Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

Sosyal Medya Ve E Pazarlama

7.196 visualizaciones

Publicado el

Yiğit Kalafatoğlu tarafından hazirlanan Sosyal Medya ve E-Pazarlama e-kitabi.

http://www.mesgulsinyali.com/author/yicit/

Publicado en: Empresariales

Sosyal Medya Ve E Pazarlama

  1. 1. meşgul sinyali www.mesgulsinyali.com SOSYAL MEDYA ve E-PAZARLAMA
  2. 2. 2 www.mesgulsinyali.com
  3. 3. Pazarlama ve pazarlama iletişimi sektörleri dünyanın en hızlı değişen sektörleridir. Bunun içerisine internet olanakları ile ürün ve hizmetin hedef pazara sunulması ve satışın gerçekleşmesi gerekliliğini de ekleyince, bu değişimin hızına erişebilmek çoğu zaman markalar ve kurumlar için sorun haline gelmektedir. Öte yandan; bütün sektörleri kapsayan bu değişimin, dünya genelinde bilgi üretimini de fikir gelişimini de sağladığı aşikardır. Bugün “yeni ekonomi” dediğimiz düzenin de beşiği bilgiyi işlemek ve dağıtımını hızlı sağlamaktır. İnternette pazarlama da bilginin kitleler arasında paylaşımını kontrol edebilmek ile ilgilidir. Bu araştırma ile gösterilmeye çalışılan da artan rekabet içinde tüketicinin dikkatini çekmek için düşük maliyet ve yüksek frekanslı mesajları tacizkar olmadan, hedef kitlenin bilerek ve isteyerek varolduğu, internetin sosyal olarak nitelendirilen mecralarına sağlıklı bir biçimde ulaştırmanın faydalarıdır. Tanıtım ve pazarlama, iş geliştirmek ve başarıya ulaşmak için her zaman tercih edilir olmuştu. Fakat şimdi; televizyon, radyo, gazete ve dergi gibi geleneksel medya araçları pahalı bir hal aldı. Şimdi en etkili yol, internetin sunduğu ve tüketicinin razı olduğu pazarlama kanallarını keşfetmektir. Bu kanalları kullanmak ise e-pazarlamacının boynunun borcudur. Artık müşterinin peşinden koşma devri bitti. Kimsenin olta balıkçılığı ile kaybedecek vakti yok, bunun için her marka artık bir “ağ” kurmalı. 3 Peki Nasıl? Bunun için önce internetten ne anladığımızı ortaya koymak gerekli. www.mesgulsinyali.com
  4. 4. 1. İNTERNETİ ANLAMAK 1.1 İnternetin Tanımı İnternet, İngilizce “Kendi Aralarında Bağlantılı Ağlar” anlamına gelen Intercon- nected Networks teriminin kısaltmasıdır. Türkçe’de Genel Ağ, Yaygın Ağ, Örüt Bağ gibi karşılıklar önerilmekteyse de, İnternet kelimesi epey yaygınlaşmış ve dilimize girmiş durumdadır.[1] İnternetin en önemli 4 özelliği birebir iletişim yerine karşılıklı, yani çift taraflı iletişimi sağlamasıdır. Bu kısaca interaktivite (enteraktif) olarak adlandırılır. www.mesgulsinyali.com
  5. 5. 1. İNTERNETİ ANLAMAK 1.2 İnternetin Kısa Tarihi Hayatımızın vazgeçilmezi olan internet, aslında Amerikan Savunma Bakanlığı ve çeşitli Amerikan Üniversiteleri tarafından bir r proje olarak başlatılmıştır. Arpanet adlı bu proje sadece 15 bilgisayarın birbirine bağlı olduğu bir ağdan ibaretti. 70li yıllara gelindiğinde ise internet fikri giderek yaygınlaşıyordu. 80’li yıllar da internet fikrinin 5 teknoloji ile harmanlandığı yıllardı. www.mesgulsinyali.com
  6. 6. Hayatımızın vazgeçilmezi olan internet, aslında Amerikan Savunma Bakanlığı ve çeşitli Amerikan Üniversiteleri tarafından bir proje olarak başlatılmıştır. Arpanet adlı bu proje sadece 15 bilgisayarın birbirine bağlı olduğu bir ağdan ibaretti. 70li yıllara gelindiğinde ise internet fikri giderek yaygınlaşıyordu. 80’li yıllar da internet fikrinin teknoloji ile harmanlandığı yıllardı. Bildiğimiz anlamıyla internet, yani ‘World Wide Web’ deyimi ise 90’lı yılların ürünüdür. Türkiye’de de bankalar ilk olarak bu yıllarda sanal şubelerini açmaya başladı.Eminim halen o yılların “www-akbank- comtr” cıngılını hatırlayan bir çok insan vardır.- 90’lı yıllara gelindiğinde yepyeni bir pazarlama ve ekonomi anlayışı benimsen- meye başladı. 1993 yılında Beyaz Saray, online olarak internete bağlandı. 1994’te internetteki site sayısı 10 bine, host sayısı ise 3 milyona ulaşmıştı ve girişimciler bu yeni dünyada yepyeni kazanç kapıları olduğunu fark etti. Web üzerinde işlem yapmayı sağlayan Mosaic yazılımı da bu yılda piyasaya sürüldü ve kullanım kolaylığı nedeniyle çok yaygınlaştı. Amazon.com’da ilk kitap satıldı. E-mail yoluyla pazarlama ve reklam keşfedildi. 1995 yılında ise Web üzerinde işlem yapan Netscape yazılımı kullanılır hale geldi. Yahoo!’da ilk arama yapıldı. e-Bay’da ilk sanal müzayede düzenlendi.[2] 2000’li yıllarda ise tıpkı televizyon gibi internet de gündelik yaşamın bir parçası olmuştur. Öyle ki, yemek siparişinden, evlenecek insan bulmaya kadar birçok radikal internet alışkanlığı sıradanlaşmıştır. 6 www.mesgulsinyali.com
