürülebilirlik Göstergeleri Dünyada sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi üzerine çeþitli endeksler geliþtirilmiþtir. Yaþanabilirlik endeksi, yaþam kalitesi endeksi, kentsel yönetiþim endeksi gibi. Bu endekslerin bir kýsmýnýn, sadece nesnel ölçütlerle deðil, ayný zamanda uzman görüþlerinden elde edilen öznel bir takým deðerlendirmelerden de yararlanýlarak oluþturulduðuna dikkat çekmek gerekir. Nesnel ölçütlerin veri eksikliði, ölçüm sorunlarý Çalýþma Kapsamý gibi bir takým nedenlerden yetersiz kaldýðý durumlarda öznel deðerlendirmelere de Bu çalýþmada nesnel ölçütlerle baþvurulmasý kaçýnýlmazdýr. sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi endeksleri, il bazlý yayýnlanan göstergelerden hareketle Bu çerçevede, Türkiye’de illerin salt hesaplanmýþtýr ve Türkiye’nin 81 ilini Çalýþma Planý istatistikler aracýlýðýyla incelenmesi ve kapsamaktadýr. Nesnel deðerlendirmeye ek deðerlendirilmesi belirli sorunlarý da olarak yapýlan öznel deðerlendirme için Temelde iki ana bölümden oluþan bu raporun, beraberinde getirir. Öncelikle, bazý konularda, Avrupa Birliði uyum sürecinde Ýstatistiki Bölge birinci bölümünde, öncelikle il bazýnda nesnel iller bazýnda ve çok sayýda ili kapsayýcý nesnel Birimleri Sýnýflamasý (Nomenclature of veriler kullanýlarak hesaplanan sürdürülebilirlik veri bulmak mümkün deðildir. Örneðin, territorial units for statistics – NUTS) sistemiyle ve yaþam kalitesi endeksleri verilmekte ve Türkiye’de kadýnýn iþgücüne katýlým oraný, oluþturulan bölgelerde, NUTS2 düzeyinde Türkiye’de 81 ilin ekonomik, sosyal ve çevre kadýn iþsizliði, verimlilik, gelir daðýlýmý gibi 26 bölgeyi ve 16 büyükþehir belediyesini boyutlarýndaki performanslarýnýn genel bir konularda il bazýnda veri yayýnlanmamaktadýr. kapsayacak þekilde seçilen toplamda 29 ilde deðerlendirmesi yapýlmaktadýr. Bazý konularda da resmi veri tutmak kolay küçüklü büyüklü iþletmelerin yöneticileri ile deðildir (kent aidiyeti; sosyal uyum gibi). bir anket çalýþmasý gerçekleþtirilmiþtir. Nesnel ölçütlerle yapýlan il bazýndaki Dolayýsýyla, çoðu endeks çalýþmasý eldeki deðerlendirmelere ek olarak, çalýþmanýn ikinci sýnýrlý veri setinden hareket eder. Bunun Örneklem, 2010 itibariyle 1 milyar dolarýn bölümünde, NUTS2 düzeyinde illeri ve haricinde, endekslemede kullanýlan nesnel üzerinde ihracatý olan illeri de kapsamaktadýr. büyükþehirleri kapsayacak þekilde yapýlan