Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentzia – Marko teorikoa

242 visualizaciones

Publicado el

Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentzia – Marko teorikoa

Publicado en: Educación
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentzia – Marko teorikoa

  1. 1. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALAERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa
  2. 2. Irakas Sistema Ebaluatu etaHezkuntza-berriztapena Hezkuntzako Ikuskaritza Ikertzeko Erakundea2012ko iraila
  3. 3. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Aurkibidea 11. Konpetentziaren justifikazioa .......................................................................... 3 1.1. Atarikoa ............................................................................................. 3 1.2. IKTak eta hezkuntza ......................................................................... 4 1.3. Ikaskuntza IKTen bidezko transformatzearen zenbait giltzarri .......... 5 1.4. Konpetentziaren erronkak .................................................................. 92. Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentziaren deskribapena .................................................................................................... 103. Konpetentzia digitalaren dimentsioak eta azpi-konpetentzia ............................ 144. Azpi-konpetentzia bakoitzaren adierazleak eta mailaketa ................................ 17 4.1. Azpi-konpetentzien adierazleak eta mailaketa Lehen Hezkuntzako 4. mailan .............................................................................................. 19 4.2. Azpi-konpetentzien adierazleak eta mailaketa Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 2. mailan ........................................................................ 30 1
  4. 4. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa 2
  5. 5. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa1. Konpetentziaren justifikazioa1.1. Atarikoa Gizartea asko aldatu da eta, gaur egun ere, kultura-, komunikazio-, gizarte-,ekonomia- eta lan-esparruak transformatzen ari den etengabeko berrikuntzateknologikoko prozesu batean murgilduta jarraitzen du. Ia mundu guztia bat dator:transformazio eta moldaketa garaia ez ezik, ziklo-aldaketa sakona da hau;“informazioaren gizartea”1 deritzon garaia da, aurrekaririk gabeko globalizazio-egoerabatean gertatzen ari dena. Ezin ditugu horren bilakaerari buruzko gako guztiak izan;izan ere, igurikapenak, ziurgabetasunak, eta abarrak sortzen dira. Informazioaren gizartea komunitatearen eguneroko gizarte-, kultura- etaekonomia-harremanetan informazio eta komunikazio teknologiak (IKT) ezarrizirenean hasi zen. Zentzu zabalean, IKTek espazio- eta denbora-mugak ezabatzendituzte, eta nonahiko komunikazioa errazten dute. Hezkuntzan, tentuz sartu ohi dira berrikuntzak, gizarteko elementu gazte etasentiberenetan eragiten dutelako. Beste esparru batzuetan, ordea, merkatu-eragileekezartzen dituzte, epe laburreko aukera-irizpideekin eta izan ditzaketen ondorioakbehar bezala ebaluatu gabe. Baina, hezkuntza aldaketak apurka-apurka txertatzen dituen esparrua izanarren, iraultza digitala modu geldiezinean doa aurrera eremu horretan ere. Esparrudigitalek ikaskuntza-aukera berriak zabaldu dituzte, hezkuntza ez-formal etainformalaren eragin geroz eta handiagoari esker, batik bat. Hezkuntza formala baliabide eta metodologiak sartuz joan da pixkanaka-pixkanaka eguneroko bizitzan, nahiz eta ez duen inoiz plan zehatzik eduki etaeskuratutako lorpenak ez diren behar bezala aztertu ondorengo aurrerapenakbideratu ahal izateko. Digitalizazioan oinarritutako iraultza honek hainbat modutan eragiten diohezkuntzari. Horixe defendatzen dute zenbait txostenek, adibidez, DeSeCo-renak2,bai eta EBren3, ELGAren4 eta UNESCOren5 ikerketa eta kongresuek ere, besteakbeste.1 Informazioaren gizartea: http://es.wikipedia.org/wiki/Sociedad_de_la_informaci%C3%B3n2 DeSeCo txostena (Gaitasunen Definizioa eta Hautaketa), Ekonomia Lankidetza eta GarapenerakoErakundeak (ELGE) egina, 2003an argitaratu zen:http://www.deseco.admin.ch/bfs/deseco/en/index/03/02.parsys.59225.downloadList.58329.DownloadFile.tmp/1999.proyectoscompetencias.pdf3 Elearning ekimenak. Etorkizuneko hezkuntza sortzea. e-Europa.4 PISA proiektua. «Learners for Life, Knowledge and Skills for Life».http://www.oecd.org/document/25/0,3746,en_32252351_32235731_39733465_1_1_1_1,00.html5 Delors txostena: «La educación encierra un tesoro»http://www.unesco.org/education/pdf/DELORS_S.PDF 3
  6. 6. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Konpetentzia digitalak komunikazio linguistikoko konpetentzien berezkozeharkako balioa hartzen du, errealitatearen metahizkuntza indartsua baita. Bai etagehiago ere. Izan ere, alfabetatze aurredigitala bezalako oinarrizko-oinarrizkokontzeptuak berriro definitzen ari da eta narrazio-gramatika berri bat (ikaskuntzabideratzen duten kontakizunak) sortzen ari da, abiada handian eboluzionatzen aridena. Ikaskuntzaren hasierako prozesua aberastu eta dibertsifikatu da, Internetek etagailu mugikorrek Hezkuntza Komunitatearen esku jartzen duten ikus-entzunezkomunduari esker, eta horrek ezagutzaren mugak eskolaz haratago zabaltzeaahalbidetu du. Adierazpenak eta komunikazioak multimediazko bide berriak aurkitzendituzte, eta era askotako alfabetatzea ezinbesteko bilakatzen da. Hezkuntza ez dabakarrik testu eta paperezko euskarrietan oinarritzen; ohiko mass-media (telebista,irratia, egunkariak…) delakoa da batik bat euren jatorria eta geroz eta gehiago dirasocial-mediatik (ziberespazioa, blogosferak, wikipediak…) datozenak. Labur esanda, konpetentzia digitala eboluzionatzen ari da; IKTetatik6 ikaskuntzaeta burujabetza sozialaren esparruetara, hain zuen. Gainera, bizitza osokoikaskuntza-gaitasun hutsa gainditzea du helburu, gehiago parte hartuko duten,gehiago ikusaraziko diren, aktiboagoak izango diren eta XXI. mendeko erronkekinkonprometituago egongo diren herritarrak heztera heltzeko. Hezkuntza formala ezinda prozesu horietatik kanpo gelditu; guztiz aurkakoa, haien aliatu bihurtu behar ditu.1.2. IKTak eta hezkuntza Bide luzeko hezkuntzako berrikuntza guztietan legez, baliabide digitalenpresentziak eta metodologia interaktiboen erabilerak eztabaida sakona piztu dute.Irakasle gehienek, ordea, ikusminez onartu dute teknologia hezkuntzan ezartzearenbeharra, bai eta errealitate konplexu hori erabiltzen ikasi eta moldatzeko baliabideakeskatu ere. Eurydice-ren7 txostenen arabera, Europan IKTak hezkuntzan eta prestakuntzanizandako erabilerak nabarmen egin du aurrera azken urteotan. Hala ere, ikerketenarabera, IKTek ez dute espero zen eragin handia izan: «IKTa hezkuntzan modueraginkorrean ezartzeak ordezkapen sinple bat baino gehiago izan beharko luke,gaur egungo praktiken arrazionalizazio edo azelerazioa bultzatuz. Horrez gain,pedagogiako eta antolakuntzako berrikuntzetan laguntzeko modu eraginkorragoakaurkitu beharko lituzkete». Beraz, beharrezkoa da diseinatutako ekintzen helburuaikaskuntza esparruetan tresna teknologikoen erabilera eta irakaskuntza-, ikaskuntza-eta formazio esperientzia-prozesuen eraginkortasuna bultzatzea izatea, ezteknologiaren garapenean bakarrik oinarritutako ereduak errepikatzea.6 Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak.7 Eurydice: Europako Hezkuntza Informazioaren Sarea (http://www.educacion.gob.es/eurydice). 4
