Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
±ÉäJÉEò – ¸ÉÒ. nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É
<Ç-{ÉÖºiÉEò - ¨ÉɴɳýɦÉÉMÉ      - 2 ®É±ÉäJÉEò - nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É|ÉEòÉ„ÉEò - <Ç ºÉɇ½þiªÉ |ɇiɹ`öÉxɨÉÉÆb÷hÉÒ-ºÉVÉÉ´...
nùÉäxÉ „ɤnù . . .UjÉ{ÉiÉÒ ‡„É´É®úɪÉÉÆxÉÒ ºlÉÉ{ÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ¨É®úÉ`öÒ ºÉɃÉÉVªÉÉSÉÉ ‡´ÉºiÉÉ®ú+]õEäò{ÉÉ®ú Eò®úiÉÉxÉÉ +xÉä...
येसाजी कं कयेसाजी वेलवंड खोर्याचे े रतिष्ष ् शेुखख तो्े.षुवाजीराजें ्सेचे  ुंभूराजेंचे े जवळचे े सतकारीतो्े.षुवाजीराजेंच्य...
षुवा काषुशअफजलखानाच्या विानं्र आदशलुातने षसद्दी जोतरला षुवाजीराजेंषवरूध्श िाडले.दश २खाचे ण १६६० साली,सखारे २०००० घोडेस्वार...
षुवा काषुश सारख्या खावळयाच्याखळे चे  व त्याच्या बषलशानाखळे चे  स्वराज्याचे े शेखणे स्वप्नषुवाजीराजे साकार करु ुकले.       ...
जीवबा खतालाजीवबा खताला यांचे े संपणण नाव जीवा खताला संकपाळ.खताबळे श्वराच्या पायथ्याुी असलेलेकोंडवळी ते त्यांचे े गाव तोय.ज...
जीवा खताला यांचे ी रोषतडा दकल्ल्यावरील सखािी
संभाजी कावजीछत्रप्ी षुवाजी राजेंचे ा ता अंगरिक तो्ा.संभाजी कावजीने रति्ापगडाच्या रणसंग्राखावेळीपळू न जाणार्या अफजलखानाचे े...
राखजी पांगेरारति्ापगडाच्या यध्शा्(दश.१० नोव्तेंबर १६५९)राखजी पांगेराने पराक्रख करून जावळीच्याजंगला् खानाच्या सैन्याचे ी कत...
कोंडाजी फजंशअवघ्या साठ खावळयाषनुी पन्ताळगड ्ाब्या् घेणारा पराक्रखी वीर ता कोंडाजीतोय.्ंगभद्रेपासून उत्तरेस अषतवं्ापयं् अने...
पन्ताळगड,याचे  खागाणने कोंडाजी दकल्ल्यावर चे ढले असावे्
शयाणवीर खायनाक भंडारीछत्रप्ी षुवरायांना स्वराज्यासाठी कोकणा्ून अखल्य अुी रत्ने षखळाली. स्वराज्यासाठी जीवशेणारी ती खंडळी तो...
उं शेरी दकल्ला शयाणवीर खायनाक भंडारीच्या पराक्रखाचे ा सािीशार
जंषजरा दकल्ल्याला षुड्या उभारणाराशयाणवीर लायजी पािीलषुवरायांना कोकणा् अनेक नररत्ने षखळाली.लायजी पािील कोळी ते त्यापैकीचे  ...
लायजी कोळयाचे ा पराक्रख वाया गेला व जंषजरा जजकण्याचे ी एक सवणणसंिी खराठ्ांनीगखावली.पढे संभाजीराजेंनीराजापरीच्या खाडी् भराव...
षतरोजी फजंशसन ११ जून १६६५ च्या ्तानसार छत्रप्ी षुवाजीराजे औरं गजेबास भेिण्यासाठी आग्र्यासरवाना झाले.औरं गजेबाच्या पन्नासाव...
षनजलेल.पोर पाय रगषड् तो्ा.पोरास लोक पस्ा् की राजे आज फार वेळ षनजले?पोर      ेम्तण्ो की,ुीर शख्ेऐसे पातोन लोक जा्ा्.्ैसाचे ...
कल्याणचे ा सभेशार आबाजी खताशेवकल्याणचे ा षवजापरच्या शरबाराचे ा खषजना लिण्याचे ा छत्रप्ी षुवरायांनी बे्आखला.छत्रप्ी षुवराय ...
गोशाजी जग्ापपरं शराचे ा पषतला रणसंग्राख गाजषवणारे वीरछत्रप्ी षुवरायांनी स्वराज्य स्ांापनेस सरूवा् के ली तो्ी.ुताजीराजेंना ...
खसेखान व गोशाजी जग्ाप एकखेकाला षभडले.शोघा् ्बळ यध्श झाले.अखेरीस गोशाजीच्या                                            ंवार...
पराक्रखी योध्शा षसिोजी जनबाळकरखताराजांचे ा एक पराक्रखी सेनानी म्तणून षसिोजी जनबाळकरांचे ी इष्तासा् नोंश आते.अदशलुातच्या ्ा...
नावजी बलकवडेछत्रप्ी ुंभराजेंच्या खृत्यनं्र औरं गजेबाने खराठ्ांवर जोरशार आक्रखण करून,खराठ्ांच्या           ू्ाब्या्ील दकल्ल...
शयाणराजे कान्तोजी आंग्रेकान्तोजीराजेंचे ा जन्ख इ.स.१६६७ साली झाला.शयाणचे ा षुवाजी अुीती कान्तोजीराजेंचे ीओळख आते.कान्तोजीर...
शयाणराजे कान्तोजी आंग्रे यांचे े षुल्प
्ाराबाईंनी सावं्वाडी ्े खंबईपयं्च्या दकनाऱयाच्या संरिणाांण खराठी आरखाराचे े रतिखखम्तणून कान्तोजींना नेखले आषण इं ग्रजांच्य...
्ांाषप त्यांचे े हुकू ख सक्तीचे े व षुिा कडक असे. त्यांना खांराबाई, लक्ष्खीबाई व गषतनाबाई या्ीन िखणपत्नी तोत्या. त्यांना स...
छत्रप्ी षुवराय व छत्रप्ी संभाजीराजेंयांचे े षन ावं् खषस्लख सेनानीछत्रप्ींच्या जीवाला जीव शेणारे अनेक खषस्लख सरशार स्वराज्य...
काखषगरी पार पाडली(६ जानेवारी १६६५).शयाणसारं ग ता खराठी आरखाराचे ा पषतला सभेशारतो्ा.त्याने खायनाक भंडारीसोब् खांशरीवर(सन १६...
<Ç {ÉÖºiÉEòÉSÉä ±ÉäJÉxÉ – ¸ÉÒ nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É                                                                       ...
?            ?                                                        ?            www.marathiriyasat.com                 ...
