Se ha denunciado esta presentación.
Se está descargando tu SlideShare. ×

Social Media Monitor 5 - Social Embassy

Próximo SlideShare
Social Media Monitor 6
Social Media Monitor 6
Cargando en…3
×

Eche un vistazo a continuación

1 de 54
1 de 54

Social Media Monitor 5 - Social Embassy

Descargar para leer sin conexión

De Social Media Monitor is een jaarlijks onderzoek uitgevoerd door Social Embassy naar de inzet en organisatie van social media door top merken in Nederland.

De Social Media Monitor is een jaarlijks onderzoek uitgevoerd door Social Embassy naar de inzet en organisatie van social media door top merken in Nederland.

Más Contenido Relacionado

Libros relacionados

Gratis con una prueba de 30 días de Scribd

Ver todo

Audiolibros relacionados

Gratis con una prueba de 30 días de Scribd

Ver todo

Social Media Monitor 5 - Social Embassy

  1. 1. #SMM5 SOCIAL MEDIA MONITOR 5 5 JAAR MERKEN EN SOCIAL MEDIA PLASTIC FANTASTIC? 1
  2. 2. #SMM5 PLASTIC FANTASTIC? SOCIAL MEDIA MONITOR 5 5 JAAR MERKEN EN SOCIAL MEDIA OKTOBER 2012
  3. 3. INHOUD VOORWOORD 4 A BIG THANK YOU! 5 SAMENVATTING 6 RESULTATEN SMM5 9 #SMM5 RANGLIJST 34 METHODE EN VERANTWOORDING 49 OVER SOCIAL EMBASSY 52 3
  4. 4. VOORWOORD PLASTIC FANTASTIC? Wat is de invloed van social media op de rela- Ook naar buiten toe loopt alles op rolletjes. Het thema van #SMM5 “Plastic Fantastic?” is tie tussen mens en merk? Merken zijn mensen Fans worden verworven via slimme advertising dan ook een waarschuwing. Een wake-up call. gevolgd. Maar welke merken zetten social media strategieën. Via een geoliede contentkalender Voor merken en voor bureaus. De grootste fout succesvol in, en met welk resultaat? In de vijfde worden de communities dagelijks van nieuwe die we namelijk kunnen maken is te denken dat editie van de Social Media Monitor zetten wij de updates voorzien. Regelmatig wordt een vraag dit het is. Dat we de essentie begrijpen en de trends en resultaten op een rij. De methodologie gesteld en mogen de fans nog even actief mee- kans om daadwerkelijk beter te worden missen. van het onderzoek is verder ontwikkeld. Er is denken. In reclames wordt verwezen naar de Dat doen we niet. We beginnen pas. We heb- een onderverdeling geïntroduceerd voor marke- Facebook pagina waar fans een nieuw product ben bestaande silo’s nog steeds niet helemaal ting, service en corporate die is beoordeeld door mogen samenstellen. doorbroken. We benutten het potentieel van een vakjury. medewerkers nog maar mondjesmaat op social En zo is social media geïncorporeerd in de re- media. Daadwerkelijke integratie van social me- SOCIAL MEDIA ONDER CONTROLE? latie tussen merk en mens. De dreiging van de dia in onze producten en dienstverlening is nog Er is zonder twijfel een sterke professionalise- revolutie is bedwongen. We kunnen weer door. beperkt. ring te zien in de manier waarop merken so- Business as usual dus. Iemand nog vragen? cial media inzetten. Voor veel merken is social De toekomst van social media ligt in oprechte media niet meer weg te denken uit bedrijfsacti- HET BEGINT PAS aandacht, vanuit het bedrijf, vanuit de medewer- viteiten. Tot de vierde editie worstelden merken Maar dat is natuurlijk niet zo. Want wat we zien kers. Laten we daar in 2013 aan werken. met keuzes rondom inzet en resultaatmeting. Nu is grotendeels commercieel. Reclame. Ver- lijken merken het goed onder controle te heb- meende inspraak. Zogenaamde spontaniteit en Martin Kloos & Steven Jongeneel – ben. Social media heeft haar plek gevonden op interesse. Wat we zien is pas het begin van de Social Embassy de marketingafdeling, die ook het grootste deel transitie die bedrijven doormaken van social van het budget bijdraagt. Social media mana- media naar social business.   gers zijn aangesteld en FTE’s zijn ingezet. Het meten van de resultaten professionaliseert. Too- ling is aangeschaft en rapportageprocessen zijn ingericht. Check! 4
  5. 5. A BIG THANK YOU TO… DE VAKJURY DE 79 MERKEN DIE HEBBEN MEEGEWERKT AAN HET ONDERZOEK Jasper van der Bijl ABN AMRO Heineken Opel (Volkswagen) Albert Heijn HEMA Pickwick Alpe d’HuZes Hertog Jan PLUS Marlou van Campen Andrélon Hi Praxis (Wereld Natuur Fonds) ANWB Holland Casino Prominent Arke HTC Rabobank Stijn Fien ASR Hunkemöller Red Bull (wehkamp.nl) AXE Hyundai Renault de Bijenkorf IKEA Samsung Kim Kleine Staarman Blokker ING SENSEO (HEMA) bol.com Jumbo Sizz C&A KARWEI Staatsloterij Phillip Sijthoff Carglass Kia Stip Reizen (Unilever) CITROËN KLM Tele2 Corendon Knorr T-Mobile Roos van Vugt Deloitte KPN Toyota (Deloitte / Social Embassy) Ditzo KRAS.NL transavia.com Douwe Egberts Kruidvat UPC Dr. Oetker Lexus V&D Durex L’Oréal Paris Verkade Eneco M&M’s Vodafone Essent Maybelline Volkswagen Etos McDonald’s wehkamp.nl Fiat Media Markt Wereld Natuur Fonds Ford Nationale Postcode Loterij Ziggo Garnier NS Groupon Nuon 5
