Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)

Wystawa plenerowa przygotowana w ramach XVIII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego (2016).

  • Inicia sesión para ver los comentarios

  • Sé el primero en recomendar esto

ZAŁOŻENIE DWORSKIE W ZBYSZYCACH: "Zbyszyce - zatopiona wieś" (wystawa)

  1. 1. Zbyszyce – zatopiona wieś W dawnych czasach ludność zamieszkująca dolinę Dunajca trudniła się głównie uprawą roli i rybołówstwem. Życie ludzi w ścisły sposób związane z więc było z życiodajną wodą. Dunajec  odpowiada także za początek i kres Zbyszyc. Wystawa powstała w ramach XVIII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego Wszystko płynie Dom Pomocy Społecznej w Zbyszycach Parafia pw. św. Bartłomieja Ap. w Zbyszycach Opracowanie tekstów i koncepcji wystawy: Paulina Kasprzycka Opracowanie graficzne: Marcin Hernas Korekta: Marcin Hernas i Agnieszka Szewczyk dnidziedzictwa.pl Organizator: Patron: Partnerzy:Gospodarze: Zbyszyce na początku XIX wieku, E. Kronbach, Darstellungen aus dem königreiche Galizien insbesondere der Karpathen im Sandecer Kreise, Wien 1823. archiwum BIBLIOTEKi JAGIELLOŃSKiej
  2. 2. Pierwszymi właścicielami Zbyszyc odnotowanymi w źródłach byli Kępińscy herbu Niesobia. Kolejni członkowie tego rodu gospodarzyli tu przez ponad cztery stulecia. W pierwszej połowie XV wieku ufundowali murowany kościół, który do dziś stoi we wsi, na zboczu Dąbrowskiej Góry. Jego położenie, masywne ściany, a także zachowane okienka strzelnicze świadczą o obronnym charakterze budowli. Kościół pw. św. Bartłomieja Ap. od południowego zachodu. fot. S. Tomkowicz, 9 IX 1892. archiwum POLSKiej AKADEMIi UMIEJĘTNOŚCI (PAUart)
  3. 3. Drewniana wieża w zachodniej ścianie kościoła pw. św.  Bartłomieja Ap. fot. W.T., 1925, ARCHIWUM INSTYTUTU SZTUKI POLSKIEJ AKADEMIi NAUK W WARSZAWIE 11 marca 2003 roku pożar strawił drewnianą wieżę, dobudowaną do kościoła pw. św. Bartłomieja Ap. w XVII wieku. fot. P. Kasprzycka, MIK 2015. Archiwum WUOZ w Nowym Sączu Rysunek późnogotyckich stalli kolatorskich w prezbiterium kościoła, K.G. Polityński. fot. S. Tomkowicz, 1892. ARCHIWUM MUZEUM NARODOWEgo W KRAKOWIE Wnętrze kościoła pw. św. Bartłomieja Ap. W tle kamienna płyta nagrobna Mikołaja Kępińskiego, zmarłego w 1490 roku. Fot. T. Szydłowski, 1927. ARCHIWUM INSTYTUTU SZTUKI POLSKIEJ AKADEMIi NAUK W WARSZAWIE
  4. 4. Dwór w Zbyszycach od frontu, przed przebudową dachu, ok. 1900. Archiwum Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Fasada dworu po przebudowie dachu, ok. 1946. Archiwum Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie O dawnej świetności Zbyszyc świadczyć może znajdujący się nieopodal kościoła okazały dwór pochodzący z przełomu XVIII i XIX wieku. Został on prawdopodobnie zbudowany na miejscu obronnego kasztelu strzegącego traktu handlowego biegnącego niegdyś doliną Dunajca. W wyniku przekształceń architektonicznych dokonywanych przez kolejnych właścicieli – szczególnie rodzinę Szujskich – utracił on swą obronną funkcję i przemienił się w klasyczną posiadłość. W 1919 roku Zbyszyce w wyniku zamiany dóbr z dr. Adamem Jordanem stały się własnością rodziny Langerów. Obecnie dwór wraz z otaczającym parkiem należy do Domu Pomocy Społecznej, który jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX wieku gruntownie go wyremontował i dostosował do potrzeb pensjonariuszy. Kościół i dwór w Zbyszycach namalowany w 1767 roku przez Feliksa Derysarza na jednej ze stalli w oratorium klasztornym Sióstr Klarysek w Starym Sączu. z archiwum klasztoru Sióstr Klarysek w Starym Sączu
  5. 5. Centrum Zbyszyc w połowie XIX wieku, mapa katastralna, 1846. ARCHIWUM NARODOWE W KRAKOWIE Szkoła powszechna w Zbyszycach, 1934. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego Przeprawa promowa na Dunajcu w okolicy Tropia, 1937. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego Co wydarzyło się w Zbyszycach? Jak to możliwe, że zamożna wieś –  w której jeszcze na początku XX wieku na rynku odbywały się jarmarki, działały poczta, browar, gorzelnia, funkcjonowały placówki kupieckie czy znana w okolicy karczma z zajazdem – po prostu opustoszała? Odpowiedzi należy poszukać w spiętrzonych wodach Dunajca, które utworzyły Jezioro Rożnowskie.
  6. 6. Widok zapory wodnej w Rożnowie, Akwarela autorstwa Rafała Malczewskiego, Z ARCHIWUM DOMU AUKCYJNEGO DESA UNICUM Dunajec, któremu ludzie zawdzięczali swój byt, czasami stawał się ich największym wrogiem. Na przestrzeni wieków powodzie niejednokrotnie czyniły w dolinie Dunajca ogromne spustoszenia. W kronice parafialnej Zbyszyc zachowały się opisy katastrofalnych skutków wylewów, między innymi z 1813 roku i 1934 roku. To właśnie chęć ujarzmienia rzeki i czerpania korzyści z nieprzewidywalnego „żywiołu wody” wpłynęły na kierunek gospodarczych inwestycji w II Rzeczpospolitej. Zapory wodne zyskały wówczas rangę obiektów strategicznych. Zapora zbudowana w Rożnowie w latach 1935–1941 rozwiązała problem powodzi i wspomogła proces elektryfikacji regionu za pomocą niewielkiej elektrowni wodnej, dla większej części Zbyszyc położonych w dolinie Dunajca oznaczała jednak zagładę. Tętniące życiem centrum i około 40 budynków znalazło się pod wodą. Ten sam los spotkał także część Kurowa, Lipia, Tęgoborza, Kobyla-Gródka i Znamirowic.
  7. 7. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego Budowa zapory na Dunajcu w Rożnowie, 1938 Robotnicy przy budowie zapory, 1937 Robotnicy przy budowie zapory, 1938 Budowa zapory, 1938 Naczelnik powiatu sądeckiego R. Busch i funkcjonariusze niemieccy podczas wizyty w Rożnowie na zaporze wodnej, 1941 Prezydent RP Ignacy Mościcki pod- czas wizyty na placu budowy zapory. ­Towarzyszą mu wicepremier inż. E. Kwiat- kowski, minister spraw wojskowych gen. T. Kasprzycki, minister przemysłu i handlu A. Roman oraz kierownik robót inż. Z. Śliwiński, 1938. Fot. W. Pikiel Wiercenie szybu badawczego w korycie Dunajca w Rożnowie, 1934

×