  7. 7. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Ikertzaileak bat datoz hezkuntza-sistemetan IKTak ezarri izanaren onureninguruan. Haien ustez, prestakuntza-prozesuetan teknologia erabiltzea positiboa da.Hala, honako alderdi hauek hobetzen direla azpimarratzen dute: ikasleen motibazioa,arrazoiketaren goi-mailako zenbait funtzio, IKTak erabiltzeko trebetasuna eta ikasleensare sozial bidezko komunikazioa. Argi dago, hortaz, hobekuntza horiek guztiakgizartearen prestakuntza integralean, ikasleen geroko lan-txertaketan, informazioakudeatzeko gaitasunean eta taldean lan egiteko gaitasunean eragin positiboa dutela. Hala ere, ikerketek ez dute oraindik aurrerapen garrantzitsurik nabaritu geladigitaletan lan egiten duten ikasleen ikaskuntza kognitiboa neurtzeko egiten direnfroga estandarizatuen emaitzetan. Kritika gehienak bide beretik doaz, IKTakezartzeko hezkuntza-politiken helburu nagusia ikasleen oinarrizko konpetentziengarapena hobetzeko irakaskuntza-ikaskuntza prozesuak aldatzea izan beharkolukeela, alegia. Nolanahi ere, sortzen ari den esparru berri honetan IKTak nonahi daude, etahori dela-eta, hezkuntza eragile guztiek moldatu behar dute (José Joaquín Brunner,Txileko irakasle eta ikerlaria, CEPAL – NBE)8 eta ikaskuntzak burujabe izan behar dueskolaz kanpo –baita gaitasun instrumentalek ere–. Hori horrela, hezkuntza-prozesuak berrantolatzen ari dira, bizitza osoko ikaskuntza-prozesuei ateakzabaltzeko. Hezkuntza-prozesuok mugatutako zikloetan egituratuta zeuden orainarte. Hori dela eta, Brunner-ek hurrengoa ondorioztatzen du: «Arazoa/erronka ezdatza IKT-politika egiteko moduan, hau da, tresna-kutxa aberasteko moduanhezkuntzan erabiltzeko, baizik eta kultura berri horretan, mundua eta gure praktikakeraldatuko dituen egoera berri horretan, bizitzen, irakasten eta lan egiten ikastekomoduan».1.3. Ikaskuntza IKTen bidez transformatzearen zenbait giltzarri IKTek, hizkuntza berri bat edukitzeaz gain, eskolara soilik mugatzen ez direnikaskuntza-esparruak sortzen ari den kultura berri bat osatzen dute dagoeneko.Egoera berri horretatik abiatuta, IKTen laguntzarekin ikaskuntza progresibokieraldatzeko eta ikasleen konpetentzia digitala garatzeko eskolak landu beharrekoerronkak finkatzeko zenbait giltzarri azalduko ditugu. Gaur egungo ikasleek euren bizitzako esparru askotan erabiltzen dituzte IKTak,ez bakarrik eskola-esparruan. Egoera berri hori erlazionatzeko, ikasteko eta bizitzekomoduak aldatzen ari da. Bestela esanda, atzera egiterik ez duten sozializazio- etakulturizazio-prozesuak sortzen ari dira, belaunaldi berrien, natibo digitalen,memorizatzeko, ulertzeko, hitz egiteko eta pentsatzeko moduetan eragina dutenak.Horrela, ezagutzen dugun eta mundua interpretatu eta hari erantzuteko darabilgunadimen letratuaren ez bezalakoa den adimen birtuala konfiguratzen da. Carles8 «IKT politiken prospektiba hezkuntzan» NBEko CEPALek (Amerika eta Kariberako EkonomiaBatzordea) egina http://www.eclac.org/ , Guillermo Sunkel-ek koordinatua eta Juan Carlos Tedesco,Pedro Hepp eta José Joaquín Brunner-ren parte-hartzearekin. Santiago, 2012ko apirilaren 26a. 5
  8. 8. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoaMonereo-ren arabera9, hauek dira ikasleek garatzen dituzten pentsamendukognitiboaren egiturak: KONTZEPZIO EZAGUTZAREN HIZKUNTZA IDENTITATEA EMAITZA EPISTEMOLOGIKOA LOCUSA NAGUSIAKultura Migratzaile -Indibiduala Adimen Objektibotasuna Ahozkoainprimatua teknologikoak -Zatitua letratua Natibo -Banatuta AdimenKultura Erlatibismoa Aniztasunadigitala teknologikoak -Konektatuta birtuala Konparaziozko koadroa: adimen letratua eta adimen birtuala Web 2.010 edo web sozial deritzonaren hedapenarekin, aldaketa kualitatibo bategon da IKTen erabilera orokortzeko prozesuan. 2.0 aplikazioen hedapenak jokoarenarauak aldatzen ditu nabarmen. Aplikazio horiekin, ezagutza lankidetza-lan batenemaitza da, non parte-hartzaileak aldi berean ezagutzaren sortzaile etakontsumitzaile izan daitezkeen. Lehen, entziklopedia bat autore aditu gutxi batzuenlanaren emaitza zen, eta euren ezagutzak beste gehiengoei eskaintzen zizkietennorabide bakarreko komunikazio prozesu baten bidez. Wikipedia, berriz, nahi duenakparte har dezakeen prozesu baten emaitza da: eredu ireki bat da; guztiok kontsultadezakegu eta guztiok izan gaitezke editore, maila ezberdinetan. Komunikazio-fluxuahainbat norabidetakoa eta demokratikoagoa da. Hezkuntzak ere egoera berri horretara moldatu beharra dauka. Hainbat diraEskola 2.0ren garapena bultzatzen duten proposamenak, non ikasleak ikaskuntza-prozesuaren protagonista aktiboak diren. Ikasleen ikasteko moduak aberastekooinarri pedagogiko konstruktibistak eta 2.0 tresnak (blogak, wikiak…) biltzean datza. Interneteko sare sozialak ikasteko moduak aberasteko balio dezaketenharreman pertsonalen ekosistema berri baten bizkarrezur bihurtu dira. Pertsonabakoitzak eraikitzen duen konexio-sareak ikaskuntza eta ezagutza pertsonalarenaukerak garatu eta zabaltzen ditu. Halaxe deskribatzen dute konektibismoarenoinarriek11 (George Siemens). Testuinguru berri horretan, harremanen eta ikaskuntza-prozesuen ikuspegiaaldatu behar da ezinbestean. Psikologia kognitiboa garai digitaleko pentsamenduarenhelburu eta konpetentziak sistematizatzen saiatu da. Hala, Andrew Churches-ek12Bloom-en taxonomia berrikusi eta garai digitalera moldatu du. Churches-ren arabera,«kolaborazioak –hainbat formatan– geroz eta eragin handiagoa du ikaskuntzan.Sarritan, ikaskuntza komunikabide digitalen bidez egiten da, eta geroz eta garrantzihandiagoa du baliabide hauek dituzten geletan. Garai digitalerako taxonomia hau ez9 MONEREO, C. (koord.) (2005): «Internet y competencias básicas». Graó. Bartzelona.10 Web 2.0: http://eu.wikipedia.org/wiki/Web_2.011 http://es.wikipedia.org/wiki/Conectivismo12 Garai digitalerako Bloom-ren taxonomia berria: http://www.eduteka.org/TaxonomiaBloomDigital.php 6
  9. 9. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoada tresnetan eta IKTetan zentratzen, haiek bitartekariak besterik ez baitira. Haienerabilerara bideratzen da gogoratu, ulertu, aplikatu, aztertu, ebaluatu eta sortzeko». Bloom-ren taxonomiak gaitasun kognitiboak heldutasunaren arabera antolatzenzituen. Garai digitalerako berrikusitako taxonomiak metodoak eta tresnak gehitzendizkie elementu kognitiboei, hurrengo eskeman ikus denez: 7
  10. 10. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoaBLOOM-REN Goi-mailako pentsamenduko KOMUNIKAZIOREN gaitasunak ESPEKTROATAXONOMIA DIGITALA Diseinatu, eraiki, antolatu, produzitu, Kolaboratu pentsatu, egin, programatu, grabatu,Gako-hitzak animatu, blogetan idatzi, blogetan Moderatu bideoak jarri (video blogging), nahastu, bernahastu, wiki batean parte hartu Sortu (wiki-ing), videocasting-ak argitaratu, Negoziatu ‘podcasting-a’, zuzendu, transmititu... Eztabaidatu Berrikusi, hipotesiak egin, kritikatu, esperimentatu, epaitu, probatu, Ebaluatu detektatu, monitorizatu, blogak Komentatu iruzkindu, berrikusi, argitaratu, moderatu, elkarlanean aritu, sareetan Sarean bildu parte hartu (networking), berriz sortu... Konparatu, antolatu, desegin, eman, Skype bidez irudikatu, aurkitu, egituratu, integratu, bideokonferentziak egin berriz konbinatu, lotu, balioztatu, Analizatu alderantzizko ingeniaritza egin (inverse Berrikusi engineering), “cracking”, komunikabideetako albisteak bildu (media (media clipping)... Galdetu / Zalantzan jarri Inplementatu, egin, erabili, exekutatu, Erantzun Aplikatu korrika egin, kargatu, jokatu, “hackeatu” (hacking), zerbitzari batean fitxategiak kargatu, partekatu, editatu… Argitaratu eta blogeatu Interpretatu, laburtu, inferitu, Sareetan parte hartu parafraseatu, sailkatu, alderatu, azaldu, adibideak jarri, bilaketa aurreratuak egin, Ulertu bilaketa booleanoak egin, blog formatuko Ekarpenak egin kazetaritzan aritu, “Twittering” (Twitter erabili), sailkatu, etiketatu, iruzkindu, Txat bidez hitz egin apuntatu, harpidetu… Posta elektroniko bidez hitz Ezagutu, zerrendatu, deskribatu, identifikatu, berreskuratu, izendatu, egin lokalizatu, aurkitu, binetak erabili (bullet pointing), nabarmendu, markatu Twitter edo Microblog Gogoratu (bookmarking), sare sozialean parte bidez komunikatu hartu, (social bookmarking), toki gogokoenak markatu (favouriting/local bookmarking), bilatu, Google-n bilaketak Bat-bateko mezuak bidali egin (googling)... Testuak idatzi Behe mailako pentsamenduko gaitasunak Letra lodiz idatzitako osagaiak aditz ezagunak dira. Aldiz, urdinez idatzitakoak ingurune digitaleko aditz berriei dagozkie. 8
  11. 11. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Goi-mailako pentsamendu-gaitasunak Internetek eta bestelako aukera digitalekaberastutako esparruetan garatzen dira. Ikerketa pedagogikoen ondorio berrienen13 arabera, ikaskuntza-esparruakhonako hauetan zentratu behar dira, eragin handiagoa izan dezaten: ikaslean,ezagutzan, ebaluazioan eta komunitatean. IKTek ikaskuntza mota honen diseinu etaerabilera ahalbidetzen dute proposamen didaktikoen bidez, esate baterako:Proiektuetan oinarritutako ikaskuntza (Project Based Learning-PBL), WebQuests,etab. Hasieran IKT (Informazio eta Komunikazio Teknologiak) izena jaso zutentresnak garatu egin dira azken hamarkada honetan, eta bizitza osoko Ikaskuntza etaJakintza Teknologiak (IET)14 deritze orain. XXI. mendearen bigarren hamarkadahonetan, IKTek eta Internetek sekulako protagonismoa hartu dute hainbat ekimensozial sarean burutzeko (arabiar udaberria, 15M mugimendua…) eta Jabekuntza etaParte-hartze sozialerako Teknologia (JPT) bilakatzen ari dira. Ebidentzia horiez gain,aipatu beharra dago hezkuntza-berrikuntza, gaur egungo testuinguruan, berrikuntzasozialari lotu behar zaiola. Izan ere, oso rol garrantzitsua hartzen du JPT (Jabekuntzaeta Parte-hartze sozialerako Teknologiak) direlakoetan, gizartea hobetzeko dinamikaeta ekintzen sustatzaile gisa. Geletan teknologiak erabili behar dira, eta horrekin batera, hezkuntza-prozesueta curriculumean sartuz joan behar dute, baina, aldi berean, IKTak ikusezin