  6. 6. SAMENVATTING FROM GOOD TO GREAT MERKEN WORDEN MEER ERVAREN verantwoordelijk is voor de aansturing. Bij de Merken zijn het publiek massaal gevolgd naar so- uitvoering wordt massaal gebruik gemaakt van cial media. 92% Van de topmerken uit dit onder- gratis en betaalde oplossingen voor social media zoek is aanwezig op social media sites. Gemid- monitoring en management. deld is een merk twee jaar actief en zet in op een Circa de helft van de onderzochte merken rap- brede toepassing van social media door middel porteert de resultaten van hun social media inzet van service, dialoog, advertising, activaties en op gestandaardiseerde basis. Dat social media campagnes. Er is een duidelijke trend zichtbaar nog primair wordt beschouwd als een losstaande naar content marketing. Wellicht als gevolg van activiteit, en niet is gekoppeld aan bedrijfsdoel- de ervaring met social media, lijkt extern onder- stellingen, blijkt uit het feit dat rapportages zoek voor dit doel af te nemen. Merken zijn op dit voornamelijk bestaan uit social media metrics en vlak meer zelf gaan doen. engagement data. Van effectmeting op bedrijfs-   doelstellingen, zoals de invloed op merkvoorkeur, GOOGLE+ EN PINTEREST is slechts bij 29% van de merken sprake. Wij zien een sterke opkomst van Google+ en Pin- terest. Twitter, Facebook en YouTube blijven het SOCIAL MEDIA BLIJFT EEN GROEIMARKT meest gebruikt. LinkedIn en eigen communities Met een aandeel van 81% is marketing de groot- laten een daling zien. ste sponsor in het budget voor social media. 19%   Van de merken geeft aan over een budget voor MARKETING IN DE LEAD social media te beschikken van tenminste Achter de schermen is marketing grotendeels € 100.000,- . 4% Geeft aan dat het budget verantwoordelijk voor de aansturing en uitvoe- € 250.000,- tot € 500.000,- bedraagt, en 1% meer ring van social media activiteiten. Marketing dan € 500.000,-. De meerderheid van de merken beheert ook doorgaans het budget voor social verwacht dat het budget voor social media in media. Omdat de uitvoering van social media 2013 verder zal stijgen. activiteiten verschillende bedrijfsfuncties raakt, kiezen organisaties veelal voor kleine cross- functionele teams. 70% Van de merken beschikt inmiddels over een social media manager die 6
  7. 7. SAMENVATTING FROM GOOD TO GREAT INZET SOCIAL MEDIA PROFESSIONELER Van de merken die een marketingdoelstelling Uit de scores in het model blijkt dat merken hanteren voor social media, scoort Alpe d’HuZes social media steeds professioneler weten in te volgens de vakjury het beste gevolgd door zetten. Dit blijkt vooral uit de inzet van content, Douwe Egberts en KLM. KLM wordt op vele de groei van communities en het stimuleren van vlakken gezien als een trendsetter en voert de interactie en engagement. De scores bovenin de ranglijst aan op het vlak van service, gevolgd ranglijst liggen dichter bij elkaar dan in vorige door ANWB en T-Mobile. Dat merken worstelen edities van de social media monitor. met de inzet van social media voor corporate   en hr-doeleinden blijkt uit het feit dat er in deze Met het volwassen worden van social media, categorie slechts twee merken zijn gekozen: ING hebben we besloten om de ranglijst van de So- en Wereld Natuur Fonds. Dit terwijl de inzet van cial Media Monitor uit te breiden met drie nieuwe social media, gericht op de interne organisatie categorieën: service, marketing en corporate. door de jury wordt gezien als een van de belang- Ook hebben we naast de lijst van top 100 adver- rijkste trends voor de toekomst. teerders dit jaar voor het eerst merken toege-   voegd vanuit de community. De deelnemende Overall voert ING de ranglijst aan voor de inzet merken zijn ingedeeld op basis van de doelstel- van social media, nipt gevolgd door Vodafone en lingen zoals opgegeven in de vragenlijst. Voor de KLM. ING blinkt uit door een professionele en ge- beoordeling hebben we voor het eerst gebruik ïntegreerde inzet op het vlak van service, corpo- gemaakt van een vakjury. rate/hr en marketing. ING is hiermee in staat om   invloed uit te oefenen op de community binnen Ondanks de ervaring die de afgelopen jaren is de lastige marktomstandigheden. opgedaan met social media, slaagt de meerder- heid van de deelnemende merken nog in beperk- te mate in het realiseren van hun doelstellingen. De bereikbaarheid via social media blijft in de praktijk teleurstellend laag, en van interactiviteit en dialoog tussen merk en mens is bij de meeste merken weinig sprake. 7
  8. 8. WAT IS DE SOCIAL MEDIA MONITOR? De Social Media Monitor is een onderzoek van Op basis van de interne organisatie en externe Social Embassy naar de inzet van social media inzet geven wij de merken een waardering. Deze door top 100 adverteerders, op basis van bruto waardering is uitgedrukt in een score tussen 0 media bestedingen in Nederland (Bron: Nielsen en 100. De scores presenteren wij in de ranglijst Research). Voor #SMM5 hebben we deze lijst van de Social Media Monitor. Dit jaar hebben uitgebreid met merken die zijn aangedragen door we niet langer een ranglijst per netwerk gepubli- de adverteerders zelf. Alle merken zijn uitgeno- ceerd. digd om deel te nemen aan #SMM5. Alleen mer- Voor het eerst dit jaar hebben we een top 3 van ken die hebben deelgenomen zijn in dit rapport merken in de categorieën marketing, service en opgenomen. corporate opgenomen. Deze top 3 ranglijsten zijn samengesteld door een jury van OPZET SOCIAL MEDIA MONITOR social media verantwoordelijken (zie “top 3 De Social Media Monitor bestaat uit drie onder- merken in marketing, service en corporate / hr”). delen: Een onderzoek door middel van een online De Social Media Monitor wordt jaarlijks enquête naar hoe merken social media intern uitgevoerd door Social Embassy. hebben georganiseerd, welke ambities zij hebben De Social Media Monitor is te downloaden vanaf met de inzet van social media en de resultaten http://www.socialmediamonitor.nl. die zij boeken (zie “social media en de interne organisatie”). Voor vragen over de Monitor kunt u contact Een inhoudelijke analyse van de inzet van social opnemen met Martin Kloos via media door de deelnemende merken aan de hand martin@socialembassy.nl of 020 435 0290 van een door Social Embassy ontwikkeld model. Met dit model waarderen we de merken op on- derdelen als activiteit, interactiviteit en de mate waarin zij in staat zijn communities te ontwikkelen (zie “hoe zetten top 100 adverteerders social media in”). 8