  7. 7. İnternetin 1940-1950 yılları arasında Televizyon’un internet gösterdiği gelişmeden bu yana en yenilikçi medya aracı olduğu aşikardır. Tıpkı televizyonun diğer medya- lar üzerindeki etkisi gibi “internet de acaba geleneksel medyayı yok edecek mi ?” kaygısı bunun göstergesidir. Bilinen şu ki ; günümüzde televizyon kadar etkili bir reklam ortamı yoktur, fakat internetin uygulama ve uyarlanabilme konusunda medya olarak sınır ve rakip tanımadığı da aşikardır. Artık devir birleşme devridir. Mobil teknoloji, bilgisayar, televizyon, uydu bağlantısı ve duymaya alıştığımız daha nice teknoloji, ortasına insanları oturttuğu bir oyun havuzuna kumdan kaleler inşa etmektedir. 7 www.mesgulsinyali.com
  8. 8. 1. İNTERNETİ ANLAMAK 1.3 Mecra olarak İnterneti Anlamak İletişim bilginin hızlı dağılımı ve hızlı paylaşımı etrafında gelişen yenilikler sayesinde, bugün internet gibi kendine has özelliklere sahip yeni ve interaktif mecralar yaratmıştır. Bu yeni ve sosyal olarak nitelendirilen mecra; düşük maliyet, anlık iletişim, anında geri bildirim ve alıcı ile gönderen arasında mesajı eş zamanlı işleme imkanı sağlayınca, hayatımızın ve pazarlamanın 8 vazgeçilmezi haline geldi. www.mesgulsinyali.com
  9. 9. İnternet’in giderek yaygınlaşması ve birçok eve girmesi sayesinde ise değişime kayıtsız kalamayan birçok birey ve doğal olarak birçok işletme, kendisini internet üzerinden ifade etmeye başladı. İlk zamanlarda sadece bir katalog gibi hizmet veren internet siteleri ise bugün bambaşka bir boyuta taşınmış durumdadır. Artık internet, bireyler için günlük hayatın birçok ihtiyacını karşılayan sosyal bir paylaşım alanı ve ucuz bir iletişim mecrası haline gelmiştir. Varlığı ile hayatımızı değiştiren internetin kendisi de son on yılda değişti. Geniş bant (broadband) teknolojisi interneti çok hızlandırdı ve yaygınlaştırdı. Artan hız, internet olanaklarında daha geniş imkanlara kavuşulması anlamına geliyordu. Hemen her gün ziyaret ettiğimiz Facebook, Google, ve Youtube tarzı siteler doğarken; hareketli görüntü, kaliteli ses, etkili grafik gibi unsurların kullanımı yaygınlaştı, çünkü bunlara erişmek ve düzenlemek artık daha kolaydı. İşletmeler için durum ele alındığında ise; yaygınlaşan internet kullanımı, hedef kitle ile iletişime geçebilme potansiyeli açısından büyük önem taşır hale geldi. Online reklam 9 harcamaları her yıl bir önceki yıla göre artıyor ve bu artış diğer mecraların gelir artışına kıyasla çok verimli bir şekilde doğruluyordu. Her şeye rağmen; 2000’li yılların başında internete bir mecra olarak güven tam değildi. www.mesgulsinyali.com
  10. 10. Yirmi birinci yüzyıla girerken, başlangıçtaki büyük heyecan ve umutlar yerini derin bir karamsarlığa bırakmaya başlamıştı bile. Nitekim; Al Ries 2000 Yılında sonucu ilan ediverdi. İnternet ya bir iş ortamı olarak şirketlerin ticaret yaptığı bir yer olabilirdi, yada bir medya ve reklam mecrası. İkisi birden olamazdı. İnternet ve marka birbirlerine gayet iyi yakışıyordu ama aynı şey internet ve reklam için asla geçerli değildi.[3] Şekil 1 Fakat korkulan olmadı. ABD’de 2004 yılında online reklam harcamaları tahmin edilenden yarım milyar dolar fazla bir rakama; 9.6 milyar dolara ulaştı. Bu rakam 2003 yılının reklam harcaması olan 7.3 milyar dolarla karşılaştırılınca muazzam bir sonuç ortaya çıkıyordu. Üstelik eMarketer firmasının 7 Kasım 2007’de yayımladığı bir araştırma sonucuna göre; ABD’de 2011 yılında online reklam harcamaları 42 Milyar doları bulacak. 10 www.mesgulsinyali.com
  11. 11. Online reklam harcamalarındaki bu artış; reklamverenlerin geleneksel medya dışındaki mecraları kullanmaya hevesli olduğunu gösteriyor. Bu durumun nedenlerinin başında yaygın internet kullanımı ve tüketiciye kişisel olarak ulaşabilme imkanı olduğu bilinen bir gerçek. Bunun yanı sıra etkinlik ölçümlemesi açısından da internetin bazı kanalları reklamverenlerce cazip bir mecradır. Geleneksel iletişim modelinin aksine internette, sosyal medya haricinde bu alanlarda etkinlik ölçümlemesi yapmak çoğu zaman daha hızlı ve ucuzdur. Bütün bu tutumlar, bilgi ve fikir çağında tüketiciyi cezbeden yenilikler ile, işletmeleri ve iletişimcileri yüzleştirmeye itti. Çünkü internet devriminin arkasında yatan, aslında insanlık tarihinin ta kendisidir: bilgi edinme, ilham alma, yandaş bulma, bir gruba ait olma, yeni fikirleri değerlendirme, hizmetlerden 11 yararlanma, yeni yatırım ve iş modeli geliştirme ve bütün bunları çağın en hızlı teknolojisini kullanarak gerçekleştirme! www.mesgulsinyali.com
  12. 12. 1. İNTERNETİ ANLAMAK 1.4 İletişim Modelleri Bir mecra olarak interneti anlamak için, öncelikle geleneksel medyanın iletişim süreçlerini irdelemeli ve sonra da bunu internetin olanakları ile karşılaştırmak gereklidir. Geleneksel iletişim modelini kullanan bir pazarlama stratejisi ile anca çok sayıda tüketiciye ulaşılabilir. Burada tek aracı medya şirketleridir. Tüketici ise, yıllardır süre gelen bu kedi fare oyununun bir parçasıdır. Müşteri (Reklamveren), mesajı iletmesi 12 için ajansa işi verdikten sonra, aracı medya sayesinde reklamın hedef kitleye ulaştığını var sayar. Reklamın etkinliğini ölçmek ise, pazarlama hedefinin tutup tutmaması ile doğru orantılı olarak geniş vadeye yayılan araştırmalar sonucu elde edilir. www.mesgulsinyali.com
