Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเค...
เล่ม 4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

เล่ม 4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี

9.299 visualizaciones

Publicado el

เอกสารประกอบการจัดการเรียนรู้

Publicado en: Educación
  • Inicia sesión para ver los comentarios

เล่ม 4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี

  1. 1. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี คานา เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี จัดทาขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้สาหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนสีคิ้ว “สวัสดิ์ผดุงวิทยา” ซึ่งเอกสารประกอบการจัดการเรียนรู้นี้ มีจานวน 6 เล่ม เล่มที่ 1 เรื่อง การเกิดปฏิกิริยาเคมี เล่มที่ 2 เรื่อง สมการเคมี เล่มที่ 3 เรื่อง มวล พลังงานกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี เล่มที่ 4 เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี เล่มที่ 5 เรื่อง ปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจาวัน เล่มที่ 6 เรื่อง การใช้สารเคมีอย่างถูกต้องปลอดภัย เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้นี้จัดทาขึ้นเพื่ออานวยความสะดวกให้ครูและนักเรียน สามารถนาไปใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ในระดับ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ซึ่งประกอบไป ด้วยแบบทดสอบก่อน - หลังเรียน บันทึกกิจกรรมการทดลอง ใบงานและใบความรู้ ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่า จะเป็นประโยชน์แก่ครูผู้สอน นักเรียนหรือบุคคลที่สนใจทั่วไป ปรีช์ญภัทร เล่งระบา ก
  2. 2. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี สารบัญ หน้า คานา ก สารบัญ ข แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1 กิจกรรม 2.4 ชนิดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 3 กิจกรรม 2.5 ความเข้มข้นของสาร ขนาดของสาร 5 และอุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี ใบความรู้ที่ 2.5 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 9 ใบงานที่ 2.4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 11 แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 12 ภาคผนวก 14  ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.4 ชนิดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 15  ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.5 ความเข้มข้นของสาร ขนาดของสาร 17 และอุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี  เฉลยใบงานที่ 2.4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 21  เฉลยข้อสอบก่อนเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 22  เฉลยข้อสอบหลังเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี 23 บรรณานุกรม 24 ข
  3. 3. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี แบบทดสอบก่อนเรียนเรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี คาชี้แจง 1. แบบทดสอบเป็นแบบเลือกตอบ 4 ตัวเลือก จานวน 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. ให้นักเรียนเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคาตอบเดียว แล้วทาเครื่องหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ ************************************************************************************************** 1. ปัจจัยในข้อใด ใช้ในการพิจารณาสารตั้งต้นที่เป็นของแข็ง ก. พื้นที่ผิวสัมผัส ข. อุณหภูมิ ค. ตัวเร่งปฏิกิริยา ง. ตัวหน่วงปฏิกิริยา 2. อัตราการเกิดปฏิกิริยา คือ ก. อัตราซึ่งสารตั้งต้น (reactant) ทาปฏิกิริยาไปต่อหน่วยเวลา (t) ข. อัตราซึ่งสารผลิตภัณฑ์ (product) เกิดขึ้นจากปฏิกิริยาต่อหน่วยเวลา (t) ค. อัตราซึ่งสารตั้งต้น (reactant) เกิดขึ้นจากปฏิกิริยาต่อหน่วยเวลา (t) ง. ถูกทั้งข้อ 1 และ 2 3. ถ้าอุณหภูมิมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาของสาร ดังนั้นถ้าเรานาสาร a ไปอุ่นให้ร้อนขึ้น ผลควรเป็นอย่างไร ก. สาร a เปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้ช้าลง ข. ไม่มีการเปลี่ยนแปลง ค. สาร a อาจจะเปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้เร็วขึ้น