  9. 9. RESULTATEN SOCIAL MEDIA MONITOR 5 ACHTER DE SCHERMEN 9
  10. 10. GEMIDDELD TWEE JAAR ERVARING MET SOCIAL MEDIA 100 35 92% 90% 31% 30 80 27% 67% 25 60 20% 20 17% 15 40 35% 10 20 % TOP 100 14% HOE LANG IS UW 5 4% ADVERTEERDERS BEDRIJF IN SOCIAL 2% AANWEZIG MEDIA AANWEZIG? 0 0 #smm1 #smm2 #smm3 #smm4 #smm5 nog niet < 1 jaar 1 - 2 jaar 2-3 jaar 3-5 jaar > 5 jaar aan- wezig IS HET PLAFOND BEREIKT? MERKEN WORDEN MEER ERVAREN Sinds de eerste editie van de Social Media Mo- Het overgrote deel van de merken die deelnamen nitor is het aantal merken dat actief is op social aan de vijfde editie van de Social Media Monitor media sterk gestegen. Dit jaar zien we echter dat is tussen de 1 en 2 jaar actief op social media. de sterke groei er uit is. In 2011 was 90% van de Bijna de helft van de merken (48%) is al langer top 100 merken al actief op social media. Met dan 2 jaar actief. Ervaring begint langzamerhand #SMM5 is dit aantal in 2012 licht gestegen naar een rol te spelen. 92% van de merken. 10
  11. 11. 360 GRADEN INZET 0 20 40 60 80 100 WELKE ACTIVITEITEN Community 78% ONDERNEEMT U MET management BETREKKING TOT DE Service / INZET VAN SOCIAL webcare 74% MEDIA? N = 79 Social media advertising 72% Content marketing 69% Social media activaties 65% Social media campagnes 53% DIALOOG, SERVICE & CAMPAGNES Inmiddels zet 78% van de merken actief commu- nity management in. De inzet door merken wordt dus structureler en minder campagne gedreven. Toch blijven campagnes en social media activa- ties een zeer belangrijk onderdeel in de social media inzet van deelnemende merken. Respectie- velijk 72% (campagnes) en 53% (activaties) van de merken zet deze middelen in. Service / webcare blijft belangrijk, dat inmiddels door driekwart van de deelnemende merken wordt ingezet. 11
  12. 12. FANS EN FOLLOWERS ALS GRAADMETER VOOR SUCCES? HOE WORDT HET SUCCES VAN SOCIAL MEDIA GEMETEN? N = 79 Het succes wordt niet gemeten 1% Op basis van social media metrics 87% Op basis van engagement data 68% Op basis van business metrics 29% 0 20 40 60 80 100 99% MEET HET SUCCES METEN VAN BUSINESS DOELSTELLINGEN NOG Daar waar vorig jaar het succes nog bij 4% niet BEPERKT gemeten werd, is dat nu nog maar bij 1% van de Vorig jaar scoorden de deelnemende merken niet merken. Het meten van social media metrics, zo- hoog op het meten van business metrics (13%). als het aantal fans, is voor veel merken de basis Dit percentage is in editie vijf gestegen naar 29% voor het meten van succes. Steeds meer merken van de merken. Toch vinden we dit, gezien de er- meten ook het succes op basis van engagement varing die merken inmiddels hebben opgebouwd (68%) en business metrics (29%). en de ontwikkelingen die het vakgebied heeft doorgemaakt, nog een beperkt aantal. 12
  13. 13. ONE SIZE FITS ALL RAPPORTAGES 17% - Een gestandaardiseerde rapportage wordt op stake- holders / afdeling afgestemd 10% - Er zijn geen rappor- tageprocessen ingericht 47% - Een gestandaardiseerde rapportage wordt naar interne stakeholders gestuurd 27% - Rapportages worden op ad hoc basis gestuurd HEBBEN MERKEN EEN RAPPORTAGE PROCES INGERICHT? N = 79 MERENDEEL HEEFT GESTANDAARDISEERD zet. Het rapporteren van social media resultaten RAPPORTAGEPROCES gebeurt in veel gevallen volgens een gestandaar- Nog steeds heeft 37% van de merken geen diseerd proces (64%). proces ingericht voor het rapporteren van social media. 27% rapporteert op ad-hoc basis. Van de VOLGENDE STAP: MAATWERK RAPPORTAGES deelnemende merken stuurt 47% gestandaardi- Pas 17% van de deelnemende merken richt rap- seerde rapportages naar interne stakeholders. portages in aan de hand van de behoeften van 90% van de deelnemende merken rapporteert verschillende stakeholders / afdelingen. inmiddels de resultaten van hun social media in- 13
  14. 14. GEBRUIK VAN MONITORING EN MANAGEMENT TOOLS Het gebruik van management tools om social 26% - Zowel media te monitoren en beheren is belangrijker betaalde als gratis social media management geworden. Van de merken die deelnamen aan de oplossingen survey maakt nu 92% gebruik van tooling. 16% - Gratis social media monitoring oplossingen VOORAL MEER MANAGEMENT TOOLING Dit jaar is met name het gebruik van manage- ment tooling toegenomen. In 2011 maakte 35% gebruik van dergelijke tooling. Dit jaar is dat 10% - Gratis social opgelopen tot 44% van de merken. media manage- ment oplossingen Ten opzichte van de vierde editie van de Social 27% - Zowel betaalde als gratis Media Monitor is vooral het aandeel van betaalde social media moni- management tooling toegenomen. Het gebruik toring oplossingen nam met 10% toe; van 22% in 2011 naar 32% van de merken in 2012. 12% - Betaalde social media monitoring oplossingen COMBINATIE VAN BETAALDE EN GRATIS TOOLING 8% - Betaalde Een combinatie van meerdere tools, zowel gratis social media management als betaald, is nog steeds een populaire oplos- oplossingen sing voor de deelnemende merken. Er zijn blijk- baar nog steeds meerdere tools nodig om in de behoeften van merken te voorzien. GEBRUIK VAN ONDERSTEUNENDE SOCIAL MEDIA SOFTWARE N = 73 14
