Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

Türk Mitolojisi çerçevesinde Hititler

İBRAHİM HAKKI KAYNAK AKA KING

  • Inicia sesión para ver los comentarios

  • Sé el primero en recomendar esto

Türk Mitolojisi çerçevesinde Hititler

  1. 1.  Anadolu Uygarlıkları içinde en önemlilerinden olan Hititler'in kökeni hala tartışmalıdır. Ancak Hititler'in Anadolu'nun yerli halkı olmayıp dışarıdan geldikleri kesindir. Hatta Hitit adı da daha sonra Eski Ahit'e göre uydurulmuş bir isimdir. Hitit diye andığımız bu halkın kendilerine Nesi dili konuşan Nesili dediklerini biliyoruz.
  2. 2.  Batı dünyasındaki bilim adamlarının üzerinde anlaşmaya vardıkları Hititler'in Hint-Avrupa kökenli bir kavim oldukları yolundadır. Konuştukları dil ve ataerkil yapısı ve diğer kültür özellikleri bu görüşü destekler nitelikledir.  Kralın yanında Pankuş adı verilen asillerden oluşan bir de meclis bulunmaktaydı.  Hitit devlet idaresinin başında Büyük Kral denilen Hitti kralları vardı. Ancak Hitti krallarının Mısır ve Mezopotamya krallarından ayıran bazı özelliklere sahiptirler: Mesela Hitti kralları hiçbir zaman tanrı olma(Incernation) temayülü göstermemişlerdir .Onların ancak Öldükten sonra tanrı olduklarına inanılırdı. Diğer bir hususta Hitit krallarının Mezoptomya ve Mısır kralları gibi sürek avı yapmamış olmalarıdır.  Hitit krallarının başlıca görevleri baş rahiplik, baş yargıçlık ve baş kumandanlık gibi görevleri de vardı.
  3. 3.  Öte yandan bir başka teori de Hititler'in Çerkez kökenli olduğu yolundadır. Bu tez de Hattiler söz konusu olduğunda dil ve kültür öğeleri bakımından desteklenmektedir ve olanaksız gözükmemektedir. Ancak daha etraflı araştırma yapılmalıdır. Örneğin Çurey Hattiler ile Hititler'i yer yer karıştırdığından ortaya anlaşılması güç ,hatalı teoriler çıkmış.
  4. 4.  Hititler'in tarih sahnesinde görülmesi daha öncelere de dayansa Krallığın MÖ 1660- 1630 yılları arasında hüküm sürmüş I. Hattuşili tarafından kurulduğu söylenir. Bu konu belgelere bakıldığında biraz karışıktır, çünkü Hattuşili de kendinden önce gelen Labarna ve başşehir Kussara'dan sözetmektedir. Bu dönem ise oldukça karışıktır çünkü bu dönemde Anadolu'da yerel krallar hüküm sürmektedir.
  5. 5.  İ.Ö.17.yüzyıl sonuna doğru Kuşşaralı bir bey, İç Anadolunun büyük kesimini egemenliği altına alarak bir krallık kurdu ve Hattuşa’yı da kendine başkent yaptı. Kendine de Hattuşlu anlamına gelen Hattuşuli adını verdi.Ord. Prof.dr. Ekrem Akurgal bu durumu şöyle özetlemektedir:  " Yazılı kaynaklardan belli olduğuna göre sonuç olarak diyebiliriz ki, Labarna adlı bir kral Kussara'da hükümdar olduktan sonra yerine yeğeni Labarna ya da Tabarna adı ile kral olur. Ancak bu ikinci Labarna, bir süre sonra idare merkezini , başkent olmaya her yönden elverişli Hattuşa'ya nakleder. "
  6. 6.  Hitit dini çok tanrılı bir dindir; panteonun (tanrılar ailesi) içinde binlerce tanrı ve tanrıça vardır ve bunların pek çoğu diğer kavimlerin dinlerinden alınmıştır. Hititler ’de tanrılar, tıpkı insanlar gibidir. Fiziksel şekilleri insan gibi olduğu kadar ruhen de onlarla aynı olup insanlar gibi yerler, içerler, kendilerine iyi bakıldığı sürece insanlara iyilik ederler; ancak ihmâl edildikleri zaman hemen intikam almaya, insanları en acımasız yöntemlerle cezalandırmaya hazırdırlar. Bir Hitit metni, insanlarla tanrıları birbirleriyle kıyaslamakta ve tanrı-insan ilişkilerini bey-hizmetçi ilişkilerine benzetmektedir.
