Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
สมัชชาเครือขาย
ปฏิรูปการศึกษา
°Ò¹¡ÒþѲ¹Ò·ŒÍ§¶Ôè¹ÍÂÙ‹·ÕèâçàÃÕ¹
: ¡Ã³Õ âçàÃÕ¹à·ÈºÒÅÇÑ´»†ÒàÃäà Í.àÁ×ͧ ¨.ÃŒÍÂàÍç´
C
M
Y...
พิมพ์ครั้งแรก
กันยายน 2558
จำ�นวนพิมพ์
1,000 เล่ม
ผู้เขียน
สลิลทิพย์ เชียงทอง
ภาพประกอบ
อภิรัฐ วิทยสมบูรณ์
ออกแบบรูปเล่ม
อ...
คำ�นำ�คำ�นำ�
	 ด้วยแนวคิดที่ว่า“การจัดการศึกษาต้องน�ำไปสู่การเป็นคนดีมีอาชีพ
สุจริตเพื่อให้สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อ...
6
10
15
19
27
59
20
63
64
การจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่น
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น
การศึกษาเพื่อสั...
การจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่นการจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่น
โรงเรียนในท้องถิ่น เป็นการจัดการศึกษาเพื่อแก้ความเหลื่อมล�้ำ
ลดช่องว่าง ท�ำให้ทุกคนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพและมีความเสมอ...
9กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 ดังนั้น การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น จึง
เกิดขึ้นด้วย...
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็น
ฐานในการพัฒนาท้องถิ่น
การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็น
ฐานในการพัฒนาท้องถิ่น
11กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น (School
Based Managemen...
12 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 1.ให้มีกฎหมายการศึกษาท้องถิ่นหรือแก้ไขเพิ่มเติมให้ปรากฏการ
ศึกษาท้องถิ่นใน พ.ร.บ...
13กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 ดังนั้น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีสถานศึกษาในสังกัดต้องให้
ความมั่นใจ...
14 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 1.เสริมสร้างความเข้มแข็งของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้น
พื้นฐาน ให้สามารถเข้ามามีบทบา...
การศึกษาเพื่อสัมมาชีพการศึกษาเพื่อสัมมาชีพ
17กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 สัมมาชีพหมายถึงการประกอบอาชีพ ภายใต้กรอบอริยมรรคที่มี
สัมมาทิฐิเป็นตัวน�...
18 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 1) ต้องสร้างคุณค่าของการท�ำงาน เห็นการท�ำงานทุกชนิดเป็น
ของดีของมีค่า
	 2) การเร...
19กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ตั้งอยู่เลขที่ 11 ซ.7 ถนนเทวาภิบาล
ต.ในเมือง อ....
การจัดระบบบริหาร
โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร
การจัดระบบบริหาร
โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร
22 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร จัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้น
อนุบาล ถึง ระดับมัธยม...
23กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 • โรงเรียนผกากรอง กลุ่มอนุบาล
	 • โรงเรียนอินทนิล กลุ่มช่วงชั้นที่ 1 คือ...
24 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
ตัวแทนไปประชุมร่วมกับผู้อ�ำนวยการ ซึ่งเป็นตัวแทนไปรายงานสถานการณ์ที่
เกิดขึ้นในโรง...
25กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
ผลที่ได้จากการจัดระบบโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่
	 •เกิดระบบการติดตามเด็กตั...
26 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
การจัดระบบครูพ่อแม่คนที่สอง
	 นอกจากการจัดระบบการบริหารโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่
...
ฐานเรียนรู้ฐานเรียนรู้
29กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
การจัดการเรียนการสอน
	 แนวคิดการจัดการศึกษาของโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร เชื...
30 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร เป็นโรงเรียนที่มีความตื่นตัวพัฒนา
ตนเองตลอดเวลาครูทุกคน...
31กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 นอกจากนั้นโรงเรียนยังได้รับการสนับสนุนจากสาธารณสุข
จังหวัด ให้ความรู้เรื...
ธนาคารขยะ
	 จุดเริ่มของธนาคารขยะคือเมื่อก่อนโรงเรียนมีขยะเยอะมาก
เกิดจากร้านสวัสดิการที่โรงเรียนให้บุคคลภายนอกมาประมูลขายข...
• ขยะย่อยสลายได้ (ขยะอินทรีย์) คือ ขยะที่ย่อยสลายได้ง่าย
เช่น เศษผัก เศษผลไม้ เศษอาหาร ใบไม้ เศษเนื้อสัตว์ เป็นต้น
	 • ขยะ...
งานต่อ เช่น กระดาษแข็งก็จะน�ำไปท�ำอักษรเบลล์ ท�ำตัวอักษรจีน กล่อง
กระดาษแข็ง ก็จะน�ำไปเป็นกล่องใส่ของเล่น เป็นสื่อการเรียน...
เชิญให้โรงเรียนจัดตั้งธนาคารขยะในโรงเรียนด้วย นอกจากนั้น โรงเรียน
โดยสมาชิกธนาคารขยะและครูที่ปรึกษาได้ออกประชาสัมพันธ์ให้ช...
ขณะที่ในชุมชนก็มีโครงการหน้าบ้านหน้ามอง ซึ่งเป็นโครงการที่
เน้นให้ชุมชนรักษาสิ่งแวดล้อม รักษาความสะอาดหน้าบ้านและชุมชน การ...
38 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
โรงเรียนธนาคารสานฝันนักออมเงินวัยเยาว์
	 โรงเรียนธนาคารสานฝันนักออมเงินวัยเยาว์เป็...
39กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
	 การฝากเงินนั้น จะไม่เน้นการฝากเงินจ�ำนวนมาก แต่เน้นฝากทุก
วัน วันละน้อยๆ...
40 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
ระบบการจัดการเงินฝาก-ถอน เครื่องคิดเลข ตู้เก็บเอกสาร งบประมาณ
สนับสนุน 5,000 บาท
	...
41กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
ร้านตัดผมชาย - ลมโชยเรไร เกศา
	 เก้าอี้หนึ่งตัว กับกระจกบานเล็กๆ อยู่ตรงข้...
42 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
	 นอกจากจะเรียนรู้วิธีตัดผมแล้ว เด็กยังรู้วิธีรักษาอุปกรณ์ เช่น
แบตเตอร์เลี่ยน กรร...
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด

657 visualizaciones

Publicado el

ด้วยแนวคิดที่ว่า “การจัดการศึกษาต้องนำไปสู่การเป็นคนดี มีอาชีพ
สุจริตเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข” ไม่เพียงแต่การจัดการศึกษาไปเพื่อมุ่งเน้นให้ผู้เรียนทุกคนมีความเป็นเลิศทางวิชาการแต่เพียงอย่างเดียว โดยธรรมชาติแล้วมนุษย์แต่ละคนมีศักยภาพแตกต่างกัน

โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด ได้นำแนวคิดดังกล่าวมาจัดการเรียนรู้ให้แก่นักเรียน พัฒนาผู้เรียนด้วยการจัดกระบวนการเรียนรู้ผ่านฐานการเรียนรู้ที่หลากหลายทำให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะการเรียนรู้ที่นำไปใช้จริงและเกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีคิด การคิดวิเคราะห์ และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้าใจชีวิตยิ่งขึ้น

