Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
T.C.MALİYE BAKANLIĞI2011 YILIBÜTÇE SUNUŞ KONUŞMASI(TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu)Mehmet ŞİMŞEKMaliye Bakanı26 Ekim 2010
2
3Sayın Başkan,Plan ve Bütçe Komisyonunun Saygıdeğer Üyeleri,Değerli Basın Mensupları,Hepinizi saygıyla selamlayarak, sözle...
41DDÜÜNYA VE TNYA VE TÜÜRKRKİİYEYEEKONOMEKONOMİİSSİİNDEKNDEKİİSON GELSON GELİŞİŞMELERMELERDÜNYA EKONOMİSİ TOPARLANIYOR, AM...
5Küresel Büyüme (1951-2010, %)Kaynak: IMFKüresel ekonominin 2010 yılında ise yüzde 4,8 oranındabüyümesi beklenmektedir. 20...
6Kaynak: IMF, WEO Ekim 2010Dünyada Ortalama Reel GSYH Büyüme Tahmini (2010-2011,%)0’dan Düşük0 – 2 Arasında2 – 5 Arasında5...
72010 yılında gelişmekte olan Asya ülkelerinde yüzde 9,4’lük,Latin Amerika ülkelerinde yüzde 5,7’lik, Orta ve Doğu Avrupaü...
8İrlandaJaponyaYunanistanBelçikaABDHindistanMacaristanKanadaFransaİngiltereBrezilyaArjantinPolonyaMeksikaTÜRKİYEİspanyaPor...
9Bozulan kamu borç dinamiklerinin önümüzdeki dönemde buülkelerin büyümesini sınırlaması beklenmektedir. Türkiye bunoktada ...
10merkez bankalarının ve hükümetlerin sağlamış olduğu olağanüstükaynaklarla ayakta durmakta, kredi vermekte hala çekingend...
11girdiğine ilişkin sinyaller alınmaktadır. Gelişmiş ülkelerdeki sıkıntılarnedeniyle kriz öncesi dönemdeki potansiyel büyü...
122526 262412503691215182124272009-Ç1Ç2Ç3Ç42010-Ç1Ç2AB’de Daralan Ülke SayısıKaynak: EurostatSağlam makroekonomik temeller...
13100,087,2100,4657075808590951001052003-Ç1Ç32004-Ç1Ç32005-Ç1Ç32006-Ç1Ç32007-Ç1Ç32008-Ç1Ç32009-Ç1Ç32010-Ç1Mevsimsellikten ...
14Özellikle ikinci çeyrekte azalan baz etkisine rağmenbeklentilerin üzerinde gelen büyüme performansı hepimize büyükmoral ...
154,43,93,32,44,33,73,02,35,215,220,423,220,738,2146,0215,34,715,818,522,623,538,6139,9212,9020406080100120140160180200220...
16024681012141618Ocak04Mayıs04Eylül04Ocak05Mayıs05Eylül05Ocak06Mayıs06Eylül06Ocak07Mayıs07Eylül07Ocak08Mayıs08Eylül08Ocak0...
17Seçilmiş Ülkelerin CDS Primleri*Kriz döneminde ülke kredi notumuz, farklı krediderecelendirme kuruluşları tarafından kıs...
18Kaynak: TCMB, Bloomberg* Borçlanma Faiz OranıSeçilmiş Ülkelerde Reel Faiz Oranları (Ekim 2010, %)Kısa Vadeli FaizOranlar...
19BAŞARIMIZ TESADÜF DEĞİLDİR!Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Türkiye ekonomisinin krizden güçlü bir şekilde çıktığını,dünyada...
2011,318,215,812,124,822,921,018,701020302002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009Kaynak: BDDKBankacılık Kesimi Özkaynak Kar...
21İkinci olarak Türkiye’de hanehalkı borçluluk düzeyi birçokgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeye göre düşüktür. Hanehalkının...
223,72,11,110,87,94,10,1-1,40,21,75,51,8-2-10123456789101112200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*Maastricht...
232002’de yüzde 11,5 olan Merkezi Yönetim Bütçe açığınınGSYH’ye oranını 2006 yılında yüzde 0,6’ya düşürdük. 2009 yılındaya...
24-2,8-12-10-8-6-4-20İrlandaABDJaponyaHindistanİngiltereLitvanyaLetonyaYunanistanİspanyaPolonyaFransaÇekCum.PortekizHollan...
252002 yılı sonu itibarıyla AB tanımlı genel yönetim nominal brütborç stokunun Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı yüzde 74 ...
262004 yılından beri kamu borç stoku alanında Maastrichtkriterini karşılıyoruz. 2010 yılında yüzde 42 düzeyindegerçekleşme...
27BİZ KRİZİN FATURASINI HALKA ÇIKARMADIK!Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Evet, biz son altmış yılın en büyük krizini kendited...
28Portekiz’de;Kamu çalışanlarının ücretlerinin 4 yıllığına dondurulmasıkararlaştırıldı.Vergi oranlarının 2010’un ortasında...
29İngiltere’de;Kabine üyelerinin ve milletvekillerinin maaşlarında yüzde 5kesintiye gidilmesine karar verildi.Kamu hizmetl...
30Fransa’da;Memur maaşları donduruldu.Kamudaki 24.500 civarındaki kadroyu kaldırma kararı aldı.Kamu çalışanlarının sayısı ...
31Yunanistan’da;Memur maaşları 3 yıl donduruldu.Kamu çalışanlarının ikramiyeleri kesildi.KDV oranı yüzde 23’e yükseltildi....
32İtalya’da;Memur maaşlarının 3 yıl dondurulmasına karar verildi.Bakanların ve 130 bin eurodan fazla maaş alan kamuçalışan...
33bekleyen bazı yapısal sorunlar mevcuttur. Bunların farkındayız ve busorunların giderilmesi için çözüm üretmeye çalışıyor...
34Ödemeler Dengesi Alt Kalemleri (6 Aylık Kümülatif, Milyar $)Kaynak: TCMB, TÜİK* 32 sayılı Kararda yapılan değişikliğin e...
35Kaynak: TCMB, TÜİK-50-40-30-20-1001020Ocak00Mayıs00Eylül00Ocak01Mayıs01Eylül01Ocak02Mayıs02Eylül02Ocak03Mayıs03Eylül03Oc...
364446 46435367779798304050607080901001102000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008Kaynak: TÜİKKişi Başına Ar-Ge Harcama...
3719.030 km’ye ulaştı. 2012 yılında toplam bölünmüş yol uzunluğunu22.500 km’ye çıkarmayı hedefliyoruz.Demiryollarında da y...
3811,796,580,827,126,9106,584,253,4020406080100120Okul Öncesi(3-5 yaş) İlköğretim Ortaöğretim Yükseköğretim2002-2003 2009-...
39ABD, AB-27 ve Türkiye’de Mevsimsellikten Arındırılmış İşsizlik Oranları4567891011Ocak07Nisan07Temmuz07Ekim07Ocak08Nisan0...
40Kaynak: OECD, EİU, TÜİK* Türkiye verisi Temmuz 2010, Yunanistan verisi Haziran 2010’a göre hesaplanmıştır.İşsizlik Oranı...
41Tarımdışı İstihdam* (Milyon Kişi)Dolayısıyla bu sektörden sanayi ve hizmetler sektörüne geçişdevam edecektir. Bu da işsi...
42istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ekseni kapsamında ise erişilebilirbir eğitim sistemi ile herkese temel beceri ve ye...
43ORTA VADELORTA VADELİİ MALMALİİHEDEFLER VEHEDEFLER VEMALMALİİYE POLYE POLİİTTİİKASIKASI2011-2013 DÖNEMİ ORTA VADELİ PROG...
441,71,51,20,50,6-1,6-2,4-2,8-4,0-4,9-6-4-2022010 B. 2010 G.T. 2011 T. 2012 T. 2013 T.Faiz Dışı Denge / GSYH Bütçe Dengesi...
45Ekonomide kayıt dışılığın azaltılması,Vergi politikalarının uygulanmasında istikrar ve vergilendirmedeöngörülebilirliğin...
46Mali Plan döneminde gelir politikamızın temel amacını;büyüme, yatırım ve istihdamın desteklenmesi veekonomide kayıt dışı...
472009 YILI2009 YILIKESKESİİNHESAPNHESAPKANUNU TASARISIKANUNU TASARISI2009 YILI KESİNHESAP KANUNU2009 Yılı Kesinhesap Kanu...
48Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Kesinhesap Kanunu Tasarısı görüşülecek olan 2009 yılıbütçesinde, bütçe giderleri 268,2 mily...
492010 YILI2010 YILIMERKEZMERKEZİİ YYÖÖNETNETİİMMBBÜÜTTÇÇESESİİ YILSONUYILSONUGERGERÇÇEKLEEKLEŞŞMEMETAHMTAHMİİNNİİ2010 YIL...
50287,0230,256,8236,8193,350,26,6297,0247,549,5252,8210,244,25,3050100150200250300350BütçeGiderleriFaiz HariçGiderlerFaiz ...
51Giderlerdeki artış özellikle altyapı yatırım harcamalarındakiartıştan kaynaklanırken gelirlerdeki artış ise esas itibarı...
522011 YILI MERKEZ2011 YILI MERKEZİİYYÖÖNETNETİİM BM BÜÜTTÇÇEEKANUNUKANUNU TASARISITASARISI2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE...
53suretle 2011 yılı bütçe açığını, 2010 yılı gerçekleşme tahminine göreyaklaşık yüzde 24 oranında düşürmeyi hedefliyoruz.2...
54Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Şimdi sizlere 2011 yılı bütçesinin temel özelliklerindenbahsetmek istiyorum.2011 Yılı Merke...
55Ayrıca yeşil kartlılara sağlamış olduğumuz sağlık yardımıödeneklerini 4,7 milyar TL’ye çıkarıyoruz.Sosyal Destek Projesi...
56sağlanacaktır. Sözleşmeli personel de Devlet memurlarınaödenmekte olan aile yardımı ödeneğinden aynı usul ve esaslardahi...
57Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2003 Ocak – 2010 Eylül döneminde TÜFE’deki kümülatifdeğişme yüzde 103,5 olmuştur. Buna karş...
58İlköğretim öğrencilerine ücretsiz ders kitabı desteğine devamediyoruz.2011 yılı bütçesi özürlü vatandaşlara desteği artı...
59Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 yılı bütçesi vatandaşın sağlık hizmetine erişiminikolaylaştıran bir bütçedir.2011 yılı...
602011 yılında SSK ve BAĞKUR emeklilerine enflasyonun üzerindezam yapıyoruz. En düşük emekli maaşını yıllık bazda yüzde 21...
61Bu çerçevede TÜBİTAK’ın 2010 yılında 625 milyon TL olanödeneğini yüzde 28 oranında artırarak 2011 yılında 800milyon TL’y...
625,344,2210,2252,849,5247,5297,014,033,5232,2279,047,5265,0312,5050100150200250300350Bütçe Giderleri Faiz HariçGiderlerFa...
63Buna göre 2010 yılsonu gerçekleşme tahminleriylekıyaslandığındaBütçe Giderleri Yüzde 5,2Faiz Hariç Giderler Yüzde 7,1Büt...
64312 milyar 519 milyon TL olarak belirlenen 2011 yılı bütçegiderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımı ise şöyleb...
65Şimdi de sizlere 2011 yılı Merkezi Yönetim bütçe gelirlerihakkında kısaca bilgi vermek istiyorum.Bütçe Gelirlerini 279 m...
66Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 Yılı Bütçesi Bir Seçim Bütçesi Değildir, MaliDisipline Devam Ediyoruz.AK Parti iktidar...
67Faiz Giderleri/GSYH (%)Kaynak: Maliye Bakanlığı10,217,114,812,910,17,06,15,85,35,64,53,912,30246810121416181999200020012...
68Faiz Giderleri/Vergi Gelirleri (%)Kaynak: Maliye Bakanlığı72,493,785,770,956,338,233,431,930,130,923,620,569,10102030405...
69GELGELİİR POLR POLİİTTİİKASIKASIVEVEUYGULAMALARIUYGULAMALARIGELİR POLİTİKASI VE UYGULAMALARISayın Başkan, Değerli Üyeler...
70hissesine isabet eden tutarın yüzde 5’lik kısmının Hazine tarafındankarşılanması uygulamasını getirdik.Bu uygulamalar ne...
71Kurum Kazançları Üzerindeki Vergi Yükü (2009,%)Kaynak: OECDTürkiye 2002 yılında OECD Ülkeleri’nin 2002 yılına ilişkin or...
72İşsizlik Sigortası Kanununda getirdiğimiz teşvik unsurlarınınistihdam üzerinde olumlu etki yapmış olmasından dolayı teşv...
73VERGİ KANUNLARINI SADELEŞTİRMEYE DEVAM EDİYORUZ.AK Parti hükümetleri döneminde vergi sisteminin etkin, basit,adil ve gen...
74MÜKELLEFLERE ÖDEME KOLAYLIĞI SAĞLIYORUZ.Vergi ve prim borçlarını yapılandırıyoruz.Küresel kriz nedeniyle vergi ve prim b...
75yapılan tebligatların yanı sıra bu düzenlemeyle elektronik ortamdada tebligat yapılması imkânı sağlanacaktır.MÜKELLEF HA...
76VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU SAĞLAYACAK KALİTELİ, HIZLI VEKAPSAMLI HİZMET SUNMAYA DEVAM EDİYORUZVergi İletişim Merkezimiz etkin...
77Sosyal Güvenlik Primleri Dahil Dolaylı ve Dolaysız Vergilerin Payı(2008, %)83,078,076,675,675,574,974,874,373,472,972,27...
78Sosyal Güvenlik Primleri Hariç Dolaylı ve Dolaysız Vergilerin Payı(2008, %)77,473,472,671,467,466,965,864,664,363,363,16...
79Toplam Vergi Yükü* (GSYH’ye Oranı, 2008, %)48,347,144,343,243,142,942,842,140,138,337,536,636,536,436,035,734,934,533,03...
80Merkezi Risk Analizi ve Katmanlaştırma (MERAK)Projesiyle riskli kurumlar vergisi mükelleflerini tespitediyoruz.Kısaca ME...
81ÖTV Mevzuatında Yeni Kontrol ve DenetimMekanizmaları Geliştirdik.Özel Tüketim Vergisi mevzuatında akaryakıt harici petro...
82TEKNOLOJİK ALTYAPIYI GÜÇLENDİRMEYE DEVAM EDİYORUZ.Gelir İdaresi Başkanlığında otomasyon kapsamınaalınmamış birim bırakma...
83İnternet Vergi Dairesinin kapsamını genişlettik.Yeni İnternet Vergi Dairesinde verilen hizmetlerin kapsamınıgenişlettik....
EKLER
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011DÜNYA ÜRET M 4,6 5,2 5,3 2,8 -0,6 4,8 4,2Geli mi Ekonomiler 2,7 3,0 2,7 0,2 -3,2 2,7 2,2...
EK : II2011H GT HGSYH (Milyon TL) 952.635 1.028.802 1.098.807 1.214.852BÜYÜME ORANI (Yüzde) -4,7 3,5 6,8 4,5GSYH DEFLATÖRÜ...
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010

Libros relacionados

Gratis con una prueba de 30 días de Scribd

Ver todo

Audiolibros relacionados

Gratis con una prueba de 30 días de Scribd

Ver todo
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

2011 yılı Bütçe Sunuş Konuşması 26.10.2010

  1. 1. T.C.MALİYE BAKANLIĞI2011 YILIBÜTÇE SUNUŞ KONUŞMASI(TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu)Mehmet ŞİMŞEKMaliye Bakanı26 Ekim 2010
  2. 2. 2
  3. 3. 3Sayın Başkan,Plan ve Bütçe Komisyonunun Saygıdeğer Üyeleri,Değerli Basın Mensupları,Hepinizi saygıyla selamlayarak, sözlerime başlamak istiyorum.15 Ekim’de Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 2011 YılıMerkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2009 Yılı KesinhesapKanunu Tasarısının görüşmelerine bugün başlıyoruz.Ülkemizin imkan ve ihtiyaçlarını esas alarak, titizliklehazırlayıp huzurlarınıza getirdiğimiz 2011 Yılı Bütçesi, AK PartiHükümetlerinin dokuzuncu bütçesidir.Bu bütçe önceki bütçelerimizde olduğu gibiÜlkemizin dört bir tarafına ihtiyaç duyduğu yatırımıgötüren,Reel kesimi destekleyen,Ekonomik ve sosyal kalkınmaya odaklanmış,Toplumsal refahı gözeten,Ekonomik ve mali istikrarı pekiştiren bir bütçedir.Bu bütçe, gerçekçi bir makroekonomik çerçevedehazırlanmıştır.Sayın Başkan,2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2009 YılıKesinhesap Kanunu Tasarısı, Komisyonunuzun yapacağı yoğun veözverili çalışmalarla değerlendirilecek ve yapıcı katkılarınızsayesinde en iyi şeklini alarak Genel Kurul’a sunulacaktır.Yapacağınız yoğun çalışmalar ve katkılarınız için şimdiden sizeve değerli komisyon üyelerine teşekkür ediyorum.Müsaade ederseniz, önce dünya ve Türkiye ekonomisiningörünümü ile ilgili bir değerlendirme yapmak istiyorum. Daha sonra2009 yılı Merkezi Yönetim Kesinhesabı ve 2011 yılı Merkezi YönetimBütçesi konusunda sizlere bilgi vermek istiyorum.
