გაკვეთილი № 54

B
გაკვეთილი № 54


საშინაო დავალების შემოწმება :

1.   კათოდზე Hg, ანოდზე Cl2.
2.   m (Ag) = 201,45გ      m (O2) = 14, 92გ



VIII ტესტი

1.   რომელი დებულებაა მცდარი?
          1.   ნივთიერებები, რომელთა წყალხსნარები და ნალღობები ელ.დენს ატარებენ,
               ელექტროლიტები ეწოდებათ
          2.   ელექტროლიტები იონური ან პოლარულ-კოვალენტური ბმის შემცველი
               ნივთიერებებია
          3.   დისოციაცია შექცევადი პროცესია
          4.   არაელექტროლიტები იონური ბმის შემცველი ნაერთებია
2.   მჟავები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალში გახსნისას დისოცირდებიან:
          1.   წყალბადის კათიონებად და ჰიდროქსილის ანიონებად
          2.   მეტალის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად
          3.   წყალბადის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად
          4.   არც ერთი პასუხი არ არის სწორი
3.   დისოციაციის რომელი სქემაა სწორი?


4.   0,1მოლი/ლ კონცენტრაციისას და 150C-ზე I ნივთიერების დისოციაციის ხარისხი
     უდრის 0,2 ანუ α1=0,2, II ნივთიერების – 0,5, III ნივთიერების – 0,7, ეს ნიშნავს, რომ:
          1.   I ნივთიერება სუსტი ელექტროლიტია, II საშუალო, III ძლიერი
          2.   I   ნივთიერება       საშუალო       ელექტროლიტია,   II   და   III   ძლიერი
               ელექტროლიტებია
          3.   I, II და III სუსტი ელექტროლიტებია
          4.   I, II და III საშუალო ელექტროლიტებია
5.   ძლიერი ელექტროლიტებია:
     1.        HCl, NaOH, NaNO3, NaCl, Ca(OH)2
     2.        HCl, H2S, NaCl, NaNO3, NaOH
     3.        HCl, H2CO3, AlCl3, ZnCl2, Na2CO3
     4.        HCl, NaCl, Cu(OH)2, AgNO3, KCl
2


       ამ რეაქციის შემოკლებული იონური ტოლობაა:



       4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი



       ამ რეაქციის შემოკლებული იონური განტოლებაა:



       4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი

  1.   ფოსფორმჟავას ხსნარში ყველა იონზე მეტია:
       1. ფოსფატ იონები         2. ჰიდროფოსფატ იონები

       3. წყალბადიონები         4. სამივე იონი თანაბრად იქნება წარმოდგენილი

  2.   ნატრიუმის კარბონატის წყალხსნარს ეაქნება
       1. მჟავა რეაქცია         2. ტუტე რექცია         3. ნეიტრალური რეაქცია

       4. პასუხები არასწორია, რადგან ნატრიუმის კარბონატი წყალში არ იხსნება

  3.   რომელი დებულებაა მცდარი?
          1.   თუ ხსნარში წყალბადიონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება მჟავა რეაქცია
          2.   თუ ხსნარში წყალბადიონების და მჟავური ნაშთის კონცენტრაციები
               ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია
          3.   თუ ხსნარში ჰიდროქსილ იონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება ტუტე რეაქცია
          4.   თუ წყალბად და ჰიდროქსილ იონების კონცენტრაციები ერთმანეთის
               ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია
შენიშვნა: ჯერ ვისწავლოთ მოცემული გაკვეთილი და შემდეგ გავაკეთოთ ტესტი.




                             მარილთა ჰიდროლიზი

  ხსნარის რეაქცია , ინდიკატორები

  როგორც უკვე ავღნიშნეთ წყალი ძალიან სუსტი ელექტროლიტია და ის ძალიან
მცირედაა დისოცირებული.
3

  სუფთა წყალში H+ და OH- იონები თანაბარი რაოდენობითაა. თუ წყალში გავხსნით
მჟავას, მაგ: HCl, მისი დისოციაციის გამო ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები.

