Saltar al contenido principal
ARTE PALEOCRISTIÁ Arquitectura
Imperio romano oriental
Catacumbas de Roma.
Catacumbas de Priscilla. Roma.
Tumba Santa Priscilla Arcosolia
Catacumba de San Calisto Loculi Criptas (galerías)
Tumba de Santa Sabina. Cubículo
Catacumbas de Domitila. Roma.
Tumba de Santa Domitila
Catacumbas de San Marcellino. Roma.
O Bo Pastor. Catacumbas de Priscilla. Roma.
Casa de comunidade cristiá en Doura-Europos. Ca. 230
Plantas basilicais
Estructura dunha basílica.
Planta e vista aérea da Basílica de San Pedro. S. IV. Roma.
Reconstrucción da Basílica de San Pedro. S. IV. Roma.
Primitiva basílica de San Pedro (reconstrucción) Atrio nartex Testero Naves longitudinales Diaconicum (sacristía) Prótasis (Preparación Eucaristía)
Alzado interior de Sta. Inés Extramuros
San Pablo Extramuros
San Pablo Extramuros Reconstrucción s. XIX
Interior de Sta. María a Maior. Roma.
Santa María la Mayor
Santa Sabina. Interior Inspiración en basílicas romanas (edificios con funciones judiciales y comerciales) Planta rectangular o cruciforme Atrio porticado Nartex Galería columnada destinada a los catecúmenos Tres naves * 1 (central más ancha y elevada) Testero * 2 Ábside semicircular y con bóveda de horno Dos torres flanquean entrada Tres naves separadas por  arquerías de medio punto peraltados sostenidas por columnas corintias Aprovechan mayor altura de nave central para abrir vanos Cubierta adintelada con casetones ( a diferencia de las basílicas romanas que preferían la bóveda de cañón) * 1 * 2 presbiterio Banco semicircular corrido adosado al muro para clero Cátedra del obispo Altar  Salas laterales Diaconicum (sacristía) Prótasis (preparación eucaristía) Tres ventanas (símbolo de  Santisima Trinidad) El iconostasio separa el presbiterio de las naves  Debajo de altar solía haber cripta con restos de mártires Construida en s. V es la única que se conserva bastante fiel al estilo original Equilibrio, proporción, ritmo, simetría, etc.
Santa Sabina. Plano
Interior de Sta. Sabiña. 422 – 432. Roma.
Santa Sabina. Interior
Mausoleo de Santa Constanza. Plano y alzado
Mausoleo de Sta. Constanza. 354. Roma.
Mausoleo de Santa Constanza. Interior
Mausoleo de Santa Constanza
Planta e interior de Sta. Constanza. 354. Roma.
Mausoleo de Sta. Constanza. 354. Roma.
Mausoleo de Sta. Constanza. 354. Roma. Motivos decorativos
Mausoleo de Sta. Constanza. 354. Roma. Motivos decorativos
Baptisterio de San Xoan de Letrán. Roma. Séc. V.
San Juan de Letrán. Interior
Baptisterio de San Xoan de Letrán. Roma. Séc. V.
San Juan de Letran. Baptisterio
ARTE PALEOCRISTIÁ Escultura
Monogramas de crismón
Iconos de anclas. Símbolo de cruz Y de solidez
Iesus (Jesús) Krhistus (Ungido) Theou (de Dios) Yos (Hijo) Soter (Salvador) Anagrama y acróstico de pez (ICHTHYS en griego)
O Bo Pastor e Crismón.
Sarcófago Traditio Legis
Sarcófago 174. Mediados  s. IV.  Museo Pío. Roma.
Sarcófago Dogmático. 330 - 340.  Museo Pío. Roma.
Sepulcro de Moisés y David
Sarcófago dos dous irmáns. 330 - 340.  Museo Pío. Roma.
Sarcófago de Xuño Basso. 359. Gruta de San Pedro. Roma.
Sarcófago de Junius Bassus
Sarcófago Marmollos
Relieve sobre Jonás
Relieve de paloma (Símbolo del alma)
ARTE PALEOCRISTIÁ Pintura e mosaico
Mosaico paleocristiano s. IV
Pavo real. Símbolo de resurrección
Vendimia. Símbolo de Eucaristía
Cristo orante
El buen pastor Arte paleocristiano Carácter alegórico Tendencia al antinaturalismo: expresionismo de ojos, esquematización, fondos planos, simplificacion de vegetación, etc.
El buen pastor
Adán y Eva
BIZANCIO Arquitectura
Expansión de imperio bizantino con Justiniano
Características arquitectura bizantina  materiales Sillares bien labrados sobre todo en Siria y Palestina módulo de anchura de muros ( entre 75 y 80 cm.) Ladrillos especialmente empleados en cubiertas exteriores: desnudos o con algún adorno columnas, jambas, dinteles, frisos Mármol zonas interiores: decoración polícroma (lujo) elementos fuste cilíndrico con ligero éntasis central y prefieren sin aristas Columnas capitel Corintios Simples: hojas de acanto Compuestos (acanto y volutas) Teodosio Hojas más planas Acabado a Trépano (horadado) Muros Dinámicos  Relación equilibrada masa-vanos (preferencia por los arcos de medio punto) Tipos: mampostería sillares zona oriental y mampostería ladrillos y piedra irregular Muros austeros, con pocos adornos Reflejan estructura interna cubiertas Sustitución de  espacios longitudinales bóvedas de cañón cubiertas de madera por cubiertas de  espacios cuadrangulares mampostería Bóveda de arista Bóveda de media naranja Antes: octógono y trompas Ahora: cúpula sobre Pechinas* *Pechinas Origen en Gerasa  (Jordania) s. II Triángulos curvilíneos que unen arcos torales con anillo cupular Arcos Arquería (medio punto) apoyada en columnas aisladas Capitel presenta mayor superficie de contacto Intercalando trozos de arquitrabe Colocando un cimacio (tronco de cono invertido)
Columnas bizantinas Ligero éntasis central Fuste liso
Capiteles bizantinos Corintio Teodosio cimacio
Capitel Teodosio
Techumbre. Principal aportación. Cúpula sobre pechinas
Plano de San Sergio y Baco. Planta centralizada
Planta de Santos Serxio e Baco. Constantinopla. 1ª metade do s. VI
Sergio y Baco Materiales sillares mármol ladrillo
Hosios Lukas muros Relación masa-vanos Austeridad decorativa Exterior refleja estructura interna
Santa Sofía de Bulgaria. Pobreza muros exteriores
San Apolinar del puerto. Planta longitudinal
Interior de San Apolinar in Classe. 549.  Italia.