Mavala 2
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

Mavala 2

4.603 visualizaciones

Publicado el

  • Sé el primero en comentar

Mavala 2

  1. 1. ±ÉäJÉEò – ¸ÉÒ. nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É
  2. 2. <Ç-{ÉÖºiÉEò - ¨ÉɴɳýɦÉÉMÉ - 2 ®É±ÉäJÉEò - nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É|ÉEòÉ„ÉEò - <Ç ºÉɇ½þiªÉ |ɇiɹ`öÉxɨÉÉÆb÷hÉÒ-ºÉVÉÉ´É]õ - ºÉ‡SÉxÉ EòÉEòbä÷®äúJÉÉ]õxÉ – SÉäiÉxÉ {ÉÉ=±ÉZÉMÉbä÷ई ११०२, ई - ४००६००४. ९८६९६७४८२० www.esahity.com www.marathiriysat.com esahity@gmail.com  © २०१२ ºÉ´ÉÇ ½þCEò <Ç ºÉɇ½þiªÉ |ɇiɹ`öÉxÉ +ɇhÉ ±ÉäJÉEòÉSªÉÉ º´ÉÉvÉÒxÉ.
  3. 3. nùÉäxÉ „ɤnù . . .UjÉ{ÉiÉÒ ‡„É´É®úɪÉÉÆxÉÒ ºlÉÉ{ÉxÉ Eäò±É䱪ÉÉ ¨É®úÉ`öÒ ºÉɃÉÉVªÉÉSÉÉ ‡´ÉºiÉÉ®ú+]õEäò{ÉÉ®ú Eò®úiÉÉxÉÉ +xÉäEò ¨Éɴɳäý vÉÉ®úÉiÉÒlÉÔ {Éb÷±Éä. ºÉÁÉpùÒSªÉÉMÉb÷‡Eò±±ªÉÉ´É®úÒ±É ¤ÉÖ¯ûVÉÉƺÉÉ®úJÉÒ +¦Éät ‡xɹ`öÉ +ºÉ±É䱪ÉÉ ¨ÉɴɲªÉÉÆxÉҨɽþÉ®úÉVÉÉÆ´É®úÒ±É ¸ÉvnùÉ +ɇhÉ º´É®úÉVªÉ|Éä¨ÉÉ{ÉÉä]õÒ VÉÒ´ÉÉSÉÒ {É´ÉÉÇ Eäò±ÉÒxÉɽþÒ. iªÉÉÆSÉä ¤É‡±ÉnùÉxÉ , {É®úÉGò¨É º´É®úÉVªÉɺÉÉ`öÒSÉÉ iªÉÉMÉ +ÉVɽþҺɴÉÉǺÉÉ`öÒ º¢ÖòiÉÔnùɪÉEò +ɽä.ºÉnù®ú {ÉÖºiÉEò ¨Éɇ±ÉEòÉ +ºÉÉSÉ YÉÉiÉ +YÉÉiÉ ¨ÉɴɲªÉÉÆSªÉÉ{É®úÉGò¨ÉÉ´É®úÒ±É +ÉføÉ´ÉÉ +ɽäþ. ªÉÉ {ÉÖføÒ±É {ÉÖºiÉEòÉiÉ +É{ÉhÉ +ÉhÉJÉÒEòɽþÒ ¨ÉɴɲªÉÉÆSÉÉ {É®úÉGò¨ÉÉSÉÉ +xÉÖ¦É´É PÉä=. VÉªÉ ¦É´ÉÉxÉÒ !! VÉªÉ ‡„É´ÉÉVÉÒ !! www.marathiriyasat.com
  4. 4. येसाजी कं कयेसाजी वेलवंड खोर्याचे े रतिष्ष ् शेुखख तो्े.षुवाजीराजें ्सेचे ुंभूराजेंचे े जवळचे े सतकारीतो्े.षुवाजीराजेंच्या शषिण दशषववजयच्या खोषतखे् ्े राजेंसोब् तो्े.छत्रप्ीच्या आशेुानसारयेसाजीने गोवळकोंड्याचे ा बाशुात अबलतसन क्बुात याच्या खशखस्् तत्तीला आपल्या अ्ल्यपराक्रखाने लोळवले तो्े .अनेक षवजयी खोषतखेचे े ने्ृत्व येसाजींनी के ले तो्े .षुवाजीराजेंनं्र ुंभूराजेंसोब् त्यांनी फोंड्याला पो्गीजाना पाणी पाजले या यध्शाचे े वणणनपढीलरतिखाणे आते.गोवा जजकल्यावर ुंभूराजेंनी पो्णगीजुी ्त के ला तो्ा.पण औरं गजेबने,कडाळच्यासावं्ने ्सेचे वेंगल्याणच्या शेसाईने,पो्णगीजांना दफ्वून फोंडा दकल्यावर आक्रखण करावयासलावले.त्यावेळी फोंडा दकल्याचे ा दकल्लेशार येसाजी कं क ता तो्ा.पो्णगीजांनी जोरशार आक्रखण करूनफोंडा दकल्यास भगशाड पाडले .यावेळी दकल्या् फक्त आठुे खावळे तो्े.पो्णगीजांनी दकल्याच्या भगशाडा्ून आ् रतिवेु के ल्यानं्र येसाजीत्याचे ा पत्र कृृ् णाजी व खावळयांनी असा पराक्रख के ला कीपो्णगीजांचे ी शाणाशाण उडाली.पण पो्णगीजांचे ी संख्या खोठीअसल्याखळे खराठ्ांचे ा टिकाव लागेना.याचे वेळीुंभूराजें येसाजीच्या खश्ीस एक तजार घोडशळव ष््के चे पायशळ घेऊन आले.त्याखळे खराठ्ांनाअषिक चे ेव चे ढला.खराठ्ांपढे पो्णगीजांचे ाटिकाव लागला नाती त्यांचे ा पराभव झाला.या यध्शा् येसाजी कायखचे े जायबंशी झाले ्रत्यांचे ा पत्र कृ ष्णाजी यध्शा् खारला गेला.या यध्शा् पराक्रख गाजषवल्याबद्दलुंभूराजेंनी येसाजीसएक तजार तोन नेखणूक शेऊन त्यांचे ा सन्खान के ला.