bihurtubehar dituzte. Bestela esanda, teknologiak ikasleen eta irakasleen eskura egon behardu une oro, lan intelektualaren beste tresna gisa, errealitateko arazoak konpontzekoezagutzaren eraikuntza konpartitu gisa, alegia. Konpetentzia digitalak ikasleek, XXI. mende hasierako gizarte honetan,teknologiaren erabilerari lotuta aurkitzen dituzten erronka horiek guztiak biltzen ditu.Hori dela-eta, hiru norabide osagarritan lan egin behar da, ikasleek konpetentziadigitala garatu dezaten: dimentsio pertsonala, ardurazko erabiltzaile autonomo gisa;bizitza osoko ikaskuntzaren dimentsioa, eta dimentsio soziala, biztanle digital gisa.1.4. Konpetentziaren erronkak Eskolaren ardura da aukera-berdintasuna bermatzea; dibertsitatea errespetatuz,ikasle guztiak barne hartzea sustatzea, eta desberdintasun sozial, ekonomiko,kultural eta pertsonalen rol konpentsatzailea izatea. Hortaz, lehenik eta behin,ikasleen heterogeneotasunaren adierazle den arrail digitalari aurre egin behar dio.Ikasle batzuek, beren jatorria, ingurua eta bestelako baldintza pertsonal eta sozialakdirela-eta, eguneroko bizitzan IKTak erabil ditzakete. Beste batzuek, ordea, ez duteIKTak erabiltzeko aukerarik, edo ez dute teknologia-alfabetatze maila osatu edo13 «How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School» National Academies Press, AEBetakozientzia-akademia nazionala.14 IET, Jordi Vivancos-ek sortutako terminoa. 9
  12. 12. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoakonpentsaturik, edo, besterik gabe, ez dute besteek bezainbesteko estimulupositiborik jasotzen. Laburbilduz, ikasleen dibertsitatea da konpetentzia digitalarengarapenerako lehenbiziko erronka. Oinarrizko konpetentzia bat denez, eskolak eta hezkuntza komunitateak eskainibehar dituzte xede konpentsatzailea betetzeko beharrezko baliabideak. Beste dibertsitate-iturri bat genero desberdintasuna da; gutxi aztertu da oraindik,baina ikerketa guztietan aipatzen da. Ikerketek adierazten dutenez, neskek gaitasuntxikiagoa izan ohi dute IKTen erabilerari dagokionez. Euren interes maila ere mutilenabaino txikiagoa izaten da. Ikasle guztiek izan behar dituzte ikaskuntza-esperientzia bateratzaile etaindartzailea IKTekin, eskolan zein kanpoan, aktibo, sortzaile eta parte-hartzaile etikobilaka daitezen sareko gizarte globalean. Eskolak bermatu behar du, bada,esperientzia hori. Ikasle guztiek Ikasteko Ingurune Pertsonala (PLE) izan beharko dute,derrigorrezko hezkuntza bukatzen dutenean: bizitzan zerbait ikasteko, «gaitasunberriak eskuratzearekin lotutako hainbat helburu lortzeko pertsonalki erabiltzenditugun tresna, zerbitzu eta konexio multzoa». Hizkuntza komunikaziorako konpetentziak eta ikasten ikasteko konpetentziakbezala, konpetentzia digitala pisu metodologiko handiko zeharkako oinarrizkokonpetentzia bat da, beste oinarrizko konpetentzien sostengu gisa balio duena.Konpetentzia digitala balioztatzea, irakaskuntza-ikaskuntza prozesuak eraldatzekoeta ikasleen gainerako oinarrizko konpetentzien garapena hobetzeko eragingarri gisa.Horra hor erronka.2. Konpetentziaren deskribapena Gutxieneko irakaskuntzen errege dekretuek (1513/2006 eta 1631/2006) etaEuskal Autonomia Erkidegoko Oinarrizko Hezkuntzaren curriculumak15 honeladefinitzen dituzte informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzekokonpetentzia: «Informazioa bilatzean, lortzean, prozesatzean, komunikatzean eta informazio hori jakitate bilakatzean datza konpetentzia hau. Gaitasun honek eskatutako trebetasunen artean daude, besteak beste, informazioa eskuratzekoa, hura tratatu eta informazio-euskarrietara transmititzekoa, eta informazioaren eta komunikazioaren teknologiak informatzeko, ikasteko eta komunikatzeko erabiltzekoa».15 http://www.hezkuntza.ejgv.euskadi.net/r432459/eu/contenidos/informacion/dif10_curriculum_berria/es_5495/adjuntos/iii_eranskina_oinarrizko_gaitasunak.pdf 10
  13. 13. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Era berean «(...) komunikatu egin behar da eskuratutako informazioa eta jakintza, adierazpen-baliabideak erabiliz. Baliabide horiek, hizkuntza eta teknika espezifikoak biltzeaz gainera, informazioaren eta komunikazioaren teknologien aukerak baliatu behar dituzte». «Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak behar bezala erabiliko baditu ikasleak lan intelektuala egiteko, teknologia horiek erabili behar ditu informazioa eta jakintza transmititzeko eta sortzeko». Gainera, «(...) Gaitasun hori eskuratuta, hauek egiteko gai izango da ikaslea: informazio ugari eta konplexua behar bezala prozesatzeko eta kudeatzeko; errealitatean sortutako arazoak konpontzeko; erabakiak hartzeko; lankidetza- esparruetan lan egiteko, eta, komunikazio-inguruneak zabalduz, ikaskuntza- komunitate formaletan eta ez-formaletan parte hartzeko; eta ekoizpen arduratsuak eta sortzaileak egiteko». «(...) Laburbilduz, teknologia digitala erabiltzeko gaitasuna eta informazio tratatzeko gaitasuna eskuratzeko, baldintza hauek bete behar ditu ikasleak: autonomiaz, eraginkortasunez, arduraz, ikuspegi kritikoz eta zuhurtasunez hautatu, tratatu eta erabili behar ditu informazioa, informazio-iturriak eta baliabide teknologikoak; eskura duen informazioa jarrera kritikoz eta zuhurtasunez baloratu behar du (...)». Dekretu horien ikuspegiak IKTen konpetentzia digitalean hiru alfabetatze motabat egitea dakar: informazio-, teknologia- eta komunikabide-alfabetatzea. Baina, argidago, aurreneko bi alfabetatze motei ematen dietela garrantzi gehien. Alde baterautzi dira Europar Batasunaren16 gomendioetan dauden zenbait elementu garrantzitsu:«Informazio eta komunikazio teknologiak (IKT) lanean, aisian eta komunikazioanmodu seguru eta kritikoan erabiltzea IKT arloko oinarrizko konpetentzietan datza:ordenagailuak erabiltzea informazioa eskuratu, ebaluatu, gorde, sortu, aurkeztu etatrukatzeko eta Internet bidez komunikatzea eta kolaboraziozko sareetan partehartzea». Jordi Vivancos-ek europar gomendioak ezarritako ezagutzak, gaitasunak etajarrerak azpimarratzen ditu17: ● Aplikazio informatiko nagusiak ezagutzea. ● Internetek esparru ezberdinetan eskaintzen dituen aukerak ezagutzea: ikaskuntza, bizitza pribatu eta profesionala eta kolaborazio, ikerkuntza eta aisialdirako sareak. ● Informazioa bilatu eta tratatzeko konpetentzia. Informazio-iturrien baliozkotasuna ebaluatzeko gaitasuna. Informazio konplexua sortu, aurkeztu16 Informazioa tratatzeko gaitasuna eta gaitasun digitala. Europako gomendioa («Competencias clavepara el aprendizaje permanente» – 2005).17 VIVANCOS, J. (2008): «Tratamiento de la información y competencia digital». Alianza editorial,Madril. 11
  14. 14. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa eta ulertzeko gaitasuna. Interneten oinarritutako zerbitzuetara sartu eta haiek erabiltzeko gaitasuna. Sarean lankidetzan aritzeko gaitasuna. ● IKTeak jarrera kritiko, erreflexibo, arduratsu eta etikoarekin erabiltzea. IKTak pentsamendu kritikoaren, sormenaren eta berrikuntzaren makulu gisa erabiltzea. Komunitateetan eta sareetan parte hartzea, helburu kultural, sozial edo profesionalekin. Ikuspegi horrek konpetentzia digitalak pertsonen etengabeko ikaskuntzan barnehartuko lituzkeen dimentsioak biltzen ditu. Aipatutakoen artean, nabarmentzekoakdira sormen eta berrikuntzaren testuinguruak, pentsamendu kritikokoarena etaesparru formal, ez-formal zein informaletan parte hartzearena. NETS (National Educational Technology Standars) estandarrek, 2007an ISTEk(International Society for Technology in Education) egindakoek, antzeko ikuspegiadute. NETS18 estandarrek 6 dimentsio proposatzen dituzte konpetentzia digitalarenbarnean: ● Sormena eta berrikuntza. ● Komunikazioa eta lankidetza. ● Ikerkuntza eta informazioaren lokalizazio eraginkorra. ● Pentsamendu kritikoa, arazoak konpontzea eta erabakiak hartzea. ● Herritartasun digitala. ● IKTen eragiketak eta kontzeptuak. NETS 2007 estandar horietan oinarrituta, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza,Unibertsitate eta Ikerketa Sailak Euskal Autonomia Erkidegoko ikasleen etairakasleen trebakuntza digitalerako IKT Mapak garatu zituen, Eskola 2.0 19programaren (2009-2013) barnean. Hala, aipatutako 6 dimentsioak hiru taldetan banatu ziren: ● Trebetasun teknologikoa. ● Ikaskuntza – Jakintza. ● Herritartasun digitala. Hiru dimentsioko planteamendu hori hartu dugu, hain zuzen, KonpetentziaDigitalaren Esparru Teorikorako (GDET), hainbat alfabetatze digital, teknologiaren18 http://www.iste.org/Libraries/PDFs/NETS_2007_Spanish.sflb.ashx19 http://www.eskola20.net 12