ölçütlere o bölgede yaþayan bireylerin ne Böylelikle, sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesine anket çalýþmasý sunulmaktadýr. Anket derece önem atfettiði de bilinmemektedir. iliþkin algýsal düzeyde de bir deðerlendirme çalýþmasýndan elde edilen bilgiler ýþýðýnda iþ Bu anlamda, deðerlendirmelerde yerelle iç yapýlmaktadýr. Anket çalýþmasý, hem resmi dünyasýnýn gözünden illerin ekonomik, sosyal içe olan bireylerin yaþam ortamlarýndan istatistiklerde bulunmayan konularda veri ve çevre performanslarý endekslenmiþtir. memnuniyetleri, görüþ ve algýlarý göz ardý eksikliðinin telafisinde, hem de il bazýnda Ýkinci bölüm, bu endekslerden hareketle edilmektedir. Bu durumda da nesnel verilerle resmi istatistiklerle elde edilen verilerin iþ hesaplanan illerin algýsal düzeydeki deðerlen-dirildiðinde ilk sýralarda yer alan bir dünyasý gözünde ne derece dikkate deðer sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi bölgenin, öznel ölçütler kullanýldýðýnda olduðunun deðerlendirilmesinde masabaþý performanslarýný ortaya koyar. Raporun son sýralamasýnda farklýlýk olmasý mümkündür. çalýþmasýna ek bir açý sunmaktadýr. bölümü karþýlaþtýrmalý bir analize ayrýlmýþtýr.08 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 09
  7. 7. BÖLÜM I NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ Sürdürülebilir kalkýnma ve yaþam kalitesi gibi çerçeve ve nesnel ölçüt önerileri mevcuttur. kuramsal bir çerçeve oluþturulmuþtur. çok boyutlu kavramlar nasýl ölçümlenebilir? Son yýllarda, Avrupa düzeyinde yeþil þehir Sürdürülebilirlik ve yaþam kalitesi kavramlarý Avrupa Birliði’nin resmi istatistik enstitüsü endeksleri de yayýnlanmaya baþlanmýþtýr (bkz. için kuramsal çerçevenin son halini almasýnda Eurostat sürdürülebilir kalkýnma düzeyini kent European Green City Index, 2009). Çalýþmaya Türkiye’de il bazýnda güncel ve tüm illeri bazýnda deðerlendiren bir dizi gösterge baþlarken, gerek dünyada, gerek Türkiye’de kapsayýcý güvenilir veri bulma kýsýtý da önemli önermiþ durumdadýr (Urban Audit, 2009). yerelde rekabetçilik, sürdürülebilirlik, yaþam rol oynamýþtýr. Bu baðlamda, çalýþmanýn genel Benzer þekilde, Türkiye Bilimler Akademisi’nin kalitesi, yaþanabilirlik, yerel yönetiþim, yeþil metodolojisi ve kullanýlan tüm nesnel veriler, gerek sürdürülebilir kalkýnma gerek yaþam kent kavramlarý üzerine yapýlan bu tür kuramsal çerçevedeki yerleri ve veri kalitesi kavramlarýný tanýmlayýcý kuramsal çalýþmalar taranmýþ ve bu çalýþma için kaynaklarý EK 1 ve EK 2’de sunulmuþtur. * * 3 boyutlu (ekonomik, sosyal, çevresel) aritmetik ortalama10 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 11