  13. 13. Şekil 2: Geleneksel İletişim Modeli MÜŞTERİ AJANS MECRA HEDEF KİTLE DENEYİMİ Tutum Mesaj Reklam Amaç Uygulama Dürtü Etki Değişikliği Mükem- Ölçümleme meliyet DEĞERLENDİRME 13 www.mesgulsinyali.com
  14. 14. 1.4 İletişim Modelleri Online iletişim modelini tercih eden pazarlamacı ise mesajın oluşum sürecinden itibaren her safhada reklamı kontrol edebilir, yönetebilir, fik değiştirebilir, farklılaştırabilir ve bu sayede spesifik bir alan içerisinde, korkulanın aksine mesajını çoğaltabileceği bir ortam yaratmış olur. Burada aracı medya değil, tüketicinin ta kendisidir. Bu sayede mesajı her aşamada kontrol edilebilir bir hale getirmek mümkündür. Bu da işletme açısından daha kuvvetli bir pazarlama yönetimi demektir. Reklam ajansları ise, internet olanaklarından 14 faydalanmak suretiyle özlemini duyduğu yaratıcılığa daha elverişli teknoloji sayesinde ulaşabilir. Mesaj, mecraya geldiğinde çoktan spesi- fik olarak belirlenmiş kitleye ulaşmıştır. www.mesgulsinyali.com
  15. 15. Şekil 3: Online İletişim Modeli Daha spesifik segmentasyon Daha güçlü Daha güçlü Artan Kolay ödeme Zenginleşmiş pazarlama yaratıcılık tutarlılık az maliyet birebir etkileşim MÜŞTERİ AJANS MECRA HEDEF KİTLE DENEYİMİ Tutum Mesaj Reklam Amaç Uygulama Dürtü Etki Değişikliği Mükem- Ölçümleme meliyet DEĞERLENDİRME Verimlilik Daha hızlı feedback 15 Kolay veri toplanması www.mesgulsinyali.com
  16. 16. sosyal medya 16 www.mesgulsinyali.com
  17. 17. 2. SOSYAL MEDYA 2.1 Sosyal Medya Nedir? ? Sosyal Medya (Social Media) en basit ifadeyle t hedef kitlenin katılımının olduğu, geliştirilebilir, etkileşimli, içinde toplulukları barındıran ve toplulukları birbirine bağlayan çevrim içi iletişim kanallarıdır. Alamet-i farikası elektronik ortamlar ve paylaşımdır. Bir diğer deyişle; kullanıcıların medya tarafından paylaşıma yönlendirildiği ve bu yönde 17 cesaretlendirildiği yegane mecradır. www.mesgulsinyali.com
  18. 18. Şüphesiz ki bu mecralarda paylaşılan her türlü bilgi başka kullanıcılar tarafından değerlendirilme, yorumlanma, geliştirilme ve eleştirilmeye açıktır. Bu durum dolaylı olarak mesajın etkisi hakkında hızlı ve çabuk geri dönüş (feedback) elde etmeye de yaramaktadır. Geleneksel Medya yayımcılık anlayışı üzerine kuruludur. Temelinde tek yönlü iletişim; kitleye mesajı dağıtmak ve ulaştırmak vardır. Sosyal Medya ise kullanıcısı ile etkileşime giren ve iletişimin iki yönünü de kullanan bir alternatiftir. Bu nedenle sosyal medya açısından bilinmesi gereken en önemli unsur tüm kullanıcıların birbirlerine çeşitli ilişkiler ile bağlı olduğudur. Bu bağ ise bir pazarlamacı açısından en önemli materyaldir. Çünkü Sosyal Medya doğru kullanılırsa; tüketicinin isteyerek ve seçerek varolduğu bir mecrada, ona geleneksel medyanın yaptığı gibi tacizkar görünmemek ve mesajı gerçekten en doğru ortamda iletmek mümkündür. Doğrudan pazarlamanın ustalarından Seth Godin’in de belirttiği gibi; İnsanları taciz ederek onlara bir şeyler pazarlamak artık maliyet açısından etkin bir yöntem değildir. İnsanların peşinden koşmaya, büyük tüketici gruplarına istenmeyen pazarlama mesajları 18 göndermeye ve sonra oturup bir kısmının size para yollamasını beklemeye devam edemezsiniz. Gelecek, insanların karşılıklı rızasına dayalı bir biçimde pazarlama yapabileceği bir zemini ve süreci inşa eden pazarlamacıların olacak. Tüketici iletişim ağlarını bir ucundan ateşe verin ve sonra kenara çekilin; bırakın onlar konuşsun.[1] www.mesgulsinyali.com
  19. 19. Eskiden ürünler müşteriyi rahatsız etmek suretiyle satılıyordu. Belirli belirsiz yerlerde kişiselleştirilmemiş, anlamsız reklamlar ve kampanyalar ile tüketici zihnine bir marka vaadi yerleştirilmeye çalışılıyordu. Bu yöntem şüphesiz ki işe yaramıştır, fakat bilgi ve fikir çağı için asla yeterli ve tatmin edici değildir! Geleneksel medyayı tercih etmek, kontrolün tamamen şirket, pazarlamacı yada reklam ajansında olması demektir. Oysa ki günümüzde insanlar yalnızca kişisel ve anlamlı reklamlara ilgi gösteriyor. Çünkü kişisel mesaj, tüketici zihninin süreçlerinden daha keyifli biçimlerde geçerken, onu bulunduğu ortamdan ya da gitmek istediği yerden de alıkoymuyor. 19www.mesgulsinyali.com
  20. 20. 2. SOSYAL MEDYA 2.2 Sosyal Medya Kanalları Açıkladığımız özelliklere uyan ve internet üzerinde yaygın olarak kullanılan çeşitli sosyal medya kanalları vardır. Bunlar: Bloglar, arkadaş siteleri olarak da nitelendirilen “Sosyal Ağ”lar, Paylaşım Toplulukları, ansiklopedi ve sözlük olarak nitelendirilen web siteleri “Viki”ler (wikis), 20 müzik ve ses paylaşımını sağlayan “PodCast”ler ve elbette “Forum”lardır. www.mesgulsinyali.com