 ხოლო თუ წყალში გავხსნით ტუტეს, ხსნარში ჭარბად OH- იონები წარმოიქმნება.

  პირველ შემთხვევაში ამბობენ, რომ ხსნარს მჟავა რეაქცია აქვს (ან ამბობენ “მჟავა
არეა”). მეორე შემთხვევაში კი, ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს (სხვაგვარად “ტუტე არეა”).
ხოლო, სუფთა წყალს, აგრეთვე ისეთ ხსნარებს, რომლებშიც წყალბადის და
ჰიდროქსილის იონები თანაბარი რაოდენობითაა, სხვაგვარად, როცა [H+] = [OH-] (ე.ი.
წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების მოლური კონცენტრაციები თანაბარია)
ნეიტრალური ხსნარები (“ნეიტრალური არე”) ეწოდებათ.
  არსებობენ ისეთი ნივთიერებები, როლებიც სხვადასხვა რეაქციის მქონე ხსნარებში
იღებენ სპეციფიკურ შეფერილობას. ამ ნივთიერებებს ინდიკატორები ქვიათ.


           ზოგიერთი ინდიკატორის შეფერილობა სხვადასხვა არეში



                                     ინდიკატორის შეფერილობა
        ინდიკატორი


                        მჟავა არე    ნეიტრალური    არე     ტუტე არე


    ლაკმუსი             წითელი             ლურჯი           ლურჯი

    ფენოლფტალეინი       უფერო              უფერო           ჟოლოსფერი

    მეთილნარინჯი        წითელი          ნარინჯისფერი       ყვითელი




  მარილთა ჰიდროლიზი

  ნორმალური მარილები არც H+ და არც OH- იონებს არ შეიცავენ. ამიტომ უნდა გვეფიქრა,
რომ მარილების წყალხსნარებს ნეიტრალური რეაქცია ექნებოდათ. ეს მართლაც ასეა
ისეთი მარილებისთვის, რომლების ძლიერი მჟავებისა და ძლიერი ფუძეებისგანაა
წარმოქმნილი. გავიხსენოთ: რაც უფრო კარგადაა დისოცირებული მჟავა ან ფუძე, მით
უფრო ძლიერია ის. მაგ: KNO3 წარმოქმნილია ძლიერი მჟავის (HNO3) და ძლიერი
ფუძისგან (KOH).

  ანუ

  ასევეა

  განვიხილოთ პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობენ კალიუმის ციანიდის წყალში
გახსნისას . KCN წარმოქმნილია სუსტი მჟავისგან და ძლიერი ფუძისგან:
4



  კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას მარილი რეაგირებს წყალთან და მყარდება
წონასწორობა.

  რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება ძლიერი რეაგენტი KOH, რომელიც შეაბრუნებს ამ
რეაქციას. წონასწორობა მარცხნივაა გადახრილი, მაგრამ ხსნარში ოთხივე კომპონენტი
იქნება.
  აღნიშნული რეაქციის იონური ტოლობაა:

  შემოკლებული ტოლობაა:

  როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება OH- ანიონები და ხსნარს
ტუტე რეაქცია ექნება.
  მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქციას ჰიდროლიზის რეაქცია ეწოდება.
  ამ მაგალითიდან კარგად ჩანს, რომ მარილთა ჰიდროლიზი ნეიტრალიზაციის რეაქციის
შებრუნებული რეაქციაა.
  ანალოგიურად ჰიდროლიზდება Na2CO3 – ნატრიუმის კარბონატი – სოდა



  ამ მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა


  ანუ
                              ნატრიუმის
                            ჰიდროკარბონატი

  იონურად
  შემოკლებურად

  ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება OH- იონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს.
  განვიხილოთ ამონიუმის ქლორიდის ჰიდროლიზის რეაქცია:

  მჟავა რეაქცია ექნება ამონიუმის ქლორიდის წყალხსნარს:




  იონურად


  რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც აქვს ხსნარს მჟავა
რეაქცია.
  მჟავა რეაქცია აქვს ალუმინის ქლორიდის წყალხსნარსაც.



  მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა.
5

                               ალუმინის
                             ჰიდროქსოქლორიდი
  იონურად

  შემოკლებულად

  ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც ხსნარს აქვს მჟავა რეაქცია.
  ჰიდროლიზის რეაქცია შეაძლება კიდევ გაგრძელდეს:
  შესაძლებელია

  ანუ

                                   ალუმინის
                               დიჰიდროქსოქლორიდი

  იონურად

  შემოკლებულად



                                                                         იწვევს
                                   ხსნარის მჟავა რეაქციას


 შემდეგი საფეხურია:


  ანუ

  იონურად:

  შემოკლებულად:

                               იწვევს ხსნარის
                                      მჟავა რეაქციას

   ე.ი. ძლიერი მჟავის და სუსტი ფუძის მარილების წყალხსნარებს მჟავე რეაქცია, ხოლო
სუსტი მჟავისა და ძლიერი ფუძის მარილების წყალხსნარებს ტუტე რეაქცია აქვთ
(ხსნარის რეაქციას ადვილად გავიგებთ ინდიკატორის საშუალებით). ამის მიზეზია
მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რექცია, რომელსაც მარილთა ჰიდროლიზი
ეწოდება.
   თუ მარილი სუსტი მჟავისა და სუსტი ფუძისგანაა წარმოქმნილი, მაშინ ჰიდროლიზი
ბოლომდე მიმდინარეობს, ანუ რეაქცია შეუქცევადია.



  ეს მარილი მხოლოდ უწყლო გარემოში არსებობს, წყალში კი იშლება.
           Al2S3 + 6HOH → 2Al(OH)3↓ + 3H2S↑
6

საშინაო დავალება :

1. როგორი არე ექნებათ მარილების წყალხსნარებს?
   Na2SO4, K3PO4, Fe2(SO4)3, Cu(NO3)2
2. დაწერეთ K2CO3 და FeBr3 –ის ჰიდროლიზის რეაქციები.



     VIII ტესტის პასუხები:

     1. 4       2. 3         3. 4   4. 2       5. 1

     6. 1       7. 2         8. 3   9. 2       10. 2

Recomendados

G 054 ახალი por
G 054 ახალიG 054 ახალი
G 054 ახალიbarambo
616 vistas10 diapositivas
G 054 por
G 054G 054
G 054datiko43
818 vistas9 diapositivas
გაკვეთილი № 17 por
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
1.2K vistas8 diapositivas
გაკვეთილი № 51 por
გაკვეთილი № 51გაკვეთილი № 51
გაკვეთილი № 51barambo
2K vistas6 diapositivas
გაკვეთილი № 13 por
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13barambo
1.3K vistas6 diapositivas
ტესტები por
ტესტებიტესტები
ტესტებიbarambo
11.8K vistas30 diapositivas

Más contenido relacionado

La actualidad más candente

გაკვეთილი № 3 por
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3barambo
1.5K vistas3 diapositivas
გაკვეთილი № 3 por
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3barambo
442 vistas3 diapositivas
გაკვეთილი № 4 por
გაკვეთილი № 4გაკვეთილი № 4
გაკვეთილი № 4barambo
2.5K vistas6 diapositivas
გაკვეთილი I por
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი Iqimia
15.5K vistas4 diapositivas
გაკვეთილი № 13 por
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13barambo
1.3K vistas8 diapositivas
გაკვეთილი № 14 por
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14barambo
3.2K vistas7 diapositivas

La actualidad más candente(13)