  8. 8. NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝK ÇEVRE PERFORMANSI EKONOMÝK PERFORMANS SOSYAL PERFORMANS YAÞAM KALÝTESÝ ANKARA 69 ÝZMÝR 74 ÝSTANBUL 74 ANKARA 79 ÝZMÝR 66 ÝSTANBUL 67 ANKARA 64 ANKARA 65 ESKÝÞEHÝR 76 ANKARA 63 ÝZMÝR 67 BALIKESÝR 61 KOCAELÝ 57 ÝSTANBUL 72 ANTALYA 60 ESKÝÞEHÝR 60 ESKÝÞEHÝR 61 ÝZMÝR 55 ÝZMÝR 72 MUÐLA 58 KOCAELÝ 58 MERSÝN 61 ANTALYA 53 KOCAELÝ 67 ÝSTANBUL 58 BURSA 57 ANTALYA 59 MUÐLA 50 KIRKLARELÝ 66 ESKÝÞEHÝR 57 ANTALYA 56 KONYA 58 TEKÝRDAÐ 48 ISPARTA 66 KIRKLARELÝ 55 MUÐLA 54 ADANA 57 BURSA 48 YALOVA 66 MERSÝN 53 BALIKESÝR 54 GAZÝANTEP 57 DENÝZLÝ 45 BURSA 65 YALOVA 51 MERSÝN 53 ÝSTANBUL 57 ÇANAKKALE 44 BOLU 63 KONYA 51 ISPARTA 53 BURSA 57 ESKÝÞEHÝR 44 TEKÝRDAÐ 61 BURSA 50 ADANA 52 ÇANAKKALE 54 MERSÝN 43 TRABZON 61 KOCAELÝ 50 YALOVA 52 KARABÜK 54 KIRKLARELÝ 42 KAYSERÝ 61 HATAY 50Nesnel Ölçütlere Göre Ýllerin sýrayý Ankara ve Eskiþehir birbirlerine yakýn Türkiye’de sürdürülebilirlik ve ÇANAKKALE DENÝZLÝ 51 51 OSMANÝYE KAYSERÝ 54 54 YALOVA ADANA 42 41 EDÝRNE KARABÜK 61 61 ADANA ISPARTA 49 49 skorlarla paylaþmaktadýr. Çevre KAYSERÝ 51 MUÐLA 54 ZONGULDAK 41 SÝVAS 60 ÇANAKKALE 48Deðerlendirmesi performansýnda ise Ýzmir baþý çekmektedir. yaþam kalitesi’ne iliþkin illerin KIRKLARELÝ KONYA 50 50 KÜTAHYA SAKARYA 53 53 BÝLECÝK BOLU 41 41 KIRIKKALE SÝNOP 60 60 TUNCELÝ KAYSERÝ 47 46 KARABÜK 50 AYDIN 52 AYDIN 41 ZONGULDAK 60 UÞAK 46 mevcut durumlarýný ortaya BOLU SAKARYA 50 50 DÝYARBAKIR ISPARTA 52 52 ISPARTA BALIKESÝR 40 40 BALIKESÝR SAMSUN 60 59 BURDUR DENÝZLÝ 46 46Elde edilen sonuçlara göre, Türkiye’nin üç AYDIN 49 SAMSUN 52 SAKARYA 40 ADANA 59 KARAMAN 46 Yaþam kalitesi’nde ilk beþte sýrasýyla Ýzmir, koymak ve görece ZONGULDAK 49 TOKAT 52 EDÝRNE 40 KONYA 59 BALIKESÝR 46mega kenti, Ankara, Ýstanbul ve Ýzmir, SAMSUN 49 DENÝZLÝ 52 BURDUR 38 ARTVÝN 59 BÝLECÝK 45 Ankara, Antalya, Muðla ve Ýstanbul yer TEKÝRDAÐ 49 MANÝSA 51 KAYSERÝ 38 MUÐLA 58 KARABÜK 45sürdürülebilirlikte en ön sýrada yer almaktadýr. almaktadýr. Ekonomik boyutta açýk ara önde karþýlaþtýrmalar yapmak için TRABZON ARTVÝN 48 48 HATAY UÞAK 51 51 MANÝSA TRABZON 37 37 UÞAK DENÝZLÝ 57 57 AYDIN MALATYA 45 45Bu illeri