  21. 21. 2.2.1 Bloglar Sosyal Medya içeriğinin en belirgin örneği olarak blogları ön plana çıkarmak mümkündür. Sonuç itibariyle bloglar online günlükler olarak bilinmekte ve internet üzerinde kullanıcıların haber alma ihtiyacını karşılamaktadırlar. “Blog terimi WEBLOG’UN kısaltılmasıdır.” WEBLOG ise “WEB ve LOG” kelimelerinin birleşmesinden oluşmaktadır. “Web” bilindiği gibi bilgisayarlar arasında paylaşım olanağı sağlayan ağ anlamına gelirken “Log” ise, “İngilizcede kayıt demektir. Bilgisayarlarda her 21 işlemin kaydedildiği belgelere kısaca log denir.”[2] Kısacası “Blog yada “WEBLOG” ; kabaca internet öğelerinin istiflenmesi ve kayıt altına alınması manasına gelmektedir. www.mesgulsinyali.com
  22. 22. 2.2.2 Sosyal Ağlar (Social Network) Sosyal Ağ siteleri her kullanıcının bir kişisel sayfa ve profil bilgilerini bulunduran ve bunların diğer kullanıcılar ile paylaşımını gerçekleştiren online iletişim sistemidir. En iyi 22 bilinen örnekleri ise her gün gazetede haber olarak yer alan 15 milyar değerindeki Facebook ve 2007 yılı Ocak ayı itibariyle 107 milyon üyesi bulunduğu açıklanan MySpace.com’dur[3]. www.mesgulsinyali.com
  23. 23. 2.2.3 İçerik Paylaşımı Toplulukları (Content Communities) Bu sitelerin temelinde bir organizasyon vardır. Bu organizasyon kullanıcıların belirli kurallara bağlı kalarak ellerindeki materyalleri internet ortamında paylaşması ilkesine dayandırır. Bu herhangi bir şey olabilir. Aslolan; hizmet veren web sitesinin aynı konu ve materyalleri paylaştırıcı özelliğinin bulunmasıdır. Bu tarz siteler içinde en 23 bilinen örnekler, web üzerinde fotoğraf paylaşımını sağlayan Flickr, link paylaşımını gerçekleştiren ve sık kullanılanların yerini tutan dei.icio.us ile video paylaşımı sağlayan YouTube gibi sitelerdir. www.mesgulsinyali.com
  24. 24. 2.2.4 Vikiler Bu içeriği benimseyen bütün internet siteleri insanlara içeriği sağlama yada değiştirme/düzenlemeyi sağlar. Her kullanıcının ayrı bir bilgi girerek zenginleştirdiği bu tarz siteler genelde internet arşivlerini oluşturur. Dünya üzeri- nde en yaygın olarak bilinen formu en.wikipedia.org’dur ve bu İngilizce versiyonun toplam kullanıcı sayısı da 1.5 milyondur.[4] Gruplar, “wiki” sayesinde kolayca geniş dokümantasyonlar oluşturabilir, diff özelliği sayesinde sayfanın yazılmış önceki versiyonlarını görebilir, böylelikle belgeler arasındaki sürüm farklılıklarını takip ede- bilir. Sayfalar arasındaki bağlantılar ve sayfa biçim- lemeleri sistem tarafından otomatik olarak 24 yapılandırılacağından, bilgiye erişme ve bilgi bel- geleme viki ile son derece kolaylaşmaktadır. “Wiki” ismi Hawaii dilinde çabuk anlamına gelen wikiwiki kelimesinden türetilmiştir. [5] www.mesgulsinyali.com
  25. 25. 2.2.5 Podcastler 2004 yılının Eylül ayında ortaya çıkan podcast, yeni bir yayın dağıtım sistemidir. Podcast sayesinde takip etmek istediğiniz amatör ya da profesyonel radyo/televizyon programlarına abone olarak istediğiniz zaman, istediğiniz araçla izleyebilirsiniz. iTunes sayesinde tüm dünyada yaygınlaşmıştır. Terim Apple’ın ürettiği taşınabilir müzikçalar iPod’un, adındaki pod ve İngilizcede “yayın” anlamına gelen “broadcast” sözcüğünün cast kısmı alınarak türetilmiştir. Podcast’ler ilk defa Apple iPod için geliştirilmiş olmasına rağmen günümüzde doğrudan iPod ile ilgili bir kavram değildir. Yeni Oxford Amerikan Sözlüğü podcast’i ‘Radyo yayını ya da benzer bir programın internetten çekilebilir ve kişisel ses cihazlarından dinlenebilir hale gelmesini sağlayan sayısal kayıt olarak açıklamaktadır. Podcast sisteminin internetten bir programın ses ya 25 da video kaydını çekmekten farkı RSS veya Atom beslemelerinin kullanılması ve böylece her yeni bölümü özel yazılımların izleyerek otomatik olarak yükleniyor olmasıdır. İzleme konusunda RSS/XML tabanlı birçok yazılım bulunmakla birlikte Apple’ın iTunes yazılımının içinde gömülü olarak bu hizmeti sunması podcast veri yayıncılığını geniş kitlelerle tanıştırmıştır. Hem Apple hem de Windows altında çalışan iTunes, bu alandaki ilk olmasa da en yaygın kullanılan yazılımdır. [6] www.mesgulsinyali.com
  26. 26. FO RU M 2.2.6 Forumlar Online tartışma alanlarıdır. Tartışılan konular ve başlıklar belirli bir ilgi alanı dahilindedir. Forum konum itibariyle Sosyal Medya’dan çok önce internet üzerinde yerini almış, çok güçlü ve popülerdir.[7] Fakat kullanıcıların dosya, içerik, 26 bilgi ve fikir paylaşımını sürekli olarak, belirli konu başlıkları altında gerçekleştirmelerinden ötürü, günümüzde bir mecra olarak sosyal medya içerisinde yerini almıştır. www.mesgulsinyali.com