Antemio de Tralles e Isidoro de Mileto Santa Sofía. Exterior y planta Fusión de planta longitudinal con planta centralizada atrio nartex División en tres naves, central más ancha y elevada. Se sacrifican naves laterales para ensalzar nave central: Los cuatro gruesos pilares que sostienen la inmensa cúpula se meten en naves laterales, apareciendo salientes al igual que los contrapilares interrumpiendo el desarrollo longitudinal de las mismas. A cambio la nave central aparece totalmente diáfana Cubierta dinámica: A) Gran cúpula central (31 m. diámetro) B) Empujes recogidos por dos cúpulas de cuarto de esfera en el eje longitudinal C) Descarga en nichos situados en la diagonal de  las semicúpulas D) Descarga en muros exteriores A B B c c c c D El juego dinámico de la cúpula central trasladando empujes y contrarrestos a bóvedas secundarias y terciarias crea un diálogo tectónico de tendencia centrífuga (Bruno Zevi) En época musulmana se le añaden los minaretes y otras dependencias anejas
Santa Sofía. Exterior
Santa Sofía. Maqueta
Perspectiva axonométrica de Sta. Sofía. 532 – 537. Istambul.
Planta do conxunto de Sta. Sofía. 532 – 537. Istambul.
Santa Sofía. Plano
Santa Sofía. Alzado
O sistema estructural de Santa Sofía é audaz, pero sinxelo. Levantouse un enorme rectángulo, de 71 por 77 m, aproximadamente 225 por 240 pés bizantinos. Dentro del, catro enormes piares, dispostos de norte a sur, alzáronse nos ángulos dun cadrado de 100 pés bizantinos de lado. A 70 pés do chan tendéronse catro arcos, os dos lados norte e sur embebidos nos muros laterais da nave e apenas perceptibles desde o interior, pero fortemente marcados ó exterior por enriba do teito. Catro pechinas de forma irregular ligan os arcos. Sobre os vértices dos arcos e as catro pechinas que os unen álzase a cúpula principal, unha cuncha gallonada por 40 nervos e 40 plementos curvos. Está reforzada no exterior mediante 40 nervaduras curtas colocadas a estreitos intervalos, e que enmarcan pequenas fiestras. Os piares norte e sur sobresaen por enriba das naves laterais para servir de estribo ós empuxes laterais dos arcos oriental e occidental e, indirectamente, da cúpula maior. (...) Este núcleo, de precaria estabilidade, composto por piares, arcos, cúpulas, semicúpulas e cunchas, constitúe o corazón interno da composición de doble casco. Éun baldaquino, que se alza libre no espacio, independente das unidades espaciais secundarias que o envolven. As naves laterais, o nártex e as tribunas interveñen pouco en conxunto no xogo de forzas do núcleo interno. (...) Santa Sofía de Constantinopla (532-537) Antemio deTralles  Isidoro de Mileto
Exterior de Sta. Sofía. 532 – 537. Istambul.
Muros cortinas Cúpula sobre pechinas Antemio de Tralles e Isidoro de Mileto Santa Sofía. Interior Lua elemento integrador: Vanos de muros, tribunas, nichos, anillo de vanos de cúpula central, y de muro de arcos torales: dan sensación de ingravidez, como si la enorme masa no pesase Naves laterales divididas en dos pisos. Segundo cuerpo tribuna para la corte Ritmos dinámicos  y curvilíneos de arcos, bóvedas, cúpula, columnatas Arcos torales desvían la carga hacia los cuatro gruesos contrafuertes Columnas bizantinas con cimacio Espacio diáfano Contraste pobreza decorativa exterior con lujo interior (aunque muy transformado por musulmanes)
Santa Sofía. Interior
Interior de Sta. Sofía. 532 – 537. Istambul.
Santa Sofía. Incidencia de la luz
Santa Sofía. Cúpula
Interior de Sta. Sofía. 532 – 537. Istambul.
Santa Sofía. Muros pantalla
Santa Sofía. Absidiolos laterales
Interior de Sta. Sofía.  532 – 537.  Istambul.
Santa Sofía. Nave lateral Gruesos pilares
Capitel de S. Vital de Rávena. S. VI Capitel de Sta. Sofía de Constantinopla. S. VI
San Vital de Rávena. Vista aérea
Planta e perspectiva axonométrica de San Vital. 522 – 532.  Rávena.
San Vital de Rávena. Exterior
Exterior de San Vital. 522 – 532.  Rávena.
San  Vital de Rávena. Interior