  15. 15. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoaaskotariko erabilerak (IKT, EKT eta JPT20) eta askotariko gaitasunak biltzen baititu(M. A. Prats, 2009)21. Haiek ezagutza, trebetasun eta jarrera digital multzo batbaliatuko dute arazo edo egoera konplexuak konpontzeko. IKT: Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak. IJT: Ikaskuntza eta Jakintzarako Teknologiak JPT: Jabekuntza eta Parte-hartzeko teknologiak. PLE: Ikasteko Ingurune Pertsonalak. PLEP: Ikasteko eta Parte-hartzeko Ingurune Pertsonalak.20 https://04dcf2fc-a-62cb3a1a-s-sites.googlegroups.com/site/marcoticdigital/descripcion/Imagen%205.png?attachauth=ANoY7crBB_6lM7Bhppvs0TlfB81Tpy_3-DsXyokG0rqSeM8h21 PRATS, M.A. (2009): «Competència digital a l’educació primària». Editorial Pujol & Amado/UOC. 13
  16. 16. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa3. Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentziaren dimentsioak Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentzia hiru atalnagusitan egituratuta dago; atal horietako bakoitzari dimentsio deritzo. Dimentsiohorietako bakoitzak zenbait azpi-konpetentzia biltzen ditu, eta azpi-konpetentziahoriei zenbait ebaluazio-adierazle dagozkie. Ebaluazio-adierazleak ikasleekbetetzeko gai izan behar duten zeregin batzuk dira. Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentzia honakohiru dimentsio hauetan banatzen da22: Trebetasun teknologikoa Ikaskuntza – Jakintza Herritartasun digitala1. Trebetasun teknologikoa Dimentsio honek gailu eta tresna teknologikoak ulertzea eta erabiltzea hartzenditu bere baitan, baita inguru digital edo birtualetan komunikatzeko eta lankidetzanaritzeko eraginkortasunez moldatzea ere. Informazioaren kudeaketa ere hartzen dubere barne, informazioa hainbat testuingurutan eta hainbat formaturekin erabiltzeko.2. Ikaskuntza – Jakintza Informazioa bilatzeko eta erabiltzeko estrategiekin eta irizpideekin lotuta dagodimentsio hau, baita baliabide eta inguru digitalak komunikatzeko eta ikaskuntza-jardueretan, jarrera kritiko, sortzaile eta berritzailea garatzera bideratuta daudenetan,lankidetzan aritzeko erabiltzearekin ere.3. Herritartasun digitala Dimentsio honek parte-hartze publikoan autonomia digitala garatzea, identitatedigitala eta pribatutasuna ezagutzea eta jabetza intelektuala aintzat hartzea lantzenditu.22 Eskola 2.0 Programan zehaztutakoekin bat datoz:http://www.eskola20.euskadi.net/c/document_library/get_file?uuid=53deafa7-d3f2-4206-8853-d3f7898b4d24&groupId=408381 14
  17. 17. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Dimentsio bakoitza hainbat azpi-konpetentzietan banatzen da. Jarraian agertzenden koadroan, laburtuta jasotzen dira: 1. dimentsioa: Trebetasun teknologikoa 1. Gailuen kudeaketa. 2. Softwarearen erabilera. 3. Ikasketa-ingurune digitaletan moldatzea. 4. Besteekin komunikatzea IKTen bidez. 5. Informazioa antolatzea. 2. dimentsioa: Ikaskuntza – Jakintza 6. Informazioa ikerketetan erabiltzea eta tratatzea. 7. Komunikazioa eta lankidetza ezagutzak ikasi eta sortzeko 8. Sormena eta berrikuntza IKT baliabideen bidez. 9. Pentsamendu kritikoa. 3. dimentsioa: Herritartasun digitala 10. Autonomia digitala parte-hartze publikoan 11. Identitate digitala eta pribatutasuna sarean. 12. Jabetza intelektuala. 15
  18. 18. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Hurrengo koadroak informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzekokonpetentziaren dimentsio eta azpi-konpetentziak zehazten ditu: 1. dimentsioa: Trebetasun teknologikoa1. Gailuen kudeaketa: gailu teknologikoak eta beharrezkoak diren aplikazioakerabiltzea aparatuen arteko loturak ezartzeko, beren ezaugarriak konfiguratu,informazioa kudeatzeak, elkarreragiteak eta parte hartzeak sortzen dituen testuingurubeharretara egokitzeko.2. Softwarearen erabilera: sistema eragileak ematen dizkigun aukerakelkarrekintzarako erabiltzea (ordenagailuarekin eta beste gailuekin), sistema eragileaeguneratuta izatea eta norberaren beharretara moldatzea, eta testuak eta irudiaklantzeko programak eta sarera sartzeko programak erabiltzeko gai izatea,prestakuntza- eta aisialdi-beharrei erantzuteko.3. Ikaskuntza-ingurune digitaletan moldatzea: ikaskuntza-ingurune birtualekeskaintzen dituzten aukerak erabiltzea; horretarako, moldatzeko ahalmena eta egoeraarazotsuei laguntzarik gabe irtenbidea emateko prestutasuna eta baliabideakerakustea, eta software lokal finkoa eta sareko software dinamikoagoa bereiztea.4. Besteekin IKTen bidez komunikatzea: komunikazio sinkronoak eta asinkronoakeskaintzen dituen aukerez baliatzea ikaskideekin interakzioan jarduteko eta klaseangaratutako proiektuekin eta zereginekin lotutako galderak adituei egiteko.5. Informazioa antolatzea: informazioa kudeatzeko sistemak erabiltzea datuak,erreferentziak, helbideak, aplikazioak, lanak, eta abar irizpide logikoei jarraikizsailkatzeko eta antolatzeko; sareko biltegiratze-sistemak eta sistema lokalak erabiltzeasortutako eta erabilitako dokumentazioa babesteko. 2. dimentsioa: Ikaskuntza – Jakintza6. Informazioa ikerketarako erabiltzea eta tratatzea: informazioa bilatu, egiaztatueta fidagarria eta egokia den ebaluatzea; datuak aztertu, ebaluatu eta laburtuondoren ikerketen emaitzak adierazten jakiteko.7. Komunikazioa eta lankidetza ezagutzak ikasi eta sortzeko: ikaskideekinhainbat ingurunetan interakzioan jardutea, lankidetza-proiektuen bidez lankidetza-kontzientzia garatzeko arazo konplexuei irtenbidea emateko orduan, eremulokaletatik hasi eta globalagoetaraino. 16
  19. 19. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa8. Sormena eta berrikuntza IKT baliabideen bitartez: jakintza sortu eta lan etaprozesu berritzaileak garatzea arazo errealak konpontzeko orduan, ikerketa-teknikaaurreratuak eta fenomeno konplexuen simulazioa erabiliz.9. Pentsamendu kritikoa: ikerketak eta arazoak konpontzeko proiektuak garatzea,pentsamendu kritikoaren arloko gaitasunak mobilizatuz, eta, horretarako, tresna etabaliabide digital egokiak erabiltzea. 3. dimentsioa: Herritartasun digitala10. Autonomia digitala parte-hartze publikoan: autonomia digitala izatea,informazio publikoa bilatzean, administrazioaren zerbitzuak kudeatzean etaeskatzean zein norberaren proiektuetarako laguntza sarean bilatzean.11. Identitate digitala eta pribatutasuna sarean: sareko komunikazioetan etabarneko beste zenbait eremutan, Interneteko pribatutasunaren, kudeaketadesegokiak dakartzan arriskuen eta netiketa-arauak23 errespetatzearenegokitasunaren garrantzia ulertzea, nork bere identitate digitala garatzeko.12. Jabetza intelektuala: lan intelektualaren garrantziaz jabetzea eta lan horibabesteko beharra aintzat hartzea, obren (hainbat euskarritan: testua, irudia,bideoa…) autoretza esleitzen eta aitortzen dituzten lizentziak eta sinboloakezagutzea.4. Azpi-konpetentzia bakoitzaren adierazleak eta mailaketa Informazioa tratatzeko eta teknologia digitala erabiltzeko konpetentziarenesparru teorikoak hiru sakontasun- edo zailtasun-maila ezartzen ditu. Maila horiekmugatzea zaila bada ere, konpetentziarekin lotutako ezagutza digitalean etatrebeziak lortzeko mailan ematen den progresioa adierazi nahi dute, LehenHezkuntzako 4. mailan eta DBHko 2. mailan. Horiek horrela: Hasierako mailan, prozedura estandarrak erabiltzen dituzten ikasleak daude;egoera errazak sortzen eta ebazten dituzte eta oro har, errepikapen-teknikakerabiltzen dituzte. Zenbait kasutan, aplikatzeko zailtasunak izan ditzakete, etaburutzeko laguntza behar izaten dute. Oro har, ikasleek ziurtasun-gabezia erakustendute egiten dituzten zereginen edo ikerketen emaitzak azaldu behar dituztenean.23 http://eu.wikipedia.org/wiki/Netiketa 17