  15. 15. MINDER EXTERN ONDERZOEK, MEER ZELF DOEN 39% - Zowel kwalitatief als Ook dit jaar vroegen we de merken of zij onder- kwantitatief onderzoek zoek doen naar het social media profiel of gebruik van de doelgroep. Daar waar vorig jaar het overgrote deel van de merken onderzoek deed (93%), is onderzoek dit jaar wat minder belangrijk geworden: 73% van de merken heeft onderzoek gedaan onder de doelgroep. 27% - Geen onderzoek naar het social media profiel / social media ge- MERKEN DOEN MEER ZELF bruik van de doelgroep Twee factoren spelen waarschijnlijk een rol bij de dalende interesse in social media research: de ervaring die merken hebben opgedaan en het feit dat communities inmiddels zijn opgebouwd waar ook inzichten uit worden verkregen. 16% - Kwalitatief onder- zoek (bv. interviews, ob- servaties, deskresearch 18% - Kwantitatief onder- of best practices) zoek (bv. een survey) WIJZE VAN ONDERZOEK BIJ DOELGROEP N = 79 15
  16. 16. 70% VAN DE MERKEN HEEFT EEN SOCIAL MEDIA MANAGER 34% - Meer 70% - Ja dan 1 FTE 19% - Nee 18% - Tussen 0 en 0,5 FTE 11% - Nee, het beheer van social media is ondergebracht bij een andere partij 48% - Tussen 0,5 en 1 FTE HOEVEEL FTE WORDEN IS ER EEN SOCIAL MEDIA INGEZET OP DE SOCIAL MANAGER AANGESTELD? MEDIA MANGER N = 79 FUNCTIE? N = 55 STEEDS MEER SOCIAL MEDIA MANAGERS Dit jaar heeft maar liefst 70% van de deelnemende merken een social media manager aangesteld. Tijdens de vierde editie van de Social Me- dia Monitor had 48% de verantwoordelijkheid voor social media bij een social media manager neergelegd. 11% van de merken heeft het beheer van social media ondergebracht bij een externe partij. 16
  17. 17. KLEINE CROSS-FUNCTIONELE TEAMS Het aantal FTE’s dat social media in het taken- pakket heeft is vergeleken met vorig jaar vrijwel 1% - Geen onveranderd. 12% -Alle medewerkers hebben 7% - Minder dan 1 FTE een bevoegdheid / betrokkenheid MINIMAAL 1 SOCIAL MEDIA MEDEWERKER bij social media 92% van de merken heeft minimaal 1 medewer- 22% - Meer dan 5 FTE ker met social media in het takenpakket. Slechts 8% van de merken heeft geen of minder dan 1 FTE’s met social media in het takenpakket. Dit is een vrij sterke afname ten opzichte van vorig jaar, toen 18% van de merken minder dan 1FTE be- schikbaar stelde voor social media. Wederom is de groep met 1 tot 3 FTE’s met social media in het takenpakket met 48% het grootst. Net als vorig jaar heeft een derde van de merken 3 FTE’s of meer met social media in het pakket. 10% - Tussen de 3 en 5 FTE VERANTWOORDELIJKHEID BIJ MEDEWERKERS Nieuw dit jaar is de optie ‘alle medewerkers heb- ben een bevoegdheid of betrokkenheid bij social 48% - Tussen de 1 en 3 FTE media’. Bij 12% van de merken is de inzet van social media niet bij iemand specifiek, maar bij AANTAL FTE MET SOCIAL MEDIA alle medewerkers belegd. De eerste tekenen dat IN HET TAKENPAKKET N=79 social media vanuit medewerkers belangrijker wordt. 17
  18. 18. MARKETING COMMUNICATIE VERANTWOORDELIJK MARKETING IN DE LEAD Steeds meer merken leggen de verantwoorde- De eindverantwoordelijkheid is lijkheid voor social media bij de marketing afde- 1% niet ergens specifiek belegd ling. Ten tijde van #SMM4 had 35% van de bedrij- ven social media belegd bij marketing. In #SMM5 Public relations / public affairs 15% is dit in 65% van de merken het geval. Dit is een enorme verschuiving te noemen, die duidelijk Corporate communicatie 16% aangeeft dat marketing (weer) in de regie komt. Webcare volgt op gepaste afstand: 22% van de Marketing / communicatie 65% deelnemende merken hebben de verantwoor- delijkheid bij deze afdeling belegd. corporate communications en public relations zijn in 16% Human research 4% respectievelijk 15% van de deelnemende merken verantwoordelijk. Customer service / webcare 22% Bij alle afdelingen / de medewerkers zelf 8% 0 20 40 60 80 100 WAAR IS DE VERANTWOORDE- LIJKHEID VOOR SOCIAL MEDIA BELEGD? N=79 18
  19. 19. MARKETING GROOTSTE SPONSOR IN BUDGET AFDELING MARKETING COMMUNICATIE ZORGT VOOR SOCIAL MEDIA BUDGET Niet alleen is de afdeling marketing communica- tie in de meeste gevallen eindverantwoordelijk voor social media; het is ook de afdeling die het meest bijdraagt aan het budget. Public Relations / Public Affairs 18% Vergeleken met vorig jaar is dit een forse toe- name; toentertijd was bij 38% van de merken de Corporate communicatie 25% afdeling marketing communicatie verantwoorde- lijk voor het social media budget. Merken zochten Marketing / communicatie 81% blijkbaar naar een plek waar social media thuis hoort en hebben die in marketing gevonden. Human Research 11% MARKETING VERGROOT INVLOED Customer service / Webcare 27% Een duidelijke trend lijkt ingezet: social media convergeert naar één afdeling: marketing. Een opmerkelijke ontwikkeling in het licht van de oor- 0 20 40 60 80 100 spronkelijke visie op social media. WELKE AFDELINGEN DRAGEN BIJ AAN HET SOCIAL MEDIA BUD- GET? N=79 19