  27. 27. 2. SOSYAL MEDYA 2.3 Sosyal Medya’nın Önemi Bir pazarlamacı için sosyal medya, tüketiciyi tanımanın en işlevsel yoludur. Sosyal Medya için unutulmaması gereken en önemli unsur da müşterilerinin ve potansiyel müşterilerin her türlü bilgi alışverişinde bulunuyor olmasıdır. Zaten bu alt yapıyı kullanmadaki amaç da budur: Müşteriyi tanımak, onu ortamında yakalamak ve ona mesaj göndermekle uğraşmadan, onun gelip mesajı almasını 27 sağlamak ! Başka bir ifadeyle olta balıkçılığını bırakıp “ağ” kurmaktır. Bu nedenle tüketiciyi sıkacak; kızdıracak, mutsuz edecek herhangi bir tutumdan kaçınmak gerektiği aşikardır. Zaten bu, potansiyel tüketicilerin isteyerek varolduğu sosyal medya ortamında karşılaşmaması gereken eski usul bir sorundur. www.mesgulsinyali.com
  28. 28. Ünlü Çinli savaşçı-filozof Sun Tzu: “Stratejik etkenlerin çoğunu kendi safında bulunduran kimse, daha savaşa girmeden karargahta kazanmış, bunların azını elinde tutan kimse daha savaşa girmeden yenilmiş sayılır. Hele hiç bulundurmayanların vay haline.[8]” derken kim bilir neleri düşünüyordu. Günümüzden yaklaşık iki bin yıl önce Sun Tzu tarafından kaleme alınan “Savaş Sanatı”, belkide dünyanın en etkili ve saygın strateji kitabı. Bugün Sun Usta’nın öğretileri irdelendiğinde yorulmadan ve savaşmadan kazanmanın 28 incelikleri ile karşılaşırız. Bu da bizi düşmanı iyi tanımak gerektiği sonucuna ulaştırır. Sun Usta’dan 2000 yıl sonra bugün; İnternet olanaklarıyla e-pazarlama da, sosyal medya ile birlikte işletmelere aynı imkanı sağlıyor. Tüketiciyi keşfetmek, onu doğru tanımlamak ve satın almaya hazır hale getirmek. www.mesgulsinyali.com
  29. 29. “Katedral ve Çarşı” adlı bir makale kaleme alındığında Eric Raymond Raymond aymond mond ond nd n pek tanınmayan bir programcıydı. Bu makale, kodlamada (Linux Linux Lin nux nu gibi sistemler yaratmakta) açık kaynak yaklaşımının neden mantıklı olduğunu açıklayan bir manifestoydu (yani fikir virüsüne dönüşsün diye tasarlanmış bir yazıydı). Ancak Raymond, yazıyı bir dergiye göndermek ya da kendine bir yayıncı bulmaya çalışmak yerine, metin, postscript, ve audio formatında internette yayımladı ve ücretsiz olarak herkesin kullanımına sundu. Birkaç ay içinde 29 binlerce insan makaleyi okumuştu. Bundan birkaç ay daha sonra Raymond aynı makaleyi daha önce internette yayımladığı bazı yazılarla birlikte bir kitapta topladı. Kitap bir anda çoksatanlar arasına girdi Elbette hiçbir şey bir anda olmamıştı. Raymond, bir fikir virüsü yaratarak gerekli zemini çok önceden hazırlamıştı.[9] www.mesgulsinyali.com
  30. 30. elektronik pazarlama 30 www.mesgulsinyali.com
  31. 31. 3. E-PAZARLAMA 3.1 E-Pazarlama Nedir? Pazarlama’nın Amerikan Pazarlama Derneği‘nce 1984 yılındaki toplantısında yapılan tanımı: Pazarlama, kişisel ve örgütsel amaçlara ulaşmayı sağlayabilecek mübadeleleri gerçekleştirmek üzere malların, hizmetlerin ve fikirlerin geliştirilmesi, fiyatlandırılması, tutundurulması ve 31 dağıtılmasına ilişkin planlama ve uygulama sürecidir der. E-Pazarlama’nın bu tanımı değiştirme gibi bir iddiası yoktur. Sadece bu süreci internete taşımakla yükümlüdür. Yani e-pazarlama online pazarlamadır. www.mesgulsinyali.com
  32. 32. Mal satma ve pazarlamanın internet dışında yaptığını net üzerinde gerçekleştirmek e-pazarlamadır. Eğer mal satılmıyorsa bu hiçbir şekilde pazarlama değildir; Bu sadece internet üzerinde varolan çok pahalı bir süslemedir. E-pazarlama “pazarlama” olmakla birlikte, Internet ortamında daha yüksek sonuçlarla birlikte ve daha yüksek bir hızda gerçekleşir. Bunu turbo pazarlama olarak düşünün.[1] Son çeyrek asırdır, pazar koşulları çok değişti ve büyük bir hızla değişmeye devam ediyor. Bu değişimler büyük ölçüde tüketicinin lehine değişimler. Hem pazardaki ürün çeşidi artıyor, dolayısıyla tüketicinin tercih imkanı genişliyor hem de ürünlere ulaşmak eskisiyle kıyaslanmayacak kadar kolay. Tüm bunlar tüketicinin daha seçici olmasına neden oluyor. Bu yeni şartlar altında tüketicileri yalnızca sosyo-ekonomik segmentler içinde sınıflandırmak artık hiçbir yarar sağlamıyor, üstüne üstlük zarar da verebiliyor. Dünyada bu amaçla çeşitli araştırmalar yapılıyor ve tüketicilerin yaşam tarzlarına ilişkin bilgi elde edilmeye çalışılıyor. Sosyal medya işte bu nedenle pazarlamacının elindeki en önemli silahtır. Sosyo-ekonomik kategorizasyonun ötesine geçip tüketicilerin yaşam biçimlerinin, alışkanlıklarının, tercihlerinin, değerlerinin ve diğer kültürel özelliklerinin belirlenmesiyle elde edilecek bilginin ürünü geliştirmeden hedef kitle belirlemeye, iletişim mesajlarının ve mecralarının seçiminden dağıtım ve perakende uygulamalarına kadar pazarlama faaliyetlerinin tüm aşamalarına dahil edilmesi gerekiyor.[2] Rekabet ortamında güçlenmek, hedef kitleye karşı özel 32 ve eşsiz yöntemler geliştirmek ise internet sayesinde mümkün. İnternet pazarlama, geleneksel pazarlama ile kıyaslandığında üretkenliği ve yaratıcılığı bakımından daha elverişli. Bunu kullanarak yeni ekonomideki hedef ziyaretçileri siteye çekebilmek ve onları birer müşteri haline getirmek ise daha kolay. www.mesgulsinyali.com