  4. 4. 41DDÜÜNYA VE TNYA VE TÜÜRKRKİİYEYEEKONOMEKONOMİİSSİİNDEKNDEKİİSON GELSON GELİŞİŞMELERMELERDÜNYA EKONOMİSİ TOPARLANIYOR, AMA HALA KIRILGANSayın Başkan, Değerli Üyeler,2008’in son çeyreğinden itibaren dört çeyrek üst üste daralandünya ekonomisi, 2009’un son çeyreğinden itibaren yeniden büyümetrendine girmiştir. Son 60 yılın en ağır krizini yaşayan dünyaekonomisi 2009 yılında yüzde 0,6 daralmıştır.
  5. 5. 5Küresel Büyüme (1951-2010, %)Kaynak: IMFKüresel ekonominin 2010 yılında ise yüzde 4,8 oranındabüyümesi beklenmektedir. 2009 yılında yüzde 11 daralan dünyaticaret hacminin 2010’da yüzde 11,4 artacağı tahmin edilmektedir.Dünya ekonomisi gelişmekte olan ülkelerin başı çektiği biriyileşme sürecindedir. Ancak gelişmiş ülkelerdeki sorunların devamediyor olması dünya ekonomisinin kriz öncesi düzeylere dönmesinigeciktirecektir. 2010 yılı için tahmin edilen yüzde 4,8’lik küreselbüyüme, Çin hariç tutulduğunda yaklaşık yüzde 3’e düşmektedir.Hindistan’ı hariç tuttuğumuzda bu oran daha da düşmektedir.
  6. 6. 6Kaynak: IMF, WEO Ekim 2010Dünyada Ortalama Reel GSYH Büyüme Tahmini (2010-2011,%)0’dan Düşük0 – 2 Arasında2 – 5 Arasında5’den BüyükBu noktada dünya ekonomileri arasında büyüme açısındanönemli bir ayrışma olduğunu görüyoruz. Gelişmiş ekonomilerdebüyüme oranları zayıf seyrederken Türkiye’nin de aralarındabulunduğu ve Asya’nın başı çektiği birçok gelişmekte olan ülkedeekonomik faaliyetlerde belirgin bir toparlanma içerisindedir.IMF 2010 Yılı Büyüme Tahminleri (Yıllık % Değişim)4,82,61,72,83,77,85,79,43,0012345678910Dünya Çin Hariç Dünya ABD AB Japonya Orta ve DoğuAvrupaTürkiye Latin Amerika Gelişmekte OlanAsyaGelişmekte Olan ÜlkelerKaynak: IMF, WEO Ekim 2010, WB
  7. 7. 72010 yılında gelişmekte olan Asya ülkelerinde yüzde 9,4’lük,Latin Amerika ülkelerinde yüzde 5,7’lik, Orta ve Doğu Avrupaülkelerinde yüzde 3,7’lik bir büyüme öngörülmektedir. IMF’ninTürkiye için büyüme tahmini ise yüzde 7,8’dir. 2010’da ortaya çıkanbu tablonun önümüzdeki birkaç yıl daha devam etmesi vegelişmekte olan ekonomilerin küresel büyümenin motoru olmasıbeklenmektedir. Ancak ABD, Japonya ve AB ülkeleri gibi gelişmişekonomilerin performansı dünya ekonomisi açısından önemlidir.Türkiye açısından Avrupa Birliği’nin durumu çok daha önemlidir.Nitekim ihracatımızın yaklaşık yarısının Avrupa Birliği ülkelerineyapıldığını, Türkiye’ye gelen turistlerin yaklaşık yüzde 60’ının buülkelerden geldiğini, yine Türkiye’deki doğrudan yabancıyatırımların yaklaşık yüzde 75’inin AB ülkelerinden geldiğini dikkatealırsak AB’nin Türkiye için ne kadar önemli olduğu ortayaçıkmaktadır.DÜNYA EKONOMİSİ NEDEN KIRILGAN? NE TÜR RİSKLER VAR?Sayın Başkan, Değerli Üyeler,İçinde bulunduğumuz konjonktür ile ilgili vurgulanması gerekendiğer bir konu ise dünya ekonomisindeki toparlanmanın gücü vesürekliliği konusunda devam eden kaygılardır.Kamu bilançolarında, hanehalkı bilançolarında ve bankabilançolarında ortaya çıkan tahribatlar dünya ekonomisindekikırılganlıkların temel kaynağını oluşturmaktadır.Dünyada birçok gelişmiş ülke talep şokunu telafi etmek içinuygulamaya konulan genişletici maliye politikaları ve sıkıntıya düşenbankaların desteklenmesi gelişmiş ülkelerin kamu finansmandengelerinde bozulmaya neden olmuştur. Kriz öncesi dönemdegelişmiş ülkelerde yaklaşık yüzde 2-3 aralığında olan bütçeaçıklarının GSYH’ye oranı, 2010’da yüzde 8-9’lar seviyelerinde,hatta bazı ülkelerde çift haneli rakamlarda seyretmiştir. Özelliklegelişmiş ülkelerdeki yüksek bütçe açıkları beraberinde kamu borçstokunda önemli artışlara yol açmıştır. Bu durum söz konusuülkelerde kamu borçlarının sürdürülebilirliğine ilişkin ciddi kaygılaraneden olmuştur.
  8. 8. 8İrlandaJaponyaYunanistanBelçikaABDHindistanMacaristanKanadaFransaİngiltereBrezilyaArjantinPolonyaMeksikaTÜRKİYEİspanyaPortekiz02468101214160 50 100 150 200 250Borç Stoku/GSYH (%)BütçeAçığı/GSYH(%)Artan Bütçe Açıkları ve Borç Yükü (2009)Kaynak: IMF, Maliye BakanlığıSayın Başkan, Değerli Üyeler,Krizde birçok gelişmiş ülkenin kamu borcunun milli gelire oranıkriz öncesine göre 20 ile 30 puan arasında artmıştır. 2011 yılıitibarıyla bu oranın, Japonya’da yüzde 234, Yunanistan’da yüzde139, İtalya’da yüzde 120, İrlanda’da yüzde 102, Belçika’da yüzde103, ABD’de yüzde 99, Portekiz’de yüzde 87, Fransa’da yüzde 88,İngiltere’de yüzde 82, Macaristan’da yüzde 79, Almanya’da yüzde 77ve İspanya’da yüzde 70 olması beklenmektedir.İrlandaJaponyaYunanistanBelçikaABDHindistanMacaristanKanadaFransaİngiltereBrezilyaArjantinPolonyaMeksikaTÜRKİYEİspanyaPortekiz024681012141618200 50 100 150 200 250Borç Stoku/GSYH (%)BütçeAçığı/GSYH(%)Kaynak: IMF, OVP (2011-2013)Artan Bütçe Açıkları ve Borç Yükü (2010)
  9. 9. 9Bozulan kamu borç dinamiklerinin önümüzdeki dönemde buülkelerin büyümesini sınırlaması beklenmektedir. Türkiye bunoktada bir ayrışma içerisindedir. Krize rağmen kamu finansmandengelerinde kalıcı bir tahribat yaşanmadı. Hiçbir banka batmadı.Genişleyici maliye politikası sınırlı oldu. 2011’de Türkiye’nin dearalarında bulunduğu sadece birkaç ülke bütçe açığı açısındanMaastricht kriterini sağlayabilecektir. Borç stokunun milli gelireoranı ise AB ortalamasının yaklaşık yarısı kadar (yüzde 40,6)olacaktır.Dünya ekonomisinde kırılganlığın bir diğer önemli unsuru dabaşta ABD olmak üzere birçok gelişmiş ülkede hanehalkıborçluluğunun çok yüksek düzeyde seyrediyor olmasıdır. Hanehalkıborçluluk düzeyi, konut sektöründeki toparlanmanın cılız olması veyüksek işsizlik oranları bu ülkelerde iç talebi olumsuz yöndeetkilemektedir.608010012014016018020002001200220032004200520062007200820092010ABD Euro Bölgesi İngiltere JaponyaKaynak: IMF, WEO Ekim 2010Hanehalkı Borçluluk Oranı (Borç/Gelir, %)Küresel toparlanmanın önündeki bir başka risk alanı dabankacılık ve finans sektörüdür. Halen dünyada bankacılık sektörü,
  10. 10. 10merkez bankalarının ve hükümetlerin sağlamış olduğu olağanüstükaynaklarla ayakta durmakta, kredi vermekte hala çekingendavranmaktadır. Bazı ülkelerde bankacılık sektöründeki tahribathala devam etmektedir. Mesela, ABD’de 2009 yılında 140 banka,2010 yılı Ekim ayına kadar ise 139 banka battı. Bankacılıksektörünün tekrar güçlü bir yapıya gelmesi uzun zaman alacaktır.Nitekim yakın zamanda açıklanan Basel 3 kararlarında 2013-2018yılları arasında şu anda yüzde 3,5 olan bankaların sermaye yeterlilikoranlarını kademeli olarak yüzde 7’ye çıkarmaları öngörülmektedir.Türkiye bugün itibarıyla Basel 3 kriterlerine göre yüzde 17’lik birsermaye oranına sahiptir.Küresel toparlanma süreci lineer değil dalgalı bir şekildeseyretmektedir. Kriz sürecinde bozulan kamu mali dengelerininyarattığı olumsuz etkiler, Avrupa’daki toparlanma sürecini dahakırılgan hale getirmiştir. Euro Bölgesi ekonomilerindeki sorunlardevam ederken ABD’deki toparlanmanın da istenilen düzeydeistihdam yaratmaması küresel ekonomideki kaygıları artırmaktadır.Her ne kadar gelişmekte olan ekonomiler bugüne kadar pozitifyönde bir ayrışma göstermiş olsa da dünya ekonomisinin motorukonumunda olan ABD ekonomisine ilişkin kaygıların devam etmesitüm dünya için önemli bir belirsizlik kaynağıdır. 2000’li yıllardadünya tek motorlu uçak gibiydi. O da ABD’ydi. Şu anda gelişmekteolan ülkeler bu işi sürüklüyor.Kriz sonrası dönemde gelişmiş ülkeler kamu finansmandengelerini iyileştirmek için bütçelerinde sıkılaştırmaya giderkengevşek para politikası uygulamaya başlamışlardır. Hatta bazı ülkelerkamu ve özel sektör tahvillerini alarak parasal genişlemeye devametmektedirler. Gelişmiş ülkelerde uygulanan genişletici parapolitikalarının sonucunda hızla artan global likidite gelişmekte olanülkeler açısından önemli bir risk unsuru haline gelmiştir. Sondönemde kur savaşlarının temelinde bu var.Özetle, dünya ekonomisinde 2009 yılının ikinci yarısındabaşlayan toparlanma eğilimi 2010 yılının ilk yarısında devametmiştir. Ancak, gelişmiş ülkelerdeki makroekonomik problemlerdenötürü küresel ekonominin son aylarda tekrar bir yavaşlama eğilimine
  11. 11. 11girdiğine ilişkin sinyaller alınmaktadır. Gelişmiş ülkelerdeki sıkıntılarnedeniyle kriz öncesi dönemdeki potansiyel büyümeye erişiminzaman alacağı görülmektedir. Bu süreçte gelişmekte olan ülkelerinpozitif yönde ayrışması da muhtemelen sürecektir.Bu bağlamda şimdi Türkiye ekonomisi ile ilgilideğerlendirmelerime geçmek istiyorum.TÜRKİYE, DÜNYA EKONOMİSİNDEN POZİTİF YÖNDEAYRIŞARAK KRİZDEN GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE ÇIKTISayın Başkan, Değerli Üyeler,Daha önce de bu Komisyonda başka vesilelerle ifade ettiğimgibi, Türkiye son altmış yılın en büyük küresel krizindenetkilenmiştir. 2009 yılında ekonomimiz daralmış, işsizlik oranlarıyükselmiştir. Ancak sevindirici olan, Türkiye ekonomisinin yüzyılınkrizi diye anılan bu krizden güçlü ve hızlı bir şekilde çıkmışolmasıdır. Tabii ki bu krizden sadece Türkiye etkilenmedi.Bu arada krizin etkilemediği hiçbir AB ülkesi olmamıştır. Yüzde6 büyüdüğümüz 2009’un son çeyreğinde 24, yüzde 11,7büyüdüğümüz 2010’un ilk çeyreğinde ise 12 AB ülkesi daralmıştır.Bizim yüzde 10,3 büyüdüğümüz bu yılın ikinci çeyreğinde ise beşAvrupa ülkesi hala daralıyordu
  12. 12. 122526 262412503691215182124272009-Ç1Ç2Ç3Ç42010-Ç1Ç2AB’de Daralan Ülke SayısıKaynak: EurostatSağlam makroekonomik temelleri ve kriz sürecinde aldığıönlemler sayesinde, Türkiye ekonomisi dünyadan pozitif yöndeayrışarak hızlı bir toparlanma sürecine girmiştir. Bu ayrışma özelliklebüyümede, istihdamda, kamu finansman dengelerinde,derecelendirme kuruluşlarının verdiği notlarda ve ülke risk primi gibitemel göstergelerde kendini açık bir şekilde göstermektedir.
  13. 13. 13100,087,2100,4657075808590951001052003-Ç1Ç32004-Ç1Ç32005-Ç1Ç32006-Ç1Ç32007-Ç1Ç32008-Ç1Ç32009-Ç1Ç32010-Ç1Mevsimsellikten Arındırılmış GSYH (2008Ç1=100)Kaynak: TÜİKTürkiye ekonomisi 2010’un ilk yarısındaki yüzde 11’lik büyümeperformansıyla dünyada ilk sıralarda yer aldı. Mevsimselliktenarındırılmış GSYH verilerine baktığımızda Türkiye’nin kriz öncesiseviyelerine döndüğünü rahatlıkla görebiliyoruz.Kaynak: IMF, WEO Ekim 2010Avrupa’da Ortalama Reel GSYH Büyüme Tahminleri (2010-2011,%)0’dan Düşük0 – 2 Arasında2 – 5 Arasında5’den Büyük
  14. 14. 14Özellikle ikinci çeyrekte azalan baz etkisine rağmenbeklentilerin üzerinde gelen büyüme performansı hepimize büyükmoral ve güç vermiştir. Krizin olumsuz etkilerini büyük ölçüdeüzerinden atan Türkiye ekonomisinin, yılın ikinci yarısında bir miktaryavaşlaması beklense de 2010 yılını yüzde 6,8 bir büyümeyletamamlayacağını öngörüyoruz. Bu ihtiyatlı bir tahmindir. Sondönemde açıklanan veriler ekonomik faaliyetlerdeki toparlanmanınüçüncü çeyrekte de güçlü bir şekilde devam ettiğini göstermektedir.Birçok gözlemci Türkiye’nin 6,8 oranının da üzerinde büyümesinibeklemektedir. Örneğin IMF, Türkiye’nin 2010 büyüme tahmininiyüzde 7,8 olarak açıklamıştır. IMF’nin son tahminine göre, şu anyansıda da görüyorsunuz, 2010-2011 yıllarında ortalama yüzde 5’inüzerinde büyüyecek iki Avrupa ülkesinden biri Türkiye’dir!Geçen yılki konuşmamda, Türkiye ekonomisindeki güçlütoparlanmanın üç safhada gerçekleşeceğini söylemiştim. İlk safhada,stoklardaki iyileşme ile başladık. Sonra güçlü bankacılık sistemi vedüşük faiz oranları sayesinde özel tüketim canlandı. Son safhada iseHükümetimizin uygulamaya koyduğu teşvik sisteminin de katkısıylayatırımlardaki artış güçlü çıkışın kaynağını oluşturdu.Türkiye ekonomisindeki toparlanmanın en ayırt ediciözelliklerinden birisi büyümenin bu dönemde istihdam yaratmasıdır.Türkiye ekonomisi 2007’den bu yana 3 milyona yakın ilave istihdamyaratmıştır. Aynı dönemde istihdam ABD’de yaklaşık 6,5 milyon, 27Avrupa ülkesinde ise 2,2 milyon azalmıştır.