หรือ ช้าลง ขึ้นอยู่กับชนิดของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น ง. สาร a เปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้เร็วขึ้น 4. การทดลองในข้อใด ที่มีอัตราการเกิดปฏิกิริยาสูงสุดที่อุณหภูมิเดียวกัน ก. ใส่แผ่นสังกะสี 1 ชิ้น หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.1 mol/l ข. ใส่สังกะสีผงละเอียด หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.2 mol/l ค. ใส่แผ่นสังกะสี 2 ชิ้น หนัก 0.5 กรัมลงในกรด HCl 0.2 mol/l ง. ใส่สังกะสีผงละเอียด หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.1 mol/l 5. การกระทาใดไม่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ก. การนาเนื้อหมูแช่ในช่องแช่แข็ง ข. ใช้แคลเซียมคาร์ไบด์ช่วยในการบ่มมะม่วง ค. การเคี้ยวยาลดกรดชนิดเม็ดให้ละเอียดก่อนกลืน ง. การเปลี่ยนขนาดภาชนะที่บรรจุสารละลายที่ทาปฏิกิริยา 6. ใส่แท่งโลหะสังกะสีรูปทรงกลม 1 cm3 ลงในกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 0.1 mol/l 20 cm3 แล้วเขย่าเบาๆ ถ้าเพิ่มสิ่งต่อไปนี้เป็น 2 เท่า จะทาให้อัตราเร็วของการเกิดแก๊ส H2 มากขึ้น ก. พื้นที่ผิวของ Zn ข. ปริมาตรของ Zn ค. ความเข้มข้นของ HCl ง. ปริมาตรของ HCl 1
  4. 4. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี 7. ในชีวิตประจาวันเราพบว่าสารเคมีที่มีสมบัติเป็นกรด จะถูกบรรจุอยู่ในภาชนะที่เป็นแก้วหรือ พลาสติก ไม่บรรจุในภาชนะที่เป็นโลหะ จากข้อมูลข้างต้นเกี่ยวข้องกับปัจจัยในการเกิดปฏิกิริยาในข้อใด ก. ความเข้มข้นของสารตั้งต้น ข. ธรรมชาติของสารตั้งต้น ค. อุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงไป ง. ขนาดหรือพื้นที่ผิวของสารตั้งต้น 8. เมื่อนาชิ้นสังกะสีใส่ในสารละลายกรดไฮโดรคลอริก วิธีการใดทาให้ปฏิกิริยาเกิดเร็วขึ้นโดยไม่เพิ่มปริมาณ สังกะสีและกรดไฮโดรคลอริก 1. ใช้แท่งแก้วคนให้ทั่ว 2. ใช้ผงสังกะสีน้าหนักเท่ากันแทนชิ้นสังกะสี 3. ให้ความร้อน 4. เติมน้ากลั่นลงไปเท่าตัว ก. 1 , 2 และ 3 ข. 2 , 3 และ 4 ค. 1 , 3 และ 4 ง. 1 , 2 , 3 และ 4 9. ในการปรุงอาหารทาไมต้องหั่นอาหารเป็นชิ้นเล็ก ๆ ก. เพื่อความสวยงาม ข. สะดวกเวลารับประทาน ค. มีความรู้สึกว่าได้อาหารมากขึ้น ง. เพื่อเพิ่มพื้นที่ทาให้อาหารสุกเร็วมากขึ้น 10. ข้อใดเป็นวิธีที่ช่วยให้ปฏิกิริยาเคมีเกิดได้เร็วขึ้น ก. การเพิ่มอุณหภูมิ ข. การเติมตัวหน่วงปฏิกิริยา ค. การใส่สารตั้งต้นปริมาณมาก ง. การทาสีที่ผิวของโลหะ ********************************************************************** 2
  5. 5. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี กิจกรรม 2.4 ชนิดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมาชิกในกลุ่ม 1. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 2. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 3. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 4. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 5. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 6. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... จุดประสงค์ของกิจกรรม เมื่อทากิจกรรมนี้แล้ว นักเรียนควรจะสามารถ 1. ทดลองและอธิบายชนิดของกรดมีผลต่อปฏิกิริยาเคมีกับโลหะบางชนิด 2. อธิบายและยกตัวอย่างปฏิกิริยาระหว่างกรดกับโลหะที่พบในชีวิตประจาวัน วัสดุอุปกรณ์และสารเคมี รายการ ปริมาณ/กลุ่ม 1. ที่วางหลอดทดลอง 2. หลอดทดลองขนาดเล็ก 3. ชิ้นโลหะทองแดง ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 4. ชิ้นโลหะสังกะสี ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 5. ชิ้นโลหะแมกนีเซียม ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 6. สารละลายกรดซัลฟิวริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 7. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 8. กระดาษทรายชิ้นเล็กๆ 1 อัน 6 หลอด 2 ชิ้น 2 ชิ้น 2 ชิ้น 5 cm3 5 cm3 1 ชิ้น วิธีทดลอง 1. ใช้หลอดทดลอง 3 หลอด แต่ละหลอดใส่สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจาง 3 cm3 2. นาชิ้นโลหะทองแดง สังกะสี และแมกนีเซียม หย่อนลงไปในหลอดทดลองแต่ละหลอดพร้อม ๆ กัน 3. สังเกตและเปรียบเทียบ ความเร็วของการเปลี่ยนแปลงของโลหะทั้ง 3 ชนิด เมื่ออยู่ในสารละลาย กรดไฮโดรคลอริก 4. ทาการทดลองซ้าข้อ 1 - 3 แต่เปลี่ยนจากสารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจาง เป็นสารละลาย กรดซัลฟิวริกเจือจาง 3