ise nispeten daha düþük skorlarla EDÝRNE 47 MALATYA 51 RÝZE 36 DÜZCE 57 SÝNOP 45 olan Ýstanbul’un yaþam kalitesi endeksinde oluþturulan iki genel endeks ve UÞAK KÜTAHYA 47 47 ELAZIÐ ÇORUM 50 50 ARTVÝN SAMSUN 35 35 ÇANKIRI ELAZIÐ 57 57 ÞANLIURFA K.MARAÞ 44 44Eskiþehir, Kocaeli, Bursa gibi iller izlemektedir. MANÝSA 47 SÝNOP 49 KARABÜK 35 SAKARYA 56 ADIYAMAN 44 beþinci sýrada yer almasý yineEkonomik boyutta ilk sýradaki Ýstanbul, yine ekonomik, sosyal ve çevre alt BÝLECÝK BURDUR 47 46 ARTVÝN YALOVA 49 48 KONYA KARAMAN 34 34 ÇANAKKALE KÜTAHYA 56 56 ARTVÝN KIRÞEHÝR 44 44 düþündürücüdür. Keza, Kocaeli ekonomik SÝNOP 46 KOCAELÝ 48 UÞAK 33 NEVÞEHÝR 56 MARDÝN 43ilk beþte yer alan Ankara, Kocaeli, Ýzmir ve geliþmiþlikte ilk üçte iken, yaþam kalitesinde endeksleri çerçevesinde ortaya RÝZE GAZÝANTEP 46 45 AFYON KASTAMONU 48 47 AMASYA HATAY 33 32 BÝLECÝK ERZURUM 56 55 ZONGULDAK HAKKARÝ 43 43Antalya’dan önemli derecede yüksek bir ELAZIÐ 45 KARAMAN 47 DÜZCE 32 KIRÞEHÝR 55 TEKÝRDAÐ 43 12. sýradadýr. Ekonomik geliþmiþlikte ilk onda çýkan sýralamalar yandaki tabloda KARAMAN 45 GÝRESUN 47 NEVÞEHÝR 32 MERSÝN 55 KÝLÝS 43skorla ayrýþmaktadýr. AMASYA 44 ORDU 47 KÜTAHYA 32 RÝZE 55 NEVÞEHÝR 43 yer alan Antalya, Denizli, Tekirdað da bu DÜZCE 44 TUNCELÝ 46 BARTIN 31 AMASYA 55 GÜMÜÞHANE 43 verilmiþtir.1 SÝVAS MALATYA 44 44 ZONGULDAK ERZÝNCAN 46 46 AFYON KIRIKKALE 31 31 AYDIN BURDUR 55 55 GÝRESUN SÝVAS 43 43 geliþmiþliklerini sosyal ve/veya çevre TOKAT 44 BURDUR 46 ERZÝNCAN 30 BARTIN 55 KÜTAHYA 43Çarpýcý olan husus, hiçbir ilin ekonomik, sosyal HATAY 44 GÜMÜÞHANE 46 GAZÝANTEP 30 GÜMÜÞHANE 55 TRABZON 42 boyutlarýna taþýyamamýþ illerimiz arasýndadýr. AFYON 44 RÝZE 46 KIRÞEHÝR 30 ANTALYA 54 OSMANÝYE 42ve çevresel boyutlarda ayný anda birinci KIRIKKALE 44 BOLU 46 GÝRESUN 29 MALATYA 54 SAMSUN 42 Antalya sosyal sýralamasýnda 45.; Denizli ise NEVÞEHÝR 43 SÝVAS 45 SÝNOP 28 KASTAMONU 53 BOLU 42olamadýðýdýr. Örneðin, ekonomik ÇORUM 43 TRABZON 45 TOKAT 28 AFYON 53 AKSARAY 42 27. sýradadýr. Benzer þekilde, Tekirdað’ýn çevre KASTAMONU 43 AMASYA 45 KASTAMONU 28 ÇORUM 53 ERZURUM 41performansta üst sýralarda yer alan Ýstanbul ERZÝNCAN 43 ÞIRNAK 45 NÝÐDE 28 KARAMAN 53 SÝÝRT 41 performansýnda ancak 80.’inci, yaþam BARTIN GÝRESUN 43 42 BÝNGÖL YOZGAT 45 44 ELAZIÐ MALATYA 28 28 BAYBURT MANÝSA 53 52 YOZGAT BATMAN 41 41ve Kocaeli gibi iller çevre boyutunda sýrasýyla KIRÞEHÝR 42 DÜZCE 44 ÇORUM 