  15. 15. 154,43,93,32,44,33,73,02,35,215,220,423,220,738,2146,0215,34,715,818,522,623,538,6139,9212,9020406080100120140160180200220AB-27ABDAlmanyaTürkiyeİtalyaİspanyaPolonyaPortekizYunanistanMacaristanBulgaristanSlovakya2007 2010*Toplam İstihdam (Milyon Kişi)Kaynak: Eurostat* 2010 yılı ikinci çeyrek verisidir.İstihdamdaki güçlü iyileşmeye rağmen işsizlik oranı hala yüksekseviyelerdedir. Hükümet olarak bunu daha aşağıya çekmek içinkonuşmamın devamında gerekli tedbirleri aldığımızı ve almayadevam edeceğimizi belirteceğim.AK Parti Hükümetleri enflasyon konusunda çok önemlibaşarılara imza atmıştır. Uzun yıllar çift hanede olan hatta bazen üçhaneye çıkan enflasyonu tek hanelere indirdik, küresel krize rağmentek hanede tuttuk. Türkiye, yüksek enflasyona sahip ülkelersıralamasında uzun yıllar hep ilk 10 arasındaydı. Bu dönemde 60’lısıralara kadar geriledik.
  16. 16. 16024681012141618Ocak04Mayıs04Eylül04Ocak05Mayıs05Eylül05Ocak06Mayıs06Eylül06Ocak07Mayıs07Eylül07Ocak08Mayıs08Eylül08Ocak09Mayıs09Eylül09Ocak10Mayıs10Eylül10TÜFE Çekirdek EnflasyonKaynak: TÜİK* Çekirdek enflasyon olarak I Endeksi kullanılmıştır.TÜFE ve Çekirdek Enflasyon (%)Manşet enflasyon Eylül ayı itibarıyla yüzde 9,2 düzeyindegerçekleşmiştir. Geçici vergi etkisinden arındırılmış çekirdekenflasyon (I endeksi) ise yüzde 3 gibi son yılların en düşük oranınainmiştir. Bu bize son dönemlerde özellikle gıda fiyatlarına bağlıolarak artan enflasyonun önümüzdeki aylarda tekrar hızlı bir düşüştrendine gireceğini göstermektedir.Hükümetimizin gerçekleştirdiği yapısal reformlar sayesindeülkemizin risk primi düşmüştür.
  17. 17. 17Seçilmiş Ülkelerin CDS Primleri*Kriz döneminde ülke kredi notumuz, farklı krediderecelendirme kuruluşları tarafından kısa aralıklarla dört defaartırılmıştır. Yine bu dönemde notu iki kademe yükselen tek ülke,Türkiye olmuştur. Türkiye’nin risk primi göstergeleri kredi notu Adüzeyinde olan İspanya, İrlanda ve İtalya gibi gelişmişekonomilerden daha iyi duruma gelmiştir. Türkiye, Cumhuriyettarihinde ilk defa iç piyasada Türk Lirası cinsinden 10 yıllık vade ileborçlanmıştır. Yurtdışına ihraç edilen eurobondlarda ise vade 30 yılaçıkmıştır. Bu tahvillerin faizleri, kredi notu Türkiye’den daha yüksekolan ülkelerin çıkardıkları tahvillerden daha düşük düzeydedir.Örneğin 10 yıllık eurobondun faizi Yunanistan’ın çıkardığı tahvillerinfaizinin yarısından azdır.
  18. 18. 18Kaynak: TCMB, Bloomberg* Borçlanma Faiz OranıSeçilmiş Ülkelerde Reel Faiz Oranları (Ekim 2010, %)Kısa Vadeli FaizOranları2010 EnflasyonBeklentileriReel Politika FaizOranlarıTürkiye* 5,75 7,60 -1,72Tayland 1,75 3,50 -1,69Şili 2,75 3,50 -0,72Çek Cumhuriyeti 0,75 1,50 -0,74Kore 2,25 2,80 -0,54Filipinler 4,00 4,00 0,00Meksika 4,50 4,30 0,19Macaristan 5,25 4,70 0,53Malezya 2,75 2,00 0,74Polonya 3,50 2,50 0,98G. Afrika 6,00 4,75 1,19Çin 5,56 3,00 2,49Brezilya 10,75 5,00 5,48Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB* Gösterge DİBS Faizi* 12 Aylık Enflasyon Beklentileri kullanılmıştır.Türkiye’de Reel Faiz Oranı* (%)Başta finansal piyasaları olmak üzere, Türkiye ekonomisi buküresel şoka karşı büyük bir dayanıklılık göstermiştir.
  19. 19. 19BAŞARIMIZ TESADÜF DEĞİLDİR!Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Türkiye ekonomisinin krizden güçlü bir şekilde çıktığını,dünyadan pozitif yönde ayrıştığını sizlere rakamlar ve grafiklerleanlatmaya çalıştım. Peki dünyadan ayrışmayı nasıl başardık?Sağladığımız siyasi ve ekonomik istikrar ve gerçekleştirilenyapısal reformlar sayesinde sağlam makro ekonomik temellere sahipbir ülke olarak krize karşı direnç gösterdik.Sağlam makroekonomik temellerden şunları kastediyoruz. İlkolarak Türkiye’nin bankacılık sektörü, dünyadaki birçok ülke ilekarşılaştırılamayacak kadar sağlıklı ve güçlüdür. Bankacılıksektörünün sermaye yeterlilik oranı halen yüzde 20’ler civarındadır.0510152025Ocak06Nisan06Temmuz06Ekim06Ocak07Nisan07Temmuz07Ekim07Ocak08Nisan08Temmuz08Ekim08Ocak09Nisan09Temmuz09Ekim09Ocak10Nisan10Temmuz10Hedef oran yüzde 12Yasal sınır yüzde 8Güçlü Bankacılık Sektörü - Sermaye Yeterlilik Oranları (%)Kaynak: BDDKBankalarımızın aktif kalitesi, karlılığı ve kredi vermepotansiyeli oldukça yüksektir.
  20. 20. 2011,318,215,812,124,822,921,018,701020302002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009Kaynak: BDDKBankacılık Kesimi Özkaynak Karlılığı (%)Kaynak: TCMB, BDDK* 2 Haftalık Hareketli Ortalama.Kredi Faiz Oranları (%)8101214161820222426Ocak08Mart08Mayıs08Temmuz08Eylül08Kasım08Ocak09Mart09Mayıs09Temmuz09Eylül09Kasım09Ocak10Mart10Mayıs10Temmuz10Eylül10Nakit Taşıt Konut Ticari
  21. 21. 21İkinci olarak Türkiye’de hanehalkı borçluluk düzeyi birçokgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeye göre düşüktür. Hanehalkının kurriski yok denecek kadar düşük seviyelerdedir. Zira Türkiye’detüketici kredileri içerisinde döviz cinsi ve dövize endeksli kredilerinpayı sadece yüzde 2’dir.0102030405060708090Türkiye08Türkiye09RomanyaSlovakyaSlovenyaÇekCumhuriyetiPolonyaLitvanyaBulgaristanMacaristanİtalyaBelçikaLetonyaYunanistanAvusturyaFransaEstonyaFinlandiyaAB-27İngiltereAlmanyaİsveçHollandaLüksemburgİrlandaPortekizToplam Hanehalkı Yükümlülüğü/GSYH (2008, %)Kaynak: ECB, TÜİK, TCMBKamu finansman dengeleri bakımından da birçok ülkedenpozitif yönde ayrışmış durumdayız. Türkiye’de kamu borcunun düşükseviyesi ülkemizin olumlu yönde ayrışmasına destek olan diğer birhusustur. Bunu da 2002’den bu yana uyguladığımız sıkı maliyepolitikasına borçluyuz. Son 8 yılda bütçe dengelerinde ve kamu borçyükünde önemli iyileşmeler sağladık.
  22. 22. 223,72,11,110,87,94,10,1-1,40,21,75,51,8-2-10123456789101112200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*Maastricht Kriteri: % 3Orta Vadeli ProgramGenel Yönetim Bütçe Açığı/GSYH (%)Kaynak: DPT* OVP (2011-2013)4,02,81,62,45,51,81,60,61,15,28,811,50123456789101112200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*Maastricht Kriteri: % 3Orta Vadeli ProgramMerkezi Yönetim Bütçe Açığı/GSYH (%)Kaynak: Maliye Bakanlığı* OVP (2011-2013)
  23. 23. 232002’de yüzde 11,5 olan Merkezi Yönetim Bütçe açığınınGSYH’ye oranını 2006 yılında yüzde 0,6’ya düşürdük. 2009 yılındayaşanan şokla bu yüzde 5,5’e ulaştı ama kriz öncesi dönemde 2005-2008 yılları boyunca tam 4 yıl Maastricht kriterini sağladık. Şayetküresel krize 2002 yılındaki gibi bir bütçe açığı ile yakalansaydık,krize karşı hareket alanımız çok sınırlı olurdu. Mali disiplin sayesindehareket alanı sağladık. Bunun bilincinde olarak mali disiplinekaldığımız yerden devam ediyoruz. Hükümetimizin güçlü iradesi veOrta Vadeli Programımız ile Mali Planımız mali disiplinin en büyükteminatıdır. Buna göre, yansıda da gördüğünüz gibi 2011 yılında dabütçe açığı açısından Maastricht kriterini tutturacak ender Avrupaülkelerinden birisi olacağız.-4,0-18-16-14-12-10-8-6-4-20İrlandaLetonyaABDİngiltereJaponyaİspanyaHindistanFransaSlovakyaYunanistanLitvanyaPolonyaPortekizRomanyaHollandaSlovenyaÇekCum.İtalyaBulgaristanKanadaBelçikaAvusturyaDanimarkaAlmanyaMacaristanTürkiyeMeksikaArjantinFinlandiyaİsveçBrezilyaEstonyaMaastricht Kriteri: % -3Bütçe Dengesi/GSYH (2010, %)Kaynak: IMF, OVP (2011-2013)
  24. 24. 24-2,8-12-10-8-6-4-20İrlandaABDJaponyaHindistanİngiltereLitvanyaLetonyaYunanistanİspanyaPolonyaFransaÇekCum.PortekizHollandaBelçikaSlovakyaMacaristanRomanyaDanimarkaSlovenyaİtalyaBulgaristanAvusturyaArjantinAlmanyaMeksikaKanadaTürkiyeFinlandiyaEstonyaİsveçBrezilyaMaastricht Kriteri: % -3Kaynak: IMF, OVP (2011-2013)Bütçe Dengesi/GSYH (2011, %)45,542,340,638,836,877,673,767,459,252,346,139,4 39,5203040506070802001200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*Kaynak: Hazine Müsteşarlığı* OVP (2011-2013)Maastricht Kriteri: % 60 Orta Vadeli ProgramAB Tanımlı Genel Yönetim Borç Stoku/GSYH (%)
  25. 25. 252002 yılı sonu itibarıyla AB tanımlı genel yönetim nominal brütborç stokunun Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı yüzde 74 iken, buoranı 2007 yılı sonunda yüzde 39,4’e düşürdük. Kriz dönemindekisınırlı artışlara rağmen, Türkiye’nin borç yükü bakımından halabirçok ülkeye göre çok daha iyi durumdadır.42,3020406080100120140160180200220240JaponyaYunanistanİtalyaBelçikaİrlandaABDFransaPortekizKanadaMacaristanİngiltereAlmanyaHindistanAvusturyaBrezilyaHollandaİspanyaPolonyaArjantinFinlandiyaMeksikaDanimarkaTürkiyeSlovakyaİsveçÇekCum.LitvanyaRomanyaBulgaristanMaastricht Kriteri: % 60Kaynak: IMF, OVP (2011-2013)Kamu Borç Stoku/GSYH (2010, %)40,6020406080100120140160180200220240JaponyaYunanistanİtalyaİrlandaBelçikaABDPortekizFransaİngiltereKanadaMacaristanAlmanyaAvusturyaHindistanİspanyaHollandaBrezilyaPolonyaFinlandiyaArjantinDanimarkaMeksikaÇekLitvanyaİsveçTürkiyeRomanyaSlovenyaBulgaristanMaastricht Kriteri: % 60Kaynak: IMF, OVP (2011-2013)Kamu Borç Stoku/GSYH (2011, %)
  26. 26. 262004 yılından beri kamu borç stoku alanında Maastrichtkriterini karşılıyoruz. 2010 yılında yüzde 42 düzeyindegerçekleşmesini tahmin ettiğimiz bu oran, gelişmekte olan ülkelerinortalamasına yakın bir rakamdır. Ama Avrupa Birliği ortalamasınında oldukça altındadır. Orta Vadeli Program’da yer aldığı üzere borçstokunun milli gelire oranını 2013 yılı sonunda yaklaşık yüzde 37’yedüşürmeyi hedefliyoruz. Ancak bu dönemde gelişmiş ülkelerde borçstoku artmaya devam edecektir.848789 8968 69 70 70 686670792030405060708090200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*9399103 1055760 61 62 61 6271842030405060708090100110200220032004200520062007200820092010*2011*2012*2013*ABD - Kamu Borcu/GSYH (%) Euro Bölgesi - Kamu Borcu/GSYH (%)Kaynak: IMF, WEO Ekim 2010Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Sağlam makroekonomik temellerimizin yanında küresel krizi iyiyönetmemizin pozitif yönde ayrışmamıza destek olduğu daortadadır. Krize karşı proaktif önlemler aldık. Likidite ve fonakışının sorunsuz bir biçimde işlemesini ve kredi mekanizmasınınnormalleşmesini sağlamak, reel sektöre destek olmak, istihdamıteşvik etmek ve finansman kaynaklarını çeşitlendirmek amacıyla çoksayıda önlemi hayata geçirdik. Türkiye, ilk defa bir krizi uluslararasıkuruluşlardan destek almadan başarıyla atlatmıştır. Oysaki 2008-2010 döneminde tam 21 ülke IMF ile stand-by anlaşması yapmakzorunda kaldı ve bu ülkelerin ekonomik performansı baktığınızzaman bizim performansımızın oldukça gerisinde kalmıştır.
  27. 27. 27BİZ KRİZİN FATURASINI HALKA ÇIKARMADIK!Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Evet, biz son altmış yılın en büyük krizini kenditedbirlerimizle atlattık. Ama daha da önemlisi bu dönemde krizinfaturasını halkımıza çıkartmadık.Kriz süresince Türkiye’nin ihtiyacı olan memur alımına devamettik, kamu çalışanlarına ve emeklilere enflasyonun çok üzerindemaaş artışları yaptık. Ülkemizi karayolları, hastaneler, demiryollarıve havalimanları ile donatmaya devam ettik.Ancak dünyada birçok ülke krizin faturasını doğrudan doğruyavatandaşına çıkardı. Yansıda da görüldüğü üzere birçok ülkedemaaşlar dondurulmuş, emeklilik yaşı ve vergi oranları artırılmış veyeni vergiler uygulamaya konulmuştur.Örneğin İspanya’da;Memur maaşları 2010 yılında yüzde 5 azaltıldı ve 2011yılında dondurulacaktır.13 bin kamu işçisi işten çıkarılmıştır.Emekli maaşları azaltılacaktır.15 milyar euroluk kemer sıkma programı uygulanacaktır.Çocuk yardımında kesintiye gidilecektir.İSPANYAMemur maaşları 2010’da % 5 azaltıldı ve 2011’dedondurulacak.Emekli maaşları azaltılacak.15 milyar euroluk kemer sıkma programı uygulanacak.13 bin kamu işçisi işten çıkarılacak.Çocuk yardımında kesintiye gidilecek.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!
  28. 28. 28Portekiz’de;Kamu çalışanlarının ücretlerinin 4 yıllığına dondurulmasıkararlaştırıldı.Vergi oranlarının 2010’un ortasından itibarenyükseltilmesine karar verildi.Bazı önemli yatırım harcamaları ertelendi.PORTEKİZKamu çalışanlarının ücretlerinin 4 yıllığına dondurulmasıkararlaştırıldı.Vergi oranlarının 2010’un ortasından itibaren yükseltilmesinekarar verildi.Bazı önemli yatırım harcamaları ertelendi.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!