  7. 7.  Hitit devletinin panteonu, Anadolu ve Suriye şehirlerinin çeşitli yerel panteonlarının zamanla bir araya getirilip birleştirilmesinden oluşmuştur. Hitit devletinin başlangıcından îtibâren baş tanrı, fırtına tanrısı Teşup’tur. Kozmik dönemi (kâinâtı) sağlayan, krallığı ve ülkenin düzenini koruyan O'dur. Kral, efendisi adına ülkeyi yönetir.
  8. 8.  MÖ 1274 tarihinde II. Ramses ile II. Muvatalli arasında Kadeş önünde büyük bir meydan savaşı yapılmış ve Kadeş Antlaşması ile sonuçlanmıştır. Bu antlaşmaya bağlı olarak II. Ramses savaştan önce aldığı yerleri boşaltmış, Kadeş Şehri Hititlere kalmıştır.  Bu antlaşma dünya tarihinde eşitlik ilkesine dayanan en eski antlaşmadır
  9. 9.  Anadolu'da ilk kez organize devlet kuran Hititlerin başkenti olan Boğazköy (Hattuşaş), dağlık-engebeli bir arazi kurulmuş olup Çorum'a uzaklığı 82 km'dir. Boğazköy'ün gerçek tarihi MÖ 1900'den az sonra başlar. Geç Hitit ve Asur belgelerinden öğrendiğimize göre Boğazköy; Hattuştu ve Pijusti adlı krallarla son bulan bir hanedanlığın merkezi idi. MÖ 19. ve 18. yüzyılda Hitit öncesi'deki dönemde Boğazköy'de, Hattiler ve Asurlu tüccarlar da konaklamaktaydılar. Şehirde Asurlu tüccarların ticaret yaptıkları "karum" denilen bir pazar yeri bulunmaktaydı.
  10. 10. BÜYÜKTAPINAK
  11. 11.  Hitit dini çok tanrılı bir dindi. Bundan dolayı Hititler kendi ülkelerine “Bin Tanrılı İl” derlerdi. Kendi tanrılarının yanında Anadolu’daki diğer uygarlıkların tanrılarına da taparlardı. Bunun sonucu olarak Hitit mitolojisinde Sümer, Akad, Hatti, Hurri, Mitanni, Luvi tanrıları da yer almış, dolayısıyla Hitit mitolojisi, değişik türde tanrılardan meydana gelen bir nitelik kazanmıştır.
  12. 12.  Hititlerde özgün bir mitolojiden söz etmek oldukça güçtür. Birçok kavme ait mitolojiler mevcuttur. Bu mitolojiler başlıca şunlardır:  Hatti kökenli mitolojiler: İlluyanka Hikâyesi, Kaybolan Tanrı Mitolojisi, Gökten Düşen Ay Mitolojisi, Kamruşepa Mitolojisi  Hurri kökenli mitolojiler: Kumarbi Efsanesi, Hedammu Mitosu, Ullikummi Şarkısı, Avcı Kessi’nin Masalı ve Appu Masalı  Mezopotamya kökenli mitolojiler: Gılgameş Destanı
  13. 13.  Geçmiş yıllarda Alalu, gökyüzünde kral idi. Alalu, tahtta oturuyordu. Ve tanrıların önde geleni, güçlü Anu, onun hizmetindeydi. Anu, Alalu´nun hizmetinde çalışıyor, içki servisi yapıyordu.  Alalu gökte dokuz yıldır kraldır. Anu, Alalu´ya karşı ayaklanır ve onu yenerek yer altına gönderir ve tahta geçer. Bu kez Kumarbi ona hizmet etmeye başlar. Anu da dokuz yıl boyunca tahtta kalır. Dokuzuncu yılda bu kez Kumarbi Anu´ya karşı ayaklanır ve onunla savaşmaya başlar. Anu, Kumarbi´ye karşı koyamaz, kaçarBu efsane, Hesiodos’un Theogonia’sını andıracak biçimde tanrı soylarından bahsetmektedir..
  14. 14.  Anu, gökyüzüne çıkar, Kumarbi onun arkasından koşar ve erkeklik organını ısırır. Kumarbi, Anu’nun erkekliğini yutunca, o sevinir ve yüksek sesle gülmeye başlar. “Erkekliğimi yuttuğun için kendi kendine sevinme! Ben sana yük (tohum) yükledim.” der.”İlkini olarak soylu Fırtına Tanrısı Teşup’a, ikincisini dayanılmaz Aranzah nehrine ve üçüncüsünü soylu Tašmišu’ya bıraktım.” der. “Üç dehşet tanrıyı ben sana bir yük olarak yerleştirdim. Ayrıca iki korkunç tanrıya daha gebe bıraktım. Öyle olacaksın ki gelip başını kayalıklara vuracaksın!” Daha sonra Kumarbi saklanıp ağzındakileri tükürse de, yine de bedeninin çeşitli yerlerinden çocukların doğmasına engel olamaz.