Publicado en: Educación
  • Sé el primero en comentar

ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด

  1. 1. สมัชชาเครือขาย ปฏิรูปการศึกษา °Ò¹¡ÒþѲ¹Ò·ŒÍ§¶Ôè¹ÍÂÙ‹·ÕèâçàÃÕ¹ : ¡Ã³Õ âçàÃÕ¹à·ÈºÒÅÇÑ´»†ÒàÃäà Í.àÁ×ͧ ¨.ÃŒÍÂàÍç´ C M Y CM MY CY CMY K
  2. 2. พิมพ์ครั้งแรก กันยายน 2558 จำ�นวนพิมพ์ 1,000 เล่ม ผู้เขียน สลิลทิพย์ เชียงทอง ภาพประกอบ อภิรัฐ วิทยสมบูรณ์ ออกแบบรูปเล่ม อินทิรา วิทยสมบูรณ์ ผู้สนับสนุนการจัดพิมพ์ สำ�นักงานประสานการพัฒนาสังคมสุขภาวะ (สปพส.) 126/146 ชั้น 4 อาคาร 10 ชั้น สถาบันบำ�ราศนราดูร ซอยติวานนท์ 14 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 โทร 0-2965-9531-3 โทรสาร 0-2965-9534 ดำ�เนินการผลิต Media for All, mediaforall.project@gmail.com ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด
  3. 3. คำ�นำ�คำ�นำ� ด้วยแนวคิดที่ว่า“การจัดการศึกษาต้องน�ำไปสู่การเป็นคนดีมีอาชีพ สุจริตเพื่อให้สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข” ไม่เพียงแต่ การจัดการศึกษาไปเพื่อมุ่งเน้นให้ผู้เรียนทุกคนมีความเป็นเลิศทางวิชาการ แต่เพียงอย่างเดียว โดยธรรมชาติแล้วมนุษย์แต่ละคนมีศักยภาพแตกต่างกัน โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด ได้น�ำแนวคิดดังกล่าวมา จัดการเรียนรู้ให้แก่นักเรียน พัฒนาผู้เรียนด้วยการจัดกระบวนการเรียนรู้ผ่าน ฐานการเรียนรู้ที่หลากหลายท�ำให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะการเรียนรู้ที่น�ำ ไปใช้จริงและเกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีคิด การคิดวิเคราะห์ และปรับเปลี่ยน พฤติกรรมอย่างเข้าใจชีวิตยิ่งขึ้น เนื้อหาที่เกิดจากกระบวนการถอดบทเรียนการจัดการเรียนรู้ของ บุคลากรครูและนักเรียน ได้น�ำเสนอไว้แล้วในหนังสือ “ฐานการพัฒนาท้อง ถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : กรณี โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด” ซึ่งเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสถานการณ์ ณ วันที่ได้เข้าไปจัดกระบวนการเท่านั้น ขณะที่โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ด�ำเนินการเพื่อพัฒนาต่อเนื่องอย่างไม่หยุด นิ่ง ในฐานะผู้ถอดบทเรียนและเรียบเรียงถ่ายทอดเรื่องราวที่เกิดขึ้น หวังเป็น อย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มนี้จะสร้างแรงบันดาลใจในการริเริ่มจัดการศึกษาเพื่อ พัฒนาผู้เรียนอย่างแท้จริง เชื่อมั่นและศรัทธา สลิลทิพย์ เชียงทอง กันยายน 2558
  4. 4. 6 10 15 19 27 59 20 63 64 การจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่น การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น การศึกษาเพื่อสัมมาชีพ โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร การจัดระบบบริหารโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ฐานการเรียนรู้ บทสรุปท้ายเล่ม รายชื่อผู้ให้ข้อมูล อ้างอิง สารบัญสารบัญ 6 10 15 19 27 60 20 64 63 60
  5. 5. การจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่นการจัดการศึกษาโดยองค์กรท้องถิ่น
  6. 6. โรงเรียนในท้องถิ่น เป็นการจัดการศึกษาเพื่อแก้ความเหลื่อมล�้ำ ลดช่องว่าง ท�ำให้ทุกคนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพและมีความเสมอภาค โดยมีองค์กรปกครองท้องถิ่นส่งเสริมให้เกิดการจัดการศึกษาที่สร้างการ เรียนรู้และไม่แยกคนออกจากชุมชน โดยให้ความส�ำคัญกับการศึกษาของ ชุมชน หรือชุมชนคือโรงเรียน เป็นฐานที่ใหญ่ที่สุด ไม่ใช่การศึกษาใน โรงเรียน แต่เป็นการเรียนรู้ร่วมกันในชุมชน เพราะท้องถิ่นมีต้นทุนทาง สังคมที่ดี อีกทั้งผู้บริหารท้องถิ่นอยู่ใกล้ชิดชุมชน และสามารถใช้พื้นที่ ชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้ เป็นการสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่หลากหลาย ขณะเดียวกันความเป็นท้องถิ่นสามารถท�ำให้โรงเรียนสร้าง เอกภาพในการบริหารการศึกษาที่มีอัตลักษณ์ มีความเป็นท้องถิ่น ให้ท�ำ เป็น คิดเป็น อยู่ร่วมกันเป็น ทุกคนเป็นทั้งครูและนักเรียน จึงมีครูและ แหล่งเรียนรู้มากมาย ดังนั้น ท้องถิ่นจึงสามารถจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนา เศรษฐกิจ คือ ประกอบสัมมาชีพได้ ดัดแปลงปรับปรุงต่อยอดได้ จิตใจ คือ ความรักความเมตตาต่อกัน ลดละความเห็นแก่ตัว เพิ่มความเห็นแก่ส่วน รวม สังคม คือ การอยู่ร่วมกันด้วยดี วัฒนธรรม คือ ภูมิปัญญาดั้งเดิมที่ ดีมีประโยชน์ถ่ายทอดต่อๆ ไป และสามารถพัฒนาให้เหมาะแก่กาลสมัย สิ่งแวดล้อม คือ บ�ำรุงรักษาเพิ่มเติมสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ให้เกื้อกูลต่อชีวิตและการอยู่ร่วมกัน สุขภาพ สามารถดูแลรักษาสุขภาพ ให้มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทั้งทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปัญญา ประชาธิปไตย ทุกคนมีความเสมอภาค มีภารดรภาพ มีการรวมตัวร่วมคิด ร่วมท�ำ มีส่วนร่วมในการท�ำแผนชุมชน และขับเคลื่อนแผนชุมชนที่ร่วมกัน ท�ำขึ้นมา (ประเวศ วะสี) โรงเรียนในท้องถิ่น เป็นการจัดการศึกษาเพื่อแก้ความเหลื่อมล�้ำ ลดช่องว่าง ท�ำให้ทุกคนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพและมีความเสมอภาค โดยมีองค์กรปกครองท้องถิ่นส่งเสริมให้เกิดการจัดการศึกษาที่สร้างการ เรียนรู้และไม่แยกคนออกจากชุมชน โดยให้ความส�ำคัญกับการศึกษาของ ชุมชน หรือชุมชนคือโรงเรียน เป็นฐานที่ใหญ่ที่สุด ไม่ใช่การศึกษาใน โรงเรียน แต่เป็นการเรียนรู้ร่วมกันในชุมชน เพราะท้องถิ่นมีต้นทุนทาง สังคมที่ดี อีกทั้งผู้บริหารท้องถิ่นอยู่ใกล้ชิดชุมชน และสามารถใช้พื้นที่ ชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้ เป็นการสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่หลากหลาย ขณะเดียวกันความเป็นท้องถิ่นสามารถท�ำให้โรงเรียนสร้าง เอกภาพในการบริหารการศึกษาที่มีอัตลักษณ์ มีความเป็นท้องถิ่น ให้ท�ำ เป็น คิดเป็น อยู่ร่วมกันเป็น ทุกคนเป็นทั้งครูและนักเรียน จึงมีครูและ แหล่งเรียนรู้มากมาย ดังนั้น ท้องถิ่นจึงสามารถจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนา เศรษฐกิจ คือ ประกอบสัมมาชีพได้ ดัดแปลงปรับปรุงต่อยอดได้ จิตใจ คือ ความรักความเมตตาต่อกัน ลดละความเห็นแก่ตัว เพิ่มความเห็นแก่ส่วน รวม สังคม คือ การอยู่ร่วมกันด้วยดี วัฒนธรรม คือ ภูมิปัญญาดั้งเดิมที่ ดีมีประโยชน์ถ่ายทอดต่อๆ ไป และสามารถพัฒนาให้เหมาะแก่กาลสมัย สิ่งแวดล้อม คือ บ�ำรุงรักษาเพิ่มเติมสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ให้เกื้อกูลต่อชีวิตและการอยู่ร่วมกัน สุขภาพ สามารถดูแลรักษาสุขภาพ ให้มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทั้งทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปัญญา ประชาธิปไตย ทุกคนมีความเสมอภาค มีภารดรภาพ มีการรวมตัวร่วมคิด ร่วมท�ำ มีส่วนร่วมในการท�ำแผนชุมชน และขับเคลื่อนแผนชุมชนที่ร่วมกัน ท�ำขึ้นมา (ประเวศ วะสี)