  5. 5. षुवा काषुशअफजलखानाच्या विानं्र आदशलुातने षसद्दी जोतरला षुवाजीराजेंषवरूध्श िाडले.दश २खाचे ण १६६० साली,सखारे २०००० घोडेस्वार आषण ३५००० पायशळ घेऊन षसद्दीषुवरायांवर चे ालून आला.त्यावेळी खताराज पन्ताळा दकल्ल्यावर तो्े.षसध्शीने पन्ताळादकल्ल्यास वेढा घा्ला.खताराज गडावर अडकू न पडले.ष्कडे ुाषतस््ेखान पण्या्लालखताला् ्ळ ठोकू न तो्ा.स्वराज्यावर खोठे संकि आले तो्े.पावसाळयाचे े दशवस तो्ेपन्ताळा दकल्ल्यावर जास्् दशवस ांांबणे िो्याचे े तो्े.कारण राजेंना ुाषतस््ेखानाचे ाबंशोबस्् करावयाचे ा तो्ा.षतरडस खावळा्ील ुूर अुा बांशलाचे ा सताुे जणांचे ा जखाव राजेंनी षनवडला.पालखीसाठीभोई सध्शा खासे षनवडले.षसध्शीस ्ताचे ा सखझो्ा िाडू न राजेंनी त्यास गाफील ठे वले.छत्रप्ीसारख्या दशसणारृ्या षुवा काषुशला राजेंनी पालखी् बसवून खलकापरच्या दशुेनेपाठषवले,्र राजेंचे ी पालखी म्तसाई पठाराच्या दशुेने गेली.खसळिार पावसाचे ा फायशा घे्राजे पन्ताळयावरून षनसिले.षसध्शी जोतरला याचे ा ांांगपत्ता लागला त्याने पाठलाग करूनराजेंचे ी पालखी पकडली.षुवाजीराजे आपल्या ्ाब्या् आल्याखळे षसध्शी खुी् तो्ा पणलवकरचे त्याला कळू न चे कले की आपण षुवा काषुश नावाच्या खावळयाला पकडले आते.षसध्शीने त्यास षवचे ारले की त्यास खरणाचे े भय वाि् नाती का?त्यावर षुवा काषुश म्तणालाकी षुवाजी राजेसाठी खी तजार वेळा खरावयास ्यार आते,षुवाजी राजे कोणास सापडणारनाती्.ते उत्तर ऐकू न रागाने षसध्शीने षुवा काषुशचे े ुीर कलख के ले.इष्तास ती त्याचे ा पराक्रख षवसरु ुकणार नाती.
  6. 6. षुवा काषुश सारख्या खावळयाच्याखळे चे व त्याच्या बषलशानाखळे चे स्वराज्याचे े शेखणे स्वप्नषुवाजीराजे साकार करु ुकले. पन्ताळगडावरील षुवा काुीश यांचे े स्खारक
  7. 7. जीवबा खतालाजीवबा खताला यांचे े संपणण नाव जीवा खताला संकपाळ.खताबळे श्वराच्या पायथ्याुी असलेलेकोंडवळी ते त्यांचे े गाव तोय.जा्ीने जीवा न्तावी तो्े.रति्ापगडाच्या रणसंग्राखावेळी छत्रप्ीषुवरायांचे े ्े अंगरिक तो्े.सभासश बखरी् रति्ापगडाच्या लढाईचे े वणणन पढीलरतिखाणे आते,छत्रप्ींनी उजवे ता्चे ेषबचे षवयाचे ा खारा चे ालवून खानाचे ी चे रबी बातेर काढली व चे ौांटरयाखालें उडी घालोनषनघोन गेल.इ््यां् सैशबंडा पिाई् िावला.त्यानें राजे जवळ के ले.पट्याचे े वार राषजयावटर ेचे ालषवले.्ो राषजयांने षजऊ खताषलया जवळील आपला हुदद्दयाचे ा पट्टा घेऊन,पट्टा व षवचे वाअसे का्र करून सैशबंडा याचे े चे ार वार ओढले.पांचे वे ता्ाने राषजयास खारावें ्ो इ्दकयां्षजऊ खताला याणे दफरं गेनें खांद्यावटर सैशबंषडयाषस वार के ला.्ो पटट्टयाचे ा ता् तत्यारा सखे््ोषडला.आषण खानाचे े ुीर घेऊन राजे षस्ाब गडावटर षजऊ खताला व संभाजी कावजीखतालशार असे गेल. ेयावरून तो्ा षजवा,वाचे ला षुवा ती उक्ती झाली.पढे हुकू खाचे ी अवज्ञा के ल्याबद्दल छत्रप्ींनीजीवा खतालास शर के ले.सन १७०९ साली जीवा खताला खरण पावला.
  8. 8. जीवा खताला यांचे ी रोषतडा दकल्ल्यावरील सखािी
  9. 9. संभाजी कावजीछत्रप्ी षुवाजी राजेंचे ा ता अंगरिक तो्ा.संभाजी कावजीने रति्ापगडाच्या रणसंग्राखावेळीपळू न जाणार्या अफजलखानाचे े ुीर कापले तो्े.अंगाने षिप्पाड व खजबू् असलेल्या कावजीनेघोड्यास चे ार पायावर उचे लले तो्े.तणखं्राव खोर्याच्या खलीला लग्नासाठी खागणीघालण्याचे े षनषखत्त करून कावजीने त्यास ठार खाटरले.अफजलखानाचे े भेिीवेळी छत्रप्ींनीसंभाजी कावजी व जीवा खताला यांना अंगरिक म्तणून नेले तो्े.सभासश बखरी् रति्ापगडाच्या लढाईचे े वणणन पढीलरतिखाणे आते,छत्रप्ींनी उजवे ता्चे ेषबचे षवयाचे ा खारा चे ालवून खानाचे ी चे रबी बातेर काढली व चे ौांटरयाखालें उडी घालोनषनघोन गेल.खाण याणी गलबला के ला की खारीले खारीले,शगा जातला,जलशीने िावा असे ेबोलीले खग भोई याणी जलशीने पालखी आणन खानास पालखीस घालन उचे लोन चे ाषलले ्ोइ्दकया् संभाजी कावजी हुद्देकरी याणे भोयाच्या पायाच्या पट्ट्ट्याने ढोण षसरा ्ोडनपालखी भईस पाडली आणी खानाचे े डोचे के कापन ता्ी घेऊन राषजयाजवळ आला.पढे ुाषयस््ेखानाच्या आक्रखणावेळी संभाजी कावजीचे ा षखत्र बाबाजी राख ता खानासषखळाला,त्याखळे छत्रप्ींनी त्याचे ी कानउघाडणी के ली.्ी सतन न झाल्याखळे संभाजी कावजीसध्शा खानास षखळाला.्ेांे कावजीने घोड्यास चे ार पायावर उचे लन आपल्या ्ाक्ीचे े रतिशुणनके ले,जोरावर तो्ा,घोडा चे हं पाई िरून उचे लला.ते त्याचे े ुौयण पाहन खानाने त्यास खौजेखलकर या ठाण्यास पाचे ुे स्वारांसत सलाब्खान शखनी याच्या ्ैना्ीस ठे षवले.पढे रति्ापरावगजर यांस,छत्रप्ींनी त्याजवर पाठवून त्यास इ.स. १६६१ खध्ये ठार खाटरले.