  6. 6. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ผลการทดลอง สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. แมกนีเซียม + HCl 2. สังกะสี + HCl 3. ทองแดง + HCl 4. แมกนีเซียม + H2SO4 5. สังกะสี + H2SO4 6. ทองแดง + H2SO4 คาถามท้ายการทดลอง 1. โลหะชนิดใดเกิดปฏิกิริยาได้เร็วที่สุด .............................................................................................................................................................. 2. ถ้าต้องการให้สังกะสีทาปฏิกิริยากับกรดเร็วขึ้นจะต้องทาอย่างไร ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... อภิปรายผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… สรุปผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4
  7. 7. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี กิจกรรม 2.5 ความเข้มข้นของสาร ขนาดของสาร และอุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมาชิกในกลุ่ม 1. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 2. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 3. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 4. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 5. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 6. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... จุดประสงค์ของกิจกรรม เมื่อทากิจกรรมนี้แล้ว นักเรียนควรจะสามารถ 1. ทดลองและอธิบายได้ว่า สารที่มีความเข้มข้นมากกว่าจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่าสารที่มีความ เข้มข้นน้อยกว่า 2. ทดลองและอธิบายได้ว่า หินปูนที่มีมวลเท่ากันหินปูนที่มีขนาดเล็กกว่าจะเกิดปฏิกิริยากับกรด ไฮโดรคลอริกได้เร็วกว่า 3. อธิบายได้ว่า สารที่มีมวลเท่ากัน พื้นที่ผิวโดยรวมมากกว่าจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่า 4. ทดลองและอธิบายได้ว่า กรดไฮโดรคลอริกที่มีปริมาตรและความเข้มข้นเท่ากัน เมื่อนาไปอุ่นให้ ร้อนจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วขึ้น วัสดุอุปกรณ์และสารเคมี รายการ ปริมาณ/กลุ่ม 1. ที่วางหลอดทดลอง 2. หลอดทดลองขนาดเล็ก 3. บีกเกอร์ ขนาด 100 cm3 4. น้าร้อนที่อุณหภูมิประมาณ 90๐ C 5. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 6. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 4. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต 5. เม็ดหินปูน 1 อัน 4 หลอด 1 ใบ 50 cm3 25 cm3 5 cm3 5 กรัม 1 กรัม 5
  8. 8. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี วิธีทดลอง ตอนที่ 1 ความเข้มข้นของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 2 2. ชั่งผงแคลเซียมคาร์บอเนต 1 กรัมใส่ในหลอดทดลองหลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล ตอนที่ 2 ขนาดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และ 2 2. ชั่งเม็ดแคลเซียมคาร์บอเนตและผงแคลเซียมคาร์บอเนต อย่างละ 1 กรัมใส่ในหลอดทดลอง หลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล ตอนที่ 3 อุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และ 2 นาหลอดที่ 1 ไปอุ่นในน้าร้อน 2. ชั่งผงแคลเซียมคาร์บอเนต อย่างละ 1 กรัมใส่ในหลอดทดลอง หลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล 6
  9. 9. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ผลการทดลอง ตอนที่ 1 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ผลการทดลอง ตอนที่ 2 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. เม็ดหินปูน + สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจาง ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก เจือจาง ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ผลการทดลอง ตอนที่ 3 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก เจือจางอุ่นในน้าร้อน ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก เจือจาง ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... ........................................................................... 7