  33. 33. Reklam ve tanıtım işinizin başarıya ulaşmasında en büyük faktör. Oysa radyo, televizyon, gazete gibi geleneksel medya dediğimiz iletişim araçlarıyla yapılacak reklamlar masraflı ve riskli. Bunun tersine internet reklamcılığı ucuz ve etkili. Çünkü genel olarak internet reklamcılığında hedef kitlenizi kolaylıkla belirleyebiliyor ve ulaşabiliyorsunuz. Sadece arama robotlarının ilk sayfalarında yer almak TV reklamcılığından üç kat daha etkili.[3] 33 Pazarlama fikirleri yaymakla ilgilidir. Fikirleri yaymak ise uygarlığımızın en önemli gücüdür. İletişimin en önemli gücü haline gelen internet de, sunduğu imkanlar dolayısıyla bugün pazarlamacının en önemli gücüdür. www.mesgulsinyali.com
  34. 34. 3. E-PAZARLAMA 3.2 E-Pazarlama Tarihi Elektronik pazarlama, internetin gelişimiyle eş zamanlı olarak doğmuş ve gelişmiştir. 2000’li yıllara gelene kadar internet bir çok atılım ve devrim olarak nitelendirilecek yeniliği 34 kullanıcılarına sundu. Fakat bu hiç de kolay olmadı. E-pazarlama günümüz koşullarına çeşitli dönemlerden geçerek gelişmiştir. Bu süreç internetin işletmelerin tekelinde olduğu 90’lı yılların başı, bilinirliğinin arttığı 1996-2000 yılları ve 2000 sonrası olarak üç ayrı başlık altında incelenebilir. www.mesgulsinyali.com
  35. 35. 3.2.1 90’lı yılların başı E-pazarlamanın ilk dönemi aslında pek de “pazarlama” açısından parlak değildi. Bunun nedeni internetin yeni doğmuş olması ve henüz elinde bulundurduğu bir kitlesi/kullanıcısı bulunmamasıydı. Teknolojiye yatkınlığı olan belirli kesimler ve güçlü firmalar dışında internet üzerinde söz sahibi olan bir kimse yoktu. 90’lı yılların ilk yarısına denk gelen bu dönemde, internetin ticari içeriğine Yahoo!, American Online (AOL) ve Amazon.com gibi firmalar liderlik ediyordu. Belirli bir rekabet ortamı olmayan bu dönemde, ileriye yönelik bir çok atılımı gerçekleştiren firmalar ise bugün halen dimdik ayaktalar. Kalıcı birer marka olabilmek, ürün deneyimi yaşatmak, müşteri ilişkilerini yönetmek gibi çok önemli bir çok deneyimi piyasada kimsenin olmadığı bu dönemde yaşayan bu 3 marka da 90lı yıllardan büyük fayda sağlamıştır. 90larda pazarlama savaşının sahası 35 internet olsa dahi, geçerli olan eski ticaret kurallarıydı. Yani ilk olmak, liderliği ele geçirmek ve farklılaşmak. 2007 yılına gelindiğinde görülmektedir ki Yahoo!, American Online ve Amazon.com gibi üç lokomotif firmanın bu felsefe ile elde ettiği başarı gözle görülür bir şekilde devam etmekte. www.mesgulsinyali.com
  36. 36. 2007 Aralık ayı itibariyle dünyada en çok ziyaretçi alan web siteleriri sıralamasında Amazon.com 33.sırada yer alırken, ABD’de en çok ziyaret edilen 11. internet sitesi. Dünya geneline bakıldığında ise ziyaretçilerinin yüzde 48’i ABD’den, yüzde 52’si ise çeşitli ülkelerden siteye giriş yapmakta.[4] AOL da tıpkı Amazon gibi dünya üzerindeki milyonlarca site arasında ilk başlarda ve 53. sırada, bununla birlikte ABD’de en çok ziyaret edilen 12. internet sitesi. AOL’un kullanıcıları doğal olarak yüzde 65.3 gibi baskın bir oranla ABD’den.[5] Yahoo! için değişen tek şey, bunca yıldır yıkılmadan tek başına zirvede yer alıyor olması. Yahoo arama motoru internetin varlığı ile eş değerli olarak daima 1. sıradaki yerini korumakta. (2010’da ise Facebook Yahoo!yu solladı) Ortalama bir internet kullanıcısı günde 13 Yahoo! sayfası ziyaret ediyor, bunların yüzde 19.3’ü ABD kaynaklı iken, geri kalanını bir çok farklı ülke kullanıcısı oluşturuyor. Yahoo! dünyada liderken, ABD’nin en çok ziyaret edilen 2. internet sitesi. Tayvan, Hong-Kong, Hindis- tan ve Vietnam’da ise gene 1.sırada![6] Bu durum da açıkça göstermektedir ki, 90’lı yılların e-pazarlaması, bildiğimiz 36 pazarlamanın iletişim stratejisini kullanarak pazara odaklanmış ve pazarlama iletişimindeki başarısına paralel olarak viral bir etki ile insandan insana geçerek başarıyı yaratmıştır. Tabii ki, ağızdan ağıza reklamcılık bu gezegendeki en güçlü reklamcılık şeklidir. İnternet’in ilk başarısını oluşturan da bu olmuştur.[7] www.mesgulsinyali.com