  10. 10. राखजी पांगेरारति्ापगडाच्या यध्शा्(दश.१० नोव्तेंबर १६५९)राखजी पांगेराने पराक्रख करून जावळीच्याजंगला् खानाच्या सैन्याचे ी कत्तल के ली तो्ी.राखजी ता छत्रप्ींचे ा खावळा्ील सतकारीतो्ा.याचे े जन्खस्ांानाषवषयी षनषि् खाषत्ी उपलब्ि नाती.नाषुक भागा्ील कण्तेरादकल्ल्याजवळ राखजी आपल्या सा्ुे सतकार्यांसत ्ळ ठोकू न तो्े.कारण खोघलांच्या फौजाकिी स्वराज्यावर चे ालून ये्ील याचे ा काती नेख नव्त्ा.सन १६७१ साली दशलेरखान बर्ताणपराहन सखारे ्ीस तजार सैन्य घेऊन स्वराज्यावर चे ालूनआला.नाषुक भागा्ील कण्तेरा दकल्ला जजकण्यासाठी ्ो चे ालून षनघाला.ती बा्खी कण्तेरादकल्ल्याजवळील राखजीस सखजली.्ीस तजाराच्या सैन्यापढे सा्ुे खावळयांचे ा टिकावलागणे ु्य नव्त्े.राखजीने आपल्या खावळयांना एकत्र के ले व त्यांना स्वराज्यासाठीलढावयास रतिवृ् के ले.खावळे तर तर खताशेव चे ा गजर कर् चे व्ाळू न उठले.कण्तेरादकल्ल्याच्या आश्रयास न जा्ा ्े दशलेरखानाच्या फौजेचे ी वाि पाह लागले,जणू त्यांच्या्भवानीचे संचे ारली तो्ी.दशलेरखान कण्तेरा गडाजवळ आल्याबरोबर शबा िरून बसलेल्या खावळयांनी त्याच्यावर तल्लाके ला.तर तर खताशेव चे ा गजर कर् खावळे ्िू न पडले,शोन्ती ता्ाने ्लवार चे ालव् राखजीुत्रूवर ्िून पडले.खावळे तट्टास पेिले तो्े,अखेरीस खोघली सैन्य पळ् सिले.खराठ्ांच्याआक्रखणापढे दशलेरखानास खाघार घ्यावी लागली.कण्तेरा दकल्याच्या पटरसरा् सा्ुेखावळयांनी ्ीस तजार गषनखांचे ा पराभव के ला व पराक्रखी राखजी इष्तासा् कायखचे ा अखर झाला.
  11. 11. कोंडाजी फजंशअवघ्या साठ खावळयाषनुी पन्ताळगड ्ाब्या् घेणारा पराक्रखी वीर ता कोंडाजीतोय.्ंगभद्रेपासून उत्तरेस अषतवं्ापयं् अनेक गड राजांनी कब्जा् घे्ले तो्े.पण शख्खनचे ाशरवाजा असलेला पन्ताळगड त्यांना ्ाब्या् षखळाला नव्त्ा.राजेंनी दश.६ जून १७७२ रोजीरायगडावर आपल्या सतकाऱयांना ती सल बोलून शाखषवली.यावेळी कोंडाजी फजंश,राजेंना बोषलला की गड म्या घे्ो.त्याने अवघे ्ीनुेतुख(खावळे )राजेंकडे खाषग्ले.अवघ्या ्ीनुे खावळयाषनुी पन्ताळगड जजकावयासषनघालेल्या कोंडाजीचे े राजेंनी कौ्क करून त्यास सोन्याचे े कडे दशिले.कोंडाजीने कोकणा्ूनखताडखागे येऊन राजापरास आपला ्ळ िाकला.राजापर व पन्ताळा दकल्ला ते अं्रआडवािेन(जंगली रस्त्याने)अंशाजे ८०-९० दक.खी तो्े.तेरषगरीने वेष पालिू न गडावर जाऊन ेत्यांनी गडाचे ी पूणण खाषत्ी काढली.गडावर अंशाजे शोन तजार गषनख तो्े.बाबूखान ताअदशलुाती दकल्लेशार तो्ा.फाल्गन वद्य त्रयोशुी(दश.६ खाचे ण १६७३)रोजी खध्यरात्री राजापरा्ून येऊन दफरं गोजीगडाच्या जवळ पोतोचे ला.्ीनुे खावळयापैकी त्यांनी षनवडक साठ खावळे घेऊन गडावर तल्लाके ला.्ीन शरवाज्याजवळ असलेल्या कड्यावरून चे ढू न त्यांनी गडावर रतिवेु के ला.खध्यरात्रीखराठे गडावर आल्यावर त्यांनी कापाकापीला सरूवा् के ली.गडाचे ा दकल्लेशार बाबूखान वकोंडाजी यांच्या् खताभयंकर यध्श जाताले.अखेर कोंडाजीच्या ्लवारीच्या वारा् बाबूखानाचे ेखस््क िडावेगळे झाले.दकल्लेशार पडल्याखळे खानाच्या सैन्या् गोंिळ उडाला.्े पळू न जाऊलागले.पण गडावरील साठ खावळयांनी त्यांचे ी शाणाशाण उडवून गड ्ाब्या् घे्ला.अवघ्यासाठ खावळयांषनुी गड ्ाब्या् घेणारा कोंडाजी खरोखरचे वीर तो्ा.
  12. 12. पन्ताळगड,याचे खागाणने कोंडाजी दकल्ल्यावर चे ढले असावे्
  13. 13. शयाणवीर खायनाक भंडारीछत्रप्ी षुवरायांना स्वराज्यासाठी कोकणा्ून अखल्य अुी रत्ने षखळाली. स्वराज्यासाठी जीवशेणारी ती खंडळी तो्ी.शौल्खान, इब्रातीखखान, लायजी पािील, ्कोजी आंग्र,खायनाक ेभंडारी आशी शयाणवीर राजेंना कोकणा्ून षखळाले.शयाणवीर खायनाक भंडारी ते खराठी आरखाराचे े सभेशार तो्े.इ.स.१६७९ च्या ऑगस्िखषतन्या् छत्रप्ींनी खायनाक भंडारीला खंबईच्या जवळ असलेल्या खांशरी-उं शेरी बेिांवर ेिाडू न दकल्ला बांिण्याचे े ठरषवले.कारण या दकल्ल्याखळे इं ग्रजांना कोकणा् तालचे ाल करणेशरापास्् तोणार तो्े.त्याकाळी राजेंनी इं ग्रजाचे ा िोका ओळखला तो्ा.खायनाक भंडारीदकल्ला बांि् अस्ाना इं ग्रजानी त्यास अिकाव करण्याचे ा रतियत्न के ला.कॅ प्िन षवल्यखषखन्चे ीन,टरचे डण के ववीन,जॉन ब्रान्डबरी आशी नाखांकी् सागरी सेनानींना पाठवून खांशरी- ेउं शेरीला तल्ला के ला.खायनाक भंडारीनी व खावळयांनी दशवसा यध्श व रात्री गडाचे ी बांिणीअसे दशवसरात्र काख करून खोठ्ा पराक्रखाने,षचे विपणे लढू न इं ग्रजांचे ा पराभव के ला व गडाचे ीउभारणी के ली.षसद्दी आषण खंबईकर इं ग्रज यांच्या बरोबर खध्ये उभारल्या गेलेल्या या जलशगाणखळे षसद्दी आषणइं ग्रज या शोघांचे ीती कोंडी झाली.षसद्दीला खंबईकर इं ग्रजांच्या आश्रयाला जाण्यापासून रोखलेगेले,्र खंबईकर इं ग्रजांवर खराठ्ांचे ी िांग्ी ्लवार राषतली.शयाणवीर खायनाक भंडारी यांचे ेनाव इष्तासा् कायखचे े अजराखर झाले.