  10. 10. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี คาถามท้ายการทดลอง 1. แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดเม็ดกับชนิดผง ชนิดใดมีพื้นที่ผิวมากกว่ากัน .............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... 2. ปฏิกิริยาที่ใช้คาร์บอเนตชนิดเม็ดกับชนิดผง ปฏิกิริยาใดเกิดได้เร็วกว่ากัน ทราบได้อย่างไร เพราะเหตุใด .............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... 3. การเพิ่มพื้นที่ผิวของสารตั้งต้นทาได้อย่างไร .............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................... อภิปรายผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… สรุปผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8
  11. 11. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ใบความรู้ที่ 2.5 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี หมายถึง ปริมาณสารผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นต่อหนึ่งหน่วยเวลา หรือปริมาณ สาตตั้งต้นที่ลดลงต่อหนึ่งหน่วยเวลา ปฏิกิริยาแต่ละปฏิกิริยาจะมีอัตราการเกิดปฏิกิริยาที่แตกต่างกัน บางปฏิกิริยาเกิดขึ้นเร็วมาก เช่น ปฏิกิริยาระหว่างกรดกับหินปูน จะเกิดฟองแก๊สคาร์บอนได้ออกไซด์ ขึ้นทันที การระเบิด การจุดพลุไฟ บางปฏิกิริยาเกิดขึ้นช้ามาก เช่น การเกิดสนิม การสุกของผลไม้ ปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ปัจจัยที่ทาให้การเกิดปฏิกิริยามีอัตราการเกิดปฏิกิริยาช้า – เร็วแตกต่างกัน ได้แก่ 1. ความเข้มข้นของสารตั้งต้น กรณีที่สารตั้งต้นเป็นสารละลาย ถ้าสารตั้งต้นมีความเข้มข้นมาก จะเกิดเร็ว เนื่องจากตัวถูกละลายมีโอกาสชนกันมากขึ้นบ่อยขึ้น ในทางตรงกันข้ามถ้าเราเพิ่มปริมาตรของ สารละลายโดยความเข้มข้นเท่าเดิม อัตราการเกิดปฏิกิริยาจะเท่าเดิม 2. พื้นที่ผิวสัมผัส กรณีที่สารตั้งต้นมีสถานะเป็นของแข็ง สารที่มีพื้นที่ผิวสัมผัสมากจะทาปฏิกิริยาได้ เร็วขึ้น เนื่องจากสัมผัสกันมากขึ้น ใช้พิจารณากรณีที่สารตั้งต้นมีสถานะของแข็ง ดังภาพ ความแตกต่างของ พื้นที่ผิว 3. ความดัน กรณีที่สารตั้งต้นมีสถานะเป็นก๊าซ ถ้าความดันมากปริมาตรก็ลดลง และปฏิกิริยาก็จะเกิด ได้เร็ว เนื่องจากอนุภาคของสารมีโอกาสชนกันมากขึ้นบ่อยขึ้นในพื้นที่ที่จากัดนั่นเอง ดังภาพ 9
  12. 12. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี 4. อุณหภูมิ การที่อุณหภูมิของสารตั้งต้นเพิ่มขึ้นอัตราการเกิดปฏิกิริยาจะเพิ่มขึ้น เนื่องจากเมื่อ อุณหภูมิสูงขึ้น โมเลกุลของสารในระบบจะมีพลังงานจลน์สูงขึ้นและมีการชนกันของโมเลกุลมากขึ้น ปฏิกิริยาที่อุณหภูมิต่า ปฏิกิริยาที่อุณหภูมิสูง 5. ตัวเร่งปฏิกิริยา (Catalyst) หมายถึงสารเคมีที่ช่วยทาให้อัตราการเกิดปฏิกิริยาเร็วขึ้นเนื่องจาก ตัวเร่งจะช่วยในการลดพลังงานกระตุ้นโดยช่วยปรับกลไกในการเกิดปฏิกิริยาให้เหมาะสมกว่าเดิม โดยจะเข้าไป ช่วยตั้งแต่เริ่มปฏิกิริยาแต่เมื่อสิ้นสุดปฏิกิริยาจะกลับมาเป็นสารเดิม 6. ธรรมชาติของสาร เนื่องจากสารมีแรงยึดเหนี่ยวซึ่งแตกต่างกัน โดยปกติสารประกอบไอออนิก จะเคลื่อนที่ได้เร็วกว่าสารประกอบโควาเลนต์ ดังนั้นสารประกอบไอออนิกจะเกิดปฏิกิริยาเร็วกว่าสารประกอบ โควาเลนต์ 10
  13. 13. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ใบงานที่ 2.4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี ให้นักเรียนบอกปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีจากภาพต่อไปนี้ ใช้ผงซักฟอกทาความสะอาดเสื้อผ้า /ที่มา : https://home.kapook.com/view101184.html ใช้ความร้อนทาอาหาร /ที่มา : http://music.mthai.com/news/newsasia/156051.html สารตั้งต้นที่ใช้ทาดอกไม้ไฟ /ที่มา : http://www.rayabeading.com/highlight_detail.php?id=29&ln=th เก็บอาหารไว้ในตู้เย็น/ที่มา : http://www.iirboulder2009.org/?p=81 อาหารที่ใส่สารกันบูด/ที่มา : https://www.pstip.com/อาหารเพื่อสุขภาพ/อาหารกระป๋องใครว่าไม่มีประโยชน์.html .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. 11