  20. 20. BUDGETTEN GESTEGEN TEN OPZICHTE VAN #SMM4 Van de merken die deelnamen aan de survey, zegt 34% 52% - geeft liever geen 14% - Geen budget een specifiek budget voor social media te hebben. antwoord op deze vraag Bij 14% van de merken is er geen budget voor social media beschikbaar. 52% geeft liever geen antwoord op deze vraag. MEER MERKEN MET GROTER BUDGET 19% van de merken heeft een budget beschikbaar van € 100.000,- of meer: een lichte stijging ten opzichte van #SMM4. Slechts 4% heeft een budget tussen de 15% - Tussen de € 250.000,- en € 500.000,-. Slechts 1% een budget van 0 en 100.000 euro meer dan € 500.000,-. 14% - Tussen de 100.000 en 250.000 euro 4% - Tussen de 250.000 en 500.000 euro 1% - Meer dan 500.000 euro IS ER SPRAKE VAN EEN SOCIAL MEDIA BUDGET N=79 20
  21. 21. SOCIAL MEDIA BLIJFT EEN GROEIMARKT Het social media budget zal dalen met meer dan 50% 1% Het social media budget zal dalen tot 50% 0% Het social media budget zal gelijk blijven 18% Het social media budget zal stijgen tot 50% 22% Het social media budget zal stijgen met meer dan 50% 13% Momenteel is er geen budget, in de toekomst verwachten wij dit wel te hebben 7% 0 20 40 VERWACHTINGEN TEN AANZIEN VAN HET BUDGET? N=79 Aan de merken vroegen we MEESTE MERKEN VERWACHTEN DAT BUDGETTEN ZULLEN STIJGEN in hoeverre zij verwachten 35% van de merken verwacht dat het budget voor social media zal stijgen dat de budgetten zullen ver- ten opzichte van vorig jaar. Van de merken verwacht 22% een stijging tot anderen. 39% van de merken 50% en 13% een stijging met meer dan 50%. gaf liever geen antwoord op Van de merken zonder budget verwacht 7% dat dit er in de toekomst wel deze vraag. zal zijn. Slechts 1% van de merken verwacht dat het social media budget zal dalen. 21
  22. 22. VIJF JAAR SOCIAL MEDIA: WAT ZIJN VOOR JOU DE HIGHLIGHTS? 22
  23. 23. VIJF JAAR SOCIAL MEDIA: WAT ZIJN VOOR JOU DE HIGHLIGHTS? ANTOINETTE HOES We zijn nog maar een paar stappen op weg. SOFIE PELMELAY Ik zou graag zien dat alle zelfbenoemde goeroes en experts zich daar ook wat bewuster van zou- den worden en geen dogma’s en mantra’s de Zowel nr 1, 2 & 3:De ontelbare LOL-wereld in blijven slingeren. NIEMAND WEET HOE CATS, memes en andere crap die HET MOET. (gelukkig!) & oh ja, we werken veelal voor merken, we are not solving world peace. ik heb gevonden en heb kunnen doorplaatsen via alle mogelijke kanalen die er bestaan ♥. RICHARD THEUWS MOOISTE QUOTE IS NOG STEEDS: “FACEBOOK MAKES ME HATE PEOPLE I KNOW, TWITTER MAKES ME LOVE PEOPLE I DON’T”. 23
  24. 24. VIJF JAAR SOCIAL MEDIA: WAT ZIJN VOOR JOU DE HIGHLIGHTS? BRAM KOSTER ANNE-MARIE DELFGAAUW Algemeen gezien vind ik het highlight dat social media, anders dan 5 jaar geleden, bijna niet meer los te zien is van ‘de gewone wereld’. Anders gezegd: social me- SOCIAL MEDIA dia spelen een rol in veel van de ontwikkelingen in de wereld. Een paar ervan zijn hier al genoemd: de verkie- zingscampagne van Obama van 4 jaar terug, de Arabi- IS EEN HYPE sche Lente. TOCH? HENK RITMEESTER De allereerste keer dat het Nationale Songfestival (#NSF) leuk werd om te kijken dankzij hilarische commentaren op Twitter op #Sieneke. SARA MOK JAN WILLEM ALPHENAAR Youtube tutorials. Echte lifesavers. van layers gebruiken in photoshop, wenk- brauwen epileren, stropdassen knopen NIETS IS tot het aansluiten van mijn wasmachine, ik heb het allemaal geleerd via tutorials op youtube :) BLIJVEND 24
  25. 25. VIJF JAAR SOCIAL MEDIA: WAT ZIJN VOOR JOU DE HIGHLIGHTS? JEROEN VAN ECK RICK LINDEMAN Toch kent social media net zoals het internet net zo goed lelijke kanten als mooie kanten. Het blijft een middel, waarbij GEWOON, DAT JE JE LE- de manier waarop het ingezet wordt bepaalt of het mooi of lelijk is, niet het middel zelf. Het is geen wondermiddel en dat VEN ZONDER EIGENLIJK zal het ook niet worden. Maar het biedt wel nieuwe moge- lijkheden, die we voor het grootste deel nog zullen moeten ontdekken en leren te gebruiken. Want laten we eerlijk zijn, NIET MEER KAN VOOR- social media staan echt nog in de kinderschoenen. STELLEN. ANNELIES VERHELST DE OVERNAME VAN HYVES DOOR TMG OP HET MOMENT DAT HYVES EIGENLIJK NET OVER DE TOP HEEN WAS.. 25
  26. 26. VIJF JAAR SOCIAL MEDIA: WAT ZIJN VOOR JOU DE HIGHLIGHTS? PATRICK BOONSTRA DAVE VERZIJL #GESLAAGT, DIE ALS MEME RONDGING BIJ LEUREN VOOR EEN GOOGLE+ IN- VITE EN VERVOLGENS TELEURGE- VMBO EINDEXAMEN STELD ZIJN OVER MEERWAARDE EN NOG STEEDS NIET AAN DE 3 ANNELI RISPENS MINUTEN PER MAAND KOMEN. Het feit dat ik ooit dit vak ben ingerold dankzij een advertentie op Hyves waarin stond "Wil je Hyven voor je beroep?", dat ik mijn vriend ken via de "Who has viewed your profile" functie van LinkedIn. JURIAAN VERGOUW VAN ENKEL SOCIALE NETWERKEN NAAR STEEDS MEER SOCIAL BUSINESS. 26
  27. 27. HOE ZETTEN TOP 100 MERKEN SOCIAL MEDIA IN? 27
  28. 28. EEN AANTAL OBSERVATIES NOG MAAR WEINIG MERKEN ECHT ENGAGING Tijdens de analyse van #SMM5 viel ons een aantal dingen op over de manier waarop merken social media inzetten. MERKEN ZOEKEN NAAR AUTHENTIEKE IDENTITEIT Merken zoeken nog steeds naar hun positie op social me- dia. Dat uit zich vooral in de tone of voice en identiteit die merken aannemen. Veel merken, zoals Axe of C&A hebben duidelijk een tone of voice aangenomen die aansluit bij de doelgroep die ze willen aanspreken. Andere merken zoeken juist naar een goede vorm. De ruimte om authentiek over te komen is klein. Het wordt al snel misplaatst en niet leuk. Fans en volgers laten dat vaak maar al te snel weten. CONTENT WORDT RECLAMISCH Maar weinig merken zijn echt engaging met content op een manier die aanslaat bij de community. KLM is een goed voorbeeld die veel innoveert, maar ook Volkswagen, omdat het merk dicht bij het product en de onderwerpen waar de community het liefst over praat blijft. Een goede ontwikke- ling is dat steeds meer merken investeren in kwalitatieve, structurele content. Een bijeffect is dat dit steeds meer reclamisch wordt. Merken scoren het beste met content die dicht bij het product blijft. Alleen financials lijken goed in staat engagement te creëren rond content die verder afstaat van de core business. 28