  14. 14. उं शेरी दकल्ला शयाणवीर खायनाक भंडारीच्या पराक्रखाचे ा सािीशार
  15. 15. जंषजरा दकल्ल्याला षुड्या उभारणाराशयाणवीर लायजी पािीलषुवरायांना कोकणा् अनेक नररत्ने षखळाली.लायजी पािील कोळी ते त्यापैकीचे एकतो्.अनेक कोळी बांिव षुवरायांच्या सैन्या् तो्े. आगरी, भंडारी, गाषव्, कोळी आदशकोकणा्ील खंडळी गलब्े बांिण्या् पिाई् तो्ी.संगषखरी ता गलब्ा्ील नवीन यध्शरतिकारयाचे खावळयांनी आणला.जंषजरा दकल्ला ता कोकणा्ील षसध्शीचे ा गड,अनेक रतियत्न करूनसध्शा ता दकल्ला खराठ्ांच्याता्ा् लाग् नव्त्ा.छत्रप्ींनी खोरोपं् जपगळे वर या खोषतखेचे ी जबाबशारीसोपषवली.खोरोपं् घािा्ील तुख(खावळे )घेऊन खरूडला शाखल झाले.जंषजरावर तल्ला कसाकरावयाचे ा याचे ा आराखडा आख् अस्ाना लायजी पािीलने जंषजरा दकल्ल्याच्या ्िालासखद्रा्ून षुड्या लावण्याचे ा षवचे ार सांषग्ला व स्व्:ती जबाबशारी अंगावरघे्ली.खध्यरात्री छोट्या तोड्या्ून खावळयांना गडाच्या ्िापयं् पोतोचे वावे आषण खगषुड्यांच्या साह्याने गडावर चे ढू न आ्ील तबशयांचे ा बंशोबस्् करावा असे ठरले.दकल्ल्यावरील तबुांना ांोडी जरी चे ाहल लागली ्री सवण खराठी खावळे खारले जाणारतो्े.लायजीने खोरोपं्ास सांषग्ले आम्ती षुड्या लाव्ो,्म्ती पाठोपाठ येण.खध्यरात्री ेअंिारा् वल्ह्यांचे ा आवाज न कर्ा लायजीच्या तोड्या जंषजराच्या ्िाकडेषनघाल्या.्िाजवळ पोतचे ल्यानं्र लायजीने व साांीशारांनी षुड्या ्िावर लावल्या व ्ेखोरोपं्ाचे ी वाि पाह लागले.बराचे वेळ षनघून गेला रतिभा् तोण्याचे ी वेळ आली ्रीखोरोपं्ाच्या तोड्या दशसेना्.ुेविी षसध्शीला आपला डाव कळे ल म्तणून लायजीने त्ाुतोऊन षुड्या काढण्याचे ा षनणणय घे्ला व ्ो खाघारी पर्ला.
  16. 16. लायजी कोळयाचे ा पराक्रख वाया गेला व जंषजरा जजकण्याचे ी एक सवणणसंिी खराठ्ांनीगखावली.पढे संभाजीराजेंनीराजापरीच्या खाडी् भराव िाकू न दकल्ल्यावर तल्ला के ला.पण त्याचे सखारास औरं गजेबनेशषिणेस आघाडी उघडल्याने ता्ी आलेला षवजय संभाजीराजेंनी सोडू न द्यावा लागला वदकल्ला ुेविपयं् अजज्य राषतला. जंषजरा दकल्ला शयाणवीर लायजी पािील कोळीच्या पराक्रखाचे ा सािीशार
  17. 17. षतरोजी फजंशसन ११ जून १६६५ च्या ्तानसार छत्रप्ी षुवाजीराजे औरं गजेबास भेिण्यासाठी आग्र्यासरवाना झाले.औरं गजेबाच्या पन्नासाव्या वाढदशवसा राजे औरं गजेबाच्या शरबारा् तजरझाले.पण औरं गजेबने शरबारा् राजेंचे ा अपखान के ला,्सेचे त्यांच्या षनवासस्ांानाभोव्ीपोलाशखानाचे े पतारे बसषवले.स्व्:छत्रप्ी षुवराय,यवराज संभाजीराजे कै शे् अडकल्याखळेस्वराज्यावर खोठे संकि उभे राषतले तो्े.छत्रप्ी षुवरायांनी आपल्या चे ्राईने संभाजीराजेंना खोघलांचे ी खनसबशारी षखळवून दशलीत्याखळे संभाजीराजे खक्तपणे संचे ार करू ुक् तो्े,्सेचे षतरोजी व खशारी म्ते्र यांस राजेंनीआपल्या सोब् ठे वून आपल्या सोब्च्या इ्र खावळयांना बातेर पाठषवले.संभाजीराजेंनाखनसबशारी षखळाल्याखळे त्यांनी राजेंच्या सिके साठी रतियत्न चे ालू के ले.संभाजीराजेंनीखावळयांना आग्र्याच्या बातेर टठकटठकाणी ्ैना् ठे वले.छत्रप्ी षुवरायांनी आजारी पडण्याचे ीयक्ती करून आपली ्ब्ये् चे ांगली व्तावी म्तणून आग्र्या्ील खंदशर,खषुशी,गोरगटरब जन्ेलाषखठाईचे े पेिारे पाठवयास सरूवा् के ली.सरूवा्ीस पोलाशखानाचे े सैन्य पेिारे काळजीपणे्पास् तो्े पण नं्र ्े पेिारे ्पासण्यास कचे राई करू लागले.अखेरीस संिी सािून दश १७ऑगस्ि १६६६ ला राजें वेुां्र करून पेिारे घेऊन षनघून गेल(राजें आग्र्या्ून कसे षनसिले ेयाबद्दल इष्तासकारांखध्ये वाशषववाश आते्).राजेंच्या ुाषखयान्या् षतरोजी फजंश छत्रप्ींचे ेकपडे घालून झोपला.या घिनेच्या वणणन सभासशाच्या बखरीखध्ये पढीलरतिखाणे आते.षतरोजी फजंश पलंगावरी षनजला तो्ा.्ो चे ार रतितर रात्र व ्ीन रतितर दशवस ्ैसाचे षनजला.चे ौकीचे े पोलाशखानाचे े लोक कोठडी् येऊन पात्ा्,्ो राजे ुेला पांघरून
  18. 18. षनजलेल.पोर पाय रगषड् तो्ा.पोरास लोक पस्ा् की राजे आज फार वेळ षनजले?पोर ेम्तण्ो की,ुीर शख्ेऐसे पातोन लोक जा्ा्.्ैसाचे ्ीन रतितर रोज षतरोजी षनजलातो्ा.्ों रतितर दशवस अस्ां षतरोजी उठोन,आपली पांघरूणे,चे ोळणा,खंडासे घालून पोरबरोबरी घेऊन,बातेर आला चे ौकीशारास पषसले त्यांस षतरोजीने सांषग्ले की ुीर शख्े,कोणीकोठडी् जाऊ लागेल त्यास खना करणे.आपण औषि घेऊन ये्ो.म्तणून चे ौकीशारास सांगन ूशोघे बातेर गेल.राखजसगाचे े गोिास जाऊन त्यास एकां्ी व्णखान सांगोन आपण ्ेांून षनघोन ेशेुाचे ा खागण िटरला.संभाजीराजे,षतरोजी फजंश,खशारी म्ते्र यांच्याखळे राजे सखरूप औरं गजेबाच्या ्ावडी्ूनषनसिले. आग्रा दकल्ल्यासखोर लेखक