გაკვეთილი № 3 por barambo
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3
barambo1.5K vistas
გაკვეთილი № 3 por barambo
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3
barambo442 vistas
გაკვეთილი № 4 por barambo
გაკვეთილი № 4გაკვეთილი № 4
გაკვეთილი № 4
barambo2.5K vistas
გაკვეთილი I por qimia
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი I
qimia15.5K vistas
გაკვეთილი № 13 por barambo
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
barambo1.3K vistas
გაკვეთილი № 14 por barambo
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14
barambo3.2K vistas
გაკვეთილი № 16 por barambo
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16
barambo885 vistas
Monitoringi x iqartuli por Lela Chaava
Monitoringi x iqartuliMonitoringi x iqartuli
Monitoringi x iqartuli
Lela Chaava371 vistas
G 014.doc por qimia
G 014.docG 014.doc
G 014.doc
qimia1.4K vistas
გაკვეთილი № 14 por barambo
გაკვეთილი № 14გაკვეთილი № 14
გაკვეთილი № 14
barambo1.2K vistas
გაკვეთილი N 2 por datiko43
გაკვეთილი N 2გაკვეთილი N 2
გაკვეთილი N 2
datiko438K vistas
გაკვეთილი № 13 por datiko43
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
datiko4311K vistas
G 018.doc por qimia
G 018.docG 018.doc
G 018.doc
qimia483 vistas

Similar a გაკვეთილი № 54

გაკვეთილი № 52 por
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52barambo
247 vistas6 diapositivas
გაკვეთილი № 52 por
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52barambo
838 vistas6 diapositivas
გაკვეთილი № 17 por
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
361 vistas8 diapositivas
გაკვეთილი № 17 por
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
840 vistas8 diapositivas
გაკვეთილი № 51 por
გაკვეთილი № 51გაკვეთილი № 51
გაკვეთილი № 51barambo
1K vistas6 diapositivas
Ara 001 por
Ara 001Ara 001
Ara 001barambo
357 vistas5 diapositivas

Similar a გაკვეთილი № 54(20)

გაკვეთილი № 52 por barambo
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52
barambo247 vistas
გაკვეთილი № 52 por barambo
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52
barambo838 vistas
გაკვეთილი № 17 por barambo
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17
barambo361 vistas
გაკვეთილი № 17 por barambo
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17
barambo840 vistas
გაკვეთილი № 51 por barambo
გაკვეთილი № 51გაკვეთილი № 51
გაკვეთილი № 51
barambo1K vistas
Ara 001 por barambo
Ara 001Ara 001
Ara 001
barambo357 vistas
Ara 001 por barambo
Ara 001Ara 001
Ara 001
barambo726 vistas
გაკვეთილი № 4 por barambo
გაკვეთილი № 4გაკვეთილი № 4
გაკვეთილი № 4
barambo650 vistas
O 015 por barambo
O 015O 015
O 015
barambo255 vistas
O 015 por barambo
O 015O 015
O 015
barambo396 vistas
ზოგ.ლაბ.2022.docx por ssuser60fc46
ზოგ.ლაბ.2022.docxზოგ.ლაბ.2022.docx
ზოგ.ლაბ.2022.docx
ssuser60fc4615 vistas
გაკვეთილი № 18 por datiko43
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18
datiko432.3K vistas
G 052 por barambo
G 052G 052
G 052
barambo629 vistas
გაკვეთილი № 1 por barambo
გაკვეთილი № 1გაკვეთილი № 1
გაკვეთილი № 1
barambo615 vistas
გაკვეთილი № 1 por barambo
გაკვეთილი №  1გაკვეთილი №  1
გაკვეთილი № 1
barambo2.3K vistas
გაკვეთილი № 15 por barambo
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15
barambo521 vistas
გაკვეთილი № 15 por barambo
გაკვეთილი № 15გაკვეთილი № 15
გაკვეთილი № 15
barambo169 vistas
გაკვეთილი № 13 por barambo
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
barambo1.2K vistas
G052 120708075806-phpapp01 por barambo
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01
barambo492 vistas
G015 110926065817-phpapp01 por barambo
G015 110926065817-phpapp01G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01
barambo705 vistas