  7. 7. 9กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด ดังนั้น การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น จึง เกิดขึ้นด้วยแนวคิดที่ว่า “การจัดการศึกษาต้องน�ำไปสู่การเป็นคนดี มีอาชีพ สุจริตเพื่อให้สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข”ทั้งสังคมไทย และสังคมโลกไม่ใช่เป็นการจัดการศึกษาไปเพื่อมุ่งเน้นให้ผู้เรียนทุกคนมีความ เป็นเลิศทางวิชาการแต่เพียงอย่างเดียว เพราะโดยธรรมชาติแล้วมนุษย์แต่ละ คนจะมีศักยภาพหรืออัจฉริยภาพที่แตกต่างกัน การจัดการศึกษาที่มุ่งเน้นสู่ความเป็นเลิศทางด้านวิชาการแต่เพียง อย่างเดียวยังเป็นการจัดการศึกษาที่ตอบสนองตอบความต้องการเฉพาะกลุ่ม ผู้เรียนที่มีศักยภาพหรืออัจฉริยภาพด้านวิชาการแต่เพียงกลุ่มเดียวเท่านั้น โดยไม่ให้ความส�ำคัญต่อการจัดการศึกษาเพื่อตอบสนองความต้องการของ กลุ่มผู้เรียนที่มีศักยภาพหรืออัจฉริยภาพด้านอื่นๆ ท�ำให้ผู้เรียนกลุ่มนี้ไม่ได้รับ การพัฒนาเต็มตามศักยภาพและถูกบังคับให้เรียนรู้เพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศด้าน วิชาการ ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ยาก หรืออาจเป็นไปไม่ได้เลย เท่ากับเป็นการ ท�ำร้ายกลุ่มผู้เรียนที่มีศักยภาพหรืออัจฉริยภาพด้านอื่นๆ ที่ไม่ใช่ด้านวิชาการ เพราะกลุ่มผู้เรียนเหล่านี้จะไม่มีความเป็นเลิศในด้านใดทั้งสิ้นเลย เมื่อจบการ ศึกษาขั้นพื้นฐานไปแล้ว เมื่อไม่มีโอกาสได้เรียนต่อก็จะไม่มีความรู้ที่จะน�ำไปใช้ ในการประกอบอาชีพได้ กลายเป็นแรงงานไร้ฝีมือ ประกอบกับผู้เรียนของ โรงเรียนในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นส่วนใหญ่มีฐานะยากจน มักไม่มี โอกาสได้เรียนต่อ ดังนั้น การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียนในสังกัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องสามารถตอบสนองต่อความต้องการของผู้ เรียนทุกคนเพื่อให้ผู้เรียนได้ค้นพบศักยภาพหรืออัจฉริยภาพของตนเองอันจะ ส่งผลให้ประชาชนในท้องถิ่นเป็นคนดี มีอาชีพสุจริตสามารถด�ำรงชีวิตอยู่ใน ท้องถิ่นได้อย่างมีความสุข โดยไม่ต้องอพยพย้ายถิ่นฐานไปท�ำงานในเมืองใหญ่ หรือเมืองอุตสาหกรรม ทิ้งให้เด็กและคนชราอยู่ในท้องถิ่นตามล�ำพัง ท�ำให้ ครอบครัวขาดความอบอุ่น และชุมชนท้องถิ่นขาดความเข้มแข็ง ขาดพลังใน การขับเคลื่อนการพัฒนาท้องถิ่นให้เจริญก้าวหน้าได้ (สุวรรณ พิณตานนท์)
  8. 8. การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็น ฐานในการพัฒนาท้องถิ่น การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็น ฐานในการพัฒนาท้องถิ่น
  9. 9. 11กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น (School Based ManagementforLocalDevelopment: SBMLD) หมายถึงการ บริหารจัดการศึกษาที่ใช้โรงเรียนเป็นศูนย์การจัดการศึกษาตลอดชีวิตสู่ ความเป็นเลิศตามศักยภาพหรืออัจฉริยภาพของของผู้เรียน (นักเรียน /เด็ก เยาวชนและประชาชนในท้องถิ่น) ทั้งการศึกษาในระบบ นอกระบบ และ ตามอัธยาศัย โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน อันจะส่งผลให้ ประชาชนในท้องถิ่นเป็นคนดี มีอาชีพสุจริตสามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในท้องถิ่น ได้อย่างมีความสุข การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น เป็นการบริหารจัดการศึกษาที่สนองตอบนโยบายการจัดการศึกษา ของชาติ ซึ่งปรากฏตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (สุวรรณ พิณตานนท์) ผู้บริหารโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะ โรงเรียนที่มีการถ่ายโอนจากกระทรวงศึกษาธิการมาสังกัดองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดได้มีการจัดตั้งสมาคมผู้บริหารโรงเรียนสังกัดองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดแห่งประเทศไทย (ส.บ.อ.ท.) มีแนวคิดในการที่จะพัฒนา คุณภาพการศึกษาของท้องถิ่นได้มีการด�ำเนินการขับเคลื่อนปฏิรูปการ ศึกษาของท้องถิ่น และได้เข้าร่วมเป็นสมัชชาเครือข่ายปฏิรูปการศึกษา 9 เครือข่าย พร้อมกับจัดประชุมสัมมนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้หลายครั้งและน�ำ เสนอต่อผู้เกี่ยวข้องเป็นล�ำดับ ดังนี้
  10. 10. 12 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : 1.ให้มีกฎหมายการศึกษาท้องถิ่นหรือแก้ไขเพิ่มเติมให้ปรากฏการ ศึกษาท้องถิ่นใน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติอย่างชัดเจน 2.การกระจายอ�ำนาจให้สถานศึกษาเพื่อความสะดวกคล่องตัวใน การบริหารจัดการ โดยเฉพาะกฎระเบียบ ด้านการเงิน พัสดุที่ใช้เช่นเดียว กับหน่วยงานกอง/ส�ำนักในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ท�ำให้เกิดความยุ่ง ยาก ใช้เวลามาก หาบุคลากรที่จะท�ำหน้าที่ยาก เป็นต้น ดังนั้น หากมีกฎ ระเบียบที่ยืดหยุ่น หรืออ�ำนวยความสะดวกให้สถานศึกษามากขึ้น จะช่วย ให้สนับสนุนให้เกิดความส�ำเร็จ 3.รัฐบาลต้องก�ำหนดให้การปฏิรูปการศึกษาท้องถิ่นเป็นวาระ แห่งชาติ 4.ให้มีการแก้ไข พ.ร.บ.ข้าราชการท้องถิ่น ให้ข้าราชการและ พนักงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาของท้องถิ่น เป็นบุคลากร ทางการศึกษา ตาม พ.ร.บ.ครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2542 เป็น การสร้างขวัญก�ำลังใจให้ฝ่ายสนับสนุนการศึกษามากขึ้น 5.ก�ำหนดการสนับสนุนการศึกษาท้องถิ่น โดยให้ท้องถิ่นจัดสรร งบประมาณเพิ่มเติมให้ด้านการศึกษาเป็นร้อยละ 20 ของเงินงบประมาณ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นๆ โดยก�ำหนดเป็นกฎหมาย หรือ ระเบียบ เพื่อให้การพัฒนามีความต่อเนื่อง และไม่ต้องกังวลกับผู้บริหาร การเมืองท้องถิ่นที่เข้ามาด�ำรงต�ำแหน่งในแต่ละสมัย ข้อเสนอในลักษณะยุทธศาสตร์เพื่อ การจัดการศึกษาท้องถิ่นที่มีคุณภาพ
  11. 11. 13กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด ดังนั้น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีสถานศึกษาในสังกัดต้องให้ ความมั่นใจว่าเด็ก เยาวชนที่ได้รับการศึกษาแล้ว จะมีความรู้ความสามารถ มีมาตรฐานเกิดคุณภาพ สามารถประกอบอาชีพที่สุจริต เป็นที่ต้องการ ของสังคม ชุมชน และต้องได้รับการพัฒนาเต็มศักยภาพทุกคน อย่างหลาก หลาย จึงได้ก�ำหนดนวัตกรรมการจัดการศึกษาที่เรียกว่า การบริหารโดยใช้ โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น (School Based Management for Local Development: SBMLD) ดังปรากฏแนวทางต่อไปนี้