  14. 14. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี แบบทดสอบหลังเรียนเรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี คาชี้แจง 1. แบบทดสอบเป็นแบบเลือกตอบ 4 ตัวเลือก จานวน 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. ให้นักเรียนเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคาตอบเดียว แล้วทาเครื่องหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ ************************************************************************************************** 1. ในชีวิตประจาวันเราพบว่าสารเคมีที่มีสมบัติเป็นกรด จะถูกบรรจุอยู่ในภาชนะที่เป็นแก้วหรือ พลาสติก ไม่บรรจุในภาชนะที่เป็นโลหะ จากข้อมูลข้างต้นเกี่ยวข้องกับปัจจัยในการเกิดปฏิกิริยาในข้อใด ก. ความเข้มข้นของสารตั้งต้น ข. ธรรมชาติของสารตั้งต้น ค. อุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงไป ง. ขนาดหรือพื้นที่ผิวของสารตั้งต้น 2. การทดลองในข้อใด ที่มีอัตราการเกิดปฏิกิริยาสูงสุดที่อุณหภูมิเดียวกัน ก. ใส่แผ่นสังกะสี 1 ชิ้น หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.1 mol/l ข. ใส่สังกะสีผงละเอียด หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.2 mol/l ค. ใส่แผ่นสังกะสี 2 ชิ้น หนัก 0.5 กรัมลงในกรด HCl 0.2 mol/l ง. ใส่สังกะสีผงละเอียด หนัก 1 กรัมลงในกรด HCl 0.1 mol/l 3. ใส่แท่งโลหะสังกะสีรูปทรงกลม 1 cm3 ลงในกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 0.1 mol/l 20 cm3 แล้วเขย่าเบาๆ ถ้าเพิ่มสิ่งต่อไปนี้เป็น 2 เท่า จะทาให้อัตราเร็วของการเกิดแก๊ส H2 มากขึ้น ก. พื้นที่ผิวของ Zn ข. ปริมาตรของ Zn ค. ความเข้มข้นของ HCl ง. ปริมาตรของ HCl 4. ในการปรุงอาหารทาไมต้องหั่นอาหารเป็นชิ้นเล็ก ๆ ก. เพื่อความสวยงาม ข. สะดวกเวลารับประทาน ค. มีความรู้สึกว่าได้อาหารมากขึ้น ง. เพื่อเพิ่มพื้นที่ทาให้อาหารสุกเร็วมากขึ้น 5. ข้อใดเป็นวิธีที่ช่วยให้ปฏิกิริยาเคมีเกิดได้เร็วขึ้น ก. การเพิ่มอุณหภูมิ ข. การเติมตัวหน่วงปฏิกิริยา ค. การใส่สารตั้งต้นปริมาณมาก ง. การทาสีที่ผิวของโลหะ 6. อัตราการเกิดปฏิกิริยา คือ ก. อัตราซึ่งสารตั้งต้น (reactant) ทาปฏิกิริยาไปต่อหน่วยเวลา (t) ข. อัตราซึ่งสารผลิตภัณฑ์ (product) เกิดขึ้นจากปฏิกิริยาต่อหน่วยเวลา (t) ค. อัตราซึ่งสารตั้งต้น (reactant) เกิดขึ้นจากปฏิกิริยาต่อหน่วยเวลา (t) ง. ถูกทั้งข้อ 1 และ 2 7. ปัจจัยในข้อใด ใช้ในการพิจารณาสารตั้งต้นที่เป็นของแข็ง ก. พื้นที่ผิวสัมผัส ข. อุณหภูมิ ค. ตัวเร่งปฏิกิริยา ง. ตัวหน่วงปฏิกิริยา 12
  15. 15. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี 8. ถ้าอุณหภูมิมีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาของสาร ดังนั้นถ้าเรานาสาร a ไปอุ่นให้ร้อนขึ้น ผลควรเป็นอย่างไร ก. สาร a เปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้ช้าลง ข. ไม่มีการเปลี่ยนแปลง ค. สาร a อาจจะเปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้เร็วขึ้น หรือ ช้าลง ขึ้นอยู่กับชนิดของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น ง. สาร a เปลี่ยนไปเป็นสาร b ได้เร็วขึ้น 9. เมื่อนาชิ้นสังกะสีใส่ในสารละลายกรดไฮโดรคลอริก วิธีการใดทาให้ปฏิกิริยาเกิดเร็วขึ้นโดยไม่เพิ่มปริมาณ สังกะสีและกรดไฮโดรคลอริก 1. ใช้แท่งแก้วคนให้ทั่ว 2. ใช้ผงสังกะสีน้าหนักเท่ากันแทนชิ้นสังกะสี 3. ให้ความร้อน 4. เติมน้ากลั่นลงไปเท่าตัว ก. 1 , 2 และ 3 ข. 2 , 3 และ 4 ค. 1 , 3 และ 4 ง. 1 , 2 , 3 และ 4 10. การกระทาใดไม่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ก. การนาเนื้อหมูแช่ในช่องแช่แข็ง ข. ใช้แคลเซียมคาร์ไบด์ช่วยในการบ่มมะม่วง ค. การเคี้ยวยาลดกรดชนิดเม็ดให้ละเอียดก่อนกลืน ง. การเปลี่ยนขนาดภาชนะที่บรรจุสารละลายที่ทาปฏิกิริยา ********************************************************************** 13
  16. 16. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี 14  ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.4 ชนิดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี  ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.5 ความเข้มข้นของสาร ขนาดของสาร และอุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี  เฉลยใบงานที่ 2.4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี  เฉลยข้อสอบก่อนเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี  เฉลยข้อสอบหลังเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี
  17. 17. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.4 ชนิดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมาชิกในกลุ่ม 1. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 2. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 3. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 4. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 5. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 6. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... จุดประสงค์ของกิจกรรม เมื่อทากิจกรรมนี้แล้ว นักเรียนควรจะสามารถ 1. ทดลองและอธิบายชนิดของกรดมีผลต่อปฏิกิริยาเคมีกับโลหะบางชนิด 2. อธิบายและยกตัวอย่างปฏิกิริยาระหว่างกรดกับโลหะที่พบในชีวิตประจาวัน วัสดุอุปกรณ์และสารเคมี รายการ ปริมาณ/กลุ่ม 1. ที่วางหลอดทดลอง 2. หลอดทดลองขนาดเล็ก 3. ชิ้นโลหะทองแดง ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 4. ชิ้นโลหะสังกะสี ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 5. ชิ้นโลหะแมกนีเซียม ขนาด 0.5 cm x 1.5 cm 6. สารละลายกรดซัลฟิวริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 7. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 8. กระดาษทรายชิ้นเล็กๆ 1 อัน 6 หลอด 2 ชิ้น 2 ชิ้น 2 ชิ้น 5 cm3 5 cm3 1 ชิ้น วิธีทดลอง 1. ใช้หลอดทดลอง 3 หลอด แต่ละหลอดใส่สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจาง 3 cm3 2. นาชิ้นโลหะทองแดง สังกะสี และแมกนีเซียม หย่อนลงไปในหลอดทดลองแต่ละหลอดพร้อม ๆ กัน 3. สังเกตและเปรียบเทียบ ความเร็วของการเปลี่ยนแปลงของโลหะทั้ง 3 ชนิด เมื่ออยู่ในสารละลาย กรดไฮโดรคลอริก 4. ทาการทดลองซ้าข้อ 1 - 3 แต่เปลี่ยนจากสารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจาง เป็นสารละลาย กรดซัลฟิวริกเจือจาง 15
  18. 18. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวอย่างผลการทดลอง สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. แมกนีเซียม + HCl เกิดฟองแก๊สมาก 2. สังกะสี + HCl เกิดฟองแก๊สน้อย 3. ทองแดง + HCl ไม่เกิดฟองแก๊ส 4. แมกนีเซียม + H2SO4 เกิดฟองแก๊สมาก 5. สังกะสี + H2SO4 เกิดฟองแก๊สน้อย 6. ทองแดง + H2SO4 เกิดฟองแก๊สเล็กๆ เกาะที่แผ่นทองแดง คาถามท้ายการทดลอง 1. โลหะชนิดใดเกิดปฏิกิริยาได้เร็วที่สุด แนวคาตอบ โลหะแมกนีเซียม 2. ถ้าต้องการให้สังกะสีทาปฏิกิริยากับกรดเร็วขึ้นจะต้องทาอย่างไร แนวคาตอบ ขัดสังกะสีด้วยกระดาษทรายให้สะอาดก่อนนาไปทาปฏิกิริยากับกรด และ/หรือเพิ่ม ความเข้มข้นของกรด ใช้สังกะสีชิ้นเล็กๆ หลายๆ ชิ้น ใช้กรดชนิดอื่น อภิปรายผลการทดลอง โลหะแมกนีเซียมเกิดปฏิกิริยากับกรดไฮโดรคลอริกได้เร็วกว่าสังกะสีและทองแดงไม่ทาปฏิกิริยากับ กรดไฮโดรคลอริก แต่กรดซัลฟิวริกสามารถทาปฏิกิริยาได้กับโลหะทั้ง 3 ได้โดยเรียงลาดับความไวของการเกิด ปฏิกิริยาจากมากไปหาน้อยดังนี้ แมกนีเซียม > สังกะสี > ทองแดง สรุปผลการทดลอง โลหะต่างชนิดกันเมื่อนามาทาปฏิกิริยากับกรดชนิดเดียวกันจะมีความวิ่งไวในการเกิดปฏิกิริยาแตกต่าง กันทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสมบัติเฉพาะตัวของโลหะชนิดนั้น ๆ 16
  19. 19. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวอย่างการบันทึกกิจกรรม 2.5 ความเข้มข้นของสาร ขนาดของสารและอุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี สมาชิกในกลุ่ม 1. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 2. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 3. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 4. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 5. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... 6. ชื่อ..................................................................................................ชั้น.................เลขที่..................... จุดประสงค์ของกิจกรรม เมื่อทากิจกรรมนี้แล้ว นักเรียนควรจะสามารถ 1. ทดลองและอธิบายได้ว่า สารที่มีความเข้มข้นมากกว่าจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่าสารที่มีความ เข้มข้นน้อยกว่า 2. ทดลองและอธิบายได้ว่า หินปูนที่มีมวลเท่ากันหินปูนที่มีขนาดเล็กกว่าจะเกิดปฏิกิริยากับกรด ไฮโดรคลอริกได้เร็วกว่า 3. อธิบายได้ว่า สารที่มีมวลเท่ากัน พื้นที่ผิวโดยรวมมากกว่าจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่า 4. ทดลองและอธิบายได้ว่า กรดไฮโดรคลอริกที่มีปริมาตรและความเข้มข้นเท่ากัน เมื่อนาไปอุ่นให้ ร้อนจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วขึ้น วัสดุอุปกรณ์และสารเคมี รายการ ปริมาณ/กลุ่ม 1. ที่วางหลอดทดลอง 2. หลอดทดลองขนาดเล็ก 3. บีกเกอร์ ขนาด 100 cm3 4. น้าร้อนที่อุณหภูมิประมาณ 90๐ C 5. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 6. สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 7. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต 8. เม็ดหินปูน 1 อัน 4 หลอด 1 ใบ 50 cm3 25 cm3 5 cm3 5 กรัม 1 กรัม 17