  29. 29. 29İngiltere’de;Kabine üyelerinin ve milletvekillerinin maaşlarında yüzde 5kesintiye gidilmesine karar verildi.Kamu hizmetlerinde kesintiye gidilmesi kararlaştırıldı.KDV oranının artırılması planlanıyor.Çocuk yardımında kesintiye gidiliyor.Gelir vergisi üst dilimi yüzde 50’ye çıkarıldı.İNGİLTEREKabine üyelerinin ve milletvekillerinin maaşlarında% 5 kesintiye gidilmesine karar verildi.Kamu hizmetlerinde kesintiye gidilmesi kararlaştırıldı.KDV oranının artırılması planlanıyor.Çocuk yardımında kesintiye gidiliyor.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!
  30. 30. 30Fransa’da;Memur maaşları donduruldu.Kamudaki 24.500 civarındaki kadroyu kaldırma kararı aldı.Kamu çalışanlarının sayısı 3 yıl içinde 100 bin kişiazaltılacak.Emeklilik yaşı yükseltiliyor.FRANSAMemur maaşları donduruldu.Kamudaki 24.500 civarındaki kadroyu kaldırma kararı aldı.Kamu çalışanlarının sayısı 3 yıl içinde 100 bin kişiazaltılacak.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!
  31. 31. 31Yunanistan’da;Memur maaşları 3 yıl donduruldu.Kamu çalışanlarının ikramiyeleri kesildi.KDV oranı yüzde 23’e yükseltildi.YUNANİSTANMemur maaşları 3 yıl donduruldu.Kamu çalışanlarının ikramiyeleri kesildi.KDV oranı % 23’e yükseltildi.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!
  32. 32. 32İtalya’da;Memur maaşlarının 3 yıl dondurulmasına karar verildi.Bakanların ve 130 bin eurodan fazla maaş alan kamuçalışanlarının maaşlarının yüzde 10 düşürülmesiplanlanıyor.İTALYAMemur maaşlarının 3 yıl dondurulmasına karar verildi.Bakanların ve 130 bin eurodan fazla maaş alan kamuçalışanlarının maaşlarının % 10 düşürülmesiplanlanıyor.Birçok Ülke Krizin Faturasını Halka Çıkardı!IMF ile anlaşma imzaladıkları için Macaristan ve Ukrayna gibiülkeler çok daha ağır tedbirler aldılar. Onlardan bahsetmiyorumbile.Sayın Başkan, Değerli Üyeler,AK Parti hükümetleri olarak son 8 yılda Türkiye’nin birçokönemli meselesine çözüm getirdik. Kamu finansman dengeleriniiyileştirdik, enflasyonu ve faizi tek haneli rakamlara indirdik,bankacılık sistemini güçlendirdik. Ancak Türkiye’de hala çözüm
  33. 33. 33bekleyen bazı yapısal sorunlar mevcuttur. Bunların farkındayız ve busorunların giderilmesi için çözüm üretmeye çalışıyoruz.Makroekonomik açıdan baktığımızda karşımıza iki tane temel sorunçıkmaktadır. Bunlar, cari açık ve işsizliktir.Türkiye ekonomisi yapısal özellikleri nedeniyle, yüksekoranda büyüdüğü her dönemde cari açık vermiştir. 1990’lı yıllardada böyleydi, şu anda da böyle. İç tasarruf oranlarının düşüklüğübüyüme dönemlerinde dış kaynağa ihtiyacı artırmaktadır. Nitekim2010 yılında cari açığın 39,3 milyar dolar seviyesine çıkacağını vebunun GSYH’ye oranının yüzde 5,4 civarında olacağını öngörüyoruz.-3,71,9-0,3-2,5-3,7-4,6-6,1-5,9-5,7-2,3-5,4-8-6-4-20220002001200220032004200520062007200820092010TKaynak: TCMBCari İşlemler Dengesi/GSYH (%)Cari açığın finansmanı özel sektörce yapılıyor. Öte yandandoğrudan yabancı yatırımların yüzde 75’inin geldiği AB’de mevcutsorunlar halen devam etmektedir.
  34. 34. 34Ödemeler Dengesi Alt Kalemleri (6 Aylık Kümülatif, Milyar $)Kaynak: TCMB, TÜİK* 32 sayılı Kararda yapılan değişikliğin etkisinden arındırılmıştır.Mevcut küresel likidite koşullarını ve Türkiye’nin sağlammakroekonomik temellerini dikkate aldığımızda cari açığınfinansmanının önümüzdeki birkaç yılda sorun olmayacağınıöngörmekteyiz. Ancak bu problemin orta ve uzun vadede çözümüiçin gerekli tedbirleri aldık ve almaya devam ediyoruz.Cari açığa neden olan hususlardan ilki, Türkiye’nin enerjidedışa bağımlılığıdır. Türkiye enerjide kendi kendine yetseydinerdeyse cari açık vermeyecekti.
  35. 35. 35Kaynak: TCMB, TÜİK-50-40-30-20-1001020Ocak00Mayıs00Eylül00Ocak01Mayıs01Eylül01Ocak02Mayıs02Eylül02Ocak03Mayıs03Eylül03Ocak04Mayıs04Eylül04Ocak05Mayıs05Eylül05Ocak06Mayıs06Eylül06Ocak07Mayıs07Eylül07Ocak08Mayıs08Eylül08Ocak09Mayıs09Eylül09Ocak10Mayıs10Cari Denge Enerji Dışı Cari DengeEnerji Dışı Cari İşlemler Dengesi (12 Aylık Kümülatif, Milyar $)Ülkemizde yüksek oranda bulunan yenilenebilir enerjikaynağının harekete geçirilmesi için çalışıyoruz. Türkiye rüzgarenerjisi kapasitesi bakımından Avrupa’da daha birkaç yıl önce35’inci sıradayken 2009’da 13’üncü sıraya yükselmiştir. Nükleerenerjide Rusya ile önemli bir anlaşma imzaladık. Bu konuda ikincibir ülkeyle de müzakerelere devam ediyoruz.Türkiye’deki ürünler kar marjı düşük, teknoloji yoğunlu azolan ürünlerdir. İkinci olarak daha ileri teknoloji üreten ve dahayüksek katma değer yaratan bir üretim yapısına kavuşmak yönündeciddi adımlar atıyoruz. Ar-Ge reformunu 2008’de yürürlüğe koyduk.Ar-Ge reformu ile verimliliği yüksek, inovasyona ve kaliteli ürünedayalı, teknoloji yoğun üretimi destekliyoruz. Kişi başına Ar-Geharcaması 2002 yılında 46 dolar iken, 2008 yılında 98 dolarolmuştur. Türkiye, 500’den fazla çalışanı olan büyük firmalarbazında dünyada en çok Ar-Ge faaliyetinde bulunan ülkelerdenbiridir.
  36. 36. 364446 46435367779798304050607080901001102000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008Kaynak: TÜİKKişi Başına Ar-Ge Harcaması (SAGP, $)Üçüncü olarak 2009 yılında teşvik sistemi gözden geçirilmiştir.Cari açığın yüksek olduğu sektörlere teşvik verilmiştir.Yaptıklarımızın semeresini görüyoruz. Yeni Teşvik Sistemininyürürlüğe girmesinin ardından 2009 yılı Ağustos ayından 2010 yılıEylül ayı sonuna kadar 4.478 adet Yatırım Teşvik Belgesidüzenlenmiştir. Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin 4.244 adediyerli firmalar, 234 adedi de yabancı sermayeli firmalar tarafındanalınmıştır. Bu dönemde yerli firmaların öngörülen sabit sermayeyatırım tutarı 51,6 milyar TL olurken, yabancı sermayeli firmalarınsabit sermaye yatırım tutarı 12,6 milyar TL’dir. Böylece öngörülentoplam sabit sermaye yatırım tutarı 64,1 milyar TL olmuştur.Yeni Teşvik Sisteminin yürürlüğe girmesinin ardından son 1yıldır toplam 195 bin kişinin istihdam edilmesi öngörülmüştür.Dördüncü olarak Türkiye’nin rekabet gücünün artırılmasıanlamında altyapı yatırımları büyük önem taşımaktadır. Bölünmüşyol uzunluğu 2003 yılında 6.101 km idi. Ekim 2010 itibarıyla yaklaşık
  37. 37. 3719.030 km’ye ulaştı. 2012 yılında toplam bölünmüş yol uzunluğunu22.500 km’ye çıkarmayı hedefliyoruz.Demiryollarında da yatırımlarımız devam etmektedir.Yurdumuzu hızlı tren ağlarıyla örüyoruz. Başta Ankara-İstanbul,Ankara-Konya, Ankara-Sivas ve Halkalı-Kapıkule hatları olmak üzeretoplam uzunluğu 2.297 km ve toplam yapım bedeli 10,4 milyar dolarolan hızlı tren projelerimizin yapım çalışmaları devam etmektedir.Son 8 yılda ortalama 135 km yeni demiryolu döşenmiştir. 1951-2002yılları arasında ise yılda ortama 18 km yeni demiryolu yapılmıştır.Türkiye, havacılık alanında da çok önemli bir aşamakaydetmiştir. Türkiye’de uçan yolcu sayısı, 2002 yılında 33 milyon784 bin kişi iken, 2009 yılında bu sayı 85 milyon 508 bin kişiyeyükselmiştir. 2010 yılının ilk 10 ayında ise bu sayı 79 milyon 354 binkişi olarak gerçekleşmiştir.Beşinci olarak dünya ile rekabet etmek için eğitime önemveriyoruz. Dünya ticaretinde bilginin ağırlığı giderek artmaktadır. Bunedenle iyi eğitilmiş nüfus çok önemlidir. Kaliteli beşeri sermayeyesahip olan ülkeler kalkınmada da hep önde olan ülkelerdir. Eğitimeverdiğimiz önemin bir göstergesi olarak 2011 yılında Milli EğitimBakanlığı bütçesini yüzde 20,8 oranında artırarak 34,1 milyar TL’ye,üniversitelerimizin bütçesini de yüzde 23 oranında artırarak 11,5milyar TL’ye çıkarıyoruz.Okullaşma oranlarında da önemli iyileşmeler kaydettik. 2002-2003 eğitim döneminde; okul öncesi için yüzde 11,7, ilköğretim içinyüzde 96,5, ortaöğretim için yüzde 80,8 ve yükseköğretim için yüzde27,1 olan okullaşma oranı; 2009-2010 eğitim döneminde sırasıylayüzde 26,9, yüzde 106,5, yüzde 84,2 ve yüzde 53,4 seviyelerineulaşmıştır.
  38. 38. 3811,796,580,827,126,9106,584,253,4020406080100120Okul Öncesi(3-5 yaş) İlköğretim Ortaöğretim Yükseköğretim2002-2003 2009-2010Kaynak: MEBBrüt Okullaşma Oranı (%)Son olarak geleneksel sektörlerin değişim ve dönüşümü içinçalışmalar yapıyoruz. Bu kapsamda markalaşmayı ve özgün ürüngeliştirmeyi teşvik ediyor, geleneksel sektörlerin fiyat avantajısağlayacağı bölgelere taşınmasını destekliyoruz.Yapısal sorunlarımızdan bir diğeri de işsizliktir. Ekonomik kriznedeniyle kriz öncesi döneme göre birçok ülkede işsizlik oranlarıciddi artışlar göstermiş, bazı ülkelerde kriz öncesine göre işsizlikoranları ikiye katlanmıştır.
  39. 39. 39ABD, AB-27 ve Türkiye’de Mevsimsellikten Arındırılmış İşsizlik Oranları4567891011Ocak07Nisan07Temmuz07Ekim07Ocak08Nisan08Temmuz08Ekim08Ocak09Nisan09Temmuz09Ekim09Ocak10Nisan10Temmuz10AB-27 ABD14,611,7910111213141516Ocak07Nisan07Temmuz07Ekim07Ocak08Nisan08Temmuz08Ekim08Ocak09Nisan09Temmuz09Ekim09Ocak10Nisan10Temmuz10Türkiye*Kaynak: Eurostat* 2010 verisi Türkiye için Temmuz dönemine aittir.ABDAB-27Ülkemizde de işsizlik oranı küresel krizin getirdiği belirsizlikortamında yüzde 16’lar düzeyine çıkmıştı. Ancak, ekonomikfaaliyetlerdeki canlanma ve istihdamın artırılmasına yönelikaldığımız tedbirler sayesinde Temmuz 2010 itibarıyla yüzde 10,6seviyesine gerilemiştir. Mevsimsellikten arındırılmış işsizlikoranlarına baktığımızda da benzer bir düşüş görülmektedir. Şu andamevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranı yüzde 11,7 düzeyindedir.Tabii ki önümüzdeki aylarda mevsimsel etkilerden ötürü işsizlikoranlarında bir miktar artış olacaktır. Bu nedenle 2010’un tümündeortalama işsizlik oranının yüzde 12 civarında olmasını bekliyoruz.Ancak önümüzdeki birkaç yıl içerisinde işsizlik oranlarını dahaaşağıya çekmeyi hedefliyoruz.
  40. 40. 40Kaynak: OECD, EİU, TÜİK* Türkiye verisi Temmuz 2010, Yunanistan verisi Haziran 2010’a göre hesaplanmıştır.İşsizlik Oranındaki Değişim (Ağustos 2009-Ağustos 2010, Puan)2,51,91,81,40,90,90,80,60,50,50,40,40,3-0,1-0,3-0,9-1,2-2,8-4-2024Yunanistan*SlovakyaİspanyaİrlandaPolonyaSlovenyaDanimarkaBelçikaPortekizFransaMacaristanAB-27İtalyaABDJaponyaRusyaBrezilyaTürkiye*Türkiye’de işsizlik sorununu etkileyen üç temel faktör sözkonusudur. İlk olarak Türkiye’nin genç bir nüfusu vardır ve her yıl500-600 bin kişi işgücüne katılmaktadır. İkinci olarak gelişmişülkelere oranla tarımda çalışan nüfusun toplam istihdamdaki payı,son yıllarda düşmesine rağmen, hala çok yüksektir.
  41. 41. 41Tarımdışı İstihdam* (Milyon Kişi)Dolayısıyla bu sektörden sanayi ve hizmetler sektörüne geçişdevam edecektir. Bu da işsizlik oranının azalmasını yavaşlatacak birhusustur. Son olarak da işgücünün önemli bir kısmının eğitimdüzeyinin düşük olması veya istihdam edilecek alanlarla işgücününniteliği arasında uyumsuzluk olmasıdır. Zira, Türkiye’de işsizlerinyaklaşık yüzde 60’ı lise altı eğitim düzeyindedir.Türkiye’de işsizlik sorununu çözmek için birçok tedbir aldık. İlkolarak aktif işgücü politikaları çerçevesinde işgücünün niteliğininartırılmasına yönelik eğitimlere ağırlık verdik. İkinci olarak bölgeselkalkınma projelerini hızlandırarak yeni istihdam alanları açıyoruz.Üçüncü olarak yeni uyguladığımız teşvik sistemi sayesindeyatırımları ve istihdamı artırdık. Dördüncü olarak istihdamüzerindeki yükleri azaltarak yeni ve kayıtlı istihdamı teşvikediyoruz.Çalışmaları sürmekte olan Ulusal İstihdam Stratejimizde anaeksenlerden biri olarak işgücü piyasasının esnekleştirilmesi yeralmaktadır. Bu kapsamda, güvenceli esneklik modellerininyaygınlaştırılması planlanmaktadır. İstihdam Stratejimizin eğitim-
  42. 42. 42istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ekseni kapsamında ise erişilebilirbir eğitim sistemi ile herkese temel beceri ve yetkinliklerinkazandırılmasını amaçlıyoruz. Bu kapsamda, genel mesleki eğitiminkalitesinin artırılması, hayat boyu öğrenme için ortamıniyileştirilmesi, eğitim-işgücü piyasası uyumunun sağlanması, aktifişgücü programının yaygınlaştırılması ise diğer önceliklerimizioluşturmaktadır.Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Özetle, gerçekleştirdiğimiz yapısal reformlar ve krize karşıaldığımız önlemler neticesinde, ekonomide başlayan toparlanmanınkalıcı olmasını sağlayacağız. Sağlam ekonomik temellerimizTürkiye’nin orta ve uzun vadeli görünümü konusunda tabii ki ümitliolmamızı mümkün kılmaktadır. Türkiye, genç nüfusu, güçlü girişimcikültürü ve uygulamaya koyduğumuz yapısal reformlar sayesindegeleceğe emin adımlarla yürümektedir.Son 60 yılın en büyük krizine rağmen göreve geldiğimiz 2002yılında 3 bin 492 dolar olan kişi başına milli gelirin, 2010 yılsonunda10 bin doların üzerine çıkacağını tahmin ediyoruz.Küresel krizin başında dünya ekonomileri sıralamasında 17’ncisırada yer alan Türkiye, IMF tahminlerine göre gelecek sene 16’ncısıraya gelecektir. 2002 yılında ise 26’ncı sıradaydık.