  12. 12. 14 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : 1.เสริมสร้างความเข้มแข็งของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้น พื้นฐาน ให้สามารถเข้ามามีบทบาทในการจัดการศึกษาของโรงเรียนได้ อย่างแท้จริง ทั้งนี้ เพื่อให้การจัดการศึกษาของโรงเรียนสามารถแก้ไขปัญหา และสนองตอบความต้องการของประชาชนในท้องถิ่น 2. จัดการศึกษาในระบบ โดยการส่งเสริม สนับสนุนให้โรงเรียน จัดการเรียนการสอนที่ท�ำให้ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดีและได้รับ การพัฒนาหรือส่งเสริมให้มีความเป็นเลิศตามอัจฉริยภาพของผู้เรียนแต่ละ คน จนสามารถน�ำไปประกอบอาชีพในท้องถิ่นได้ 3. จัดการศึกษานอกระบบ โดยการส่งเสริม สนับสนุนให้โรงเรียน จัดการฝึกอบรมให้ความรู้ตามความต้องการของเด็ก เยาวชน และ ประชาชนในท้องถิ่นเพื่อให้มีทักษะชีวิตและมีอาชีพที่สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ ในท้องถิ่นอย่างมีความสุข 4.จัดการศึกษาตามอัธยาศัยโดยการส่งเสริมสนับสนุนให้โรงเรียน จัดหาแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลายตามความต้องการของเด็ก เยาวชน และ ประชาชนในท้องถิ่น เพื่อเปิดโอกาสให้เด็ก เยาวชน และประชาชนได้เรียน รู้ตามความต้องการและตามศักยภาพของแต่ละบุคคล จนสามารถน�ำไป ประกอบอาชีพและสามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในท้องถิ่นได้อย่างมีความสุข แนวทางการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็น ฐานในการพัฒนาท้องถิ่น
  13. 13. การศึกษาเพื่อสัมมาชีพการศึกษาเพื่อสัมมาชีพ
  14. 14. 17กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด สัมมาชีพหมายถึงการประกอบอาชีพ ภายใต้กรอบอริยมรรคที่มี สัมมาทิฐิเป็นตัวน�ำหากกล่าวให้เห็นภาพที่ชัดเจนขึ้นจะหมายความถึงการ ท�ำมาหากินโดยไม่ได้เอาก�ำไรสูงสุดเป็นตัวตั้ง หรือเป็นเป้าหมายสุดท้าย และต้องค�ำนึงถึงความเป็นธรรมทางสังคม กล่าวคือความสุขของตน และ คนท�ำงาน รวมถึงประโยชน์ของผู้บริโภค และผู้รับบริการเป็นหลัก โดยไม่ กระทบต่อสิ่งแวดล้อมและไม่มุ่งไปกระตุ้นตัณหาอันเป็นเหตุแห่งทุกข์ (มูลนิธิสัมมาชีพ) สัมมาชีพจึงเป็นทั้งเศรษฐกิจจิตใจสังคม สิ่งแวดล้อมและศีลธรรม พร้อมกันไปอย่างบูรณาการ ฉะนั้น ยิ่งมีสัมมาชีพกันมากเท่าใด เศรษฐกิจ จิตใจสังคมสิ่งแวดล้อมจะยิ่งดีขึ้น ต่างจากจีดีพีเมื่อจีดีพีดีขึ้นอย่างอื่นอาจ จะไม่ดีขึ้นเป็นเงาตามตัวเพราะจีดีพีเป็นการวัดแบบแยกส่วนฉะนั้นการมี สัมมาชีพเต็มพื้นที่จึงเป็นการวัดพัฒนาที่ดีกว่าจีดีพี สัมมาชีพเต็มพื้นที่จึง เป็นรากฐานของความร่มเย็นเป็นสุข การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะ การเตรียมความพร้อมสู่อาชีพ การใช้ชีวิตเมื่อจบการศึกษาจึงมีความจ�ำเป็น การจัดการศึกษาจึงต้องมี หลายภาคส่วนเข้ามาร่วมด้วย ครู ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้ปกครอง ชุมชน ท้องถิ่น ประชาคมท้องถิ่น หน่วยงานรัฐในท้องถิ่น ภาคเอกชน ฯลฯ สร้างการเรียนรู้ใหม่ๆ ใช้ความรู้และผู้รู้ที่มีอยู่ในชุมชนท้องถิ่น เรียกได้ว่า เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างกว้างขวาง ไม่เพียงแต่ความรู้ในต�ำราและการ ถ่ายทอดจากครูผู้สอนทางเดียวเท่านั้น และเน้นการปฏิบัติจริง สรุปการ ปฏิบัติเพื่อการพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้น มีรายได้พอสมควร เมื่อโรงเรียน จัดหลักสูตรสัมมาชีพและเปิดโอกาสให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะชีวิตและ ทักษะการท�ำงาน โดยค�ำนึงถึงหลักการดังต่อไปนี้
  15. 15. 18 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : 1) ต้องสร้างคุณค่าของการท�ำงาน เห็นการท�ำงานทุกชนิดเป็น ของดีของมีค่า 2) การเรียนรู้ต้องเรียนรู้จากการท�ำงาน ใช้การท�ำงานเป็น เครื่องมือเรียนรู้ ให้ท�ำงานเป็น สู้งานหนัก และรับผิดชอบ 3) เรียนรู้ให้คิดเป็น อยู่ร่วมกันเป็น จัดการเป็น สร้างความรู้และ จัดการความรู้เป็น การศึกษาไทยจ�ำกัดความรู้เฉพาะในต�ำราเรียน อยู่ในโลกแคบๆ ห้องสี่เหลี่ยมมานาน เรียนด้วยการท่องจ�ำเพื่อสอบแข่งขันมานานมาก ไม่ สามารถบูรณาการความรู้กับการใช้ชีวิตประจ�ำวัน จนเกิดวิกฤติการศึกษา ซึ่งส่งผลกระทบต่อการพัฒนาสังคมโดยรวม ฉะนั้น ข้อเสนอต่อแนวทาง การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการพัฒนาท้องถิ่น จึงเป็นแนวทางที่ ส่งเสริมให้เกิดการศึกษาเพื่อสัมมาชีพ เรียนรู้จากการปฏิบัติจริง เกิดการ พัฒนาสติปัญญา ทักษะการคิดวิเคราะห์ การวางแผน การแก้ปัญหา การ ท�ำงานร่วมกัน เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กทุกคนได้ศึกษาเรียนรู้และพัฒนา ศักยภาพตนเองอย่างเท่าเทียม โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร สังกัดเทศบาลเมืองร้อยเอ็ด จังหวัด ร้อยเอ็ด เป็นกรณีศึกษาของการจัดการศึกษาเพื่อสัมมาชีพและน�ำแนวคิด เศรษฐกิจพอเพียงมาจัดฐานการเรียนรู้ที่พัฒนาผู้เรียน ซึ่งขอน�ำเสนอ ดัง ต่อไปนี้
  16. 16. 19กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ตั้งอยู่เลขที่ 11 ซ.7 ถนนเทวาภิบาล ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ร้อยเอ็ด สังกัดเทศบาลเมืองร้อยเอ็ด อ�ำเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด เมื่อปี พ.ศ. 2499 หลวงปู่บุญญสิทธิโสภณ เจ้าอาวาสวัด ป่าเรไร เป็นผู้ริเริ่มสร้างโรงเรียนในที่ดินของวัดโดยแบ่งพื้นที่วัดประมาณ 2 ไร่กว่าๆ โดยหวังจะให้ชุมชนช่วยกันดูแล เมื่อโรงเรียนวัดป่าเรไร เปิด มาได้ปีที่ 10 ประสบกับปัญหาด้านครูผู้สอน จึงได้โอนความรับผิดชอบ ให้กับเทศบาลร้อยเอ็ด ดังนั้นแล้ว เทศบาลร้อยเอ็ดจึงได้เข้ามาบริหาร โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ตั้งแต่ปี วันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2511 เป็นต้นมา และเทศบาลได้เข้ามาบริหารจัดการทั้งงบประมาณในด้านการสร้างอาคาร อุปกรณ์การเรียนการสอน การจ้างครูผู้สอน ซึ่งเทศบาลจะเปิดสอบเองและ มีบางส่วนได้ย้ายจากสังกัด สพฐ. มาอยู่สังกัดเทศบาล เนื่องจากอาจารย์ บางท่านต้องการที่จะย้ายกลับมาสอนที่บ้านเดิม โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร
  17. 17. การจัดระบบบริหาร โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร การจัดระบบบริหาร โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร
  18. 18. 22 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร จัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้น อนุบาล ถึง ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นปัจจุบันมีผู้อ�ำนวยการสถานศึกษาคือ นางธนิตา กุลสุวรรณ รองผู้อ�ำนวยการสถานศึกษา 2 คน คือ นางบุญศรี บรรเลงการ และนายจักรกฤษณ์ ถินค�ำเชิด พนักงานครูและบุคลากรทาง การศึกษา จ�ำนวน35 คน นักการภารโรง จ�ำนวน 2 คนจ�ำนวนผู้เรียน700 คน โรงเรียนได้จัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 โดยมีจุดเน้นในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้เป็นคนดี คนเก่ง อยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ได้น้อมน�ำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงบูรณาการในการจัดการเรียนรู้ทั้ง 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ รวมทั้ง กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะชีวิต ทักษะการคิด อย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย และส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะการใช้ภาษา อังกฤษในการสื่อสารเพื่อเตรียมความพร้อมสู่ประชาคมอาเซียน หลักการ บริหารจัดการ เพื่อให้คุณครูได้รู้จักเด็กและดูแลเด็กได้ทั่วถึงจึงได้จัดระบบ บริหารโรงเรียนแบบกระจายอ�ำนาจในรูปแบบโรงเรียนเล็กในโรงเรียน ใหญ่ ซึ่งผู้อ�ำนวยการธนิตา กุลสุวรรณ เป็นผู้ริเริ่มด�ำเนินการ โดยได้แนวคิด มาจากการปลูกป่า ที่ไม่สามารถปลูกต้นไม้ทีเดียวให้เต็มป่าได้ ต้องหาวิธี การ ปลูกต้นไม้ใหญ่ก่อน และกระจายเมล็ด เมื่อไม้ใหญ่ออกผล เมล็ดก็จะ ตกลงดินแล้วเกิดเป็นไม้ใหญ่ต่อไปเรื่อยๆซึ่งจะสร้างร่มเงาแผ่กิ่งก้านสาขา เป็นที่พักอาศัย ให้ความร่มเย็น กับสิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่เข้ามาอาศัยอย่างทั่ว ถึงและยั่งยืนตลอดไป ซึ่งมีการแบ่งกลุ่มเป็น 4 โรงเรียนเล็ก ดังนี้
  19. 19. 23กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด • โรงเรียนผกากรอง กลุ่มอนุบาล • โรงเรียนอินทนิล กลุ่มช่วงชั้นที่ 1 คือ ประถมศึกษาปีที่ 1 – 3 • โรงเรียนพวงชมพู กลุ่มช่วงชั้นที่ 2 คือ ประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 • โรงเรียนชัยพฤกษ์ กลุ่มช่วงชั้นที่ 3 คือ มัธยมศึกษาปีที่ 1 – 3 แต่ละโรงเรียนจะเลือกครูใหญ่1คนและจะมีการจัดประชุมภายใน กลุ่มโรงเรียนเพื่อดูแลเด็กรับรู้สถานการณ์ของเด็กทุกคนเด็กๆก็จะจดจ�ำ ครูของพวกเขาได้ และจะเรียกครูโรงเรียนผกากรอง ครูโรงเรียนอินทนิล ครูโรงเรียนพวงชมพู และครูโรงเรียนชัยพฤกษ์ การจัดกลุ่มบริหารเช่นนี้ เป็นการหนุนช่วยในการจัดการเรียนการสอนเมื่อมีครูติดภารกิจ ไม่สามารถสอนในชั่วโมง/วิชานั้นได้ และครูใหญ่ของโรงเรียนเล็กจะเป็น
  20. 20. 24 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : ตัวแทนไปประชุมร่วมกับผู้อ�ำนวยการ ซึ่งเป็นตัวแทนไปรายงานสถานการณ์ที่ เกิดขึ้นในโรงเรียนเล็ก ทั้งงานวิชาการ งานกิจกรรม และพัฒนาการพฤติกรรม ของเด็กที่อยู่ในความรับผิดชอบของครูโรงเรียนเล็กเพื่อโรงเรียนจะได้ช่วย เหลือและพัฒนาเด็กได้ตรงตามศักยภาพ ทั้งการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาจุด เด่นในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นจุดความสามารถศักยภาพที่เด็กเป็นหรือพัฒนา การล่าช้าด้านวิชาการของเด็ก เมื่อพบแล้วต้องหนุนเสริมด้านใด หรือค้นหา ศักยภาพด้านอื่นๆ ที่เด็กมีเพื่อพัฒนาเด็กทั้งหมดของโรงเรียนเทศบาลวัดป่า เรไร ให้เติบโตเป็นพลเมืองของสังคมที่มีคุณภาพ โครงการโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่ แก้ปัญหาและจัดระบบความ เป็นระเบียบเรียบร้อยได้ เช่น การจัดกลุ่มรับประทานอาหารกลางวัน การเข้า แถว การแปรงฟัน การจัดกิจกรรมก่อนบ่ายคลายเครียด การพัฒนาเด็กให้ เป็นไปตามวัยและศักยภาพที่ค้นพบ และโดยปกติการเข้าแถวก่อนเข้าเรียน ผู้อ�ำนวยการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายการพูดอบรมส่วนรวม ก็จะปรับเป็นการ อบรมย่อยโดยจะมอบหมายให้ครูนักพัฒนาประจ�ำวันเป็นผู้รับผิดชอบใน การอบรมเด็กโรงเรียนเล็ก ขณะที่นักเรียนก็จัดเป็นกลุ่มนักพัฒนาประจ�ำวัน เช่นกัน จากการเปลี่ยนค�ำเรียกจากครูเวรเป็นครูนักพัฒนา แม้ว่ายังคงปฏิบัติ ภารกิจเดิม แต่ได้ผลงานที่ต่างกัน เกิดการบริหารจัดการดีขึ้น เพราะค�ำว่า “พัฒนา” คือ ต้องดีขึ้นกว่าเดิม
  21. 21. 25กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด ผลที่ได้จากการจัดระบบโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่ •เกิดระบบการติดตามเด็กตั้งแต่ผกากรอง1ผกากรอง2(อนุบาล 1 อนุบาล 2) คุณครูรู้จักเด็กทุกคนเป็นอย่างดี และเมื่อเด็กเปลี่ยนช่วงชั้น เรียนไปอยู่ระดับอินทนิล ก็จะเกิดการส่งต่อเด็กให้คุณครูในชั้นที่สูงขึ้นเกิด การแลกเปลี่ยนข้อมูลกันเพื่อจะหนุนช่วยเด็กได้เต็มศักยภาพ • เกิดวงคุยตามธรรมชาติ ทุกสถานที่ ทุกเวลา คุณครูคุยปรึกษา หารือสถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับโรงเรียนเล็กได้ทั้งหมด โดยไม่จ�ำเป็นต้องรอ ให้น�ำเสนอในห้องประชุม ขณะเดียวกันก็ท�ำให้เกิดการลดการประชุมซ�้ำ ซ้อน • การสร้างระบบโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่ ไม่ได้เป็นการสร้าง ฐานอ�ำนาจของโรงเรียนเล็ก แต่เป็นการอุดช่องโหว่ของระบบการบริหาร จัดการโรงเรียน คุณครูทุกคนมีโอกาสขึ้นเป็นครูใหญ่ในโรงเรียนเล็กโดย เวียนกันปีละหนึ่งคน • เป็นการพัฒนาศักยภาพของการบริหารจัดการของครูทุกคน อีก ทั้งครูในกลุ่มโรงเรียนเล็กจะได้หนุนช่วยกันได้ทั้งการช่วยสอนเมื่อครูคนใด คนหนึ่งติดธุระ หรือออกไปประชุมข้างนอก ซึ่งสามารถทดแทนกันได้ การ บริหารจัดโดยใช้ฐานการบริหารโรงเรียนเล็กเป็นการเรียนรู้และพัฒนา ตนเองของคุณครูได้อย่างเต็มศักยภาพ