  20. 20. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี วิธีทดลอง ตอนที่ 1 ความเข้มข้นของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 2 2. ชั่งผงแคลเซียมคาร์บอเนต 1 กรัมใส่ในหลอดทดลองหลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล ตอนที่ 2 ขนาดของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และ 2 2. ชั่งเม็ดแคลเซียมคาร์บอเนตและผงแคลเซียมคาร์บอเนต อย่างละ 1 กรัมใส่ในหลอดทดลอง หลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล ตอนที่ 3 อุณหภูมิของสารกับการเกิดปฏิกิริยาเคมี 1. ตวงสารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 5 cm3 ใส่ในหลอดทดลองที่ 1 และ 2 นาหลอดที่ 1 ไปอุ่นในน้าร้อน 2. ชั่งผงแคลเซียมคาร์บอเนต อย่างละ 1 กรัมใส่ในหลอดทดลอง หลอดที่ 1 และ 2 ตามลาดับ 3. สังเกตและเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละหลอด บันทึกผล 18
  21. 21. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวอย่างผลการทดลอง ตอนที่ 1 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 ค่อยๆ เกิดฟองแก๊สทีละน้อยและใช้เวลา นานกว่าฟองแก๊สจะหมด 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 6.0 mol/dm3 เกิดฟองแก๊สจานวนมากและหมดในเวลา ที่รวดเร็ว ตัวอย่างผลการทดลอง ตอนที่ 2 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงเมื่อสารผสมกันแล้ว 1. เม็ดหินปูน + สารละลายกรดไฮโดรคลอริกความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 ค่อยๆ เกิดฟองแก๊สทีละน้อยและใช้เวลา นานกว่าฟองแก๊สจะหมด 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 เกิดฟองแก๊สจานวนมากและหมดในเวลา ที่รวดเร็ว ตัวอย่างผลการทดลอง ตอนที่ 3 สารที่ผสมกัน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น 1. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 อุ่นในน้าร้อน เกิดฟองแก๊สจานวนมากและหมดในเวลา ที่รวดเร็ว 2. ผงแคลเซียมคาร์บอเนต + สารละลายกรดไฮโดรคลอริก ความเข้มข้น 1.0 mol/dm3 ค่อยๆ เกิดฟองแก๊สทีละน้อยและใช้เวลา นานกว่าฟองแก๊สจะหมด 19
  22. 22. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี คาถามท้ายการทดลอง 1. แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดเม็ดกับชนิดผง ชนิดใดมีพื้นที่ผิวมากกว่ากัน แนวคาตอบ แคลเซียมคาร์บอเนตที่เป็นผง 2. เมื่อใช้แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดเม็ดกับชนิดผง ปฏิกิริยาใดเกิดได้เร็วกว่ากัน ทราบได้อย่างไร แนวคาตอบ แคลเซียมคาร์บอเนตที่เป็นผง สังเกตได้จากปริมาณของฟองแก๊สที่เกิดขึ้นจากปฏิกิริยา 3. เปรียบเทียบว่าปฏิกิริยาใดเกิดได้เร็วกว่ากันเมื่อใช้แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดเม็ดกับชนิดผง เพราะเหตุใด แนวคาตอบ เมื่อใช้แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผงจะเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่าแคลเซียมคาร์บอเนต ชนิดเม็ด เนื่องจากแคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผงมีพื้นที่ผิวสัมผัสมากกว่าชนิดเม็ดทาให้ปฏิกิริยา เกิดเร็วขึ้น 4. เมื่อใช้สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจางที่อุ่นในน้าร้อนกับสารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจางมา ทาปฏิกิริยากับแคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผง ปฏิกิริยาใดเกิดได้เร็วกว่ากัน ทราบได้อย่างไร แนวคาตอบ สารละลายกรดไฮโดรคลอริกเจือจางที่อุ่นในน้าร้อนจะทาปฏิกิริยากับแคลเซียม คาร์บอเนตได้เร็วกว่าที่ไม่ได้อุ่นให้ร้อน สังเกตได้จากปริมาณของฟองแก๊สที่เกิดขึ้นจากปฏิกิริยา อภิปรายผลการทดลอง จากการทดลองที่ 1 พบว่า เมื่อใช้กรดไฮโดรคลอริกที่มีความเข้มข้นต่างกันมาทาปฏิกิริยากับ แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผงในปริมาณที่เท่ากัน ในหลอดที่มีความเข้มข้นของกรดไฮโดรคลอริกมากกว่าจะเกิด ฟองแก๊สมาก