  43. 43. 43ORTA VADELORTA VADELİİ MALMALİİHEDEFLER VEHEDEFLER VEMALMALİİYE POLYE POLİİTTİİKASIKASI2011-2013 DÖNEMİ ORTA VADELİ PROGRAMI VE MALİ PLANISayın Başkan, Değerli Üyeler,Şimdi sizlere bu vizyonla hazırladığımız 2011-2013 Orta VadeliProgram ve Mali Plan dönemindeki bazı hedef ve politikalarımızdanbahsetmek istiyorum.Orta Vadeli Mali Planda, 2011 yılı merkezi yönetim bütçeaçığının Milli Gelire oranının yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceğini, 2012ve 2013 yıllarında ise sırasıyla yüzde 2,4’e ve 1,6’ya düşeceğiniöngördük. Genel yönetim açığının ise aynı yıllarda sırasıyla yüzde2,1, 1,8 ve 1,1 olarak gerçekleşeceğini tahmin etmekteyiz.
  44. 44. 441,71,51,20,50,6-1,6-2,4-2,8-4,0-4,9-6-4-2022010 B. 2010 G.T. 2011 T. 2012 T. 2013 T.Faiz Dışı Denge / GSYH Bütçe Dengesi / GSYHMerkezi Yönetim Bütçe Dengesi ve Faiz Dışı Denge Hedefleri (OVP 2011-2013, %)Kaynak: Maliye Bakanlığı, OVPBu dönemde, faiz dışı fazlanın ise GSYH’ye oranının 2011,2012 ve 2013 yıllarında sırasıyla yüzde 1,2, 1,5 ve 1,7 olarakgerçekleşeceğini öngörüyoruz.Büyümeye istikrar kazandırılması,İstihdamın artırılması,Kamu dengelerinin iyileştirilmesi,Sağlık, eğitim ve sosyal nitelikli harcamalara öncelik verilmesi,Toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesi ve beşeri sermayeninniteliğinin arttırılmasına yönelik politikalar uygulanmaya devam edilmesi,Ekonominin verimliliğini ve üretken yapısını destekleyen altyapıyatırımlarına ağırlık verilmesi,İletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarınaöncelik verilmesi,Bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmaya yönelik politikalar uygulanmayadevam edilmesi,Maliye Politikası Hedefleri-1
  45. 45. 45Ekonomide kayıt dışılığın azaltılması,Vergi politikalarının uygulanmasında istikrar ve vergilendirmedeöngörülebilirliğin esas olması,Vergi mevzuatının sadeleştirilmesi,Vergi kayıp ve kaçağını önlemeye yönelik denetimlerinin artırılması,Etkin bir tahsilat sisteminin oluşturulması,Vergiye gönüllü uyumun artırılması ve vergi tabanının genişletilmesineyönelik çalışmalara devam edilmesi,Vergi bilincinin artırılmasına yönelik faaliyetlere ağırlık verilmesi,öngörülmektedir.Maliye Politikası Hedefleri-2Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Mali Plan döneminde uygulayacağımız maliye politikası ileBüyümeye istikrar kazandırmayı, istihdamı artırmayı vekamu dengelerini iyileştirmeyi hedefliyoruz. Bu dönemdebu hedef ile uyumlu olarak bütçe açığı ve borç stokununmilli gelire oranı azaltılacaktır.Sağlık, eğitim ve sosyal nitelikli harcamalara öncelikvererek toplumun yaşam kalitesini yükseltmeyi ve beşerisermayenin niteliğini arttırmayı hedefliyoruz.Orta ve uzun vadede ekonominin verimliliğini ve üretkenyapısını destekleyen karayolu, demiryolu, havalimanı, raylısistem, baraj ve sulama ile bilgi ve iletişim teknolojilerigibi altyapı yatırımlarına ağırlık veriyoruz.Bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmak için GüneydoğuAnadolu Projesi, Doğu Anadolu Projesi, Konya Ovası Projesibaşta olmak üzere ekonomik ve sosyal altyapı projelerinedevam ediyoruz.
  46. 46. 46Mali Plan döneminde gelir politikamızın temel amacını;büyüme, yatırım ve istihdamın desteklenmesi veekonomide kayıt dışılığın azaltılması olarak belirledik. Buamaç doğrultusunda vergi politikalarının uygulanmasındaproaktif bir strateji izleyeceğiz. Vergilemede istikrar veöngörülebilirliği esas alacağız.Vergi sistemini etkinlik, basitlik ve vergilendirmede adaletilkeleri doğrultusunda gözden geçirmeye devam edeceğiz.Vergi kanunlarında yer alan istisna, muafiyet ve vergiindirimi hükümlerini yeniden değerlendirerek vergimevzuatını sadeleştirmeye devam edeceğiz.İstisna, muafiyet ve indirimler nedeniyle oluşan vergiharcamalarının mali boyutunun tespitine yönelikçalışmaları sürdüreceğiz.Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planını,uygulama tecrübesi ışığında güncelleyeceğiz. Söz konusuPlan kapsamında kayıt dışılıkla mücadeleye tüm kurumlarınve toplum kesimlerinin katılımını sağlayacağız.Mali Plan döneminde,Kayıt içi faaliyetleri özendireceğiz,Denetim kapasitesini artıracağız,Vergi tahsilâtında etkinliği artıracağız,Yaptırımların caydırıcılığını güçlendireceğiz.
  47. 47. 472009 YILI2009 YILIKESKESİİNHESAPNHESAPKANUNU TASARISIKANUNU TASARISI2009 YILI KESİNHESAP KANUNU2009 Yılı Kesinhesap Kanunu Tasarısı440 milyon TLFaiz Dışı Fazla53,2 milyar TLFaiz Giderleri52,8 milyar TLBütçe Açığı215,5 milyar TLBütçe Gelirleri268,2 milyar TLBütçe GiderleriKaynak: Maliye Bakanlığı
  48. 48. 48Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Kesinhesap Kanunu Tasarısı görüşülecek olan 2009 yılıbütçesinde, bütçe giderleri 268,2 milyar TL, bütçe gelirleri 215,5milyar TL ve bütçe açığı 52,8 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir.2009 yılında faiz giderleri 53,2 milyar TL, faiz dışı fazla ise 440milyon TL olarak gerçekleşmiştir.2008 yılında yüzde 23,9 olan bütçe giderlerinin Gayri SafiYurtiçi Hasılaya oranı, 2009 yılında yüzde 28,2 olmuş; 2008 yılındayüzde 22,1 olan bütçe gelirlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranıise 2009 yılında yüzde 22,6 olarak gerçekleşmiştir.2009 yılında bütçe açığının Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranıyüzde 5,5 düzeyinde gerçekleşirken, faiz dışı fazlanın Gayri SafiYurtiçi Hasıla içindeki payı binde 0,5 olmuştur.
  49. 49. 492010 YILI2010 YILIMERKEZMERKEZİİ YYÖÖNETNETİİMMBBÜÜTTÇÇESESİİ YILSONUYILSONUGERGERÇÇEKLEEKLEŞŞMEMETAHMTAHMİİNNİİ2010 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİYILSONU GERÇEKLEŞME TAHMİNİSayın Başkan, Değerli Üyeler,Konuşmamın bu bölümünde sizlere 2010 yılsonu gerçekleşmetahminlerimiz ile ilgili açıklamalarda bulunacağım.
  50. 50. 50287,0230,256,8236,8193,350,26,6297,0247,549,5252,8210,244,25,3050100150200250300350BütçeGiderleriFaiz HariçGiderlerFaiz Giderleri Bütçe Gelirleri Vergi Gelirleri Bütçe Açığı F. Dışı Fazla2010 Bütçe 2010 Gerçekleşme Tahmini%3,5 % 7,5 % -12,8 % 6,8% 8,7 % -122010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Yılsonu Gerçekleşme Tahmini (Milyar TL)Kaynak: Maliye Bakanlığı2010 yılsonu itibarıylaMerkezi Yönetim Bütçe Giderlerinin 297 milyar TL,Merkezi Yönetim Bütçe Gelirlerinin 252,8 milyar TL,Bütçe Açığının 44,2 milyar TL,Faiz Dışı Fazlanın 5,3 milyar TL,olarak gerçekleşeceğini tahmin etmekteyiz.Bu çerçevede 2010 yılı başlangıç bütçesine göre 2010yılsonunda; bütçe giderlerinin yüzde 3,5 (10 milyar TL), bütçegelirlerinin ise yüzde 6,8 (16 milyar TL) oranında artmasıbeklenmektedir. Bütçe açığının ise 6 milyar TL azalarak 50,2 milyarTL’den 44,2 milyar TL’ye düşmesi öngörülmektedir. Sonuç olarak2010 yılı bütçesinde yüzde 4,9 olarak öngördüğümüz bütçe açığınınmilli gelire oranının yılsonunda yüzde 4 olarak gerçekleşeceğinitahmin etmekteyiz.
  51. 51. 51Giderlerdeki artış özellikle altyapı yatırım harcamalarındakiartıştan kaynaklanırken gelirlerdeki artış ise esas itibarıyla ekonomikbüyümeden ve Bakanlığımızca yürütülen çalışmaların olumluetkilerinden kaynaklanmaktadır.2010 yılı bütçe ödeneklerine yatırımlar için ilave 11 milyar TLkaynak ayırdık. Bu tutarın 7,5 milyar TL’lik kısmı ulaştırmayatırımlarına, 525 milyon TL’lik kısmı KÖYDES Projesine, kalan kısmıda TÜBİTAK Ar-Ge, SODES, Afet Konutları yapımı ve diğer yatırımlarailave edilmiştir. Yatırımlara ilave ettiğimiz bu tutar olmasaydı 2010yılı bütçe açığımız yüzde 4 yerine muhtemelen yüzde 3’ün birazaltında gerçekleşecekti.508,23,602468101995-2002 Dönemi 2003-2010 DönemiBütçe Açığı / GSYH (%)Kaynak: Maliye BakanlığıBu noktada AK Partinin iktidarda bulunduğu 8 yıllık dönemdekiortalama bütçe açığı ile bu dönemden önceki 8 yıllık bütçe açığınıkıyasladığımızda bütçe performansımızı net bir biçimdegörmekteyiz. 1995-2002 döneminde ortalama bütçe açığı yüzde 8,2düzeyinde iken 2003-2010 döneminde ise bu oran sadece yüzde 3,6düzeyindedir.
  52. 52. 522011 YILI MERKEZ2011 YILI MERKEZİİYYÖÖNETNETİİM BM BÜÜTTÇÇEEKANUNUKANUNU TASARISITASARISI2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİSayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 yılı bütçesi, AK Parti iktidarının dokuzuncu, 60’ıncıHükümetimizin ise hazırladığı dördüncü bütçe olma özelliğinitaşımaktadır. Bildiğiniz üzere 2010 yılı bütçesini bir krizden çıkışbütçesi olarak hazırlamıştık ve 2010 yılında bu hedefimize ulaştık.2011 yılı bütçesini ise sürdürülebilir büyümenin devamlılığınısağlarken aynı zamanda mali dengeleri de iyileştireceğimiz bir bütçeolarak hazırladık.Birazdan detaylarını vereceğimiz 2011 yılı bütçesinde faizgiderlerimizi azaltırken faiz hariç giderleri ise nominal büyümeoranının altında artırıyoruz. Diğer yandan bütçe gelirleri ve vergigelirlerimizde ise nominal büyüme oranında artış öngörüyoruz. Bu
  53. 53. 53suretle 2011 yılı bütçe açığını, 2010 yılı gerçekleşme tahminine göreyaklaşık yüzde 24 oranında düşürmeyi hedefliyoruz.2011 yılı bütçesi ile ilgili açıklamalara geçmeden önce, 2011yılı bütçesinin hazırlığında temel aldığımız makro ekonomikbüyüklükleri sizlerle paylaşmak istiyorum.Makroekonomik GöstergelerGSYH (Milyar TL) 1.099 1.215BÜYÜME (%) 6,8 4,5TÜFE (Yıl Sonu %) 7,5 5,3İTHALAT (CIF) (Milyar ABD $) 177,5 199,5İHRACAT (FOB) (Milyar ABD $) 111,7 127,02010GERÇ.TAHMİNİ2011OVP2011 yılı için,GSYH Büyüklüğü 1Trilyon 215 Milyar TLBüyüme Oranı Yüzde 4,5TÜFE Yıl Sonu Yüzde 5,3İhracat (FOB) 127 Milyar Dolarİthalat (CIF) 199,5 Milyar Dolarolarak hedeflenmiştir.2011 yılı bütçesine baz oluşturan makroekonomikvarsayımlarımız ihtiyatlı ve gerçekçidir.
  54. 54. 54Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Şimdi sizlere 2011 yılı bütçesinin temel özelliklerindenbahsetmek istiyorum.2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Temel Özellikleri-12011 y2011 yııllıı bbüüttççesi;esi;Reel kesimi destekleyen bir bütçedir.İstihdamı destekleyen bir bütçedir.Sosyal bir bütçedir.Kamu görevlilerini gözeten bir bütçedir.Öğrencilerin eğitim, barınma, yiyecek ihtiyaçlarını karşılayan bir bütçedir.Özürlü vatandaşlara destek olan ve eğitimine katkı sağlayan bir bütçedir.Eğitime ve sağlığa ayrılan kaynağın artırıldığı bir bütçedir.2011 yılı bütçesi reel kesimi destekleyen bir bütçedir.Esnaf kredileri ve tarımsal kredilerde faiz desteğine, ihracatdesteklerine, küçük ve orta ölçekli işletmelere sağlanan desteklere,Hazine teşvik ödemelerine devam ediyoruz. İstihdamın maliyetiniazaltmak amacıyla yürürlüğe koyduğumuz işveren primi 5 puanindirimi uygulamasını sürdürüyoruz.2011 yılı bütçesi sosyal bir bütçedir.Sosyal kesimlerin desteklenmesi için daha fazla kaynakayırıyoruz. Ekonomik olarak dezavantajlı kesimleri desteklemeyisürdürüyoruz.Bu kapsamda,Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonuna aktarılan kaynağıyüzde 12,8 oranında artırarak 2,2 milyar TL’ye çıkarıyoruz.