  19. 19. कल्याणचे ा सभेशार आबाजी खताशेवकल्याणचे ा षवजापरच्या शरबाराचे ा खषजना लिण्याचे ा छत्रप्ी षुवरायांनी बे्आखला.छत्रप्ी षुवराय स्व्:या खोषतखेवर रवाना झाले.छत्रप्ींच्या अगोशर आणखी एकखावळयांचे ी ्कडी कल्याणच्या वािेवर पोतचे ली तो्ी.या ्कडीचे े ने्ृत्व कर् तो्े आबाजीखताशेव,त्यांच्यासोब् शाशाजी कृ ष्ण,सखो कृ ष्ण लोकरे या खोषतखे् साखील झालेतो्े.षवजापरकरांचे ा खषजना ज्या वािेने जाणार तो्ा.त्या वािेवरील जंगला् सवण खावळे लपूनबसले.कल्याणचे ा सभेशार खल्ला अतखंश ता कल्याणचे ा गोळा के लेला खषजना घेऊन आपल्याघोडशळासोब् षवजापरच्या वािेला तो्ा.त्याचे ा खलगा आघाडीवर राहन सोब्च्या षुबंशीससचे ना शे् तो्ा.चे ढण,उ्रण,षचे खलरस््ा पार कर् ्े जंगलाच्या वािेला लागले.अचे ानक तरतर खताशेव चे ी रणगजणना कर् आबाजीच्या ्कडीने सभेशारावर तल्ला के ला.अचे ानक तल्लाझाल्याखळे बेसावि असलेल्या अदशलुाती सैन्याचे ी शाणाशाण उडाली व सवण खषजनाखराठ्ांच्या ता्ी लागला.खषजना घेऊन आबाजीच्या ्कडीने कल्याणवर चे ाल के ली व कल्याण खराठ्ांच्या घोड्याच्यािापाखाली आले.कल्याणच्या नगारखान्यावर भगवा डोलाने फडकू लागला.कल्याणपाठोपाठआबाजीच्या ्कडीने षभवंडीवर तल्ला करून जभवडीला ती खराठ्ांच्या घोड्याच्या िापाखालीआणले.कल्याणच्या दशुेने ये् असलेल्या राजेंना ती बा्खी कळाली,राजेआनंशले.खताराजांसखोर कल्याणचे ी लि पेु करण्या् आली.आबाजींचे ा पराक्रख पाहन राजेबेतश खु झाले व आबाजींस कल्याण रतिां्ाचे ी सभेशारी बताल के ली.
  20. 20. गोशाजी जग्ापपरं शराचे ा पषतला रणसंग्राख गाजषवणारे वीरछत्रप्ी षुवरायांनी स्वराज्य स्ांापनेस सरूवा् के ली तो्ी.ुताजीराजेंना पणे जतागीरषखळाली तो्ी.षजजाऊ आईसातेब व ुताजीराजेंच्या खागणशुणनाखाली षुवबांनी खावळा्ीलएक-एक दकल्ला काबीज करावयास सरूवा् के ली.्ोरणा, सभानखंगळ,रोषतडा असे दकल्लेत्यांनी काबीज के ले.षवजापरच्या अदशलुाती शरबारा् षुवबांच्या स्वराज्य स्ांापनेच्या खबरीयेऊ लागल्या.षुवरायांचे ा बंशोबस्् करण्यासाठी अदशलुातने सन १६४८ साली फत्तेखानासिाडले.फत्तेखानाने जेजरीजवळील बेलसर येांे आपला ्ळ ठोकला तो्ा.खानाच्या सैन्याने ूषुरवळजवळील सभानखंगळ दकल्ल्यावर तल्ला करून दकल्ला काबीज के ला.खराठ्ांचे ा तापषतलाचे पराभव तो्ा.छत्रप्ींनी कावजी खल्तार यास सभानखंगळ भूईकोिावर चे ालूनजाण्यास सांषग्ले.त्यांनी एका रात्री् गड सर के ला.्र फत्तेखानावर तल्ला करण्यासाठी बाजीपासलकर,कान्तोजी जेि,बाजी जेि,गोशाजी जग्ाप बेलसरच्या छावणीवर गेले,अचे ानक तल्ला े ेकरून त्यांनी खानाच्या सैन्याचे ी कत्तल के ली व परंशरचे ा पायांा गाठला.फत्तेखानचे ा सरशार खसेखानाने परंशरावर तल्ला के ला,परंशराला खानाच्या सैन्याचे ा वेढापडला.गडाजवळ फत्तेखानाच्या सैन्याचे े व खराठ्ांचे े ्ंबळ यध्श झाले.बाजीपासलकर,कान्तोजी जेि,गोशाजी जग्ाप यांनी गषनखांचे ी कत्तल के ली.फत्तेखानचे ा सरशार े
  21. 21. खसेखान व गोशाजी जग्ाप एकखेकाला षभडले.शोघा् ्बळ यध्श झाले.अखेरीस गोशाजीच्या ंवाराने खसेखानाच्या छा्ाडाचे ा वेि घे्ला व खान कोसळला.खराठ्ांनी स्वराज्याचे ा पषतलारणसंग्राख जजकला पण बाजी पासलकर सारखा वीर रणी पडला. परं शराजवळील याचे पटरसरा् खसेखान व खराठयां् यध्श जाताले
  22. 22. पराक्रखी योध्शा षसिोजी जनबाळकरखताराजांचे ा एक पराक्रखी सेनानी म्तणून षसिोजी जनबाळकरांचे ी इष्तासा् नोंश आते.अदशलुातच्या ्ाब्या्ील पन्ताळा दकल्ला जजकल्याखळे षपसाळलेल्या अदशलुातने खगबतलोलखानाला खताराजांच्या चे ाल करावयास िाषडले.रतिचे ंड फौजफािा घेऊन चे ाल करून ये्असलेल्या बतलोलखानाचे ा षसिोजी जनबाळकर,षसद्दी षतलाल,षवठोजी जुशे,रूपाजीभोसले,सोखाजी खोषत्े ्सेचे रति्ापराव गजर या सेनानींनी गषनखी कावा करून फडुापाषडला.याचे यध्शा् षसिोजींनी बतलोलखानाच्या खशखस्् तत्तीस काबू् आणून खताराजांना भेिम्तणून पाठषवला.षसिोजी खताराजांच्या आयष्या्ील ुेविच्या स्वारीस,जालन्याच्या लिी्राजांसोब् तो्े.राजेंनी चे ार दशवस पेठा खाटरल्या,ुतर लिून फन्ना के ले,जडजवाषतरकापड,घोडे,उं ि फस्् के ले.खोगलाईचे े खतत्वाचे े ुतर खाटरल्याखळे खोघल सं्प्त जातले.खोघलीफौज घेऊन रणखस्् खान चे ालून आला.त्याचे ी गाठ खताराजांच्या सैन्याच्या ुेविच्या ्कडीुीसंगखनेर जवळ पडली.या यध्शा् सं्ाजी घोरपडे,षसिोजींनी खोठा पराक्रख गाजषवला,पाचे तजार फौजेषनुी खराठीसैन्याने रणखस््खानास ्ीन दशवस झंजषवले त्याखळे खताराजांना खषजना घेऊन सरषि्टठकाणी जा्ा आले.पण शशैवाने या लढाई् षसिोजींना वीरखरण आले पण त्यांचे ा पराक्रखइष्तासा् अखर झाला.