  20. 20. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Erdi-mailako ikasleek, oinarrizko mailako trebeziez gain, modu egokianerabiltzen dituzte aukera digitalak. Bestalde, gai dira, hainbat baliabide erabiliz,askotariko baliabide informatikoak lotzeko, oinarrizko ekintzak ziurtasunezgauzatzeko eta egoera arazotsu konplexuei irtenbidea emateko. Oro har, zereginakziurtasunez burutzen dituzte. Ikasleek zenbait zailtasun izaten dituzte egiten dituztenzereginen edo ikerketen emaitzak azaldu behar dituztenean. Maila aurreratuan, arestian hasierako mailarako eta erdi-mailarako deskribatudiren gaitasunak dituzten ikasleak daude. Gaitasun horiez gain, baliabideak etaaplikazio digitalak lotzen dituzte, arrazonamendu landuak erabiltzen dituzte etagogoetatsuak dira, argudiotan logika erabiltzen dute eta egoera arazotsu berrieiirtenbidea aurkitzeko gai dira; zereginei aurre egiteko ziurtasuna eta bizkortasunaerakusten dute. Ikasle horiek erraztasunez azaltzen dituzte zereginen eta ikerketenemaitzak, eta aritzeko modua taldeko ezaugarrietara moldatzen dute.4.1. Azpi-konpetentzien adierazleak eta mailaketa Lehen Hezkuntzako 4. mailan Hasierako mailan, prozedura estandarrak erabiltzen dituzten ikasleak daude;egoera oso errazak planteatzen eta ebazten dituzte, eta, oro har, errepikapen-teknikak erabiltzen dituzte tresna teknologikoak erabiltzean. Zenbait kasutan,aplikatzeko zailtasunak izan ditzakete, eta burutzeko laguntza behar izaten dute.Ikasle horiek ziurtasun-gabezia erakutsi ohi dute egiten dituzten zereginen edoikerketen emaitzak azaldu behar dituztenean, baita komunikatzeko eta lankidetzanaritzeko ere. Komunikatzea helburu dutenean eta ikaskuntza-jardueretan lankidetzan aritzendirenean, ikasleek estrategia eta irizpide estandarrak erabiltzen dituzte informazioabilatzeko eta erabiltzeko. Horretarako tutorearen laguntza behar dute ia beti, bai etabaliabide eta ingurune digitalak erabiltzeko ere. Horrez gain, egoera errazak sortu etaebazten dituzte, eta askotan errepikapen-teknikak erabiltzen dituzte irakaslearenlaguntzaz beren ezagutza garatzeko. Halaber, parte-hartze publikoan autonomia digitala garatzearekin lotutakoalderdietan errepikapen-teknikak erabiltzen dituzte ikasleek. Zenbait egoeratan,aplikatzeko zailtasunak izan ditzakete eta laguntza behar izaten dute beren datuenpribatutasuna eta sareko identitate digitala babesteko. Erdi-mailako ikasleek, hasierazko mailako trebeziez gain, aukera digitalakerabiltzen dituzte ikaskideekin lankidetzan. Horrez gain, askotariko baliabideinformatikoak lotzen dituzte eta zenbait egoera arazotsuri irtenbidea ematen diete.Oro har, zereginak eraginkortasunez burutzen dituzte. Hala ere, zailtasunak izatendituzte egiten dituzten zereginen edo ikerketen emaitzak azaldu behar dituztenetan,baina azalpen sinpleak eman ditzakete. 18
  21. 21. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Tutoreek proposatutako irizpideak aplikatzen dituzte sarean dagoen informazioaaukeratu eta ebaluatzeko, proposatutako garrantzi- eta egokitasun-ereduei jarraikiz.Era berean, informazio garrantzitsuena hautatzeko gai dira. Horrez gain, gelako Web2.0ko tresna batzuk erabiltzen dituzte beren ikerketen emaitzak landu eta azaltzeko. Kultura- eta gaitasun-aniztasunarekiko jarrera positiboa dute. Aniztasunakekartzen duen aberastasuna eta sareko lankidetza-proiektuek desberdin direneninklusioan ingurune digitalek eskaintzen dituzten onurak balioesten dituzte. Halaber, lineako zerbitzuetara sartzeko pasahitzen pribatutasuna mantentzekoestrategiak aplikatzen dituzte, parte-hartze publikoan autonomia digitala garatzekoarloaren baitan. Irizpide propioa erakusten dute sarean parteka daitezkeen etaparteka ezin daitezkeen informazio eta datu pertsonalak bereizteko. Maila aurreratuko ikasleek, hasierako mailarako eta erdi-mailarakodeskribatutako gaitasunez gain, baliabideak eta aplikazio digitalak erlazionatzendituzte eta zereginak nahiko bizkor eta ziurtasunez gauzatzen dituzte. Zereginen emaitzak autonomiaz eta arduraz argitaratzen dituzte gelakoplataforma digitalean, eta erabilitako informazio-iturriak aipatzen dituzte. Gainera,ondo moldatzen dira, helburu jakinekin, aisialdirako web-orri eta web-orriinstituzionaletan. Sarean informazio, irudi eta bideo pertsonalak partekatzea komeni denerabakitzeko irizpideak aplikatzen dituzte. Badakite zer prozedura erabili pasahitzegokiak sortzeko eta horiek ezkutuan gordetzeko. Halaber, pertzepzio- eta diskriminazio-jarduerei sormena erabiliz egiten dieteaurre; horretarako, irudikapen-ideia landuak behar dituzte. Proaktiboak dira, lankidetza-proiektuetan aktiboki parte hartzen dute eta berentaldeko ezaugarrietara moldatzen dakite. Hainbat formatu digital erabiltzen dituzte informazioa, ideiak eta ikerketenemaitzak eraginkortasunez askotariko entzuleei komunikatzeko. Oro har, maila honetako ikasleak nahiko bizkorrak eta ziurrak dira, etaprozedura informal zein akademikoak erabiltzen dituzte ezagutza eratzeko egoereiaurre egiteko eta irtenbidea emateko, baita beren interakzio sozialean ere. 19
  22. 22. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa1. dimentsioa: TREBETASUN TEKNOLOGIKOA1. Gailuen kudeaketa a) Ordenagailu pertsonalaren oinarrizko osagaiak identifikatzen dituzte. b) Ordenagailu pertsonalaren oinarrizko elementuen funtzioak ezagutzen dituzte. c) Ondo konektatzen dituzte periferikoak edo sarrerako gailuak (teklatua, sagua) eta irteerako gailuak (pantaila, inprimagailua). d) Ondo moldatzen dira inprimagailuarekin eta argazki-makina digitalarekin. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Ordenagailu pertsonalaren - Ordenagailu pertsonalaren - Ordenagailu pertsonalarenoinarrizko osagaiak oinarrizko osagaiak betetzen oinarrizko osagaiek betetzenidentifikatzen dituzte (teklatua, duten funtzioarekin lotzen dituzten funtzioak ulertzenpantaila, sagua, touchpad-a,…). dituzte. dituzte.- Ordenagailu pertsonalaren - Ordenagailu pertsonalaren - Ordenagailu pertsonalarenoinarrizko elementuen oinarrizko elementuen funtzioak oinarrizko elementuen funtziofuntzioetako batzuk ezagutzen orokorrean deskribatzen dituzte. nagusiak erabiltzeko gai dira.dituzte.- Sarrerako eta irteerako gailu - Ordenagailuaren egoera - Ohiko sarrerako eta irteerakobatzuk (teklatua, sagua, egiaztatzen dute, pizten diren gailuak ondo konektatzenpantaila, inprimagailua) ondo LED argien egoeraren arabera. dituzte, eta, haiekkonektatzen dituzte eta pizten deskribatzeko, oinarrizko hiztegidiren LED adierazleekin duten egokia erabiltzen dute.harremana ezagutzen dute.- Inprimagailua eta argazki- - Inprimagailua eta argazki- - Inprimagailua eta argazki--makina digitala erabiltzen -makina digitala erabiltzen -makina digitaladakite, laguntzarekin. dakite, autonomia mugatuarekin. eraginkortasunez erabiltzen dute.2. Softwarearen erabilera a) Sistema eragilearen oinarrizko hiztegia ezagutzen dute. b) Sistema eragilearen ingurune grafikoa ordenagailuarekin komunikatzeko interfaze gisa erabiltzen dute. c) Hainbat nabigatzaileren (Firefox, Internet Explorer, Chrome…) funtzioak ulertzen dituzte. 20
  23. 23. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa d) Testuak prozesatzeko eta diapositibak aurkezteko zenbait aplikazio erabiltzen dituzte oinarrizko operazioak egiteko (sortu, ireki, gorde, ezabatu, ebaki, kopiatu, itsatsi, testu-formatua, lerrokatu, inprimatu…), ordenagailuko software lokalean zein sarean. e) Oinarrizko operazioak egiten dituzte multimedia-edukiekin (irudia, soinua eta bideoa); esate baterako, fitxategiak jaitsi, hainbat gailutan gorde, etab. f) Marrazkiak eta irudiak lortu, sortu eta erabiltzen dituzte software lokalarekin zein sareko softwarearekin. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Sistema eragilearen oinarrizko - Sistema eragilearen hiztegi - Sistema eragilearen oinarrizkohiztegiaren zati bat erabiltzen arrunta ezagutzen dute. hiztegia zehaztasunez erabiltzendute; esate baterako, dute.mahaigaina, ikonoak, karpeta,fitxategi-dokumentu etaprograma.- Laguntzarekin, klasean - Sistema eragilearen ingurune - Klasean erabiltzen den sistemaerabiltzen den sistema grafikoa erabiltzen dute, eragilearen ingurune grafikoaeragilearen ingurune grafikoa nolabaiteko autonomiarekin. egokitasunez deskribatzen dute.ordenagailuarekin komunikatzekointerfaze gisa erabiltzen dute.- Klasean erabiltzen den - Nabigatzaile - Nabigatzaileen funtzioaknabigatzailearen funtzioak estandarizatuenen funtzioak erabiltzen dituzte sarekoulertzen dituzte. ulertzen dituzte eta nabigatzeko nabigazioa aberasteko. erabiltzen dituzte, norberaren aukerak zabalduz.- Laguntzarekin, testuak - Autonomia mugatuarekin, - Autonomia osoz erabiltzenprozesatzeko eta diapositibak testuak prozesatzeko eta dituzte testuak prozesatzeko etaaurkezteko zenbait aplikazio diapositibak aurkezteko diapositibak aurkeztekoerabiltzen dituzte oinarrizko aplikazioren bat erabiltzen dute aplikazioak klaseko lanakoperazioak egiteko (sortu, ireki, klaseko lanak burutzeko, burutzeko, ordenagailuarengorde, ezabatu, ebaki, kopiatu, ordenagailuaren software software lokalean zein sarean.itsatsi, formatua eman, lokalean zein sarean.lerrokatu, inprimatu…),ordenagailuaren softwarelokalean zein sarean.- Laguntzarekin, oinarrizko - Autonomia mugatuarekin, - Autonomia osoz oinarrizkooperazioak burutzen dituzte oinarrizko operazioak burutzen operazioak burutzen dituztemultimedia-edukiekin: irudia, dituzte multimedia-edukiekin: multimedia-edukiekin: irudia,soinua eta bideoa. irudia, soinua eta bideoa. soinua eta bideoa.- Marrazkiak eta irudiak lortu, - Marrazkiak eta irudiak lortu, - Marrazkiak eta irudiak lortu,sortu eta erabiltzen dituzte sortu eta erabiltzen dituzte sortu eta erabiltzen dituzteirakasleen laguntzaz, software nolabaiteko autonomiarekin, autonomia osoz, softwarelokalarekin zein sareko software lokalarekin zein sareko lokalarekin zein sarekosoftwarearekin. softwarearekin. softwarearekin. 21