  37. 37. 3.2.2 90’lı yılların sonu İlk e-pazarlamacılar internet üzerinden hizmet ve ürün satmakta tutucuydu, internet kullanımının hızlı yayılışı ise mevcut hedef kitleden daha fazlasına da yayılmayı gerekli kılmıştır. Bu dönemde, bir çok firma elektronik satış ve pazarlama üzerine eğilimdeydi. Eskilerle yeni rakipler birleşerek gelişiyordu. Internet, erkek egemen iş dünyasının delikanlı oyuncağı ve simülasyonuydu. Öte yanda; reklamcılar ev eğlencesine düşkün miskin erkeklerin, oturduğu yerden güleceği ve tatmin olacağı reklamların kullanılması sayesinde, internetin bir mecra olarak tüketiciyi kendine yaklaştırabileceği düşüncesindeydi. Bu yüzden de cinsellik teması bu dönemde revaçtayken bir çok pazarlama stratejisinin de temelini oluşturdu. Sergio Zymann ve Scott Miller bu durumu şöyle özetlemektedir: “Elli sene boyunca, reklamın yaratıcı insanları tam yaratıcı bir özgürlük için yalvarmaktaydılar. Şimdi ise size kendilerine sadece iyi espriler yapmanız için yalvaran bir grup müşteri vardır.”[8] E-pazarlamanın ayağa kalktığı bu yıllarda, reklamcılık kendi üzerine düşeni yapamamış ve durum analizinde geç kalmıştır. Örneğin; banner reklamlarının revaçta olduğu bir döneme girilirken, tıpkı televizyon reklamlarındaki gibi tacizkar bir tutum izlenmiş, gerekli yada gereksiz, hedef kitlenin varolduğu yada asla varolmayacağı bir çok internet sitesine reklamlar iliştirilmiştir. Bu dönemde türeyen internet siteleri de kalabalıklaşmaya başlayan bir ortamda tüketicinin ilgisini çekeceğini ve hedefi 37 kendi pazarına doğru yönlendireceğini umarak gelişigüzel olarak belirlenmiş çeşitli isimler (domain) altında hizmete girmeye başladı. Oysa ki; domain ismi internetteki marka olarak tanımlanmaktadır.[9] Bu nedenle dün gelişigüzel atılan adımlar, bugün esamisi okunmayan markalar yaratmıştır. www.mesgulsinyali.com
  38. 38. 3.2.3 2000li yıllar 2000li yıllar internetin hızla yaygınlaşması ve kullanım alanının genişlemesiyle ünlüdür. Örneğin; İnternet üzerinden oynanan tek düze oyunlardan, üçboyutlu oyunların bilgisayardan bilgisayara bağlanılarak oynanabilmesine, buradan da tek bir ana bilgisayara (server) bağlanmak suretiyle binlerce kişinin aynı anda aynı oyunu oynayabildiği teknolojiye gelinmiştir. Bu; genç kesimin kültürler arası etkileşime girmesi, coğrafyanın önemsizleşmesi gibi etkenleri beraberinde getirirken; alt yapıya yapılan yatırımlar ve broadband (geniş bant teknolojisi) de gelişmekte olan ülkelerde dahi internet kullanım yaygınlığının artmasını sağlamıştır. 2007 yılı Aralık ayından geri saymak suretiyle, Yahoo.com’u en çok ziyaret eden ülkelere bakıldığı zaman da bu açıkça görülebilmektedir. 2000li yıllar internetin topluluklara ve bireylere özgürlük vaat ettiği 38 yıllardı. Özellikle 11 Eylül sonrası insanların duygularının internet üzerinde belirgin bir biçimde yer alması ve bu tepkinin teröre karşı ortak bir bilinç ve küresel tepki yaratması, iletişimcilerin ve işletmelerin dikkatini çeken önemli gelişmelerdi. Şüphesiz bu durum bir çok “duyarlı” kullanıcının daha çekti. Örneğin kadınların! www.mesgulsinyali.com
  39. 39. Kadınların interneti etkin olarak kullanmaya başlaması e-pazarlama evreleri açısından 2000li yılların farkını ortaya koymaya yeterlidir. Artık e-pazarlamanın ilk dönemlerinde yer kapan orta yaşlı erkek iş adamları grubuna gençlik ve kadınlar da eklenmiştir. Bu da interneti pazarlamacılar için üzerinde çalışılması olmazsa olmaz bir pazar haline getirmiştir. Bu noktadaki en önemli soru ise, hedef kitlenin internet ile ne kadar uzun süreli bir ilişki içerisinde olacağıydı. İnternet pazarlamacılar için televizyon gibi çığır açabilir mi, açamaz mı? Reklamcılığın Geleceği adlı kitabın yazarı Joe Cappo; “Bir ifade tarzı olarak, interneti bir “reklam ortamı”ndaki gibi ortam olarak adlandırmak yanlış olur. Pek çok yeteneğine karşın, internet henüz kendisini etkili bir reklam ortamı olarak kanıtlayamamıştır. Burada internetin kendi başarısızlığından çok bir reklam tekniğinde ustalaşamamış pazarlamacıların iç başarısızlıkları söz konusudur. Bir gün ustalaşabilirler fakat bu uzun zaman alacak ve büyük miktarda yaratıcı enerji gerektirecektir” [10] diyerek, internetin bir mecra olarak 39 televizyon kadar kullanılabilir etkinliğe erişmesinin uzun zaman alacağına dikkat çekmektedir. Ama burada önemli olan etkinlik değil, pazarlamacının tüketiciyi en iyi şekilde tanıyabilme şansıdır. Belki İnternetin bir pazarlama ortamı olup olmadığı tartışılabilir, fakat müşteri planlamaya yarayan yegane maden olduğu tartışılamaz. www.mesgulsinyali.com
  40. 40. son 40 www.mesgulsinyali.com
  41. 41. İnternet sayesinde ortaya çıkan yeni iş modelleri ve değişen iş yapma şekilleri; “kolay ve çabuk olsun” isteğini ön plana çıkarınca e-pazarlamacılar için internet uygulamaları da çok farklı bir hal almıştır. Bu yeni ve kolay iletişim aracını doğru kullanıp iyi yöneten markalar ise kısa zamanda müşteriye ulaşmada büyük yol alıp, klasik halkla ilişkiler modellerinin ötesinde olan etkili ve aracısız iletişim mecralarından birine sahip olmuşlardır. Sosyal Medyayı kullanarak yapılan e-pazarlamayı diğer pazarlama araçlarından farklılaştıran en temel unsur; şüphesiz müşteri faktörüdür. Geçmişe nazaran; müşteriler daha bilinçli ve bilgi arayışında olan bireylerden oluşmaktadır. Bu tip müşteriler, ne istediğini ve ne elde etmek istediğini bilen, istek ve şikayetlerini rahatlıkla iletmekte herhangi bir kaygı görmeyen tüketicilerden oluşmaktadır. Bunun temel nedeni; dünya üzerinde yeni tüketim gruplarını oluşturan genç nüfusların dünün teknolojik yatkınlığına sahip çocukları olmasıdır. 41 Klasikleşen ve tüketici ilgisini yakalamaktan uzak web sitelerinin bir adım ötesinde duran sosyal medya ise; yükselen değer olarak iletişim araçları içerisinde yerini almış durumda. Diğer bir deyiş ile internetin var ettiği bu yeni mecra sayesinde “müşteriye değil, müşteri ile” konuşmak mümkün.. www.mesgulsinyali.com