  29. 29. EEN AANTAL OBSERVATIES WAT KOMT ER NA DE “HIT LIKE___”? MERKEN ACTIEF WANNEER HET HEN UITKOMT Veel merken doen nog steeds onder hun eigen voor- waarden aan social media. Het merendeel van de merken is alleen nog tijdens kantooruren actief en plaatst vooral zelf. Nog maar weinig merken nemen ook 24/7 deel. Op zich geen must, maar vaak zijn communities buiten kantooruren juist het meest actief. Buiten kantooruren participeren kan merken veel meer resultaat opleveren. Om interactie te stimuleren vragen merken veel van en aan volgers of fans. Opvallend is dat nog maar weinig merken actief teruggeven en bijvoorbeeld participeren in de conver- saties die ontstaan uit de gesprekken die ze initiëren. HUIDIGE VORM VAN INTERACTIVITEIT EINDIG? Het afgelopen jaar is de vercommercialisering van social media definitief ingetreden. Voor een groot gedeelte via Retweet en Win acties en voor een groot deel via Facebook activaties. Dit resulteert in mak- kelijke, laagdrempelige content die fans en volgers oproept iets te doen. Vragen om likes, iets invullen op de stippellijntjes, delen om te winnen, kies voor A of B... Alles trekken merken uit de kast om hun bereik te vergroten. Een duidelijke tussenfase, die ook nog eens moeilijk is vol te houden voor merken. Fans en volgers lijken zich er langzaam op in te stellen. Inter- actie ook langere tijd hoog houden wordt daarmee voor merken een uitdaging het komende jaar. 29
  30. 30. OPKOMST VAN GOOGLE+ EN PINTEREST In de afgelopen jaren hebben we het nodige zien veranderen in het social media landschap. Netwerken zijn groter geworden, andere worden minder belang- rijk en nieuwe netwerken zijn ontstaan. Wat hebben we de afgelopen vijf jaar gezien? 100% Facebook heeft na #SMM3 een sterke groei doorge- maakt. Na #SMM4 is de sterkste groei er echter uit. 80% Dat geldt ook voor YouTube, zij het dat YouTube al langer populair was en een minder sterke groei heeft 70% YoutTube 70% Facebook doorgemaakt. Ook Twitter maakte een groei door, 65% Twitter maar we zien een kleine daling in het gebruik ten tijde 60% van #SMM5. 49% LinkedIn Het aantal merken dat aanwezig is op Hyves is na 40% #SMM3 nog licht gestegen, maar nu zien we in #SMM5 een lichte daling. Nu consumenten wegtrek- 29% Hyves ken op Hyves lijkt het ook voor merken een minder 20% 19% Google+ interessant platform te zijn. Opvallend is ook de 14% Eigen communicatie dalende lijn in het gebruik van LinkedIn en eigen com- 14% Printerest munities door merken. 10% Flckr 0% #SMM1 #SMM2 #SMM3 #SMM4 #SMM5 In de afgelopen jaren zijn verschillende platformen ontstaan. Pinterest is één van de platformen die sinds #SMM4 een sterke groei heeft doorgemaakt. Daar- AANWEZIGHEID TOP100 naast zijn dit jaar ook Google+ en Flickr meegenomen ADVERTEERDERS PER in de analyse. Geen van deze drie platforms wordt NETWERK echter door meer dan eenvijfde van de merken inge- zet. 30
  31. 31. FOCUS OP FACEBOOK, YOUTUBE EN TWITTER Voor de top 100 adverteerders hebben wij geke- 100 ken naar de aanwezigheid op diverse platforms. Dit jaar zijn Flickr, Google+ en Pinterest aan het lijstje toegevoegd. 80 70% 70% FACEBOOK EN YOUTUBE BELANGRIJKSTE 65% NETWERKEN VOOR MERKEN 60 De belangrijkste netwerken in 2012 zijn Facebook 49% (70%), YouTube (70%) en Twitter (65%). Facebook heeft na #SMM4 een groei doorgemaakt en is nu 40 samen met YouTube het belangrijkst. Ook tijdens 29% #SMM4 was YouTube het belangrijkste platform, maar werd toen gevolgd door Twitter en 19% Linkedin. Zowel het gebruik van Linkedin, Hyves 20 14% 14% en eigen platformen lijkt afgenomen te zijn. 10% 0 platform eigen #SMM5: OP WELK PLATFORM ZIJN DE TOP 100 MERKEN AANWEZIG? 31
  32. 32. BRANDING MET NAME OP FACEBOOK EN YOUTUBE BELANGRIJKSTE REDEN VOOR INZET SOCIAL MEDIA COMMUNICATIE & RECRUITMENT & DEVELOPMENT MARKETING & CAMPAGNES RESEARCH & SPECIFIEKE BRANDING SERVICE & WEBCARE REDEN SALES GEEN HR PR De verschillende platforms hebben veelal een Hyves 41% 52% 14% 14% 48% 69% 52% 10% hele duidelijke focus voor merken. Branding is de Facebook 70% 76% 25% 18% 69% 88% 84% 0% belangrijkste reden voor merken om social media Twitter 48% 16% 24% 76% 55% 40% 2% in te zetten, gevolgd door communicatie & PR. 79% Met #SMM5 hebben merken duidelijk hun doe- Linkedin 12% 33% 12% 76% 36% 52% 18% 3% len gevonden per merk. “Geen specifieke reden” Youtube 16% 55% 2% 6% 59% 72% 58% 2% komt nog maar weinig voor. Ook commercie dringt langzaam door, gezien het feit dat marke- Eigen 42% 30% 24% 5% 45% 34% 21% 0% ting sales aan invloed wint. community Flickr 9% 18% 0% 0% 73% 64% 18% 18% Pinterest 0% 35% 6% 6% 41% 77% 29% 12% Google+ 36% 44% 23% 18% 55% 59% 36% 9% BELANGRIJKSTE REDEN TWEEDE BELANGRIJKSTE REDEN 32