  55. 55. 55Ayrıca yeşil kartlılara sağlamış olduğumuz sağlık yardımıödeneklerini 4,7 milyar TL’ye çıkarıyoruz.Sosyal Destek Projesi (SODES) ile kırsal kesimden kentleregöç eden aileleri, kent hayatına uyum sağlamak üzeredestekliyoruz.Özürlü eğitimi ve evde bakımı uygulamasına daha fazlakaynak ayırıyoruz (3,2 milyar TL).Terörden zarar gören vatandaşlarımızın zararlarını tazminetmeye devam ederek sosyal barışı ve devlete güvenidestekliyoruz.Kız öğrencilerin taşıma giderlerini bütçeden karşılayarakkızlarımızın okumasını teşvik ediyoruz. Bu vesile ileAnayasa değişikliği ile gelen pozitif ayrımcılığın da birörneğini hayata geçiriyoruz.2011 yılı bütçesi kamu görevlilerini ve emeklilerigözeten bir bütçedir.2011 yılında memurlarımızın aylıklarında yapılacak artışlar,Devletin mali imkanları, ülkenin ekonomik gelişmesi ve enflasyonhedefi ile toplu görüşme süreci sonucunda anlaşmaya varılanhususlar göz önünde bulundurmak suretiyle belirlenmiştir.Buna göre 2011 yılında,Kamu görevlilerinin maaşlarında Ocak ayında yüzde 4 veTemmuz ayında yüzde 4 oranında artış sağlanacaktır.Ayrıca, kamu personelinden ek ödemesi olmayanlarınaylıklarının iyileştirilmesi ve ücret adaletinin sağlanması amacıyla2006 ve 2008 yıllarında önemli ölçüde artırılan ek ödemetutarlarında, ilave 80 TL artış sağlanacaktır. Böylece, kamupersoneli arasında kısmen var olan ücret dengesizliğinin önemliölçüde azaltılması suretiyle eşit işe eşit ücret ilkesine uygun olarakücret adaletinin sağlanması yönünde önemli bir mesafe alınmışolacaktır.Bununla birlikte çalışmayan eş için ödenmekte olan aileyardımı ödeneğinde Ocak ve Temmuz aylarında ilave 20’şer TL artış
  56. 56. 56sağlanacaktır. Sözleşmeli personel de Devlet memurlarınaödenmekte olan aile yardımı ödeneğinden aynı usul ve esaslardahilinde yararlandırılmaya başlanacaktır.Yapılacak artışlar sonucunda; 2010 yılı Ekim ayında aileyardımı ödeneği dahil en düşük devlet memurunun 1.300 TL olan netmaaşı 2011 yılı Ocak ayında 1.454 TL’ye, Temmuz ayında ise 1.532TL’ye yükselecektir. Böylece 2011 yılında en düşük devlet memuruaylığında yüzde 17,9 oranında artış yapmış olacağız. 2011 yılı içintüketici fiyatlarında öngörülen kümülatif artış ise yüzde 5,3 tür.2010 yılı Ekim ayında 1.577 TL olan aile yardımı dâhil ortalamamemur maaşı 2011 yılı Ocak ayında 1.717 TL’ye, Temmuz ayında ise1.793 TL’ye yükselecektir. Böylece 2011 yılında ortalama devletmemuru aylığında yüzde 13,7 oranında artış yapmış olacağız.Diğer taraftan, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işçi, esnafve tarım sigortalısı emeklilerine ödenen aylık ve gelirler, 2011 yılıOcak ayında 60 TL’den az olmamak üzere yüzde 4 oranında veTemmuz ayında ise yüzde 4 oranında artırılacaktır.Kamu Görevlileri Maaş Artışları
  57. 57. 57Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2003 Ocak – 2010 Eylül döneminde TÜFE’deki kümülatifdeğişme yüzde 103,5 olmuştur. Buna karşılık söz konusu dönemdeaynı bazlıEn düşük memur maaşı 2002 Aralık ayında 392 TL iken,2010 Ekim ayında 1.300 TL’ye çıktı, artış yüzde 207 oldu.Net asgari ücret 2002 Aralık ayında 184 TL iken, 2010 Ekimayında 599 TL’ye çıktı, artış yüzde 194,3 oldu.En düşük SSK emekli aylığı 2002 Aralık ayında 257 TL iken,2010 Ekim ayında 720 TL’ye çıktı, artış yüzde 180 oldu.En düşük BAĞ-KUR esnaf emekli aylığı 2002 Aralık ayında149 TL iken, 2010 Ekim ayında 578 TL’ye çıktı, artış yüzde288,7 oldu.En düşük BAĞ-KUR çiftçi emekli aylığı 2002 Aralık ayında 66TL iken, 2010 Ekim ayında 410 TL’ye çıktı, artış yüzde523,1 oldu.En düşük memur emekli aylığı 2002 Aralık ayında 377 TLiken, 2010 Ekim ayında 898 TL’ye çıktı, artış yüzde 138,6oldu.65 yaş aylığı 2002 Aralık ayında 24 TL iken, 2010 Ekimayında 101 TL’ye çıktı, artış yüzde 311,7 oldu.Muhtar aylığı 2002 Aralık ayında 97 TL iken, 2010 Ekimayında 354 TL’ye çıktı, artış yüzde 263,9 oldu.Bu oranlar ve maaş tutarları; çalışan, emekli ve dar gelirlivatandaşlarımızın mali durumlarının 2002 yılına göre iyileştiğini,gelirlerinde reel artışlar olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.2011 yılı bütçesi öğrencilerimiz için daha fazla kaynakayıran bir bütçedir.2011 yılında öğrencilere sağlanan burs ve harç desteğiödeneklerini yüzde 22 artırıyoruz.Öğrenim ve harç kredisi ödeneklerini yüzde 17,5, taşımalıeğitime yapılan desteği yüzde 10 oranında artırıyoruz.
  58. 58. 58İlköğretim öğrencilerine ücretsiz ders kitabı desteğine devamediyoruz.2011 yılı bütçesi özürlü vatandaşlara desteği artıran birbütçedir.2011 yılında özürlü eğitimi ve evde bakım desteğineayırdığımız ödenekleri yüzde 33 oranında artırarak 3,2 milyar TL’yeçıkartıyoruz.2011 yılı bütçesi eğitime ve sağlığa ayrılan kaynağınartırıldığı bir bütçedir.2011 yılında Milli Eğitim Bakanlığı bütçe ödeneklerini yüzde20,8 oranında artırarak 34 milyar TL’ye çıkartıyoruz. Böylece 2011yılında da, Milli Eğitim Bakanlığı en büyük bütçeye sahip icracıbakanlık olma özelliğini sürdürmektedir.2011 yılı bütçesinde Sağlık Bakanlığına ayrılan ödenekleri 2010bütçesine göre yüzde 23,7 artırarak 17,2 milyar TL’ye çıkartıyoruz.2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Temel Özellikleri-2Tüm vatandaşlara sağlık hizmeti götüren bir bütçedir.Üniversitelere personel ve kaynak desteği sağlayan bir bütçedir.Üniversite eğitimini ülke geneline yayan bir bütçedir.Sosyal güvenlik sistemini destekleyen bir bütçedir.Mahalli idarelere destek olan bir bütçedir.Bilimi ve Ar-Ge’yi destekleyen bir bütçedir.Bölgesel gelişme projelerini destekleyen bir bütçedir.
  59. 59. 59Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 yılı bütçesi vatandaşın sağlık hizmetine erişiminikolaylaştıran bir bütçedir.2011 yılında aile hekimliği uygulamasını tüm illeri kapsayacakşekilde genişletiyoruz. Aile hekimliği ödeneklerini 2010 başlangıçödeneğine göre yüzde 146,6 oranında artırarak 1,3 milyar TL’den3,3 milyar TL’ye yükseltiyoruz.Maliye Bakanlığı olarak yeşil kartlıların özel hastanelerin acilservis ve yoğun bakım ünitelerinden yararlanmasına imkansağlıyoruz.2011 yılı bütçesi üniversitelere personel ve kaynakdesteğini artıran bir bütçedir.Özellikle yeni kurulan üniversitelerin öğretim elemanıihtiyacını hızlı bir şekilde karşılayabilmek için, ilave 8 bin adetatama izni veriyoruz. Üniversitelere ayırdığımız kaynağı reel olarakartırıyoruz. Üniversitelerimizin toplam ödeneğini 2011 yılında yüzde23 artırarak 11,5 milyar TL’ye çıkarıyoruz.2011 yılı bütçesi üniversite eğitimini ülke geneline yayanbir bütçedir.Bütçe ile 102 Devlet üniversitesine kaynak sağlıyoruz.Hükümetimiz döneminde kurulan 49 yeni üniversite ile birlikte81 ilde gençlerimize üniversite eğitimi imkanı sunuyoruz. Bu suretlekentlerimizin sosyal dönüşümünü hızlandırıyoruz. İnsanımızınistediği yerde üniversite eğitimini alabilmesini mümkün kılıyoruz.2011 yılı bütçesi sosyal güvenlik sistemini destekleyenbir bütçedir.2011 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu’na toplamda yüzde 11,1oranında artışla 62,4 miyar TL transfer yapmayı öngörüyoruz.Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu’na 2011 yılında açıkfinansmanı için yapılacak transfer tutarı ise, 30,6 milyar TL olaraköngörülmüştür.
  60. 60. 602011 yılında SSK ve BAĞKUR emeklilerine enflasyonun üzerindezam yapıyoruz. En düşük emekli maaşını yıllık bazda yüzde 21,7oranında artırıyoruz.2011 yılı bütçesi çiftçimize destek olan bir bütçedir.Çiftçimizin alan ve ürün bazında üretiminin desteklemesinedevam ediyoruz. Bu kapsamda 6 milyar TL destekleme ödemesiyapmayı planlıyoruz.Tarım kesimine yapılacak transferlerin toplamının ise 9,8milyar TL düzeyine ulaşmasını öngörüyoruz.2011 yılı bütçesi mahalli idarelere desteği artıran birbütçedir.Bu manada, 2011 yılı bütçesinde mahalli idarelerin gelirpaylarını yüzde 10,7 oranında artışla 23,7 milyar TL olaraköngördük.Ayrıca kırsal kesimin altyapısını desteklemek amacıyla KÖYDESve BELDES Projelerine toplam 950 milyon TL kaynak ayırdık.Bunların yanı sıraDevredilen Köy Hizmetleri personelinin maaşları için İl Özelİdarelerine transfer yapmaya devam ediyoruz.Sokak aydınlatma bedellerini Hazineden ödemeyisürdürüyoruz.Belediyelerin katı atık tesisi yapımını destekliyoruz.Atık su arıtma tesislerine enerji desteği sağlıyoruz.Bu suretle 2011 yılında mahalli idarelere toplamda 27 milyarTL tutarında destek sağlamayı öngörüyoruz.2011 yılı bütçesi bilimi ve Ar-Ge’yi destekleyen birbütçedir.2011 yılı bütçesinde başta TÜBİTAK Ar-Ge projeleri olmaküzere, üniversite ve sanayi kesimi Ar-Ge projelerini desteklemeyedevam ediyoruz.
  61. 61. 61Bu çerçevede TÜBİTAK’ın 2010 yılında 625 milyon TL olanödeneğini yüzde 28 oranında artırarak 2011 yılında 800milyon TL’ye çıkarıyoruz.Üniversitelerin Ar-Ge ödeneklerini yüzde 23 oranındaartırarak 480,4 milyon TL’den 547 milyon TL’yeçıkarıyoruz.2011 yılı bütçesi bölgesel gelişme projelerinin tamamınıdestekleyen bir bütçedir.2011 bütçesi ile GAP, DAP, Konya Ovası gibi bölgesel projelerekaynak aktarmaya devam ediyoruz.Özetle 2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi;AK Parti hükümetlerinin diğer bütçelerinde olduğu gibiÜlkemizin dört bir tarafına ihtiyaç duyduğu yatırımıgötüren,Reel kesimi destekleyen,Ekonomik ve sosyal kalkınmaya odaklanmış,Toplumsal refahı artırmayı amaçlayan,Ekonomik ve mali istikrarı gözeten bir bütçedir.Sayın Başkan, Değerli Üyeler,Şimdi de sizlere 2011 yılı bütçe büyüklüklerini açıklamakistiyorum.
  62. 62. 625,344,2210,2252,849,5247,5297,014,033,5232,2279,047,5265,0312,5050100150200250300350Bütçe Giderleri Faiz HariçGiderlerFaiz Giderleri Bütçe Gelirleri Vergi Gelirleri Bütçe Açığı F. Dışı Fazla2010 Gerçekleşme Tahmini 2011 Tasarı%5,2 %7,1%-4,0%10,4%10,52011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Tasarısı (Milyar TL)Kaynak: Maliye Bakanlığı2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde,Bütçe Giderleri 312,5 milyar TLFaiz Hariç Giderler 265 milyar TLBütçe Gelirleri 279 milyar TLVergi Gelirleri 232,2 milyar TLBütçe Açığı 33,5 milyar TLFaiz Dışı Fazla 14 milyar TLolarak öngörülmüştür.
  63. 63. 63Buna göre 2010 yılsonu gerçekleşme tahminleriylekıyaslandığındaBütçe Giderleri Yüzde 5,2Faiz Hariç Giderler Yüzde 7,1Bütçe Gelirleri Yüzde 10,4Vergi Gelirleri Yüzde 10,5oranında artış gösterirken faiz giderleri ise yüzde 4 oranındaazalış göstermektedir.Bütçe giderlerinde artışı kontrol altına alırken, bütçegelirlerinin giderlerden daha fazla artmasını öngördük. Bu suretlebütçe açığının milli gelire oranını yüzde 4’ten yüzde 2,8’edüşüreceğiz.Bu gelişme bütçe açığının azaltılmasına yönelik politikamızınbir sonucudur. Daha önce de söylediğim gibi bu oran Maastrichtkriterlerinde belirlenen yüzde 3 oranının altındadır.49,56,84,828,7104,729,411,062,247,56,44,321,7115,830,012,772,3020406080100120PersonelGiderleriSGK DevletPrimi GideriMal veHizmet AlımGiderleriCariTransferlerSermayeGiderleriSermayeTransferleriBorç Verme FaizGiderleri2010 Gerçekleşme Tahmini 2011 Tasarı% 16,3% 15,5% 2,2%10,6% -24,3%-10,1% -5,0%-4,02011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri (Milyar TL)Kaynak: Maliye Bakanlığı
  64. 64. 64312 milyar 519 milyon TL olarak belirlenen 2011 yılı bütçegiderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımı ise şöylebelirlenmiştir.Personel Giderleri 72,3 milyar TLSosyal Güvenlik Kurumlarına DevletPrimi Giderleri12,7 milyar TLMal ve Hizmet Alım Giderleri 30 milyar TLFaiz Giderleri 47,5 milyar TLCari Transferler 115,8 milyar TLSermaye Giderleri 21,7 milyar TLSermaye Transferleri 4,3 milyar TLBorç Verme 6,4 milyar TLYedek Ödenekler ise 1,7 milyar TL’dir.42,6210,2252,846,8232,2279,00100200300Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri Vergi Gelirleri Vergi Dışı Gelirler2010 Gerçekleşme Tahmini 2011 Tasarı%10,4%10,5%9,82011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri (Milyar TL)Kaynak: Maliye BakanlığıNominal GSYHArtış Oranı % 10,6’dır
  65. 65. 65Şimdi de sizlere 2011 yılı Merkezi Yönetim bütçe gelirlerihakkında kısaca bilgi vermek istiyorum.Bütçe Gelirlerini 279 milyar TL,Vergi Gelirlerini 232,2 milyar TL,Vergi Dışı Gelirlerini ise 46,8 milyar TLolarak tahmin etmekteyiz.15,516,85,23,65,335,626,156,720,941,25,74,35,941,026,861,123,147,3010203040506070GelirVergisiKurumlarVergisiÖzelTüketimVergisiDahildeAlınan KDVİthalattaAlınan KDVMotorluTaşıtlarVergisiBSMV DamgaVergisiHarçlar veDiğerVergiler2010 Gerçekleşme Tahmini 2011 Tasarı%14,9%10,7%7,8%2,8%15,2%12,0 %18,0 %11,1%8,02011 Yılı Vergi Gelirleri (Milyar TL)Kaynak: Maliye BakanlığıBazı vergi türlerine ait 2011 yılı tahminlerimizi de sizlerlepaylaşmak istiyorum.Gelir Vergisi 47,3 milyar TLKurumlar Vergisi 23,1 milyar TLDahilde Alınan KDV 26,8 milyar TLİthalde Alınan KDV 41 milyar TLÖzel Tüketim Vergisi 61,1 milyar TLMotorlu Taşıtlar Vergisi 5,9 milyar TLBSMV 4,3 milyar TLHarçlar 7,8 milyar TLDamga Vergisi ise 5,7 milyar TL’dir.
  66. 66. 66Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 Yılı Bütçesi Bir Seçim Bütçesi Değildir, MaliDisipline Devam Ediyoruz.AK Parti iktidarlarının bundan önceki 8 yıllık bütçe karnesindeolduğu gibi 2011 yılı bütçesi de mali disiplin anlayışı çerçevesindehazırlanmıştır. Harcamalarımızı sağlam gelir kaynaklarınadayandırıyoruz. Seçim ekonomisi uygulamıyoruz. Seçim bütçesihazırlamıyoruz. Bugüne kadarki bütçe performansımız da malidisiplin anlayışına bağlılığımızın en önemli göstergesidir.2011 yılı bütçesinde faiz giderlerimizi azaltırken faiz hariçgiderleri ise nominal büyüme oranının altında artırıyoruz. Diğeryandan bütçe gelirleri ve vergi gelirlerimizde ise nominal büyümeoranında artış öngörüyoruz. Bu suretle 2011 yılı bütçe açığını, 2010yılı gerçekleşme tahminine göre yaklaşık yüzde 24 oranındadüşürmeyi hedefliyoruz. Böylece bütçe açığının milli gelire oranınıyüzde 4’ten 2011 yılında yüzde 2,8’e indirmeyi öngörüyoruz.Faiz Yükünü Azaltmaya Devam Ediyoruz.Bu noktada faiz giderleri ile ilgili çok çarpıcı bir tabloyu sizinlepaylaşmak istiyorum.