28 TOKAT 52 ELAZIÐ 41 kalitesinde ise 37. sýrada yer almasý kayda GÜMÜÞHANE 42 ÞANLIURFA 44 ORDU 28 ERZÝNCAN 52 KIRIKKALE 4110. ve 34. sýrada iken, sosyal boyutta 3. ve 5. OSMANÝYE 42 MARDÝN 44 TUNCELÝ 27 GÝRESUN 51 SAKARYA 40 deðerdir. TUNCELÝ 41 BÝLECÝK 43 SÝVAS 27 TUNCELÝ 51 GAZÝANTEP 40sýrada yer almaktadýrlar. Sosyal boyutta ilk iki ERZURUM 41 SÝÝRT 43 ÇANKIRI 26 K.MARAÞ 49 MANÝSA 40 ÇANKIRI 41 KIRKLARELÝ 43 AKSARAY 26 GAZÝANTEP 49 DÝYARBAKIR 40 ORDU 40 ERZURUM 43 ERZURUM 26 AKSARAY 48 RÝZE 40 BAYBURT 39 VAN 42 K.MARAÞ 25 YOZGAT 48 ÞIRNAK 40 NÝÐDE 39 ADIYAMAN 42 GÜMÜÞHANE 25 HATAY 48 TOKAT 39 AKSARAY 39 NEVÞEHÝR 42 BAYBURT 25 NÝÐDE 48 ÇANKIRI 39 YOZGAT 38 BARTIN 42 OSMANÝYE 24 OSMANÝYE 47 AFYON 39 K.MARAÞ 37 EDÝRNE 42 YOZGAT 22 KÝLÝS 45 KASTAMONU 39 KÝLÝS 36 AKSARAY 42 KARS 22 ORDU 44 NÝÐDE 39 DÝYARBAKIR 34 KÝLÝS 42 KÝLÝS 20 ADIYAMAN 42 ORDU 39 ADIYAMAN 34 IÐDIR 42 ARDAHAN 20 BATMAN 40 ÇORUM 39 KARS 33 BATMAN 41 ADIYAMAN 17 BÝNGÖL 39 BÝNGÖL 39 BÝNGÖL 33 KIRÞEHÝR 41 IÐDIR 15 SÝÝRT 38 DÜZCE 38 ARDAHAN 31 HAKKARÝ 41 BÝNGÖL 15 ÞANLIURFA 38 MUÞ 38 ÞANLIURFA 31 ÇANKIRI 41 DÝYARBAKIR 14 KARS 38 BARTIN 38 BATMAN 31 BÝTLÝS 41 VAN 13 ARDAHAN 37 VAN 38 SÝÝRT 30 NÝÐDE 41 BÝTLÝS 12 DÝYARBAKIR 36 BAYBURT 38 IÐDIR 30 BAYBURT 40 BATMAN 12 BÝTLÝS 35 EDÝRNE 37 VAN 30 KIRIKKALE 40 ÞANLIURFA 11 IÐDIR 34 AMASYA 36 BÝTLÝS 30 MUÞ 40 MARDÝN 11 VAN 33 ERZÝNCAN 36 MARDÝN 28 KARS 39 AÐRI 10 AÐRI 30 BÝTLÝS 36 AÐRI 26 AÐRI 39 SÝÝRT 9 MARDÝN 30 IÐDIR 351 Oluþturulan ekonomi endeksini kontrol amaçlý olarak il bazýnda kiþi baþý gelir sýralamasýyla kýyaslamak yararlý bir alýþtýrmadýr. Ancak Türkiye’de ÞIRNAK 26 ARDAHAN 37 HAKKARÝ 9 ÞIRNAK 29 KARS 35kiþi baþý gelir verisi il bazýnda yayýnlanmadýðýndan, endeks alternatif olarak kiþi baþý otomobil sahipliði ile karþýlaþtýrýldýðýnda iki deðiþken arasýnda MUÞ 25 TEKÝRDAÐ 36 MUÞ 8 MUÞ 26 ARDAHAN 34kuvvetli birebir bir iliþki olduðu gözlemlenmiþtir. Bu da endeksin iyi çalýþtýðýnýn bir göstergesidir. HAKKARÝ 24 K.MARAÞ 36 ÞIRNAK 5 HAKKARÝ 23 AÐRI 3312 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 13