  22. 22. 26 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : การจัดระบบครูพ่อแม่คนที่สอง นอกจากการจัดระบบการบริหารโรงเรียนเล็กในโรงเรียนใหญ่ ซึ่งเป็นระบบการดูแลตามช่วงชั้นแล้ว ผู้อ�ำนวยการยังได้ริเริ่มโครงการพ่อ แม่คนที่สอง เมื่อปี 2549 คือ จะมีการแบ่งลูกดูแลตั้งแต่ชั้นอนุบาล ครูทุก คนจะมีลูกคนที่สองเริ่มจากชั้นเรียนของตนเองก่อน เมื่อเด็กเลื่อนชั้นเรียน ก็จะกลายเป็นลูกคนรอง ส่วนเด็กที่เลื่อนขึ้นมาก็จะรับเป็นลูกคนใหม่แทน และจะดูแลเด็กจนจบมัธยม 3 เด็กจะเรียกคุณพ่อ คุณแม่ สร้างความ อบอุ่นและความรู้สึกปลอดภัยเมื่ออยู่ในโรงเรียน การสร้างระบบครูพ่อแม่ เป็นการดูแลเด็กในโรงเรียนอย่างใกล้ชิด รู้จักเด็กอย่างแท้จริง เด็กจะเข้า มาหาใกล้ชิดพูดคุยกันหรือเมื่อพบปัญหาเช่นเด็กขาดเรียนหรือลืมน�ำเงิน มาก็จะมายืมครูพ่อแม่ แล้วคืนภายหลัง ครูพ่อแม่คนที่สองจะติดตามเยี่ยม บ้านพบปะผู้ปกครองเพื่อรับทราบปัญหา และหาทางแก้ไขร่วมกัน เช่น มี เพื่อนร่วมชั้นได้มาฟ้องครูว่ามีเพื่อนร่วมห้องไม่ได้เพื่อนท�ำความสะอาด ห้องเรียนในช่วงเช้า เมื่อครูและเพื่อนได้ไปเยี่ยมบ้าน จึงรู้ว่าบ้านไกลมาก จึงมาคุยกันและให้เพื่อนช่วยตอนเย็นแทน เมื่อเราเข้าใจกันก็จะเกิดความ เห็นใจครูเข้าใจเด็กเพื่อนเข้าใจเพื่อนเด็กได้เรียนรู้ตนเองและความมีน�้ำใจ ของเพื่อน ขณะที่ครูก็ได้สร้างความสัมพันธ์กับผู้ปกครอง วิธีการจัดระบบ ครูพ่อแม่คนที่สองท�ำให้เด็กกล้าที่จะเข้าหาครู เพราะครูได้ท�ำหน้าที่พ่อแม่ ที่ปรึกษา สามารถแก้ปัญหาของการรับรู้เด็กทุกคนอย่างเท่าทัน การจัด ระบบครูพ่อแม่จะสร้างความใกล้ชิดเด็กยิ่งขึ้น
  23. 23. ฐานเรียนรู้ฐานเรียนรู้
  24. 24. 29กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด การจัดการเรียนการสอน แนวคิดการจัดการศึกษาของโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร เชื่อว่า การศึกษาไม่ใช่การเรียนในห้องเรียนอย่างเดียวการศึกษาจะต้องพัฒนาให้ เด็กออกไปสู่โลกภายนอกได้ เด็กต้องมีทั้งความรู้วิชาการและทักษะชีวิต และเด็กจ�ำเป็นต้องเรียนรู้ทักษะชีวิตผ่านชีวิตประจ�ำวันเพราะทักษะชีวิต จะกลายเป็นวิถีชีวิตที่เด็กๆ จะด�ำเนินชีวิตต่อไป ดังนั้น โรงเรียนจึงได้จัด กิจกรรมฐานการเรียนรู้ต่างๆเป็นการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงการจัดการ ฐานการเรียนรู้ของโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร จะยึดแนวคิดของเศรษฐกิจ พอเพียง และเป็นไปตามบริบทของโรงเรียนและชุมชน เทศบาลให้ความส�ำคัญกับการจัดการศึกษาเพื่อท้องถิ่น โดยนายก เทศมนตรีเมืองร้อยเอ็ด ได้ให้นโยบายไว้ว่า “การพัฒนาโรงเรียนไม่จ�ำเป็น ต้องเหมือนกันทุกโรงเรียน โรงเรียนแต่ละแห่งมีจุดเด่นแตกต่างกัน เช่น โรงเรียนบางแห่งเด่นวิชาการบางแห่งเด่นด้านกีฬา”และโรงเรียนเทศบาล วัดป่าเรไร ได้วิเคราะห์ตนเอง มีความเด่นกลางๆ จึงได้เลือกการพัฒนา ศูนย์เรียนรู้ดังนั้นในการพัฒนาการเรียนการสอนของครูผู้อ�ำนวยการจึงได้ จัดให้มีการศึกษาดูงาน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ จัดอบรมหลากหลายสาขาวิชา เช่น การประเมินผล การจัดการเรียนรู้ การจัดท�ำแผนการเรียนการสอน การพัฒนาหลักสูตร การจัดท�ำหลักสูตรท้องถิ่น ซึ่งผู้อ�ำนวยการส่งเสริมครู ทุกคนเต็มที่ ทั้งการอนุมัติงบประมาณค่าใช้จ่าย การอนุญาตให้ครูลาไป อบรมเพื่อพัฒนาครูทุกๆ ด้าน ดังนั้นการจัดฐานการเรียนรู้ จึงเกิดจากการวิเคราะห์ความรู้ของ ชุมชน การเพิ่มฐานการเรียนรู้ก็จะเป็นการต่อยอดขยายผลจากฐานที่มีอยู่ เดิมแล้ว และใช้ฐานการเรียนรู้พัฒนาทักษะความรู้ ความเชี่ยวชาญผ่าน การปฏิบัติการจริง ด้วยวัฎจักรของการทดลอง สังเกต บันทึก สรุป ทดลอง .... จนได้ผลที่ดีที่สุด
  25. 25. 30 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร เป็นโรงเรียนที่มีความตื่นตัวพัฒนา ตนเองตลอดเวลาครูทุกคนต้องปรับตัวและเปลี่ยนตัวเองต้องพัฒนาทักษะ ตนเองอยู่เสมอ เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพื่อจะน�ำมาพัฒนากระบวนการเรียนการ สอนส�ำหรับเด็กยุคใหม่ รวมถึงการใช้เครื่องมือการสื่อสารที่เป็นปัจจุบัน เท่าทันเด็กด้วย เช่น เด็กเล่นไลน์ ครูก็ต้องเล่นไลน์ด้วย ใช้ไลน์คุยกับเด็ก หรือแม้แต่การสอบถามการบ้านก็ตาม การพัฒนาการเรียนการสอนของโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรนั้น เทศบาลเมืองร้อยเอ็ดให้การสนับสนุนงบประมาณในด้านสื่อการเรียนการ สอนวัสดุอุปกรณ์วิทยากรที่ให้ความรู้ด้านต่างๆงบประมาณด้านบุคลากร ครู กองทุนสนับสนุนผู้เรียน ขณะเดียวกันโรงเรียนยังประสานความร่วมมือ กับสถาบันการศึกษาในลักษณะของการท�ำ MOU ได้แก่ ระดับอนุบาล MOU ร่วมกับคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระดับประถม ศึกษา MOU ร่วมกับโรงเรียนสาธิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ การศึกษา พิเศษMOUร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม ด้านเทคโนโลยีและ สารสนเทศ MOU ร่วมกับมหาวิทยาลัยมหาสารคาม และมหาวิทยาลัย ราชภัฎร้อยเอ็ด อีกทั้งโรงเรียนเป็นศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอ เพียง ได้รับการสนับสนุนส่งเสริมในการพัฒนาผู้บริหาร ครูและเด็ก จาก ศูนย์สถานศึกษาพอเพียง มูลนิธิยุวเกษตร ส�ำนักงานทรัพย์สินส่วนพระ มหากษัตริย์ การที่โรงเรียนท�ำ MOU จากหลายสถาบัน เนื่องจากเทศบาล เมืองร้อยเอ็ดจัดประชุมใหญ่ประจ�ำปี และมีการพิจารณาโครงการความ ร่วมมือระดับจังหวัด และเทศบาลได้เสนอให้สถาบันเหล่านั้นท�ำความร่วม มือกับโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรซึ่งมีความเชื่อมั่นว่าโครงการจะบรรลุ เป้าหมายอย่างแน่นอน
  26. 26. 31กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด นอกจากนั้นโรงเรียนยังได้รับการสนับสนุนจากสาธารณสุข จังหวัด ให้ความรู้เรื่องสุขภาพ การจัดตั้งกลุ่ม อย.น้อย และยังได้รับการ สนับสนุนทุนการศึกษาจากภาคเอกชนในจังหวัดด้วย อีกทั้งผู้ปกครองยัง ประสานทุนการศึกษาจากบริษัทห้างร้านมาให้เด็กในโรงเรียน การจัดทุน การศึกษาให้แก่เด็กนักเรียนนั้น จะให้ทุนแก่เด็กยากจนแต่มีเงื่อนไขว่าเด็ก ต้องมีความตั้งใจที่จะพึ่งตนเอง เช่น การมีจิตอาสาช่วยกิจกรรมฐานการ เรียนรู้ในโรงเรียน หรือร้านค้าสวัสดิการซึ่งเป็นแหล่งรายได้ของโรงเรียน ที่ จะมีงบประมาณมาพัฒนาโรงเรียน การจัดซื้ออุปกรณ์เครื่องฉายโปรเจ็ค เตอร์ เครื่องเสียง อุปกรณ์หลายชิ้น ล้วนเป็นเงินที่ซื้อจากรายได้ของ โรงเรียนซึ่งแสดงให้เห็นถึงการพึ่งตนเองก่อน ด้วยโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร มีพื้นที่เพียง 2 ไร่เศษ มีอาคาร เรียน 2 อาคาร มีสนามบาส มีโรงอาหาร จึงใช้พื้นที่อันจ�ำกัดจัดสัดส่วน ของพื้นที่ส�ำหรับฐานการเรียนรู้ โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ขอน�ำเสนอ ฐานการเรียนรู้ที่ส�ำคัญ ดังต่อไปนี้