Más de barambo

G008 2 por
G008 2G008 2
G008 2barambo
2.2K vistas9 diapositivas
G007 1 por
G007 1G007 1
G007 1barambo
1.3K vistas8 diapositivas
G006 1 por
G006 1G006 1
G006 1barambo
1.2K vistas7 diapositivas
G010 1 por
G010 1G010 1
G010 1barambo
1.1K vistas4 diapositivas
G009 1 por
G009 1G009 1
G009 1barambo
752 vistas4 diapositivas
G042 111031003556-phpapp02 por
G042 111031003556-phpapp02G042 111031003556-phpapp02
G042 111031003556-phpapp02barambo
514 vistas4 diapositivas

Más de barambo(20)

G008 2 por barambo
G008 2G008 2
G008 2
barambo2.2K vistas
G007 1 por barambo
G007 1G007 1
G007 1
barambo1.3K vistas
G006 1 por barambo
G006 1G006 1
G006 1
barambo1.2K vistas
G010 1 por barambo
G010 1G010 1
G010 1
barambo1.1K vistas
G009 1 por barambo
G009 1G009 1
G009 1
barambo752 vistas
G042 111031003556-phpapp02 por barambo
G042 111031003556-phpapp02G042 111031003556-phpapp02
G042 111031003556-phpapp02
barambo514 vistas
G 011 1 por barambo
G 011 1G 011 1
G 011 1
barambo768 vistas
Ara 021 por barambo
Ara 021Ara 021
Ara 021
barambo559 vistas
Ara 022 por barambo
Ara 022Ara 022
Ara 022
barambo643 vistas
Ara 018 por barambo
Ara 018Ara 018
Ara 018
barambo775 vistas
Ara 017 por barambo
Ara 017Ara 017
Ara 017
barambo532 vistas
Ara 016 por barambo
Ara 016Ara 016
Ara 016
barambo506 vistas
Ara 020 por barambo
Ara 020Ara 020
Ara 020
barambo604 vistas
Ara 019 por barambo
Ara 019Ara 019
Ara 019
barambo539 vistas
Ara 011 por barambo
Ara 011Ara 011
Ara 011
barambo418 vistas
Ara 014 por barambo
Ara 014Ara 014
Ara 014
barambo816 vistas
Ara 013 por barambo
Ara 013Ara 013
Ara 013
barambo978 vistas
Ara 012 por barambo
Ara 012Ara 012
Ara 012
barambo772 vistas
Ara 011 por barambo
Ara 011Ara 011
Ara 011
barambo458 vistas
Ara 015 por barambo
Ara 015Ara 015
Ara 015
barambo422 vistas