  24. 24. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa3. Ikasteko ingurune digitaletan moldatzea a) Ondo moldatzen dira ikasteko plataformetan eta Interneteko hezkuntza- atarietan. b) Beren mailarako egokiak diren bideo-joko hezigarrietan parte hartzen dute. c) Sarean partekatutako fitxategiak erabiltzen dituzte gelako proiektuetarako. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Ondo moldatzen dira, - Ondo moldatzen dira, - Autonomia osoz moldatzenirakaslearen laguntzaz, ikasteko ikaskideekin elkarlanean, dira ikasteko plataformetan etaplataformetan eta Interneteko ikasteko plataformetan eta Interneteko hezkuntza-atarietan.hezkuntza-atarietan. Interneteko hezkuntza-atarietan.- Beren mailarako egokiak diren - Beren mailarako egokiak diren - Beren mailarako egokiak direnbideo-joko hezigarrietan parte bideo-joko hezigarrietan bideo-joko hezigarrietan partehartzen dute. nolabaiteko autonomiarekin hartzen eta laguntzen dute parte hartzen dute. autonomia osoz.- Laguntzarekin, sarean - Ikaskideekin batera, sarean - Autonomiaz eta ardurazpartekatutako fitxategiak partekatutako fitxategiak erabiltzen dituzte sareanerabiltzen dituzte gelako erabiltzen dituzte gelako partekatutako fitxategiak gelakoproiektuetarako. proiektuetarako. proiektuetarako.4. Besteekin komunikatzea IKTen bidez a) Tutoreek lagunduta, posta elektronikoa erabiltzen dute lan-proiektuetan ikaskideekin komunikatzeko. b) Irakasleek lagunduta, bideokonferentzietan parte hartzen dute telelankidetza- proiektuetan ikaskideekin komunikatzeko. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Irakasleen laguntzaz, posta - Irakasleen laguntzaz, posta - Autonomiaz erabiltzen dituzteelektronikoa erabiltzen dute lan- elektronikoaren hainbat aukera posta elektronikoaren hainbatproiektuetan ikaskideekin erabiltzen dituzte lan- aukera lan-proiektuetankomunikatzeko. -proiektuetan ikaskideekin ikaskideekin komunikatzeko. komunikatzeko. 22
  25. 25. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa- Irakasleek lagunduta, - Irakasleekin batera, - Telelankidetza-proiektuetan,bideokonferentziak egiten bideokonferentzietan parte informazioa partekatzen dutedituzte telelankidetza- hartzen dute telelankidetza- beren ikaskideekin egitenproiektuetan ikaskideekin -proiektuetan ikaskideekin dituzten bideokonferentzietan.komunikatzeko. komunikatzeko.5. Informazioa antolatzea a) Informazioa hainbat euskarritan (CD, DVD, argitalpen digitalak...) aurkitzeko gai dira. b) Bilatzaileak erabiltzen dituzte Interneten informazio espezifikoa aurkitzeko. c) Aurkitutako informazioa laster-marken bidez (gogokoen karpetetan) antolatzen dute, nabigatzailearen aukerak erabiliz. d) Informazioa karpetetan kudeatzen eta antolatzen dute (sortu, ireki, ezabatu, kopiatu, ebaki, itsatsi, mugitu…). Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Informazioa hainbat - Informazioa hainbat - Informazioa hainbateuskarritan (CD, DVD, euskarritan (CD, DVD, euskarritan (CD, DVD,argitalpen digitalak...) aurkitzeko argitalpen digitalak, Internet…) argitalpen digitalak…) aurkitzekogai dira. aurkitzeko gai dira, bilatzaileek gai dira, bilatzaileek eskaintzen eskaintzen dituzten zenbait dituzten aukerak erabiliz. aukera erabiliz.- Bilatzaileak erabiltzen dituzte - Bilatzaileak eta haien zenbait - Bilatzaileak eta hainbatinformazio espezifikoa bilaketa-aukera erabiltzen bilaketa-aukera erabiltzenaurkitzeko, irakasleak ematen dituzte informazio espezifikoa dituzte informazio espezifikoadituen jarraibideei jarraituz. aurkitzeko. aurkitzeko.- Laguntzarekin, aurkitutako - Aurkitutako informazioa laster- - Aurkitutako informazioainformazioa laster-marken bidez marken karpetetan (gogokoak) karpetetan antolatzen eta(gogokoak) antolatzen dute, antolatzen dute, partekatzen dute laster-markennabigatzailearen aukerak nabigatzailearen aukerak bidez (gogokoak),erabiliz. erabiliz. nabigatzailearen aukerak erabiliz.- Laguntzarekin, informazioa - Informazioa karpetetan - Karpeten kudeaketa- etakarpetetan kudeatzen eta kudeatzen eta antolatzen dute antolaketa-prozesuaantolatzen dute (sortu, ireki, (sortu, ireki, ezabatu, kopiatu, deskribatzen dute.ezabatu, kopiatu, ebaki, itsatsi, ebaki, itsatsi, mugitu…), sistemamugitu…). eragilearen aukerak erabiliz. 23
  26. 26. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa2. dimentsioa: IKASKUNTZA - JAKINTZA6. Informazioa ikerketetan erabiltzea eta tratatzea a) Sareko informazioa aukeratu eta ebaluatzeko irizpideak erabiltzen dituzte garrantzi- eta egokitasun-ereduei jarraikiz. b) Informazioa eskuratu eta eguneratzeko teknikak aplikatzen dituzte gainerako gaitasunak eta curriculumeko gainerako alorrak garatzeko. c) Informazioa hautatu, antolatu, ebaluatu, analizatu eta laburtzen dute askotariko iturri eta bitartekotan oinarrituta. d) Ikerketen emaitzak Web 2.0ko tresnen bidez aurkezten dituzte. Horrela, ikaskideek edo parte hartzen duten lankidetza-proiektuetako kideek osatu eta zabaldu ditzakete. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Irakaslearen laguntzaz, sareko - Sareko informazioa - Sareko informazioa ebaluatzeninformazioa bereizten dute konparatzen dute irakasleak dute irakasleak proposatutakoirakasleak proposatutako proposatutako garrantzi- eta garrantzi- eta egokitasun-garrantzi- eta egokitasun- egokitasun-ereduen arabera. ereduen arabera.ereduen arabera.- Informazioa kopiatu eta - Informazioa indartu eta - Tutoreen kontrolpean,eguneratzeko teknikak eguneratzeko teknikak informazioa eskuratu etaerabiltzen dituzte curriculumeko erabiltzen dituzte gainerako eguneratzeko teknikak erabiltzenalorrak garatzeko. gaitasunak eta curriculumeko dituzte gainerako gaitasunak eta alorrak garatzeko. curriculumeko alorrak garatzeko.- Sarean informazio-iturri kopuru - Zenbait iturri eta baliabidetako - Proposatutako helburuarenmugatu batera sartzen dira eta informazioa hautatu, antolatu arabera, informazioa hautatu,arinen aurkitzen dituzten eta ebaluatzen dute, ebaluatu eta laburtzen dute,iturriekin konformatzen dira, irakaslearen laguntzaz, zenbait iturri eta baliabidetaninformazioa alderatu gabe. batzuetan. oinarrituta.- Ikerketen emaitzak Web 2.0ko - Ikerketen emaitzak Web 2.0ko - Ikerketen emaitzak Web 2.0kotresnen bidez aurkezten tresnen bidez aurkezten dituzte, tresnen bidez aurkezten dituzte.laguntzen dute [horrek taldean. [Horrek ikaskideek edo [Horrek ikaskideek edo parteikaskideek edo parte hartzen parte hartzen duten lankidetza- hartzen duten lankidetza-duten lankidetza-proiektuetako proiektuetako kideek osatu eta proiektuetako kideek osatu etakideek osatu eta zabaltzeko zabaltzeko aukera ematen du]. zabaltzeko aukera ematen du].aukera ematen du]. 24
  27. 27. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa7. Komunikazioa eta lankidetza ezagutzak ikasi eta sortzeko a) Lankidetzako IKT baliabideak erabiltzen dituzte beren inguruko arazo sinpleak identifikatzeko. b) Talde-dinamiketan lan egiten dute ikaskide eta irakasleekin, inguru eta baliabide digitalen bitartez. c) Informazioa eta ikerketen emaitzak aurkezten dituzte, baliabide eta formatu digitalen bidez. d) Kultura arteko elkar-ulertzea eta tolerantzia garatzeko ingurune digitalak erabiltzen dituzten proiektuetan parte hartzen dute aktiboki (irakasleen laguntzaz). Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Irakaslearen laguntzaz, - Euren kabuz, lankidetzako IKT - Modu arduratsuanlankidetzako IKT baliabideak baliabideak erabiltzen dituzte lankidetzako IKT baliabideakerabiltzen dituzte beren inguruko beren inguruko arazo sinpleak erabiltzen dituzte beren ingurukoarazo sinpleak identifikatzeko. identifikatzeko. arazo sinpleak identifikatzeko.- Ikaskide eta irakasleekin talde- - Ikaskide eta irakasleekin talde- - Ikaskide eta irakasleekin talde--dinamiketan parte hartzen dute -dinamiketan lan egiten dute -dinamiketan lan egiten duteingurune eta baliabide digitalen ingurune eta baliabide digitalen hainbat ingurune eta baliabidebidez. bidez. digitalen bidez.- Tutoreen laguntzaz, - Informazioa eta ikerketen - Informazioa eta ikerketeninformazioa eta irakaslearen emaitzak aurkezten dituzte emaitzak aurkezten dituzteikerketen emaitzak aurkezten ezarritako baliabide eta formatu hainbat baliabide eta formatudizkiote irakasleari ezarritako digitalen bidez. digitalen bidez.baliabide eta formatu digitalenbidez.- Irakasleen laguntzaz, kultura - Irakasleen laguntzaz, kultura - Hasiera batean irakasleenarteko elkar-ulertzea eta arteko elkar-ulertzea eta laguntza dutela, kultura artekotolerantzia garatzeko ingurune tolerantzia garatzeko ingurune elkar-ulertzea eta tolerantziadigitalak erabiltzen dituzten digitalak erabiltzen dituzten garatzeko ingurune digitalakproiektuetan parte hartzen dute. proiektuetan parte hartzen dute erabiltzen dituzten proiektuetan aktiboki. parte hartzen dute aktiboki. 25