  15. 15.  Hitit Mitolojisinde Önemli Tanrılar  Teşup: Fırtına Tanrısı ve Gök tanrısıdır. Sembollerinden biri boğadır.  Hepat: Hititlerde Arinna'nın güneş tanrıçası’dır. Hititlerde Kupaba olarak da geçmiştir.  Telipinu: Tarımla uğraşan, tahılların büyümesini sağlayan ve bereketliliği temsil eden tanrıdır.  Hatepinu: Nerik kentinin Fırtına tanrısı ve Zippalanda kentinin Fırtına tanrısıdır.  Işık tanrısı: Siu  Tahıl ve hububat tanrısı: Halki  At üzerindeki tanrı: Pirwa  Tanrılaştırılmış gün: Siwat  Tanrılaştırılmış gece: İspant
  16. 16.  Hititler birçok doğa olayını tanrılara bağlamakta ancak onları, insan şekilli olarak düşünmekteydiler. Buna göre bir tanrı canı isterse çekip gidebiliyordu. Ancak tanrının gitmesiyle ona bağlı olan doğa olayları da etkileniyordu.
  17. 17.  Efsanenin kahramanı Telipinu bir tarım tanrısıdır. Tohum ekmek, tarla sürmek, sulamak, ürünü yetiştirmek ve toplamak gibi tarım işleri ile ilgilidir. Tanrı bir gün o kadar sinirlenir ki fırlar ve gider. Tanrının gitmesiyle beraber ülkede her şey değişir. Sıkıntılar başlar:“ Pencereleri sis doldurdu, evi duman doldurdu. Ocakta odunlar boğuldu, ağılda koyunlar boğuldu. Koyun kuzusunu istemedi, inek buzağısını istemedi.[…] Arpa ve buğday yetişmez oldu, sığırlar koyunlar ve insanlar gebe kalmadılar, gebe kalanlar ise doğurmadılar. Dağlar kurudu, ağaçlar kurudu ve çiçek açmaz oldu; otlaklar kurudu, kaynaklar kurudu.”
  18. 18.  Tanrının gidişi o kadar etkili olmuştur ki diğer tanrılar da bundan etkilenmiş hatta bütün tanrıların katıldıkları bir ziyafette yiyip içmelerine rağmen açlık ve susuzlukları geçmemiştir. En sonunda Fırtına tanrısının aklına oğlu Telipinu gelir ve iyi olan her şeyi alıp götüren Telipinu’yu yüksek dağlarda araması için kartalı gönderir. Ancak kartal Telipinu’yu bulamaz. O zaman bütün tanrıların annesi tanrıça Hannahanna Fırtına tanrısına T elipinu’yu bizzat aramasını söyler. Ancak fırtına tanrısı da başarılı olamaz. Hannahanna en sonunda bir arı gönderir. Arı sonunda tanrıyı bulur ve onu sokarak uyandırır, Telipinu daha da öfkelenir. En sonunda bir ayin yaparak öfkesini dindirilmesine karar verilir. Bu işi büyü tanrıçası Kamrusepa yapar. Sonuçta bu büyü etkili olur. Telipinu’nun öfkesi diner ve evine döner. Böylece ortaklık yatışır ve eski haline döner.
  19. 19.  Bazı yorumcular bu efsanede sözü geçen yılanın öldürülmesi motifinin, baharın kışı yenmesi şeklinde yorumlanması gerektiğini belirtmişlerdir. Bütün kültürlerde hemen hemen tanrının yılanı öldürmesi motifi bulunmaktadır. Bu mitosun izleri daha sonra kendini Apollon ya da Saint George mitoslarında da gösterir. Dev yılan İlluyanka ile Fırtına tanrısının savaşı ile başlar ve Fırtına tanrısı yenilir. Bunun üzerine Fırtına tanrısı bütün tanrıları toplar ve yardım ister. Tanrıça İnara buna bir çözüm düşünür ve bir festival düzenler. Daha sonra tanrıça Ziggarata şehrine giderek burada Hupašiia adında bir ölümlü ile anlaşır ve planını anlatır. Hupasiia, bunu kabul eder.
  20. 20.  İnara daha sonra süslenerek yılan İlluianka’nın deliğine gider ve onu festivale çağırır. Deliğinden çocukları ile çıkan İlluianka oradaki içkilerin çoğunu içer ve sarhoş olur, geri dönmek istemez. Hupasiia yılanı bir ip ile bağlar. Fırtına tanrısı da İlluianka’yı öldürür. Böylece Fırtına tanrısının sorunu çözüme bağlanır.
  21. 21. ASLANLI KAPI

×