გაკვეთილი № 54

  • 1. გაკვეთილი № 54 საშინაო დავალების შემოწმება : 1. კათოდზე Hg, ანოდზე Cl2. 2. m (Ag) = 201,45გ m (O2) = 14, 92გ VIII ტესტი 1. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. ნივთიერებები, რომელთა წყალხსნარები და ნალღობები ელ.დენს ატარებენ, ელექტროლიტები ეწოდებათ 2. ელექტროლიტები იონური ან პოლარულ-კოვალენტური ბმის შემცველი ნივთიერებებია 3. დისოციაცია შექცევადი პროცესია 4. არაელექტროლიტები იონური ბმის შემცველი ნაერთებია 2. მჟავები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალში გახსნისას დისოცირდებიან: 1. წყალბადის კათიონებად და ჰიდროქსილის ანიონებად 2. მეტალის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 3. წყალბადის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 4. არც ერთი პასუხი არ არის სწორი 3. დისოციაციის რომელი სქემაა სწორი? 4. 0,1მოლი/ლ კონცენტრაციისას და 150C-ზე I ნივთიერების დისოციაციის ხარისხი უდრის 0,2 ანუ α1=0,2, II ნივთიერების – 0,5, III ნივთიერების – 0,7, ეს ნიშნავს, რომ: 1. I ნივთიერება სუსტი ელექტროლიტია, II საშუალო, III ძლიერი 2. I ნივთიერება საშუალო ელექტროლიტია, II და III ძლიერი ელექტროლიტებია 3. I, II და III სუსტი ელექტროლიტებია 4. I, II და III საშუალო ელექტროლიტებია 5. ძლიერი ელექტროლიტებია: 1. HCl, NaOH, NaNO3, NaCl, Ca(OH)2 2. HCl, H2S, NaCl, NaNO3, NaOH 3. HCl, H2CO3, AlCl3, ZnCl2, Na2CO3 4. HCl, NaCl, Cu(OH)2, AgNO3, KCl
  • 2. 2 ამ რეაქციის შემოკლებული იონური ტოლობაა: 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი ამ რეაქციის შემოკლებული იონური განტოლებაა: 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი 1. ფოსფორმჟავას ხსნარში ყველა იონზე მეტია: 1. ფოსფატ იონები 2. ჰიდროფოსფატ იონები 3. წყალბადიონები 4. სამივე იონი თანაბრად იქნება წარმოდგენილი 2. ნატრიუმის კარბონატის წყალხსნარს ეაქნება 1. მჟავა რეაქცია 2. ტუტე რექცია 3. ნეიტრალური რეაქცია 4. პასუხები არასწორია, რადგან ნატრიუმის კარბონატი წყალში არ იხსნება 3. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. თუ ხსნარში წყალბადიონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება მჟავა რეაქცია 2. თუ ხსნარში წყალბადიონების და მჟავური ნაშთის კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია 3. თუ ხსნარში ჰიდროქსილ იონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება ტუტე რეაქცია 4. თუ წყალბად და ჰიდროქსილ იონების კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია შენიშვნა: ჯერ ვისწავლოთ მოცემული გაკვეთილი და შემდეგ გავაკეთოთ ტესტი. მარილთა ჰიდროლიზი ხსნარის რეაქცია , ინდიკატორები როგორც უკვე ავღნიშნეთ წყალი ძალიან სუსტი ელექტროლიტია და ის ძალიან მცირედაა დისოცირებული.
  • 3. 3 სუფთა წყალში H+ და OH- იონები თანაბარი რაოდენობითაა. თუ წყალში გავხსნით მჟავას, მაგ: HCl, მისი დისოციაციის გამო ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები. ხოლო თუ წყალში გავხსნით ტუტეს, ხსნარში ჭარბად OH- იონები წარმოიქმნება. პირველ შემთხვევაში ამბობენ, რომ ხსნარს მჟავა რეაქცია აქვს (ან ამბობენ “მჟავა არეა”). მეორე შემთხვევაში კი, ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს (სხვაგვარად “ტუტე არეა”). ხოლო, სუფთა წყალს, აგრეთვე ისეთ ხსნარებს, რომლებშიც წყალბადის და ჰიდროქსილის იონები თანაბარი რაოდენობითაა, სხვაგვარად, როცა [H+] = [OH-] (ე.