และเกิดได้เร็วกว่าในหลอดที่ใช้กรดไฮโดรคลอริกเจือจาง จากการทดลองที่ 2 พบว่า เมื่อใช้กรดไฮโดรคลอริกที่มีความเข้มข้นเท่ากันมาทาปฏิกิริยากับ แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผงและชนิดเม็ดในปริมาณที่เท่ากัน ในหลอดที่ใช้แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผงจะเกิด ฟองแก๊สและเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่าในหลอดที่ใช้แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดเม็ด จากการทดลองที่ 3 พบว่า เมื่อใช้กรดไฮโดรคลอริกที่มีความเข้มข้นเท่ากันมาทาปฏิกิริยากับ แคลเซียมคาร์บอเนตชนิดผง ในหลอดที่ใช้กรดไฮโดรคลอริกอุ่นร้อนจะเกิดฟองแก๊สและเกิดปฏิกิริยาได้เร็วกว่า ในหลอดที่ใช้กรดไฮโดรคลอริกที่ไม่ได้อุ่นให้ร้อน สรุปผลการทดลอง จากการผลการทดลองสามารถสรุปผลการทดลองได้ว่าความเข้มข้นมีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี โดยสารที่มีความเข้มข้นมากจะเกิดปฏิกิริยาเคมีได้รวดเร็วกว่าสารที่มีความเข้มข้นน้อยกว่า ขนาดของสารที่ นามาทาปฏิกิริยากันสารที่มีขนาดเล็กกว่าจะเกิด 20
  23. 23. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี เฉลยใบงานที่ 2.4 ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี ให้นักเรียนบอกปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีจากภาพต่อไปนี้ ใช้ผงซักฟอกทาความสะอาดเสื้อผ้า /ที่มา : https://home.kapook.com/view101184.html ใช้ความร้อนทาอาหาร /ที่มา : http://music.mthai.com/news/newsasia/156051.html สารตั้งต้นที่ใช้ทาดอกไม้ไฟ /ที่มา : http://www.rayabeading.com/highlight_detail.php?id=29&ln=th เก็บอาหารไว้ในตู้เย็น/ที่มา : http://www.iirboulder2009.org/?p=81 อาหารที่ใส่สารกันบูด/ที่มา : https://www.pstip.com/อาหารเพื่อสุขภาพ/อาหารกระป๋องใครว่าไม่มีประโยชน์.html การทาความสะอาดเสื้อผ้าด้วยผงซักฟอกเป็นการใช้สารเร่งปฏิกิริยาให้ เกิดปฏิกิริยาเร็วขึ้น การให้ความร้อนแก่อาหารเป็นการเพิ่มอุณหภูมิให้สูงขึ้น ทาให้อาหารสุก เร็ว ดอกไม้ไฟที่เกิดจากการลุกไหม้กับแก๊สออกซิเจนในอากาศเกิดขึ้นเร็ว เพราะสมบัติของสารตั้งต้นที่ใช้ทาดอกไม้ไฟเป็นสารที่ไวไฟ ติดไฟง่าย การเก็บอาหารไว้ในตู้เย็นที่อุณหภูมิต่า จะทาให้อาหารสามารถเก็บได้ นานมากขึ้น สารกันบูดที่ใส่ในการอาหารเป็นตัวหน่วงปฏิกิริยาที่ไปยับยั้งการ เกิดปฏิกิริยาเคมีในอาหาร ทาให้อาหารเน่าเสียช้าลง 21
  24. 24. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ปัจจัยที่มีผลต่อปฏิกิริยาเคมี ข้อ ก ข ค ง 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  22
  25. 25. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อปฏิกิริยาเคมี ข้อ ก ข ค ง 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  23
  26. 26. เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบวัฏจักรการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น เรื่อง การเปลี่ยนแปลงพลังงานและการเกิดปฏิกิริยาเคมี บรรณานุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากัด. _____.(2552). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขึ้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551.กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากัด. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2554). หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว. _____. เทคโนโลยี. (2554). คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว. เสียง เชษฐศิริพงศ์. (2556). MINI วิทยาศาสตร์ ม.2. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สานักพิมพ์ พ.ศ. พัฒนา จากัด. _____. (ม.ป.ป.). วิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 1. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สานักพิมพ์ พ.ศ. พัฒนา จากัด. ฝ่ายวิชาการสานักพิมพ์ภูมิบัณฑิต. (ม.ป.ป.). คู่มือ-เตรียมสอบ วิทยาศาสตร์ ม.2 หลักสูตร 51. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ภูมิบัณฑิตการพิมพ์ จากัด. ประดับ นาคแก้ว และดาวัลย์ เสริมสุขบุญ. (2555). วิทยาศาสตร์ ม.2. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สานักพิมพ์แม็ค จากัด. รศ. ดร. ยุพา วรยศ และคนอื่น ๆ. (ม.ป.ป.). วิทยาศาสตร์ ม.2 เล่ม 2 . พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จากัด. 24

×