  27. 27. ธนาคารขยะ จุดเริ่มของธนาคารขยะคือเมื่อก่อนโรงเรียนมีขยะเยอะมาก เกิดจากร้านสวัสดิการที่โรงเรียนให้บุคคลภายนอกมาประมูลขายของ ในโรงเรียน ขายอาหาร ขนม น�้ำดื่ม พบว่ามีขวดน�้ำดื่มอัดลมเยอะมาก และนักเรียนก็ชอบซื้อขนมถุง น�้ำดื่มมากินในโรงเรียน จนเมื่อปี 2548 มี เจ้าหน้าที่ส�ำนักงานส่งเสริมสิ่งแวดล้อมภาค12จังหวัดอุบลราชธานี ได้จัด อบรมให้ความรู้เรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อมแก่โรงเรียนระดับประถมศึกษา โดยมีตัวแทนครู 1 คน และนักเรียน 3 คน เข้าร่วมอบรม ดังนั้น ธนาคารขยะจึงเกิดขึ้นที่โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร โดย ส�ำนักงานส่งเสริมสิ่งแวดล้อมภาค 12 เป็นผู้สนับสนุนองค์ความรู้และ งบประมาณจ�ำนวน 10,000 บาท น�ำไปซื้อถังขยะ จัดท�ำคอกไว้รองรับขยะ และส่วนหนึ่งใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน เด็กได้รับความรู้เรื่องการคัดแยกขยะซึ่งแบ่งเป็น 4 ประเภทใหญ่ๆ คือ ขยะย่อยสลายได้(ขยะอินทรีย์) ขยะทั่วไป และขยะรีไซเคิล และขยะ อันตราย 32 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
  28. 28. • ขยะย่อยสลายได้ (ขยะอินทรีย์) คือ ขยะที่ย่อยสลายได้ง่าย เช่น เศษผัก เศษผลไม้ เศษอาหาร ใบไม้ เศษเนื้อสัตว์ เป็นต้น • ขยะทั่วไป คือ ขยะที่ย่อยสลายยากไม่สามารถน�ำกลับมาใช้ได้ อีก เช่น ถุงพลาสติกที่เปื้อนเศษอาหาร กระดาษห่อขนมลูกอม ซองบะหมี่ ส�ำเร็จรูป โฟม เป็นต้น • ขยะรีไซเคิล คือ ขยะที่สามารถน�ำกลับมาใช้ได้อีก หรือดัดแปลง ประดิษฐ์เป็นของเล่นของใช้หรือน�ำไปแยกประเภทเพื่อจ�ำหน่ายให้กับ ร้านค้าต่อไปได้ เช่น กล่องนม ลังกระดาษ ขวดพลาสติก ขวดแก้ว อลูมิ เนียม กระป๋องน�้ำอัดลม และโลหะอื่นๆ •ขยะอันตรายคือขยะที่เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม เช่น หลอดฟลูออเรสเซนต์ ขวดยา ถ่านไฟฉาย แบตเตอร์รี่ กระป๋องสี สเปรย์ กระป๋องยาฆ่าแมลง ภาชนะบรรจุสารอันตรายต่างๆ ในช่วงแรกของการจัดการขยะนั้น โรงเรียนยังไม่มีสถานที่จัดเก็บ ที่ดี เนื่องจากโรงเรียนยังมีอาคารเดียว จึงได้สร้างคอกสี่เหลี่ยมไว้เป็นที่จัด เก็บขยะ เมื่อขยะเต็มคอกที่จัดเก็บก็จะจ�ำหน่าย ใช้เวลาประมาณ 3 วันก็ เต็มคอก ต้องขายออกไป การที่ขยะเต็มคอกเร็วแสดงให้เห็นว่าขยะใน โรงเรียนยังมีจ�ำนวนมากจะต้องวางแผนลดขยะ ต่อมาเมื่ออาจารย์ธนิตา กุลสุวรรณ ได้ย้ายมาเป็นผู้อ�ำนวยการ ได้ปรับปรุงสถานที่เก็บขยะให้ดีขึ้น เป็นสัดส่วนแยกจากฐานการเรียนรู้อื่นๆ จัดแบ่งเป็นคอก และยังมีถังหรือ ตะกร้าเพื่อแยกประเภทขยะ ได้แก่ กระดาษแข็ง กระดาษขาว กระดาษสี/ หนังสือพิมพ์ เหล็ก พลาสติก ขวด อลูมิเนียม ฯลฯ การคัดแยกขยะจะจัดการตั้งแต่ในห้องเรียนหรือห้องพักครูมีการ แยกกล่องขยะ เช่น ขยะจากการเหลาดินสอ กล่องส�ำหรับใส่กระดาษใช้ แล้วทั้งสองหน้า ซึ่งเด็กๆ ต้องจัดเรียงให้เรียบร้อย ไม่ฉีกหรือขย�ำกระดาษ ขยะที่ขายได้ก็จะน�ำไปขายให้ธนาคารขยะ ขยะบางประเภทก็จะน�ำมาใช้ 33กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
  29. 29. งานต่อ เช่น กระดาษแข็งก็จะน�ำไปท�ำอักษรเบลล์ ท�ำตัวอักษรจีน กล่อง กระดาษแข็ง ก็จะน�ำไปเป็นกล่องใส่ของเล่น เป็นสื่อการเรียนการสอน ท�ำให้ลดขยะได้อีก ธนาคารขยะจะท�ำป้ายราคารับซื้อขยะแต่ละประเภท เมื่อเด็กน�ำ ขยะมาขาย ธนาคารก็จ่ายเงินสดทันที แล้วธนาคารขยะก็จะรวบรวมขยะ ทั้งหมดน�ำขายแก่ผู้รับซื้อภายนอก ซึ่งจะได้ราคาสูงกว่าป้ายราคาที่รับซื้อ ในโรงเรียน เนื่องจากธนาคารขยะได้ก�ำไร จึงน�ำมาปรับปรุงศูนย์ เป็นทุน การศึกษาให้แก่สมาชิกที่ท�ำหน้าที่ดูแลธนาคารขยะ และเป็นเงินรางวัล หรือจัดหาของรางวัลส�ำหรับผู้ที่เก็บขยะมาขายเป็นประจ�ำ เพื่อสร้างแรง จูงใจ เงินที่ได้จะน�ำฝากธนาคารส่วนหนึ่ง และอีกส่วนหนึ่งเป็นเงินสดหมุน เวียนส�ำหรับใช้รับซื้อขยะ ปัจจุบัน มีเงินทุนหมุนเวียนประมาณ 50,000 กว่าบาท เมื่อมีพื้นที่ในการจัดเก็บขยะแยกประเภทแล้ว โรงเรียนก็สังเกตว่า ประมาณ 2 เดือน ขยะเต็มต้องขายออกไป จึงคิดแผนประชาสัมพันธ์ และ หาวิธีการลดและก�ำจัดขยะไม่ให้เกิดเพิ่มขึ้น จึงต้องขยายความร่วมมือไป ยังฐานอื่นๆ หรือเกิดฐานใหม่เพื่อรองรับการจัดการขยะในโรงเรียน เช่น ร้านค้าสวัสดิการ ฐานน�้ำหมักชีวภาพ จนพัฒนาเป็นโรงเรียน ฐานการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้านการศึกษา การ จัดกระบวนการเรียนรู้เป็นการบูรณาการหน่วยการเรียนการสอน ซึ่งจะมี การประชุมคณะครูเพื่อหาจุดร่วมของการบูรณาการ เมื่อมีการจัดประกวดแข่งขันการจัดการระบบขยะในโรงเรียน โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ก็ชนะเลิศในระดับจังหวัดเมื่อปี 2549 และปี 2550ก็ชนะเลิศในระดับภาคและปี2551ได้รางวัลชนะเลิศระดับประเทศ เงินรางวัลที่ได้น�ำมาจัดเป็นทุนการศึกษาให้แก่เด็กโรงเรียนเทศบาลวัดป่า เรไรและทุนการศึกษาให้แก่โรงเรียนเครือข่ายเทศบาลร้อยเอ็ดและยังเชื้อ 34 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :34 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
  30. 30. เชิญให้โรงเรียนจัดตั้งธนาคารขยะในโรงเรียนด้วย นอกจากนั้น โรงเรียน โดยสมาชิกธนาคารขยะและครูที่ปรึกษาได้ออกประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนได้ มีความรู้เรื่องการคัดแยกขยะ จัดเป็นธนาคารขยะเคลื่อนที่ โดยจะใช้เวลา หลังเลิกเรียน กลยุทธ์ของโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรในการรณรงค์และ ประชาสัมพันธ์ การคัดแยกขยะ การลดขยะ คือ การรับขยะแลกไข่ ขยะ แลกอุปกรณ์การเรียน จัดผ้าป่าขยะรีไซเคิล จัดกิจกรรมขายสินค้ามือสอง ซึ่งเป็นการท�ำงานร่วมกับชุมชน การปลูกฝังให้เด็กรักสิ่งแวดล้อม โรงเรียน สะอาดก็น่าอยู่ บ้านน่าอยู่ การท�ำกิจกรรม เกิดการเรียนรู้และมีโอกาสได้ ไปแลกเปลี่ยน ศึกษาดูงานการจัดการขยะ เป็นการปรับทัศนคติว่าขยะท�ำ เงินได้ ขยะไม่ได้เป็นสิ่งน่ารังเกียจ บางคนเก็บขยะ รับซื้อขยะจนกลาย เป็นเศรษฐีก็มีให้เห็นตามสื่อต่างๆ นอกจากนั้นยังได้สอนให้เด็กได้เพิ่มมูลค่าขยะด้วยการแปรรูป เป็นดอกไม้ประดิษฐ์ สิ่งประดิษฐ์ต่างๆ เมื่อส�ำนักงานสิ่งแวดล้อมจังหวัด จัดประกวดงานประดิษฐ์จากวัสดุรีไซเคิล โรงเรียนก็ส่งงานประดิษฐ์เข้า ประกวดด้วย การให้เด็กฝึกการแปรรูป เป็นการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ เด็กๆ ยังน�ำความรู้ที่ได้รับกลับไปท�ำการคัดแยกขยะที่บ้านเปลี่ยน พฤติกรรมของพ่อแม่ให้คัดแยกขยะด้วยท�ำให้เป็นปกตินิสัย เด็กสามารถน�ำ ขยะจากที่บ้านมาขายให้กับธนาคารขยะได้ รายได้จากการขายก็จะเป็น ของเด็กเลย ซึ่งก็จะน�ำไปฝากกับธนาคารโรงเรียน เมื่อเวลาผ่านไป ขยะใน โรงเรียนลดลงมาก จนตอนนี้เก็บมา 6 เดือนกว่าแล้วก็ยังไม่ได้ขายออก ไป จากการด�ำเนินการธนาคารขยะ ที่ปลูกฝังตั้งแต่เด็กอนุบาล โรงเรียน สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็กได้ทั้งหมด เด็กมีจิตส�ำนึก รักษา สิ่งแวดล้อม รักษาความสะอาด ทั้งที่โรงเรียน ที่บ้าน และชุมชน 35กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด 35กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด
  31. 31. ขณะที่ในชุมชนก็มีโครงการหน้าบ้านหน้ามอง ซึ่งเป็นโครงการที่ เน้นให้ชุมชนรักษาสิ่งแวดล้อม รักษาความสะอาดหน้าบ้านและชุมชน การ ปลูกต้นไม้ ซึ่งเป็นโครงการที่ท�ำร่วมกับชุมชนได้ เพราะอยู่กันอย่างพึ่งพา อาศัยกัน โรงเรียนอยู่ติดกับวัด เป็นทางผ่านของชุมชน เมื่อจังหวัดร้อยเอ็ด จัดงานที่บึงพลาญชัย เด็กๆ ก็จะช่วยกันเก็บขยะ รวมถึงการช่วยไปให้ค�ำ แนะน�ำการคัดแยกขยะ เป้าหมายของโรงเรียน คือ ขยะฐานศูนย์ ต้องเป็นโรงเรียนปลอด ขยะ คือต้องไม่มีขยะในโรงเรียนเลย สิ่งที่ได้เรียนรู้ • มีความรู้เรื่องประเภทของขยะ และวิธีการคัดแยกขยะ • เปลี่ยนความคิดว่าเราสามารถสร้างมูลค่าจากขยะได้ ถ้ารู้วิธีการคัดแยกและจัดเก็บขยะอย่างเป็นระบบ • เปลี่ยนพฤติกรรม ไม่ทิ้งขยะเกลื่อนกลาด มีจิตส�ำนึก รักษาสิ่งแวดล้อม รักษาความสะอาด ทั้งในบริเวณโรงเรียน ในบ้านและชุมชน 36 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน :
  32. 32. 38 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : โรงเรียนธนาคารสานฝันนักออมเงินวัยเยาว์ โรงเรียนธนาคารสานฝันนักออมเงินวัยเยาว์เป็นธนาคารที่เปิดขึ้น ในโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร เพื่อให้เด็กๆ ได้เก็บเงินที่ผู้ปกครองให้มาใช้ จ่ายและมีเหลือในแต่ละวัน หรือเป็นการวางแผนของเด็กเองที่จะฝากเงิน เป็นการสร้างนิสัยให้เด็กมีความซื่อสัตย์ ขยัน อดออม เด็กสามารถฝากเงิน ได้ทุกวัน วันละเท่าไรก็ได้ บางคนฝากวันละบาทก็ยังมี ธนาคารจะเปิดให้ บริการตั้งแต่07.00–07.45น.การจัดระบบจะแบ่งเป็น 4 สาขาการบริการ ซึ่งจะไปสอดคล้องกับการแบ่งกลุ่มการบริหารโรงเรียน เป็น 4 โรงเรียน เล็กในโรงเรียนใหญ่คือ ผกากรองเป็นเด็กชั้นอนุบาล อินทนิลจะเป็นเด็ก ป.1-ป.3พวงชมพูเป็นเด็กป.4-ป.6ชัยพฤกษ์จะเป็นเด็กมัธยมม.1–ม.3
  33. 33. 39กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด การฝากเงินนั้น จะไม่เน้นการฝากเงินจ�ำนวนมาก แต่เน้นฝากทุก วัน วันละน้อยๆ ตามเงินที่ได้มาและเหลือจากการใช้จ่ายเนื่องจากโรงเรียน เทศบาลวัดป่าเรไรมีเด็กยากจนจ�ำนวนมากจึงต้องเน้นให้ฝึกการออม นักเรียนที่ให้บริการก็จะเปิดรับสมัครเป็นสมาชิก ปัจจุบันมีจ�ำนวน 27 คน จัดตั้งเป็นคณะท�ำงาน ยกเว้นนักเรียนชั้นมัธยมที่ 3 จะไม่ได้เข้ามาช่วย เนื่องจากต้องไปท�ำหน้าที่สภานักเรียน และต้องเตรียมการสอบเรียนต่อ ระดับมัธยมปลาย สมาชิกจะแบ่งความรับผิดชอบในการให้บริการรับฝาก เงินทั้งหมด 24 ช่องบริการ โดยแบ่งช่วงชั้นตามโรงเรียนเล็กคือ ผกากรอง อินทนิล พวงชมพู ชัยพฤกษ์ และอยู่ในจุดแลกเหรียญ2คนและให้บริการ ชุมชนอีก 2 คน ซึ่งเป็นชุมชนที่อยู่บริเวณรอบนอกโรงเรียน ซึ่งการจัดท�ำ บัญชีจะแยกออกจาก4 โรงเรียนเล็ก เด็กทุกคนในโรงเรียนจะมีสมุดเงินฝาก กับธนาคารเยาวชนสานฝันละอ่อนวัยเยาว์ เมื่อปิดการให้บริการแต่ละวัน ผู้รับผิดชอบจะรวบรวมเงินฝากให้คุณครูที่ปรึกษาเพื่อน�ำไปฝากที่ธนาคาร เพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) ในการฝากเงินนั้น เด็กจะ ไม่ได้รับดอกเบี้ยเงินฝากแต่ดอกเบี้ยเงินฝากที่ได้รับจากธนาคารโรงเรียน จะน�ำมาจัดสรรเป็นทุนการศึกษาให้แก่นักเรียนที่มาช่วยงาน เมื่อการให้บริการแบ่งช่องบริการตามช่วงชั้น สมุดเงินฝากก็จะ แยกเป็นสีให้ชัดเจนขนาดสมุดของสมุดจะต่างจากธนาคารโรงเรียนอื่นคือ จะใช้เท่ากับสมุดเล่มใหญ่ เมื่อเด็กเปลี่ยนช่วงชั้นที่สูงขึ้น ก็จะเปลี่ยนสมุด เงินฝากไปด้วย เด็กบางคนฝากเงินตั้งแต่เริ่มเข้าโครงการ เมื่อจบมัธยม 3 มีเงิน 30,000 กว่าบาท และในภาพรวมเงินฝากของธนาคารสานฝันละ อ่อนวัยเยาว์ มีเงินฝากรวมทั้งสิ้นประมาณ 800,000 บาท เมื่อธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) มี นโยบายส่งเสริมให้เกิดการออมในโรงเรียน โรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไร ได้รับการสนับสนุนจาก ธกส. ในด้านอุปกรณ์ เครื่องคอมพิวเตอร์ และ
  34. 34. 40 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : ระบบการจัดการเงินฝาก-ถอน เครื่องคิดเลข ตู้เก็บเอกสาร งบประมาณ สนับสนุน 5,000 บาท สิ่งที่ได้เรียนรู้ • การมีวินัยในการอดออม • การได้เรียนรู้การท�ำงานอย่างมีระบบ ความรับผิดชอบต่อหน้าที่ • การฝึกความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับเงิน • การฝึกสติ เพื่อไม่ให้เกิดความผิดพลาดในการลงบันทึก บัญชีผิด การนับเงินให้ตรงกับบันทึกบัญชี ที่จะต้องน�ำ ส่งคุณครูที่ปรึกษา เพื่อน�ำไปฝากยังธนาคารต่อไป
  35. 35. 41กรณีโรงเรียนเทศบาลวัดป่าเรไรอ.เมืองจ.ร้อยเอ็ด ร้านตัดผมชาย - ลมโชยเรไร เกศา เก้าอี้หนึ่งตัว กับกระจกบานเล็กๆ อยู่ตรงข้ามกับร้านเสริมสวย พอเพียงเรไรบิวตี้ นักเรียนเล่าว่าร้านตัดผมชายมีพื้นที่จ�ำกัด ถ้ามีลูกค้า มากกว่าหนึ่งคน ก็ต้องออกไปตัดใต้ต้นไม้ ใต้เต้นท์บ้าง อัตราค่าบริการ ตัดผมหัวละ 5 บาท ในการฝึกตัดผมชายนั้น คุณครูจะพาไปเรียนกับร้านตัดผมชายที่มี ชื่อเสียงประจ�ำจังหวัดร้อยเอ็ด เจ้าของร้านจะเป็นผู้สอนให้ หลังจากนั้น ก็จะกลับมาฝึกปฏิบัติจนเกิดความช�ำนาญรับตัดผมนักเรียนชายวันละ3-4 คน ช่วงเวลาการเปิดบริการจันทร์ถึงศุกร์ ตั้งแต่เวลา11.30–12.30น. โดยตัดผมอย่างเดียว รายได้จากการตัดผม จะแบ่งให้นักเรียน 3 บาท และ เข้าโรงเรียน 2 บาท ส่วนใหญ่เด็กก็จะน�ำไปฝากธนาคารโรงเรียน
  36. 36. 42 ฐานการพัฒนาท้องถิ่นอยู่ที่โรงเรียน : นอกจากจะเรียนรู้วิธีตัดผมแล้ว เด็กยังรู้วิธีรักษาอุปกรณ์ เช่น แบตเตอร์เลี่ยน กรรไกรตัดผม หวี การดูแลรักษาความสะอาดร้าน การเก็บ กวาด ช่วยกันท�ำ นักเรียนคนหนึ่งได้เล่า แรงบันดาลใจที่ท�ำให้เขาได้เข้า มาอยู่ร้านลมโชยเรไร เกศา เป็นเพราะมีรุ่นพี่ไปประกวดการตัดผมได้รางวัล ชนะเลิศระดับจังหวัด รู้สึกภาคภูมิใจ และอยากร่วมเป็นสมาชิกร้านตัดผม ลมโชยเรไร เกศา อีกทั้งยังคิดว่าได้ประโยชน์ เป็นทักษะความสามารถ ติดตัวไปตัดให้น้อง คนในครอบครัว หรือจะพัฒนาเป็นอาชีพต่อไปก็ยังได้ ร้านตัดผมชาย เปิดมาหลายปีแล้ว มีช่างตัดผม ตั้งแต่ประถมจน ถึงมัธยมจ�ำนวน10 คน การเปิดรับช่างตัดผมจะเปิดกว้างรับสมาชิกตั้งเด็ก ประถม 1 ขึ้นมาเลย การฝึกช่างมือใหม่ จะให้ตัดผมเด็กอนุบาลก่อน แล้ว คุณครูจะมาช่วยแต่งเพิ่มให้สวยงามให้ จนหลายคนพัฒนาความสามารถ และถ่ายทอดให้รุ่นน้องๆ ต่อไป จากการสังเกตของครูในโรงเรียนพบว่าเด็กนักเรียนชายมักจะมา ตัดผมที่ร้าน เพราะราคาถูก ท�ำให้ลดปัญหานักเรียนผมยาวผิดระเบียบไป ได้มาก สิ่งที่ได้เรียนรู้ • เป็นการฝึกทักษะอาชีพ ที่จะน�ำไปใช้ต่อไป • เป็นการให้บริการด้วยใจรัก • ได้ช่วยให้เพื่อนๆ ลดค่าใช้จ่ายในการตัดผมได้ • ได้สร้างสัมพันธภาพที่ดีกับเพื่อนๆ ในโรงเรียน และคุณครูทุกคน • การได้น�ำหลักของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ใน การวิเคราะห์

×