ი. წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების მოლური კონცენტრაციები თანაბარია) ნეიტრალური ხსნარები (“ნეიტრალური არე”) ეწოდებათ. არსებობენ ისეთი ნივთიერებები, როლებიც სხვადასხვა რეაქციის მქონე ხსნარებში იღებენ სპეციფიკურ შეფერილობას. ამ ნივთიერებებს ინდიკატორები ქვიათ. ზოგიერთი ინდიკატორის შეფერილობა სხვადასხვა არეში ინდიკატორის შეფერილობა ინდიკატორი მჟავა არე ნეიტრალური არე ტუტე არე ლაკმუსი წითელი ლურჯი ლურჯი ფენოლფტალეინი უფერო უფერო ჟოლოსფერი მეთილნარინჯი წითელი ნარინჯისფერი ყვითელი მარილთა ჰიდროლიზი ნორმალური მარილები არც H+ და არც OH- იონებს არ შეიცავენ. ამიტომ უნდა გვეფიქრა, რომ მარილების წყალხსნარებს ნეიტრალური რეაქცია ექნებოდათ. ეს მართლაც ასეა ისეთი მარილებისთვის, რომლების ძლიერი მჟავებისა და ძლიერი ფუძეებისგანაა წარმოქმნილი. გავიხსენოთ: რაც უფრო კარგადაა დისოცირებული მჟავა ან ფუძე, მით უფრო ძლიერია ის. მაგ: KNO3 წარმოქმნილია ძლიერი მჟავის (HNO3) და ძლიერი ფუძისგან (KOH). ანუ ასევეა განვიხილოთ პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობენ კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას . KCN წარმოქმნილია სუსტი მჟავისგან და ძლიერი ფუძისგან:
  • 4. 4 კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას მარილი რეაგირებს წყალთან და მყარდება წონასწორობა. რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება ძლიერი რეაგენტი KOH, რომელიც შეაბრუნებს ამ რეაქციას. წონასწორობა მარცხნივაა გადახრილი, მაგრამ ხსნარში ოთხივე კომპონენტი იქნება. აღნიშნული რეაქციის იონური ტოლობაა: შემოკლებული ტოლობაა: როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება OH- ანიონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია ექნება. მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქციას ჰიდროლიზის რეაქცია ეწოდება. ამ მაგალითიდან კარგად ჩანს, რომ მარილთა ჰიდროლიზი ნეიტრალიზაციის რეაქციის შებრუნებული რეაქციაა. ანალოგიურად ჰიდროლიზდება Na2CO3 – ნატრიუმის კარბონატი – სოდა ამ მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა ანუ ნატრიუმის ჰიდროკარბონატი იონურად შემოკლებურად ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება OH- იონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს. განვიხილოთ ამონიუმის ქლორიდის ჰიდროლიზის რეაქცია: მჟავა რეაქცია ექნება ამონიუმის ქლორიდის წყალხსნარს: იონურად რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც აქვს ხსნარს მჟავა რეაქცია. მჟავა რეაქცია აქვს ალუმინის ქლორიდის წყალხსნარსაც. მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა.
  • 5. 5 ალუმინის ჰიდროქსოქლორიდი იონურად შემოკლებულად ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც ხსნარს აქვს მჟავა რეაქცია. ჰიდროლიზის რეაქცია შეაძლება კიდევ გაგრძელდეს: შესაძლებელია ანუ ალუმინის დიჰიდროქსოქლორიდი იონურად შემოკლებულად იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას შემდეგი საფეხურია: ანუ იონურად: შემოკლებულად: იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას ე.ი. ძლიერი მჟავის და სუსტი ფუძის მარილების წყალხსნარებს მჟავე რეაქცია, ხოლო სუსტი მჟავისა და ძლიერი ფუძის მარილების წყალხსნარებს ტუტე რეაქცია აქვთ (ხსნარის რეაქციას ადვილად გავიგებთ ინდიკატორის საშუალებით). ამის მიზეზია მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რექცია, რომელსაც მარილთა ჰიდროლიზი ეწოდება. თუ მარილი სუსტი მჟავისა და სუსტი ფუძისგანაა წარმოქმნილი, მაშინ ჰიდროლიზი ბოლომდე მიმდინარეობს, ანუ რეაქცია შეუქცევადია. ეს მარილი მხოლოდ უწყლო გარემოში არსებობს, წყალში კი იშლება. Al2S3 + 6HOH → 2Al(OH)3↓ + 3H2S↑
  • 6. 6 საშინაო დავალება : 1. როგორი არე ექნებათ მარილების წყალხსნარებს? Na2SO4, K3PO4, Fe2(SO4)3, Cu(NO3)2 2. დაწერეთ K2CO3 და FeBr3 –ის ჰიდროლიზის რეაქციები. VIII ტესტის პასუხები: 1. 4 2. 3 3. 4 4. 2 5. 1 6. 1 7. 2 8. 3 9. 2 10. 2