  23. 23. नावजी बलकवडेछत्रप्ी ुंभराजेंच्या खृत्यनं्र औरं गजेबाने खराठ्ांवर जोरशार आक्रखण करून,खराठ्ांच्या ू्ाब्या्ील दकल्ले घेण्याचे ा सपािा चे ालषवला तो्ा.छत्रप्ी राजाराख याचे सखारास जजजीदकल्ल्यावर तो्े.राजगड,्ोरणा,जसतगड,परं शर असे बलाढ्य दकल्ले खोघलांच्या ्ाब्या् आलेतो्े.त्याखळे खराठी फौजेचे ी खताराष्ट्रा्ील तालचे ाल खंशावली तो्ी.ता दकल्ला पर् स्वराज्या् आणण्याचे ी जबाबशारी राजाराख खताराजांनी नावजी लखखाजीबलकवडे यांच्यावर सोपषवली सोब् खश्ीला षवठ्ठल कारकें ना िाषडले.२५ जून १६९३ रोजीराजखाचे ी दकल्यावरून त्यांनी खोषतखेला सरूवा् के ली. सोब्ीला शोर,षुड्या घेऊन खराठीखावळे जसतगडाच्या पायी आले.वीस वषाणपवीच्या ्ानाजी खालसरे यांच्यापराक्रखाखळे ,घाबरलेल्या औरं गजेबाने चे ारी बाजूला सक्त पतारे लावले तो्े.त्याखळे गडावरजाण्यासाठी सवण खागण बंश झाले तो्े.सयोशयानं्र गडावर नवे पतारे करी गस््ीसाठी आले.या लवषचे क संिीचे ा फायशा घेऊननावजींनी ्िाला षुड्या लावल्या व खराठे सैन्य गडावर घसले.सकाळचे े शाि िके खराठ्ांच्याखश्ीस िावून आले,खराठ्ांनी गस््ीवरील सैन्यांना कापून काढले.ांोड्याचे वेळानी षवठ्ठलकारके सध्शा षुड्या लावून गडावर पोतचे ले.गडावर गलका उडाला,"गषनखआया,भागो,भागो".पण रतित्येक खराठी सैषनका् ्ानाजी खालसरे संचे ारले तो्े.अखेरीसखराठ्ांचे ी सरुी झाली व जसतगड पन्ता खराठ्ांच्या ्ाब्या् आला.नावजी बलकवडे व षवठ्ठल कारकें च्या पराक्रखास खरोखरचे ्ोड नव्त्ी, िन्य ्े खराठे वीर.........
  24. 24. शयाणराजे कान्तोजी आंग्रेकान्तोजीराजेंचे ा जन्ख इ.स.१६६७ साली झाला.शयाणचे ा षुवाजी अुीती कान्तोजीराजेंचे ीओळख आते.कान्तोजीराजे ते भार्ाच्या इष्तासा्ील रतिषसद्ध नाषवक योद्धा तो्े.पणेषजल्ह्या्ील काळोसे ते त्यांचे े खूळ गाव व संकपाळ ते खूळ आडनाव.काळोसे्ील आंगरवाडी याभागाखळे त्यांच्या कळास आंग्रे ते उपनाव रतिाप्त झाले.कान्तोजींचे े वडील ्कोजी यांना छत्रप्ीषुवाजीराजेंच्या आरखारा् २५ असाखींचे ी सरशारी तो्ी.औरं गजेब खराठ्ांना जजकण्यासाठी १६८१ च्या अखेरीस खताराष्ट्रा् आला. त्याचे सखारासकान्तोजींच्या कोकणपट्टी्ील कायाणस सरुवा् झाली तो्ी. १६९४ ्े १६९८ पयं् कान्तोजींनीकोकणपट्टी्ले खोगलांनी व इ्रांनी काबीज के लेले खराठ्ांचे े सवण दकल्ले जजकू नघे्ले.छत्रप्ी राजाराखांनी त्यांचे ी ती काखषगरी पाहन त्यांना सरखेल ता दक्ाब दशला.१६९६खध्ये त्यांनी कलाबा दकल्ला जजकू न ्े आपले खख्य ठाणे के ले.पढे छत्रप्ी राजाराखांनी त्यांस खराठी आरखाराचे ा खख्याषिकारी के ले. राजाराखांच्याखृत्यून्र (१७००) ांोड्याचे वषां् ुाहंचे ी सिका तोऊन १७०७ खध्ये ्े छत्रप्ींच्या गाशीवर ंआले. त्या शरम्यान राजाराखांचे ी पत्नी ्ाराबाई व प्णे ुाह ह्यां् गाशीबद्दल ्ंिा सरू झालातो्ा.कान्तोजींनी खताराणी ्ाराबाईंचे ा पि घेऊन १७०७ ्े १७१० च्या शरम्यान अनेकषवजय षखळषवले.