  9. 9. NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ NESNEL ÖLÇÜTLERLE ÝLLERÝN SÜRDÜRÜLEBÝLÝRLÝÐÝ Daha detaylý olarak, illerin ekonomik ve sosyal performansý sergilemektedir. Bu noktada, endeksi oluþturan altgruplarýn il bazýnda performanslarý arasýndaki iliþkiye bakýldýðýnda özellikle sanayi yoðun illerin nüfusu arttýkça incelenmesi de oldukça önemlidir. Böylelikle, Ýstanbul’un ve özellikle Antalya’nýn sosyal ve yerleþimleri büyüdükçe kaynak ve enerji illerin ekonomik, sosyal ve çevresel performanslarýnýn ekonomik geliþmiþliklerinin gereksinimlerinin, dolayýsýyla, çevre etkilerinin geliþmiþlikte güçlü ve zayýf olduklarý yönleri oldukça gerisinde kaldýðý, Eskiþehir’in ise ve sorunlarýnýn arttýðýný söylemek yanlýþ olmaz. açýk bir þekilde görmeleri ve ileriye dönük sosyal performansýnýn genel trendin çok yapýlmasý gerekenlerle ilgili bir yol haritasý üzerinde olduðu görülmektedir. Aþaðýdaki genel trend analizinde, Ankara’nýn çizmeleri, baþka bir deyiþle, geliþim ve Ýstanbul’un performanslarýnýn birbirlerinden stratejilerini belirlemeleri ve planlý ve Ýllerin ekonomik ve çevre performanslarýna farklýlaþtýðý, Ankara’nýn trendin üzerinde, koordineli bir þekilde deðiþime ayak bakýldýðýnda ise arada önemli farklarýn olduðu Ýstanbul’un ise daha altýnda kaldýðý açýkça uydurmalarý mümkün olur. Aþaðýdaki grafikler, göze çarpmaktadýr. Özellikle Kocaeli ve görülmektedir. Bunun önemli bir nedeni, Ýstanbul ili özelinde alt boyutlarda Ýstanbul’un Tekirdað gibi ekonomik olarak son derece çalýþmanýn ilerleyen bölümlerinde görüleceði performansýný ortaya koymaktadýr. Hazýrlanan geliþmiþ illerin çevre performanslarýnýn gibi, þehircilik açýsýndan Ankara’nýn Ýstanbul’a endekslerin 81 il için ayrý ayrý alt boyutlarý bu düþüklüðü dikkate deðerdir. Ekonomik nazaran çok daha planlý geliþmiþ olmasýdýr. raporda EK 3’te verilmiþtir.Ekonomik, Sosyal ve Çevresel geliþmiþlikte öndeki illerden Ýzmir ise genel Endeks deðerlerinden elde edilen trendin oldukça üzerinde bir çevre sýralamalarýn ve karþýlaþtýrmalarýn ötesindeSürdürülebilirlik ve AltboyutlarýYandaki grafik, hesaplanan endekslerdenhareketle, sürdürülebilirliðin üç boyutuarasýndaki karþýlýklý etkileþimi, iliþki katsayýlarýile birlikte þematik olarak göstermektedir. Sosyal Performans Çevre PerformansýBuna göre, ekonomik ve sosyal geliþmiþliðinbirbirleriyle kuvvetli ve pozitif bir iliþki içindeolduðu söylenebilir. Buna karþýlýk, illerinekonomik geliþmiþlikleri ile çevreperformanslarý ve sosyal geliþmiþlikleri ileçevre performanslarý arasýnda nispeten zayýfbir iliþki vardýr. Ekonomik Performans Ekonomik Performans14 Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý Türkiye’nin Þehirleri Sürdürülebilirlik Araþtýrmasý 15

×