  67. 67. 67Faiz Giderleri/GSYH (%)Kaynak: Maliye Bakanlığı10,217,114,812,910,17,06,15,85,35,64,53,912,3024681012141618199920002001200220032004200520062007200820092010G.T.2011T.2002 yılında faiz giderlerimizin GSYH’ye oranı yüzde 14,8 idi.Biz bu oranı 2009 yılsonunda yüzde 5,6’ya indirdik. 2010 yılsonundaise daha da düşürerek yüzde 4,5’e indirmeyi öngörüyoruz. 2011yılında yüzde 3,9 olarak öngördüğümüz bu oranın Mali Plan dönemisonunda yüzde 3,4’e düşmesini hedefliyoruz. 2011 yılında yüzde 3,9olarak öngördüğümüz faiz giderlerinin milli gelire oranı, 1992yılından bu tarafa en düşük oranı ifade etmektedir. Aynı şekilde2011 yılında yüzde 15,2 olarak öngördüğümüz faiz giderlerinin bütçeiçindeki payı 1985 yılından bu tarafa ulaştığımız en düşük oranolacaktır.
  68. 68. 68Faiz Giderleri/Vergi Gelirleri (%)Kaynak: Maliye Bakanlığı72,493,785,770,956,338,233,431,930,130,923,620,569,10102030405060708090100199920002001200220032004200520062007200820092010G.T.2011T.Başka bir açıdan baktığımızda da 2002 yılında topladığımız heryüz liralık verginin yaklaşık 86 lirası faize gidiyordu. 2010 yılsonundaise yüz liralık verginin 24 lirası faize gidecek. Mali Plan dönemisonunda ise bu tutar 18 liraya kadar düşecektir. Bu suretlebütçemizdeki faiz yükünü azaltarak vatandaşlarımıza hizmetgötürmek için daha fazla kaynak ayırabiliyoruz.
  69. 69. 69GELGELİİR POLR POLİİTTİİKASIKASIVEVEUYGULAMALARIUYGULAMALARIGELİR POLİTİKASI VE UYGULAMALARISayın Başkan, Değerli Üyeler,Vergi politikalarımızın temel amacı istihdam ve büyümeyidesteklemektir.Bu çerçevede,İstihdam üzerindeki vergi ve prim yükünü azalttık.2008 yılından itibaren gelişmiş ülke örneklerinde olduğu gibi,asgari geçim indirimi müessesesini gelir vergisi sistemimize dahilettik. Böylece ücretlinin medeni ve ailevi durumunu dikkate alarakasgari ücretin yarısından başlamak üzere ücretlilerin gelirlerininbüyük bir kısmını, bazı durumlarda ise tamamını vergi dışı bıraktık.Buna göre asgari ücretli için asgari geçim indirimi öncesindeyüzde 11 olan gelir vergisi yükü bekar ve çocuksuz çalışanlardayüzde 5,2’ye, evli ve iki çocuklu olanlarda ise yüzde 2’ye inmiştir.Evli ve 4 çocuklularda ise asgari ücretin tamamı vergi dışıbırakılmıştır.Diğer taraftan, özel sektörde istihdam edilen sigortalılar içinödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden işveren
  70. 70. 70hissesine isabet eden tutarın yüzde 5’lik kısmının Hazine tarafındankarşılanması uygulamasını getirdik.Bu uygulamalar neticesinde, ülkemizde istihdam üzerindekivergi yükünü önemli ölçüde azalttık. Böylece evli ve iki çocukluortalama ücretli üzerindeki vergi yükü sıralamasında OECD ülkeleriarasında 2007 yılında yüzde 42,7 oranıyla en yüksek ikinci sırada yeralan ülkemiz şimdi 6 basamak gerileyerek yüzde 36,2 oranıyla 8’incisırada yer almaktadır.Ortalama Ücret Üzerindeki Yükler* (2009,%)43,741,741,738,837,537,036,642,736,235,733,732,330,629,728,828,426,426,323,722,720,518,317,217,215,314,113,711,711,28,60,605101520253035404550MacaristanYunanistanFransaBelçikaİsveçFinlandiyaAvusturyaAGİÖncesiTürkiyeAGİSonrasıTürkiyeİtalyaAlmanyaİspanyaNorveçHollandaDanimarkaPolonyaİngilterePortekizJaponyaSlovakyaÇekCumhuriyetiKanadaİsviçreKoreMeksikaAvustralyaABDİrlandaLüksemburgİzlandaYeniZelandaKaynak: OECD* Sosyal Güvenlik Primleri Dahil.Yatırımları destekleyen düzenlemeleri hayata geçirdik.Yüzde 33 olan Kurumlar Vergisi oranını 2006 yılında yüzde20’ye indirdik. Bu sayede Türkiye, kurum kazançları üzerindekitoplam vergi yükü bakımından OECD ülkeleri arasında 2002 yılındayüzde 65 oranıyla 2’nci sırada yer alırken 2009 yılında yüzde 34oranı ile 26’ncı sıraya gerilemiştir.
  71. 71. 71Kurum Kazançları Üzerindeki Vergi Yükü (2009,%)Kaynak: OECDTürkiye 2002 yılında OECD Ülkeleri’nin 2002 yılına ilişkin oranlarına göre 2. sırada yer almaktadır.58,855,949,648,648,448,448,247,246,546,446,045,644,143,943,842,642,541,240,038,036,936,634,465,034,032,532,028,019,0040,540,023,5010203040506070DanimarkaFransaAmerikaAlmanyaİsveçİrlandaNorveçKanadaAvustralyaKoreİngiltereJaponyaHollandaBelçikaAvusturyaİspanyaLüksemburgPortekizFinlandiyaMacaristanŞiliYeniZelandaİsviçreİtalyaPolonyaTürkiye2002TürkiyeYunanistanÇekCumhuriyetiMeksikaİzlandaSlovakyaAvrupa Birliğinin yatırımları teşvik sistemiyle uyumlu bölgeselve sektörel yatırım teşvik mevzuatını yürürlüğe koyduk ve azgelişmiş bölgelerde kurumlar vergisi oranını yüzde 2 seviyesinekadar indirerek, tahsilinden vazgeçilen vergiler dolayısıyla yatırımayüzde 70’e kadar katkı yapılmasını sağladık.KOBİ’lerin birleşmeleri sonucunda ortaya çıkan karlarıkurumlar vergisinden istisna ettik. Ayrıca, birleşme sonrası üç hesapdönemi boyunca, indirimli kurumlar vergisi oranı uygulanmasınailişkin düzenleme yaptık. Bu düzenleme ile KOBİlerin maliyapılarının güçlendirilmesi, ölçek verimliliğinin sağlanması, rekabetortamına uyum kapasitelerinin geliştirilmesi ve istihdamdüzeylerinin artırılmasını amaçladık.Kredi garanti kurumlarının faydalandığı kurumlar vergisimuafiyetinin kapsamını genişlettik. Eskiden sadece küçük ve ortaölçekli işletmelere kredi sağlayan kurumlar muafiyettenfaydalanırken, ölçek büyüklüğü sınırını kaldırarak kurumlarınmuafiyetten faydalanma kapsamını genişlettik. Artık kredi teminatısağlayan kuruluşlar sağladıkları kredilerde işletme ölçeği sorunu ilekarşı karşıya kalmayacaklardır.
  72. 72. 72İşsizlik Sigortası Kanununda getirdiğimiz teşvik unsurlarınınistihdam üzerinde olumlu etki yapmış olmasından dolayı teşviksüresini bir yıl daha uzattık.2004 yılı sonuna kadar tamamlanan yatırımlar için 2009yılsonunda sona eren sigorta primi işveren hissesi teşvikininuygulama süresini 2012 yılı sonuna kadar uzattık.Küresel krize karşı başarılı bir gelir politikası uyguladık.Küresel krizin etkilerini bertaraf etmek amacıyla vergiindirimlerini zamanında uygulamaya koyduk ve zamanında geriçektik. Bu suretle ekonomideki daralmayı yavaşlattık ve malidengelerdeki bozulmanın kalıcı olmasını engelledik.Araştırma-Geliştirme faaliyetlerini desteklemeye devamediyoruz.Ar-Ge kapsamındaki destek ve teşvik unsurlarını yenidendüzenledik. Ayrıca bu kapsamda Ar-Ge ve destek personelininyararlandığı vergi indirimi desteğinin 5 yıl boyunca doğrudanfirmalara verilmesini sağladık. Buna göre Ar-Ge ve destekpersonelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2013yılsonuna kadar; doktoralı olanlar için yüzde 90’ı, diğerleri içinyüzde 80’i muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden gelirvergisinden indirilmek suretiyle terkin edilmektedir.Bu çerçevede 2009 yıl sonu itibarıyla söz konusu destektenyaklaşık 623 adet gelir ve kurumlar vergisi mükellefi yararlanmış vebu kapsamda 262,4 milyon TL düzeyinde gelir ve kurumlar vergisitahsilatından vazgeçilmiştir. Ayrıca doktoralı olanlar için yaklaşık3,6 milyon TL, diğer personel için de yaklaşık 71 milyon TL tutarındagelir vergisi stopajı terkin edilmiştir.Yapmış olduğumuz bu düzenleme nedeniyle toplam 76 adet Ar-Ge merkezi kurulmuş ve bu merkezlerde yaklaşık 9.800 adet Ar-Geve 682 adet destek personeli istihdam edilmesi sağlanmıştır.
  73. 73. 73VERGİ KANUNLARINI SADELEŞTİRMEYE DEVAM EDİYORUZ.AK Parti hükümetleri döneminde vergi sisteminin etkin, basit,adil ve geniş tabanlı olması açısından yapılandırma çalışmaları belirlibir strateji çerçevesinde yürütülmektedir. Bu kapsamda;Yeni Kurumlar Vergisi Kanununu çıkardık.Gelir Vergisi Kanununda önemli değişiklikler yaptık.En yüksek gelir vergisi oranını yüzde 45’ten yüzde 35’eindirdik. Böylece OECD ülkeleri arasında en üst diliminvergi oranı bakımından 2002 yılında en yüksek 9’uncu ülkeiken bugün yüzde 35 oranı ile 17’nci sıraya geriledik.OECD Ülkelerinde Gelir Vergisi En Üst Dilim Oranları (2009,%)50,050,045,045,042,041,040,040,040,040,040,038,038,036,045,035,035,032,030,529,028,027,126,025,024,624,119,015,011,543,035,052,00510152025303540455055HollandaBelçikaAvusturyaAvustralyaAlmanyaİtalyaPortekizİrlandaYunanistanŞiliJaponyaİngiltereFransaYeniZelandaLüksemburgMacaristanTürkiye2002TürkiyeKoreABDPolonyaFinlandiyaKanadaMeksikaİspanyaDanimarkaİsveçNorveçİzlandaSlovakyaÇekCumhuriyetiİsviçreKaynak: OECDTürkiye 2002 yılında OECD Ülkeleri’nin 2002 yılına ilişkin oranlarına göre 9. sırada yer almaktadır.Yapmayı düşündüğümüz ancak bu bütçe dönemineyetiştiremediğimiz Gelir Vergisi Kanunu’nun yenidenyazılması çalışmalarına önümüzdeki dönemde hızvereceğiz. Ayrıca bu çalışmadan sonra Vergi Usul Kanununuda yenileyeceğiz.
  74. 74. 74MÜKELLEFLERE ÖDEME KOLAYLIĞI SAĞLIYORUZ.Vergi ve prim borçlarını yapılandırıyoruz.Küresel kriz nedeniyle vergi ve prim borçlarını ödemedegüçlüğe düşen mükelleflerimize vergi ve prim aslındanvazgeçmeksizin ödeme kolaylığı getiriyoruz. Tasarı ile ilgiliçalışmalarda son aşamaya gelinmiştir.Gecikme zammını ve tecil faizini düşürdük.Piyasa faiz oranlarının düşmesini de dikkate alarak aylıkgecikme zammını yüzde 1,95’ten 1,40’a indirdik. Bu suretle gecikmezammı oranını yıllık bazda yüzde 23,40’tan yüzde 16,80’e düşürmüşolduk. Bunun yanı sıra yıllık tecil faizi oranını ise yüzde 19’danyüzde 12’ye indirdik.Sorgulu tahsilat ve E-tahsilat uygulamaları ile hızlı vehatasız tahsilatı sağladık.Mükelleflerin vergi ödemelerini kolaylaştırmak amacıyla vergitahsilat yetkisi verilmiş bulunan bankaların ve PTT’nin, Gelir İdaresiBaşkanlığı Otomasyon Sistemine bağlanıp mükelleflerin cari dönemborçlarını sorgulamak suretiyle tahsilat yapmalarını sağladık. Busistemle, hızlı ve hatasız tahsilat yapılmasını ve yapılan tahsilatın eşzamanlı olarak mükellef hesaplarına işlenmesini mümkün kıldık.Kredi kartıyla vergi tahsilatı yapılmasının önünü açtık.Protokol imzalanan bankalar aracılığıyla kredi kartı ile vergiödeme imkanını Ekim 2008’de başlattık. Kredi kartıyla vergitahsilatı kapsamının genişletilmesi konusunda çalışmalara devamediyoruz.Tebligatları hızlandırmak ve kolaylaştırmak için E-tebliğuygulamasını getiriyoruz.Mükelleflere vergilendirmeyle ilgili olarak yapılacak tebligatın,tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamdatebliğ edilmesine ilişkin yasal düzenlemeyi Vergi Usul Kanunundayaptık.Mükelleflere posta yoluyla, ilan suretiyle ve memur eliyle
  75. 75. 75yapılan tebligatların yanı sıra bu düzenlemeyle elektronik ortamdada tebligat yapılması imkânı sağlanacaktır.MÜKELLEF HAKLARINI GÜÇLENDİRDİKVergi incelemelerinde uyulacak esasları belirledik vevergi incelemelerinde şeffaflığı artırdık.Vergi incelemelerini belirli bir standarda kavuşturmak veşeffaflığı sağlamak adına bir dizi düzenleme yaptık. Bu kapsamda,Tebliğ ve sirkülerlere aykırı rapor yazılamayacağını yasa ilebelirledik.Vergi incelemelerinin belirli sürelerde bitirilmesiniöngördük. Buna göre tam incelemelerin 1 yıl, sınırlıincelemelerin de 6 ay içerisinde bitirilmesini kuralabağladık.Rapor Değerlendirme Komisyonları ve Merkezi RaporDeğerlendirme Komisyonu oluşturduk.Vergi İnceleme ve Denetim Koordinasyon Kurulu’nu kurduk.Mükelleflerin uyum maliyetini azaltmak ve mükellefhaklarını güçlendirmek için yeni özelge sisteminikurduk.Özelge Otomasyon Sistemiyle mükelleflere verilen özelgeleribelli standarda kavuşturduk ve özelge vermeye yetkili makamlarbakımından uygulama birliğini sağladık.Yurtdışı çıkış yasağı uygulamasını yeniden düzenledik.Mahkeme kararı olmaksızın idarece yurt dışı çıkış yasağı koymauygulamasına son verdik.
  76. 76. 76VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUMU SAĞLAYACAK KALİTELİ, HIZLI VEKAPSAMLI HİZMET SUNMAYA DEVAM EDİYORUZVergi İletişim Merkezimiz etkin bir şekilde hizmetsunmaktadır.Mükelleflerimizin vergi mevzuatıyla ilgili sorularına yanıtvermek ve bilgi desteği sağlamak amacıyla danışmanlık hizmetisunan Vergi İletişim Merkezinin faaliyet alanını genişlettik. Kayıt dışıekonomi ile mücadele kapsamında vergi kayıp ve kaçağını önlemekamacıyla Türkiye genelinden telefonla yapılan ihbarları VİMERüzerinden almaya başladık.Mükelleflere yönelik olarak Kısa Mesaj BilgilendirmeServisini kurduk ve yaygınlaştırıyoruz.Kısa Mesaj Bilgilendirme Servisi ile kullanıcılara otomatikbildirimlerin iletilmesi ve kullanıcıların sorgulama yaparak cevapalması şeklinde sunulan hizmetin yaygınlaştırılarak sürdürülmesinisağlayacağız. Bu kapsamda, sistemin tanıtımına yönelik faaliyetlerve kullanım maliyetlerinin düşürülmesi yönünde çalışmalargerçekleştireceğiz.VerGİBilir Projesiyle çocuklarımıza vergi bilinciniaşılıyoruz.Çocuklarımızda vergi bilincini yerleştirebilmek amacıyla MilliEğitim Bakanlığı ile ortaklaşa yürüttüğümüz VerGİBilir Projesikapsamındaki eğitimlere 2010-2011 eğitim-öğretim yılında da tümhızıyla devam edeceğiz.VERGİ GELİRLERİ İÇİNDEKİ DOLAYSIZ VERGİLERİN PAYININHESABINDA SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ DE DİKKATEALINMALIDIRTürkiye 2008 yılı için sosyal güvenlik primleri dahil olmak üzeretoplam vergi gelirleri içinde dolaysız vergilerin payı açısından yüzde53,9 oranıyla OECD ülkeleri arasında Meksika’dan sonra en düşükikinci ülke konumundadır. Dolaysız vergilerin toplam vergileriçindeki payı açısından OECD ortalaması yüzde 69,1 olup, bu oranMeksika’da yüzde 39,3, Polonya’da yüzde 61,8 ve Macaristan’dayüzde 62,8’dir.