  25. 25. शयाणराजे कान्तोजी आंग्रे यांचे े षुल्प
  26. 26. ्ाराबाईंनी सावं्वाडी ्े खंबईपयं्च्या दकनाऱयाच्या संरिणाांण खराठी आरखाराचे े रतिखखम्तणून कान्तोजींना नेखले आषण इं ग्रजांच्या खश्ीने ुाहंनी कोण्ीती तालचे ाल करू नये, याते्ूने राजखाचे ीचे ा दकल्ला व षभवंडी रतिां्ाचे ा बंशोबस्् करण्यास कान्तोजींना सांषग्ले.इ.स.१७१३ साली ुाहंनी कान्तोजीं षवरुद्ध बषतरोपं् जपगळे ह्यांस िाडले. कान्तोजींनी त्यांचे ापराभव करून त्यांस कै श के ले.त्याखळे छत्रप्ी ुाहंनी बाळाजी षवश्वनाां या पेुव्यासकान्तोजींवर िाडले. बाळाजीने कान्तोजींबरोबर सलोखा करून ्त के ला. त्या्कान्तोजींस कोकणदकनारपट्टीचे े सवण दकल्ले षखळाले व त्यांनी छत्रप्ी ुाहचे े अंदक् बनूनसाषलना १२,००० रु. त्यास शेण्याचे े ठरले.त्याषुवाय त्यांचे ी सरखेली कायख ठे वण्या् आली्सेचे खराठी आरखाराचे े सवण आषिपत्य त्यांस दशले.अुा रतिकारे ्े ुाहंच्या पिा् साखील झालेव अखेरपयं् त्या्चे षन ने राषतले. ेकान्तोजींचे ी सत्ता कोकण दकनाऱयावर कोि खांडवेपासून त्रावणकोरपयं् पसरली. ती गोष्ट्त्कालीन इं ग्रज, फ्रेंचे , पो्णगीज व डचे ह्या परकीयांस आषण जंषजऱयाच्या षसद्दीस बोचे ् तो्ी.इं ग्रज, डचे , पो्णगीज व फ्रेंचे ह्यांनी किी स्व्ंत्रपणे, ्र किी संयक्त रीत्या त्यांवर चे ढाई के ली.पण रतित्येक वेळी त्या सवांचे ा पराभव झाला. आंग्र्यांच्या अंखलाखालील सागरी रतिशेुां्ूनजाणाऱया जताजास शस््क (परवाना) घ्यावयास भाग पाडू न सखद्रावर त्यांनी आपले षनर्वववाशस्वाषखत्व रतिस्ांाषपले आषण षसद्दीस वारं वार खाघार घेण्यास भाग पाडले.कलाबा व षवजयशगण येांे जताजे बांिण्यासाठी त्यांनी गोद्या बनषवल्या. त्यांचे ी जताजेकच्छपासून त्रावणकोरपयं् सागरा् षनवेिपणे संचे ार करी्.कान्तोजी सद्दढ व रतिेखळ तो्े.
  27. 27. ्ांाषप त्यांचे े हुकू ख सक्तीचे े व षुिा कडक असे. त्यांना खांराबाई, लक्ष्खीबाई व गषतनाबाई या्ीन िखणपत्नी तोत्या. त्यांना सता खलगे झाले. असा ता सागरी अनषभषषक्त राजा अषलबाग येांेखरण पावला. त्यांच्या खरणानं्र त्यांच्या खलां् ्ंिे सरू तोऊन पढे आंग्रे घराण्याचे ी वा्ात्झाली. शयाणराजे कान्तोजी आंग्रे यांचे ी सखािी
  28. 28. छत्रप्ी षुवराय व छत्रप्ी संभाजीराजेंयांचे े षन ावं् खषस्लख सेनानीछत्रप्ींच्या जीवाला जीव शेणारे अनेक खषस्लख सरशार स्वराज्या् तो्े.नूरखान बेग तापायशळाचे ा रतिखख तो्ा.षसद्दी अंबर वताब तवालशार याने(जलै १६४७)खध्ये कोंढाणा सरकर्ाना खोठा पराक्रख गाजवला.षसद्दी इब्राषतख ता छत्रप्ी षुवरायांचे ा अंगरिकतो्ा,अफजलखानाच्या भेिीच्या वेळी ्ो छत्रप्ी षुवरायांचे ा अंगरिक तो्ा(१९ नोव्तेंबर१६५९),फोंड्याचे ा लढाईवेळी त्याने पराक्रख गाजषवला(एषरतिल १६७५)आषण त्यावरस्वराज्याचे े षनुाण फडकावले.षसद्दी षतलाल ता घोडशळा् अषिकारी तो्ा,पन्ताळगडाच्यावेढ्या्(२ खाचे ण १६६०)त्याने षुवरायांच्या सिके साठी खोठा पराक्रख गाजषवला,्सेचे उखराणीजवळ बतलोल खानाषवरूध्श झालेल्या लढाई्(१५ एषरतिल १६७३)्ोतो्ा.नेसरीजवळ बतलोल खानाुी झालेल्या यध्शा् रति्ापराव गजराबरोबर खारल्या गेलेल्यासा् वीरा् षसद्दी षतलाल तो्ा.षसद्दी वातवात(षसद्दी षतलालचे ा पत्र)ता घोडशळा्ील सरशार तो्ा,पन्ताळगडाला षसद्दीजोतरुी झालेल्या लढाई् ्ो जखखी झाला(दश.२ खाचे ण १६६०).खशारी खेत्र ता छत्रप्ींचे ाषवश्वासू सेवक तो्ा.आग्र्याच्या बंशोबस््ा्ून खताराजांना सि्ेवेळी याचे ी खोठी खश्झाली(१७ ऑगस्ि १६६६).काझी तैशर ता छत्रप्ी षुवरायांचे ा वकील तो्ा(सन १६७०-१६७३).हुसेनखान षखयाना याने खसौशखानाच्या कनाणिका्ील रतिां्ावर तल्ला करून षबळगी,जाखजखड, िारवाड आदश रतिां् जजकला(खाचे ण १६७९).रुस््खेजनखा ता खताराजांना षवजापूरशरबाराच्या गप्त बा्म्या पाठवण्याचे े काख करी् असे,हुबळीच्या लिीच्या वेळी त्याने खोठी
  29. 29. काखषगरी पार पाडली(६ जानेवारी १६६५).शयाणसारं ग ता खराठी आरखाराचे ा पषतला सभेशारतो्ा.त्याने खायनाक भंडारीसोब् खांशरीवर(सन १६७९)षवजय षखळवला.्र संभाजीराजेच्या ेकाला् बसनूर(जानेवारी-फे ब्रवारी १६८५) लिले. शौल्खान, इब्रातीख खान,षसद्दी षखस्त्री याआरखारा्ील अषिकाऱयाने खांशरी(१६७९) आषणसंभाजीराजेंच्या बसनूरच्या(जानेवारी- ेफे ब्रवारी १६८५)खोषतखे् खोठा पराक्रख के ला.सल्ान खान ता सभेशार पो्णगीजांकडू नशारुगोळा षखळवण्या् युस्वी झाला तो्ा.इब्राषतख खान ता खराठ्ांच्या ्ोफखान्याचे ा रतिखखतो्ा.त्या काळा् ्ोफखान्या्ील सवण गोलंशाज (्ोफचे ी) खस्लीख तो्े.षवजापूर आषणगोवळकोंड्यावरुन स्वराज्या् आलेल्या ७०० पठाणी पायशळ आषण घोडशळाने स्वराज्याचे ीषन ापूवणक सेवा के ली.छत्रप्ीच्या काळा् असे अनेक षन ावं् खस्लीख सैषनक तो्े ज्याचे ी खाषत्ी आपणास ज्ञा्नाती.
  30. 30. <Ç {ÉÖºiÉEòÉSÉä ±ÉäJÉxÉ – ¸ÉÒ nùɨÉÉänù®ú ¨ÉMÉnÚù¨É ओळख , , . . . , ( ) . ळ ळ , ख . ळ ळ ऑफ ओ , ळ , ळ . . . . . ळ ळ . . खwww.marathidesha.commarathidesha@gmail.com :9421051889
  31. 31. ? ? ? www.marathiriyasat.com ई ए . , , . . . . . . DNA . ? ? ए ?ई . , ई ए ई . ई ओ ख . . . ख ए , ख ख ई .ई ख . . ? ? ? ? ? : esahity@gmail.com ई : www.marathiriyasat.comई www.esahity.com

×