  28. 28. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa8. Sormena eta berrikuntza IKT baliabideen bitartez a) Beren produktuak sortzeko IKT baliabideak (aurkezpen digitalak, bideo-jokoak, diapositibak) erabiltzen dituzte eta interesatzen zaizkien tresnak aurkitzen dituzte, eguneroko bizitzako arazo txikiak konpontzen lagun diezaieketenak. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Irakasleen laguntzaz, IKT - Ikaskideen laguntzaz, IKT - Modu berritzailean IKTbaliabideak (aurkezpen baliabideak (aurkezpen baliabideak (aurkezpendigitalak, bideo-jokoak, digitalak, bideo-jokoak, digitalak, bideo-jokoak,diapositibak) erabiltzen dituzte diapositibak) erabiltzen dituzte, diapositibak) erabiltzen dituzte,beren interesei hoberen sormena eta ikerketaren sormena eta ikerketarenegokitzen zaizkien produktuak bitartez, beren interesei bitartez, beren intereseisortzeko. erantzuteko edo hirugarrenek erantzuteko edo gertuko arazoei planteatutako arazo txikiei aurre aurre egiteko. egiteko.9. Pentsamendu kritikoa a) Multimedia-baliabideak erabiltzen dituzte mundu errealeko gai konplexuak aztertzeko edo irakasleekin batera beren inguruko arazo txikiei aurre egiteko. b) Kultura-, sexu-, gizarte- eta gaitasun-aniztasunarekiko jarrera positiboa dute eta aniztasunak dakarren aberastasuna eta desberdin direnen inklusioan ingurune digitalek eskaintzen dituzten onurak aintzat hartzen dituzte. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Irakasleen laguntzaz, - Irakasleen laguntzaz, - Nolabaiteko autonomiaz,multimedia-baliabideak multimedia-baliabideak multimedia-baliabideakerabiltzen dituzte mundu erabiltzen dituzte mundu erabiltzen dituzte munduerrealeko gai konplexuak errealeko gai konplexuak errealeko gai konplexuakaztertzeko. aztertzeko edo beren inguruko aztertzeko edo beren inguruko arazo txikiei aurre egiteko. arazo txikiei aurre egiteko.- Kultura-, sexu-, gizarte- eta - Kultura-, sexu-, gizarte- eta - Kultura-, sexu-, gizarte- etagaitasun-aniztasunarekiko gaitasun-aniztasunarekiko gaitasun-aniztasunarekiko jarrerajarrera positiboa hartzen dute, jarrera positiboa dute, eta positiboa dute, eta aniztasunaketa desberdin direnen inklusioan desberdin direnen inklusioan dakarren eta desberdin direneningurune digitalek eskaintzen ingurune digitalek eskaintzen inklusioan ingurune digitalekdituzten onurak aintzat hartzen dituzten onurak aintzat hartzen eskaintzen dituzten onurak aintzatdituzte. dituzte. hartzen dituzte. 26
  29. 29. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa3. dimentsioa: HERRITARTASUN DIGITALA10. Autonomia digitala parte-hartze publikoan a) Erakunde-webguneak (liburutegia/mediateka, hezkuntza-zentroa, osasun- zentroa…) eta kultura- eta aisialdi-eskaintzetako webguneak identifikatzen dituzte. b) Linean kontsultak eta izapideak egiteko eta zerbitzuak eskatzeko aukera dagoela dakite: liburuak erreserbatzea, aurretiko mediku-hitzordua eskatzea, bidaiak erostea, eta abar. c) Aisialdi hezitzaileko webguneak bilatzeko garaian ondo moldatzen dira. d) Esparru garrantzitsuenak identifikatzen dituzte (kirolak, zirkulazioa, osasuna, hezkuntza, eta abar) eta dagozkien administrazioekin erlazionatzen dituzte zerbitzuak bilatzeko orduan. e) Eragileak dira: gizarte-ekintzetan parte hartzen dute eta zerbitzuak eskatzen dituzte, irakasleen kontrolpean. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Eskolan landutako zenbait - Beren ezaugarriei begiratuta, - Laguntzaz, erakunde-erakunde-webgune eta erakunde-webguneak eta -webguneak eta aisialdikoaisialdiko zenbait webgune aisialdikoak bereizten dituzte. webguneak erabiltzen dituzte.identifikatzen dituzte.- Linean eska daitezkeen - Lineako zenbait izapide eta - Lineako zenbait izapide egitenizapide eta zerbitzu batzuk zerbitzu sinple egiteko web- eta zerbitzu sinpleak eskatzenezagutzen dituzte. -orriak aurkitzen dituzte. parte hartzen dute, irakasleen laguntzaz.- Interesatzen zaizkien aisialdi - Interesatzen zaizkien aisialdi - Interesatzen zaizkien aisialdihezitzaileko zenbait webgune hezitzaileko webgunetan hezitzaileko webgunetanidentifikatzen dituzte eta haiekin autonomiaz aritzen dira. autonomiaz aritzen dira etaaritzen dira. edukiak bereizten dituzte.- Eskolan landutako - Nolabaiteko autonomiaz - Irakasleek lagunduta,administrazio-zerbitzuen zenbait zerbitzu identifikatu eta administrazio-instantziak,banaketa ezagutzen dute. dagozkien administrazioekin zerbitzuen arduradunak direnak, erlazionatzen dituzte. aurkitzeko estrategiak martxan jartzen dituzte.- Gizarte-jarduera jakin - Zenbait gizarte-jardueratan, - Zenbait gizarte-jardueratan,batzuetan taldean laguntzeko ekarpenak egiten dizkiote proposatutako proiektueneta ekarpenak egiteko jarrera taldeari. konponbideak aurkitzekoona dute. taldean lagundu eta ekarpenak egiten dituzte. 27
  30. 30. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa11. Identitate digitala eta pribatutasuna sarean a) Sarean partekatzea egokia ez den informazio eta datu pertsonalak badirela ulertzen dute. b) Eskolako eta gelako lankidetza-inguruetako lineako zerbitzuetara sartzeko erabiltzen dituzten pasahitzen pribatutasuna gordetzeko estrategiak aplikatzen dituzte. c) Bizitza pribatuko informazio, irudi, bideo, eta abar sareko zenbait esparrutan partekatzearen egokitasuna ebaluatzen dute. d) Ideia, uste eta besteenganako iritziak komunikatzean errespetuzko jarrera dute. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Den-dena sarean parteka ezin - Sarean parteka daitekeenaren - Sarean zer datu partekatudaitekeela badakite. muga ezagutzen dute. erabakitzeko irizpideak erabiltzen dituzte.- Pasahitzak konfidentzialak - Pasahitzak ezkutuan gorde - Badakite zer prozedura erabilidirela eta ezkutuan gorde behar behar direla badakite eta ez pasahitz egokiak sortzeko etadituztela ulertzen dute. dituzte partekatzen. horiek ezkutuan gordetzeko.- Zenbait datu, irudi eta bideo - Zenbait datu, irudi eta bideo - Zenbait datu, irudi eta bideosarean publikoki partekatu behar sarean partekatzeko orduan sarean partekatzeko orduanez direla badakite. pribatutasun-mailak eta taldeak pribatutasun-mailak eta taldeak ezarri daitezkeela badakite. ezartzeko irizpideak aplikatzen dituzte.- Ikaskideekin interakzioan - Ikaskideekin interakzioan - Ikaskideekin eta hirugarrenekinjardutean, sarean zein gelan, jardutean, sarean zein gelan, interakzioan jardutean, sareanerrespetuz jokatu behar dela errespetuz jokatzen dute. zein gelan, errespetuz jokatzenbadakite. dute. 28
  31. 31. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa12. Jabetza intelektuala a) Norberak sortzea eta kopiatzea desberdintzen dituzte. b) Obrek eta produkzioek autoretza-eskubideak dituztela badakite. Oinarrizko maila Erdiko maila Maila aurreratua- Badakite ez dela egokia - Hitzez hitz kopiatutakoaren eta - Euren lanetan, hitzez hitzsarean beste norbaitek norbaitek bere kabuz edo kopiatutakoa eta eurekpartekatu dituen lanen emaitzen birformulatuz egindako lanaren sortutakoa analizatu etaegile direla esatea. arteko desberdintasunak bereizten dituzte, eta informazio- ulertzen dituzte. iturrien aipatzen dituzte.- Obrek eta produkzioek - Obren eta produkzioen - Obren eta produkzioenautoretza-eskubideak dituztela autoretza-eskubideak autoretza-eskubideei begiruneabadakite. errespetatzen dituzte. zor diete. 29