  33. 33. KWALITEIT VAN INZET STEEDS HOGER, VERSCHILLEN TUSSEN MERKEN KLEINER De waardering van een merk in de Social Media Moni- tor drukken wij uit in een score tussen 0 en 100. Deze score is een gemiddelde van de waardering die zij krij- gen voor de interne organisatie en externe inzet. De deelnemende merken hebben hun overall score in #SMM5 aanzienlijk weten te verbeteren. De scores van alle deelnemende merken in de top 25 ligt hoger dan 70. Het gemiddelde van de top 3 bedraagt 85 punten. 85,0% Merken scoren goed op de waardering voor de interne organisatie. Intern is de inzet van social media dus 63,4% 59,6% steeds beter georganiseerd. Maar ook de externe inzet van social media door merken hebben wij dit jaar beter 37,6% 35,42% gewaardeerd dan eerdere edities. Merken weten vooral beter om te gaan met content en weten steeds beter communities te activeren en interactie aan te gaan. Dit duidt op een verdere professionalisering die merken doormaken. #smm1 #smm2 #smm3 #smm4 #smm5 GEMIDDELDE EINDSCORE TOP 3 33
  34. 34. #SMM5 RANGLIJST 34
  35. 35. 1. ING ING wint het met kleine afstand van de num- pittige discussies met fans en volgers leidt, zet mer 2 en 3. De bank heeft het afgelopen jaar een ING door en is daarmee een van de weinige ban- enorme ontwikkeling doorgemaakt op het ge- ken die op product- en dienst gerelateerde on- bied van social media en dat vertaalt zich in deze derwerpen echt interactie weet te creëren. Door waardering in de Monitor. De bank blinkt uit in de comments heen lees je dat de reacties hierop de zeer professionele interne organisatie en een positiever worden en de bank op die manier het brede inzet. De bank is actief op het gebied van sentiment weet te beïnvloeden. marketing, service, corporate/HR, branding en communicatie PR. Ook speelt ING slim in op actualiteit. Social me- dia is geïntegreerd in campagne- en marketing- POSITIEVE HOUDING activiteiten zoals het EK en activaties rond zo- ING begeeft zich als bank in een lastige markt. mervakantie. Dit geeft een luchtig tintje aan hun De bank probeert moeilijke onderwerpen op een aanwezigheid, dat een zichtbare positieve impact luchtige manier bespreekbaar te maken, zoals heeft op het sentiment. ING weet daarmee op de rentestanden, studieschuld, hypotheekrente en diverse platforms communities te faciliteren. bespaartips. Ondanks dat het regelmatig tot 35
  36. 36. 2. VODAFONE Vodafone heeft haar leidende positie van vorig mee dienstverlenend en relevant voor de doel- jaar goed weten vast te houden. De telecom- groep. Het merk zet social media verder in voor aanbieder neemt dit jaar de tweede positie in de marketing, corporate/HR, research, communica- Monitor in. tie PR en branding. De hoge waardering komt vooral door een goede MEER DAN SERVICE VERLENEN interne organisatie en een structurele 24/7 aan- Naast webcare is Vodafone ook in staat het merk wezigheid waar Vodafone duidelijk de interactie te versterken via hun social media activiteiten. met volgers en fans opzoekt. Belangrijke kataly- Zo gebruikt Vodafone inmiddels de populariteit sator hiervoor is de Smartphonecrew, waarmee van het programma The Voice Of Holland goed Vodafone als een van de eerste telecomaan- om ook hun eigen merk te laden op social media. bieders in Nederland webcare en service heeft Dit programma is inmiddels sterk geïntegreerd in gepromoveerd tot een vorm van marketing. de social media strategie van Vodafone. Webcare was tot voor kort vooral nog reactief. Vodafone biedt 24/7 proactief hulp bij smart- phone vragen via social media. Het merk is daar- 36
  37. 37. 3. KLM Met een zeer klein verschil van de nummer 1 en VAN MARKETING NAAR SALES 2 is KLM terecht gekomen op de derde plaats. Als een van de weinige merken weet KLM volgers KLM wordt vaak gezien als de best practice en en fans te activeren door middel van content. niet onterecht. Het bedrijf experimenteert volop Via goede copy formats die dicht bij het product met nieuwe platforms en innovatieve campagnes blijven, weet het merk engagement binnen de zoals Tile Inspire. Maar het blijft niet alleen bij communities hoog te houden. Het merk maakt fun. Social media wordt voor een breed scala een duidelijke stap richting social business, door aan doelen ingezet, namelijk service, marketing, via activaties en oplossingen als Tripplanner so- recruitment, research, communicatie PR en cial media elementen te integreren in de operatie. branding. Ten opzichte van ING en Vodafone scoort KLM KLM heeft een sterke focus op service en zijn minder punten op de interne organisatie, maar hierin dan ook uitblinker. 24/7 is KLM bereikbaar, overall zijn de verschillen erg klein. op verschillende platforms en in meerdere talen. Maar daar zit dan ook een fors social media team achter. 37
  38. 38. RABOBANK EN WERELD NATUUR FONDS NUMMER 4 EN 5 RABOBANK WERELD NATUUR FONDS Rabobank blinkt uit in een goede interne Het Wereld Natuur Fonds doet het goed organisatie. Zo is veel aandacht gegeven op het gebied van corporate social media. aan het opleiden van lokale banken. Mede Wereld Natuur Fonds laat medewerkers vrij daardoor zijn inmiddels 100 lokale banken om voor en over het Wereld Natuur Fonds actief op Twitter. Rabobank besteedt dui- te communiceren. Het merk maakt in beeld delijk veel aandacht aan content en ver- en tekst goed gebruik van de kracht van bindt campagnes, zoals de aanloop naar de social media: het merk kweekt bijvoorbeeld Olympische Spelen met de inzet van social sympathie voor relevante thema’s als olie- media. Rabobank zet social media eveneens boren op de Noordpool, of olieboren in als laagdrempelig middel in voor klanton- regenwouden door een gevoel van onrecht derzoek, door bijvoorbeeld polls te plaat- en onmacht te creëren. Volgers hebben daar sen op Facebook over het profiel van fans, sympathie voor, wat resulteert in een like, verwacht bestedingspatroon de komende reactie of retweet.. Op die manier vergroot jaren, maar ook onderwerpen als werken het merk haar bereik en zichtbaarheid via so- in de cloud. Toch weet Rabobank relatief cial media aanzienlijk en is het erg effectief. weinig interactie te genereren bij de volgers en fans. 38