  77. 77. 77Sosyal Güvenlik Primleri Dahil Dolaylı ve Dolaysız Vergilerin Payı(2008, %)83,078,076,675,675,574,974,874,373,472,972,271,671,271,170,970,169,968,768,467,665,864,263,463,463,462,962,861,853,939,317,023,424,424,525,125,225,726,627,127,828,428,828,929,129,930,131,331,632,434,235,836,636,636,637,137,238,246,160,722,00102030405060708090ABDİsviçreKanadaİtalyaFransaİspanyaBelçikaNorveçAvustralyaAvusturyaİsveçLüksemburgİngiltereAlmanyaJaponyaHollandaFinlandiyaÇekCumhuriyetiKoreDanimarkaYeniZelandaİzlandaYunanistanSlovakyaPortekizİrlandaMacaristanPolonyaTürkiyeMeksikaDolaysız Vergi Dolaylı VergiKaynak: OECDUluslararası mukayesede Türkiye’nin sıralamasının bu şekildeolması dolaylı vergiler tahsilatının diğer ülkelere göre fazlaolmasından değil, ülkemizde gelir ve kazançlar üzerinden yeterincevergi alınamamasından kaynaklanmaktadır.2009 yılı için sosyal güvenlik primleri hariç tutulduğunda ise,ülkemiz dolaysız vergilerin toplam vergiler içindeki payı açısındanyüzde 39,4 oranıyla OECD ülkeleri arasında en düşük üçüncü sıradaolup, bu oran Meksika’da yüzde 30,1, Slovakya’da yüzde 38,2 vePolonya’da yüzde 41,9 düzeyindedir.
  78. 78. 78Sosyal Güvenlik Primleri Hariç Dolaylı ve Dolaysız Vergilerin Payı(2008, %)77,473,472,671,467,466,965,864,664,363,363,161,161,060,560,359,559,358,254,954,554,353,245,644,944,443,641,939,438,230,122,626,627,428,632,633,134,235,435,736,736,938,939,039,539,740,540,741,845,145,545,746,854,455,155,656,458,160,661,869,90102030405060708090ABDAvustralyaKanadaİsviçreNorveçDanimarkaYeniZelandaİtalyaİngiltereBelçikaİsveçİzlandaFransaLüksemburgİspanyaKoreAvusturyaFinlandiyaİrlandaAlmanyaJaponyaHollandaPortekizMacaristanÇekCumhuriyetiYunanistanPolonyaTürkiyeSlovakyaMeksikaDolaysız Vergi Dolaylı VergiKaynak: OECDÜLKEMİZDE VERGİ YÜKÜ YÜKSEK DEĞİLDİRSosyal güvenlik primleri de dahil olmak üzere Türkiye, vergiyükü sıralamasında OECD ülkeleri arasında 2008 yılı için yüzde 23,5oranıyla Meksika’dan sonra en düşük ikinci sırada yer almaktadır.
  79. 79. 79Toplam Vergi Yükü* (GSYH’ye Oranı, 2008, %)48,347,144,343,243,142,942,842,140,138,337,536,636,536,436,035,734,934,533,032,231,330,829,429,328,328,326,926,623,520,40102030405060DanimarkaİsveçBelçikaİtalyaFransaAvusturyaFinlandiyaNorveçMacaristanLüksemburgHollandaÇekCumhuriyetiPortekizAlmanyaİzlandaİngilterePolonyaYeniZelandaİspanyaKanadaYunanistanAvustralyaİsviçreSlovakyaİrlandaJaponyaABDKoreTürkiyeMeksikaKaynak: OECD* Vergi Gelirleri + Sos.Güv.Prim.+ Mahalli İdareler Vergi GelirleriOECD ortalamasının yüzde 35,8 olduğu genel vergi yükükarşılaştırmasında Meksika yüzde 20,4 oranı ile son sırada olup, buoran Kore’de yüzde 26,6, ABD’de yüzde 26,9, İrlanda’da da yüzde28,3’tür. Buna rağmen ülkemizde bazı akaryakıt ürünlerinde vergiyükünün yüksek olması, genel vergi yükünün yüksek olduğudoğrultusunda bir algıya sebep olmaktadır. Zira OECD ülkeleriarasında benzin açısından yüzde 66,8 oranıyla en yüksek konumdaolan ülkemiz, motorinde de yüzde 57,1 oranıyla ikinci sırada yeralmaktadır.KAYITDIŞI EKONOMİ İLE MÜCADELE TEMEL ÖNCELİĞİMİZDİR.Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planınıgüncelliyoruz.Kayıt dışı ekonomi ile mücadele Hükümet Programının ve Gelirİdaresi Başkanlığı’nın öncelikli konularından birisidir. Kayıt dışıekonomi ile mücadeleye ilişkin yapılacak eylemlerin yer aldığı 2011–2013 dönemini kapsayacak yeni eylem planına ilişkin hazırlıklarısürdürüyoruz.
  80. 80. 80Merkezi Risk Analizi ve Katmanlaştırma (MERAK)Projesiyle riskli kurumlar vergisi mükelleflerini tespitediyoruz.Kısaca MERAK olarak adlandırdığımız Merkezi Risk Analizi veKatmanlaştırma projesini geliştirdik. Böylece kurumlar vergisimükelleflerinin iç ve dış kaynak verileri kullanılarak riskli olanlarınınbütünüyle istatistikî yöntemlere dayalı olarak tespit edilmesinisağladık. Proje kapsamında incelemeye sevk edilen mükelleflerininceleme sonuçlarına göre yaptığımız değerlendirmelerde modelintespitlerinde büyük başarı sağladığını gördük.KDV İadelerinde Risk Analizi Projesi uygulamasını hayatageçirdik. Bu sayede, iadeleri tek merkezden veotomasyona dayalı olarak değerlendiriyoruz.İade talep eden mükellefler üzerinde daha hızlı ve etkin birrisk analizi yapılarak haksız iadelerin engellenmesi amacıyla KDVİadesi Risk Analizi Projesi geliştirdik ve uygulamaya koyduk.E-fatura ile kayıtlı ekonomiye geçişi hızlandırıyoruz.E-fatura uygulamasının ülke çapında ve tüm mükelleflerdüzeyinde kullanılabilir hale getirilmesi ile bankacılık ve ödemesistemlerine entegrasyonu çalışmalarına devam ediyoruz.POS cihazıyla yapılan satış kayıtlarını takip ederekuyumsuzlukları tespit ediyoruz.POS cihazıyla yapılan satış kayıtları ile katma değer vergisibeyanlarını karşılaştırarak uyumsuzlukları tespit ediyoruz.Uyumsuzluk durumlarında mükellefleri öncelikle gönüllü uyumadavet ediyor, gönüllü uyum göstermeyenlerden izahatı yeterligörülmeyenleri incelemeye sevk ediyoruz.Bandrollü Ürün İzleme Sistemini uyguluyoruz.Bu sistem ile tütün mamulleri ve alkollü içkiler sektöründefaaliyet gösteren ithalatçılar, toptan satıcılar ile perakende satışnoktaları ve açık içki satış noktalarını kapsayan yaygın ve yoğun sahadenetimleri gerçekleştiriyoruz.
  81. 81. 81ÖTV Mevzuatında Yeni Kontrol ve DenetimMekanizmaları Geliştirdik.Özel Tüketim Vergisi mevzuatında akaryakıt harici petrolürünlerinden kaynaklı yasa dışı kullanımların önüne geçilmesiamacıyla yeni kontrol ve denetim mekanizmaları geliştirdik. Bumekanizmalar 10 numaralı yağ sorununun çözülmesine katkıdabulunacaktır. Ayrıca çıkardığımız bir genel tebliğ ile özel faturalısatışlarda; KDV’de ihracat istisnası uygulanmasına rağmen ÖTV’deböyle bir istisnanın uygulanmayacağına dair açıklama yaptık.DENETİM KAPASİTESİNİ ARTIRMAYA DEVAM EDİYORUZ.Vergi İnceleme ve Denetim Koordinasyon Kurulu’nuoluşturduk.Bakanlığın vergi inceleme ve denetim amaçlarına ulaşmasınısağlamak, vergi inceleme ve denetimleri ile raporlamaya ilişkinstandart, ilke, yöntem ve teknikleri geliştirmek, vergi inceleme vedenetim birimlerinin uygulayacağı yıllık vergi inceleme ve denetimplanını hazırlamak ve uygulamayı izlemek üzere Vergi İnceleme veDenetim Koordinasyon Kurulu oluşturduk.Gelir İdaresinin insan kaynaklarını güçlendiriyoruz vedenetim elemanı sayısını artırıyoruz.İnsan kaynaklarını güçlendirmek ve denetim elemanı sayısınıartırmak amacıyla 2010 yılında 750 vergi denetmen yardımcısı, 315gelir uzman yardımcısı aldık. Ayrıca, 2011 yılında da 1.500 vergidenetmen yardımcısı ve 3.000 gelir uzman yardımcısı almayıplanlıyoruz.Risk Analizi Merkezini kurduk.Vergi denetimlerinin ve incelemelerinin bilgisayar destekli,etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla Risk AnaliziMerkezini kurduk.Çeşitli kurum ve kuruluşlardan periyodik olarak alınan ve veritabanında muhafaza edilen bilgiler; Risk Analizi Merkezi tarafındananaliz edilerek, mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunun teşviki,etkin ve verimli denetim planlamalarının yapılması veuygulanmasında karar destek sağlanmaktadır.
  82. 82. 82TEKNOLOJİK ALTYAPIYI GÜÇLENDİRMEYE DEVAM EDİYORUZ.Gelir İdaresi Başkanlığında otomasyon kapsamınaalınmamış birim bırakmadık.Vergi dairesi işlemlerinin tümünün bilgisayarlarla yapılarakvergi dairesi çalışmalarında etkinlik ve verimliliğin artırılması vebilgisayar ortamında toplanan bilgilerden sağlıklı bir karar destek veyönetim bilgi sisteminin oluşturulması amacıyla geliştirilen vergidairesi uygulama yazılımlarını vergi mevzuatı değişiklikleri veyenilikleri doğrultusunda geliştiriyoruz.Artık vergi beyannamelerinin yüzde 99’unu elektronikortamda alıyoruz.Vergi beyannameleri ve beyanname ekinde istenen bildirim,bilanço gibi belgeleri internet üzerinden alarak, vergi dairelerinin işyükünü azalttık ve mükelleflere sunulan hizmet kalitesini arttırdık.Mükellefin hesap bakiyesinin güncel olarak izlenmesinisağlayacak Mükellef Cari Hesap Sistemini getiriyoruz.Mükelleflere ait tahakkuk ve tahsilat kayıtlarının bir aradagörünmesini ve mükellefin hesap bakiyesinin güncel olarakizlenmesini sağlayacak Mükellef Cari Hesap Projesinin analiz vetasarım çalışmalarını tamamladık, yazılım ve test çalışmalarınadevam ediyoruz.E-haciz uygulaması ile kamu alacağının takibinikolaylaştırdık.Vergi daireleri ile bankalar arasında e-haciz projesinin pilotuygulamasını anlaşma sağlanan 36 banka ile yürütmekteyiz. Projeyeilişkin yazılımlarda iyileştirmelere devam ediyoruz.E-defter uygulaması ile hem mükellefin hem de idareninişini kolaylaştırıyoruz.Mükelleflerin tutmak zorunda oldukları Yevmiye Defteri veDefter-i Kebirin elektronik ortamda oluşturulması, onaylanması vemuhafazasına yönelik “Elektronik Defter” projesinin hukuki veteknik altyapısını tamamlayarak projeyi önümüzdeki dönemdeuygulamaya koymayı hedefliyoruz.
  83. 83. 83İnternet Vergi Dairesinin kapsamını genişlettik.Yeni İnternet Vergi Dairesinde verilen hizmetlerin kapsamınıgenişlettik. Mükellef odaklı idare anlayışından hareketlemükelleflere internet üzerinden verilen hizmetlerin artırılmasınayönelik çalışmalara da yoğun bir şekilde devam edeceğiz.SONUÇSayın Başkan, Değerli Üyeler,Siyasi sorumluluk ve riskleri üstlenerek, geleceğin güçlüTürkiyesi için aldığımız kararların ne kadar doğru kararlar olduğunuhep beraber yaşayarak görmekteyiz.2002 yılından beri uyguladığımız reformlar sayesinde, hiçkuşkusuz ki, Türkiye ekonomisi eskiye göre çok daha güçlü ve dahadayanıklıdır.Ancak ihtiyatı elden bırakmayacak ve temel politikalarımızdanbiri haline getirdiğimiz yapısal reformlara kararlılıkla devamedeceğiz.Sayın Başkan, Değerli Üyeler,2011 Bütçesi’nin ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını,ülkemizin refah ve mutluluğuna katkı sağlamasını temenniediyorum.Yapacağınız yoğun ve yorucu çalışmalar için Hükümetim veşahsım adına sizlere tekrar teşekkürlerimi sunuyorum ve kolaylıklardiliyorum.Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki kadın-erkek, genç-yaşlıtüm halkımızın kahramanlıklarıyla yazılmış bir destan olanCumhuriyetimizin ilanının 87’nci yılını üç gün sonra coşkuylakutlayacağız. Aziz milletimizin ve sizlerin, yaklaşan CumhuriyetBayramını kutluyorum.Konuşmama burada son verirken, hepinizi saygıylaselamlıyorum.
  84. 84. EKLER
  85. 85. 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011DÜNYA ÜRET M 4,6 5,2 5,3 2,8 -0,6 4,8 4,2Geli mi Ekonomiler 2,7 3,0 2,7 0,2 -3,2 2,7 2,2Geli mekte Olan Ülkeler 7,3 8,2 8,7 6,0 2,5 7,1 6,4Kaynak: IMF, World Economic Outlook; October 2010Not: 2010 ve 2011 rakamları tahmindir.2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011DÜNYA T CARET HACM 7,8 8,9 7,4 2,9 -11,0 11,4 7,0HRACATGeli mi Ekonomiler 6,2 8,7 6,6 1,9 -12,4 11,0 6,0Geli mekte Olan Ülkeler 11,6 10,3 9,9 4,6 -7,8 11,9 9,1THALATGeli mi Ekonomiler 6,5 7,7 5,0 0,4 -12,7 10,1 5,2Geli mekte Olan Ülkeler 11,8 10,9 13,0 9,0 -8,2 14,3 9,9Kaynak: IMF, World Economic Outlook; October 2010(*) Mal ve Hizmet TicaretiNot: 2010 ve 2011 rakamları tahmindir.(Yıllık Yüzde De i im)EK : IDÜNYA ÜRET M(Yıllık Yüzde De i im)DÜNYA T CARET HACM (*)
  86. 86. EK : II2011H GT HGSYH (Milyon TL) 952.635 1.028.802 1.098.807 1.214.852BÜYÜME ORANI (Yüzde) -4,7 3,5 6,8 4,5GSYH DEFLATÖRÜ (Yüzde) 5,2 5,0 8,0 5,8TÜFE YILSONU (Yüzde)* 6,5 6,5 7,5 5,3HRACAT (Milyar Dolar) 102,1 107,5 111,7 127,0THALAT (Milyar Dolar) 140,9 153,0 177,5 199,5(*) TÜFE Yılsonu 2011 rakamı, OVP (2011-2013)den alınmı olan enflasyon tahmini olup, 2011 yılı için TCMB tarafındanaçıklanan enflasyon hedefi yüzde 5,5 düzeyindedir.Not: H = Hedef, GT=Gerçekle me TahminiTEMEL EKONOM K BÜYÜKLÜKLER20092010

×