  42. 42. Ayrıca unutulmaması gereken bir çıkarımda şudur; bugün dünya üzerinde podcasting, blogging, networking gibi uğraşlarla haşırr neşir olan milyonlarca insanın blogu, forumu ya da herhangi bir siteye içerik sponsorluğu bulanan bir markaya duyacağı sempati, bunu tercih etmeyene göre çok daha yüksek olacaktır. Üstelik Internet’in “güncellik sağlama” fonksiyonu da göz önünde tutulursa; müşterilerin istediği “her an marka ile bağlantıda olma” dürtüsü de günümüzde yadsınamaz bir avantajdır Yıllar boyu pazarlamacılar tüketici planlama sanatını üzerine kafa patlattılar. Oysaki şimdi tüketici, varolmak istediği yeri seçiyor. Dijital teknoloji ucuzladıkça, e-ticaret, e-devlet, e-pazarlama gibi bir çok kavram da halk ile buluşuyor. Tıpkı televizyon gibi. Dahası, insanlar televizyonun aksine internet üstünde hak ve söz sahibiler. Günümüzde çeşitli internet araçlarının paylaşılması ile genişleyen sosyal medya ile pike yapan bu gerçek, ileriye yönelik bir çok yatırımın da beşiğini oluşturacaktır. Örneğin; Joe Cappoe, “Reklamcılığın Geleceği” adlı eserinde; Bruce Mason’a ait, İşlemsel TV’den bahseden bir makaleye yer vermekte: 42 “Tüketicilerin mal ve hizmet satın alma peşinde Web’de dolaşmak için bilgisayarlara gereksinimleri kalmayacak. Web’e kendi TV alıcılarıyla bağlanabilecekler. Bu dönüşümü olası kılan şey geniş bant teknolojisidir. Rupert Murdoch bu teknolojiyi Avrupa’daki BSkyB uydu abonelerine tanıtmaya başlamış bulunuyor bile.”[1] www.mesgulsinyali.com
  43. 43. Teknoloji artık modem ve telefon kablolarından ibaret değil, bütünleşik pazarlama iletişiminden bahseden herkes bunun ayırtında olmak zorunda. Bugün bir anda takip edilmeye başlayan ve kısa sürede hayatımızın bir parçası olan Facebook, Google Earth ve Youtube tarzı onlarca sosyal medya gibi, yarın bir elimizde kumanda, canlı olarak izlediğimiz bir programda, çok sevdiğimiz bir aktörün giydiği o yeşil bereyi satın almak için düğmeye basıyor da olabiliriz… 43 www.mesgulsinyali.com
  44. 44. Kaynaklar: 1. Giriş [1] Vikipedi, “Genel Ağ”, http://tr.wikipedia.org/wiki/Genel_A%C4%9F#Tarih.C3.A7e (14 Aralık 2007), par.1. [2] AD Interactive Reklam Ajansı Örneği, “Internet, Elektronik Ticaret ve Internet Reklamcılığı”, http://www.ekitapyayin.com/id/019/02.htm (10 Aralık 2007) par.12 [3] MediaCat Kitapları, Yeni Pazarlama Trendleri, 1.Baskı, İstanbul: Topkapı, 2005, s.89 2. Sosyal Medya [1] Seth Godin, Fikir Virüsü, 1.Baskı, İstanbul: Şişli, 2004, s.11 [2] Vikipedi, “LOG”, http://tr.wikipedia.org/wiki/Log (12 Aralık 2007) par.1 [3] Antony Mayfield, “What is Social Media”, An e-book from Spannerworks, 2007, s.6 http://www.spannerworks.com/ /eBooks (10 Aralık 2007) [4] Mayfield, s.6 [5] Vikipedi, “Viki”, http://tr.wikipedia.org/wiki/viki (12 Aralık 2007) par.3-5 [6] Vikipedi, “Podcast”, http://tr.wikipedia.org/wiki/Podcasting (12 Aralık 2007) par.2 [7] Mayfield, s.6 [8] Sun Tzu, Savaş Sanatı, 3. Basım, Anahtar Kitaplar, 2000, s.72 [9] Godin, Fikir Virüsü, s.27 44 www.mesgulsinyali.com
  45. 45. Kaynaklar: 3. E-Pazarlama [1] Sergio Zymann and Scott Miller, Geleceğin Pazarlaması, 2.Basım, İstanbul:İkitelli, 2004, s.35. [2] MediaCat Kitapları, s.12 [3] Fatih Öncü, ePazarlama, 2.Baskı, İstanbul: Beyoğlu, 2004, s.2 [4] Alexa Web Information Company, “Trafic Details for Amazon.com”, “http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/amazon.com (14.11.2007) [5] Alexa Web Information Company, “Trafic Details for aol.com”, http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/aol.com (14.11.2007) [6] Alexa Web Information Company, “Trafic Details for yahoo.com”, http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/yahoo.com (14.11.2007) [7] Zymann and Miller, s.37. [8] Zymann and Miller, s.38. [9] Öncü, ePazarlama, sf.51 [10] Joe Cappo, Reklamcılığın Geleceği, 1.Basım, İstanbul:Topkapı, 2005, s.194, par.2. 4. Son [1] Cappo, sf. 206. par.1. 45 www.mesgulsinyali.com
  46. 46. meşgul sinyali www.mesgulsinyali.com Yazar: Yiğit KALAFATOĞLU Sosyal Medya ve E-Pazarlama İlişkisi isimli makaleden www.yicit.com - twitter.com/yicit Katkıda Bulunanlar: Tolga ARICAN twitter.com/chaylock Fatih GÜNER twitter.com/fatihguner 2010 Copyright by Yiğit Kalafatoğlu, Meşgul Sinyali 46 www.mesgulsinyali.com

×