  39. 39. ALBERT HEIJN EN NS OP 6 EN 7 ALBERT HEIJN NS De Facebookpagina van Albert Heijn is in De NS weten elke dag weer een zeer grote een paar maanden tijd sterk gegroeid. Het hoeveelheid berichten te verwerken. De NS merk weet de fans op een leuke manier te in- zijn sterk op het gebied van webcare (vooral formeren en te binden. Volgers van het merk Twitter). Dat heeft voor NS altijd de focus mogen regelmatig meedenken, bijvoorbeeld gehad. Het merk weet dit jaar ook meer de over een nieuw homepage design. Ze krij- marketingkant van het bedrijf te benutten gen vaak als eerste iets nieuws te zien, zoals door een actieve community op Facebook te commercials. Albert Heijn scoort minder faciliteren. Hier laten de NS ook het leuke van goed op de interactiviteit vanuit het merk reizen met de trein zien, door kijkjes achter zelf. Het merk zou zich meer kunnen mengen de schermen en de spoorwensdagen. Hierin in de gesprekken met de fans. kan het merk zich nog verder ontwikkelen. 39
  40. 40. ETOS, HI EN ANWB MAKEN TOP 10 COMPLEET ETOS HI ANWB Etos heeft een duidelijke positio- Hi weet haar merkpositionering goed ANWB is een van oorsprong een nering die zich richt op mode en door te vertalen op social media. sterk en dienstverlenend merk dat verzorging. De winkel Etos staat De inzet van social media is voor Hi via social media weer fris wordt ge- hierbij op de voorgrond. Het merk allang geen vraag meer. Het is één laden. Fans krijgen wat ze verwach- heeft een aantal innovatieve acties van de belangrijkste media om hun ten: tips en adviezen over reizen en toegepast, zoals social group buy- doelgroep te bereiken. Soms zijn verkeer. Youtube biedt afwisselende ing. De communicatie-uitingen zijn ze periodes erg campagnematig in content over de wegenwacht zelf, erg product georiënteerd en Etos de communicatie en zou een betere interviews, rijervaringen en meer. maakt veel gebruik van winacties. verhouding tussen merk, product/re- ANWB heeft het principe van klant- Op Facebook zitten ze met acties clame en actualiteit passender zijn. helpt-klant goed uitgevoerd in leuke soms op of over het randje van wat apps, zoals de ANWB vakantietips is toegestaan. Etos kan nog actiever app. in dialoog gaan met volgers van het merk. 40
  41. 41. 100 90 70 RANGLIJST #SMM5 50 Ten opzichte van #SMM4 zien we een forse verschuiving in de ranglijst. Dit komt vooral 10 door de striktere beoordeling van merken. De manier waarop 1. ING 77 Blokker 2. Vodafone 76. Pro 3. KLM 75. L 4. Ra . merken intern georganiseerd 74. S 5. W 73. 6. A 72 exus boba 7. N zijn werkt dit jaar mee in de tip R ereld minent Dit . lbe 71 8. PL S .S zo 70 rt H Et nk eize score. Daarnaast hebben we US 9. izz Natu . A . Oe os Hi 69 eijn 10 nd n . 11 merken dit jaar sterker beoor- 68 . Dr ré ker ur F .C AN .S lon 12 A W 67 ta ond . deeld op de daadwerkelijke .T oy atsl t B Es 13 se 66 ot ot s .V olk nt .A a er interactie die ze weten te reali- SR ij 14 sw 65 .D .L ou ag ’O en seren en minder op aanwezig- we réa 15. 64. lP Tel Eg Ma ybe aris e2 be rts heid alleen. 16. 63. llin KPN Cor e den don 17 b 62. Z . ol. iggo com 18. Ho 61. Mc lland C Donald asino ’s 19. UPC 60. Arke 20. Nuon 59. Groupon 21. Alpe d’HuZes 58. Garnier irij A te 22. HEM 57 Kia . de Lo ostco nale P bile . T-Mo 56. Natio 23 ll Re d Bu l Ford 24. p.n 55. s am glas ehk Car 5. w ick 54. ËN 2 w RO ick Ja n CIT .P og 3. 26 5 rr ert tte m no co H .K EO 27. loi ia. 52 NS en rf De sav SE nek ko . 1. 28 n TC ijen ei ra 5 su i am da .t .H B M ng . S yun 29 50 e .d .H ’s kt 49 is .H öller 30 rax Mar vat co RO 48 bo e .M t 31 .P ne ruid ia kad unkem 39. KRAS.NL 38. ABN AM 47 Jum .F edia 32 .E t urex AXE 41. Renaul K Ver 46 33 el 45. 40. VD 43. M 34. 36. D 37 Op 44. 42. H 35. .
  42. 42. RANGLIJST #SMM5 1. ING 89 30. Hyundai 72 59. Groupon 63 2. Vodafone 84 31. Samsung 71 60. Arke 63 3. KLM 83 32. MM’s 71 61. McDonald’s 62 4. Rabobank 83 33. Eneco 71 62. Ziggo 61 5. Wereld Natuur Fonds 82 34. Jumbo 71 63. Corendon 61 6. Albert Heijn 82 35. AXE 71 64. Maybelline 60 7. NS 82 36. Durex 70 65. L’Oréal Paris 60 8. Etos 82 37. Opel 70 66. ASR 60 9. Hi 81 38. ABN AMRO 70 67. Toyota 59 10. ANWB 81 39. KRAS.NL 70 68. Staatsloterij 59 11. CA 80 40. VD 69 69. Dr. Oetker 58 12. Essent 79 41. Renault 69 70. Andrélon 54 13. Volkswagen 79 42. Hunkemöller 69 71. Sizz 52 14. Douwe Egberts 79 43. Media Markt 69 72. PLUS 52 15. Tele2 79 44. Verkade 68 73. Ditzo 46 16. KPN 79 45. Kruidvat 68 74. Stip Reizen 44 17. bol.com 77 46. Fiat 67 75. Lexus 44 18.Holland Casino 77 47. Praxis 67 76. Prominent 39 19. UPC 76 48. HTC 67 77. Blokker 33 20. Nuon 76 49. de Bijenkorf 67 21. Alpe d’HuZes 76 50. Heineken 67 22. HEMA 75 51. SENSEO 66 23. T-Mobile 75 52. Knorr 66 24. Red Bull 75 53. CITROËN 66 25. wehkamp.nl 74 54. Carglass 66 26. Pickwick 74 55. Ford 66 27. Hertog Jan 74 56. Nationale Postcode Loterij 65 28. Deloitte 74 57. Kia 65 29. transavia.com 73 58. Garnier 64 42
  43. 43. TOP 3 MERKEN IN MARKETING, SERVICE EN CORPORATE / HR 43

×