  32. 32. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa4.2. Azpi-konpetentzien adierazleak eta mailaketa Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 2. mailan Hasierako mailan, prozedura estandarrak erabiltzen dituzten ikasleak daude;egoera errazak sortzen eta ebazten dituzte, eta, oro har, errepikapen-teknikakerabiltzen dituzte gailu eta tresna teknologikoak erabiltzean. Zenbait kasutan,zailtasunak izan ditzakete teknikak aplikatzean, eta ingurune digital/birtualetanibiltzeko laguntza behar dute. Ikasle horiek ziurtasun-gabezia erakutsi ohi dute egitendituzten zereginen edo ikerketen emaitzak azaldu behar dituztenean, baitakomunikatzeko eta lankidetzan aritzeko ere. Komunikatzea helburu dutenean eta ikaskuntza-jardueretan lankidetzan aritzendirenean, estrategia eta irizpide estandarrak erabiltzen dituzte informazioa bilatu etakudeatzeko, bai eta baliabide eta ingurune digitalak erabiltzeko ere. Horrez gain,egoera errazak planteatu eta ebazten dituzte, eta errepikapen-teknikak erabili ohidituzte beren ezagutza garatzeko. Batzuetan, arazoak izan ditzakete teknikakaplikatzean; hori dela eta, informazioa sortzeko laguntza behar dute. Ikasle hauek ezdira oso kritikoak eta sortzeko eta berritzeko gaitasun mugatua dute. Halaber, parte-hartze publikoan autonomia digitala garatzearekin lotutakoalderdietan, prozedura estandarrak erabili, egoera errazak planteatu eta ebatzi eta,oro har, errepikapen-teknika deritzenak aplikatzen dituzte. Zenbait egoeratan,prozedurak aplikatzeko zailtasunak izan ditzakete, eta laguntza behar izaten duteberen datuen pribatutasuna eta sareko identitate digitala babesteko. Bestetik,zereginen emaitza azaltzean edo sarean aisialdiko jarduerak partekatzeansegurtasun-falta edo irizpide gutxi erakusten dute. Erdi-mailako ikasleek, hasierako mailako trebeziez gain, modu egokianerabiltzen dituzte aukera digitalak. Gainera, hainbat baliabideren bitartez, askotarikobaliabide informatikoak konektatzen dituzte eta nolabaiteko zailtasuna duten egoerakziurtasunez ebazten dute. Oro har, zereginak eraginkortasunez burutzen dituzte. Halaere, zailtasunak izaten dituzte egiten dituzten zereginen edo ikerketen emaitzakazaldu behar dituztenean, baina azalpen sinpleak eman ditzakete. Sareko informazioa aukeratu eta ebaluatzeko irizpideak erabiltzen dituzteproposatutako garrantzi- eta egokitasun-ereduei jarraikiz. Era berean, datuisolatuetako informazio garrantzitsua hautatzeko gai dira. Horrez gain, gelako Web2.0ko tresnak erabiltzen dituzte beren ikerketen emaitzak landu eta aurkezteko.Aztertutako datu eta grafikoetatik ondorioak ateratzeko eta joerak iragartzeko gai dira. Informazioa eskuratu eta eguneratzeko teknikak erabiltzen dituzte gainerakogaitasunak, curriculumeko alorrak eta beren eguneroko bizitzetako hainbat alderdigaratzeko. Kultura- eta gaitasun-aniztasunarekiko jarrera positiboa dute, eta aniztasunakdakarren aberastasuna eta guztien inklusioan ingurune digitalek eskaintzen dituztenonurak aintzat hartzen dituzte. 30
  33. 33. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa Halaber, lineako zerbitzuetara sartzeko pasahitzen pribatutasuna mantentzekoestrategiak aplikatzen dituzte, parte-hartze publikoan autonomia digitala garatzekoarloaren baitan. Irizpide propioa erakusten dute sarean parteka daitezkeen etaparteka ezin daitezkeen informazio eta datu pertsonalak bereizteko. Laburbilduz, erdiko mailako ikasleek, oro har, lotura-teknika deritzenakerabiltzen dituzte, hau da, ohiko arazoez haratago doaz, baina beti nolabaitezagutzen dituzten testuinguruetan. Maila aurreratuko ikasleek, hasierako mailarako eta erdi-mailarakodeskribatutako gaitasunez gain, baliabideak eta aplikazio digitalak erlazionatzendituzte, landutako arrazonamendua erabiltzen dituzte eta argudioak eman aurretikhausnartu eta logika aplikatzen dute. Oro har, zereginak trebetasun eta ziurtasunezburutzen dituzte. Zeregin eta ikerketen emaitzak autonomiaz eta arduraz argitaratzen dituzteikaskuntzako plataforma digital/birtualetan, eta erabilitako informazio-iturriei moduegokian egiten diete erreferentzia. Gainera, helburu jakin batzuekin, erakunde-webguneak eta aisialdirako webguneak erabiltzen dituzte. Sare sozialetako zenbait taldetan informazio, irudi eta bideo pertsonalakpartekatzea egokia den ebaluatzen dute. Badakite zer prozedura erabili pasahitzaegokiak sortzeko eta, horiek ezkutuan gordetzeaz gain, pribatutasun-mailakdefinitzeko irizpideak aplikatzen dituzte. Halaber, pertzepzio- eta diskriminazio-jarduerei sormena erabiliz egiten dieteaurre; horretarako, irudikapen-ideia landuak behar dituzte. Arazoak ebaztearidagokionez, hainbat esparrutako ezagutzak lotzen dituzte zenbait prozeduren bitartezaurkezten zaizkien arazoei aurre egiteko; haiek konpontzeko estrategiak ezagutu etaaplikatzen dituzte, hainbat bide aztertu eta ebaluatzen dituzte, emaitzak frogatzendituzte, jarraitutako prozesuaren inguruan hausnartzen dute eta antzeko egoeratanbaliagarriak izan daitezkeen ondorioak ateratzen dituzte. Proaktiboak dira; gizarte-jardueretan laguntzen dute eta aktiboki parte hartzendute lankidetza-proiektuetan. Gainera, taldeko ezaugarrietara moldatzen dira. Hainbat baliabide eta formatu digital erabiltzen dituzte informazioa, ideiak etaikerketen emaitzak eraginkortasunez askotariko entzuleei komunikatzeko. Oro har, maila honetako ikasleak nahiko bizkorrak eta ziurrak dira, etaprozedura informal zein akademikoak erabiltzen dituzte ezagutza eratzeko, egoereiaurre egiteko eta irtenbidea emateko, baita beren interakzio sozialean ere. Normalean, hausnarketa-teknika deritzenak erabiltzen dituzte; hau da,planteatutako egoeren ulermen sakonagoa dute eta arazoetako oinarrizkoelementuak identifikatzeko eta loturak ezartzeko orduan sormenez jokatzen dute. 31
  34. 34. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa1. dimentsioa: TREBETASUN TEKNOLOGIKOA1. Gailuen kudeaketa a) Ordenagailuaren oinarrizko osagaiak ezagutzen dituzte, hala nola: atakak, konexioak, sare-kudeaketa (abididez, wifia). b) Ordenagailuaren elementuetako funtzioak eta komandorik (tekla konbinazioak) ohikoenak ezagutu eta erabiltzen dituzte. c) Ondo konektatzen dituzte periferikoak, hau da, sarrerako (teklatua, sagua, ukipen-teklatua, eskanerra, irakurgailu optikoa) eta irteerako gailuak (pantaila, inprimagailua, ADIa (arbel digital interaktiboa)). d) Bideo-kamera, telefono mugikor, smartphone, ADI, eta abarrak arduraz erabiltzen dituzte. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Ordenagailuaren osagaiak eta - Ordenagailuaren oinarrizko - Ordenagailuaren osagaiak etafuntzio nagusiak ezagutzen osagaiak identifikatu eta beren funtzio nagusiak lotzendituzte. menderatzen dituzte. dituzte.- Ordenagailuaren elementuen - Ordenagailuko elementuen - Ordenagailuko elementuenzenbait funtzio ezagutzen funtzioak ezagutzen dituzte eta, funtzioak ezagutzen dituzte eta,dituzte eta, irakasleen autonomia mugatuaz, ohiko autonomia osoz, klaseko ohikolaguntzaz, zenbait zereginetan erabiltzen dituzte. zereginetan erabiltzen dituzte.testuingurutan erabiltzen dituzte.- Zenbait sarrerako eta irteerako - Sarrerako eta irteerako gailuak Sarrerako eta irteerako gailuengailu ondo konektatzen dituzte ondo konektatzen dituzte, eta konexioak egiaztatzen, etaeta, norbaiten laguntzaz, LED nolabaiteko autonomiaz beren oinarrizko terminologia egokiaadierazleak begiratu eta haien funtzionamendua egiaztatzeko erabiliz deskribatzen dituzte.funtzionamendua egiaztatzen gai dira.dute.- Laguntzaz, bideo-kamera, - Bideo-kamera, soinu- - Bideo-kamera, soinu-soinu-erreproduzitzailea, -erreproduzitzailea, telefono -erreproduzitzailea, telefonotelefono mugikorra, smarthpone- mugikorra, smarthpone-a, ADIa, mugikorra, smarthpone-a, ADIa,a, ADIa, eta abar erabiltzen eta abar autonomia mugatuaz eta abar arduraz eta autonomiazdituzte. erabiltzen dituzte. erabiltzen dituzte eta ordenagailura konektatzeko gai dira. 32
  35. 35. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa2. Softwarearen erabilera a) Sistema eragilearen ingurune grafikoa ordenagailuarekin komunikatzeko interfaze (oinarrizko softwarea) gisa erabiltzen dute, eta oinarrizko termino egokiak erabiltzen dituzte. b) Sistema eragilearen funtzioak (fitxategi-egiturak, sistemaren leheneratze- -guneak, ordenagailuaren mantentze-lanak) ezagutzen dituzte. c) Nabigatzaileen funtzioak ulertu eta erabiltzen dituzte. d) Dokumentu eta aurkezpenak sortzeko, testu-prozesadore, kalkulu- orri/galdetegi eta aurkezpenak egiteko hainbat aplikazio erabiltzen dituzte software lokalean zein sarean, eta hainbat hizkuntzatako zuzenketa automatikoko tresnak aplikatzen dituzte. e) Multimedia-edukia duten oinarrizko eragiketak burutzen dituzte: irudiak, soinua, bideoa (deskargatu, aldatu, hezkuntza-ingurune batera fitxategiak kargatu). f) Marrazkiak, irudiak eta argazkiak eskuratu, sortu eta aldatzen dituzte (Paint, Gimp eta Picassa bezalako aplikazioen bidez, besteak beste), software lokal zein lineakoarekin. g) Ordenagailuen mantentze-lanetako oinarrizko eragiketak burutzen dituzte: babes-kopiak sortzea, antibirus, nabigatzaile, eta abarrak eguneratu eta deskargatzea eta programak eta aplikazioak instalatu eta desinstalatzea. h) Instalatutako laguntzak, eskuliburuak edo espezializatutako foroak kontsultatzen dituzte software eta hardwarearekin lotutako arazo txikiak konpontzen saiatzeko. i) Lineako softwarea, «hodeia», eta 2.0 tresnak (Google Docs, Livedu, web 2.0) eraginkortasunez erabiltzen dituzte. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Laguntzaz, sistema eragilearen - Sistema eragilearen inguru - Autonomia eta ardura osozingurune grafikoa erabiltzen grafikoa erabiltzen dute, sistema eragilearen ingurudute, ordenagailuarekin autonomia mugatuaz. grafikoa erabiltzen dute eta berekomunikatzeko interfaze gisa. erabilera modu egokian azaltzen dute.- Laguntzaz, sistema eragilearen - Sistema eragilearen funtzio - Sistema eragilearen funtzioakoinarrizko funtzioak nagusiak ulertzen dituzte. ulertzen dituzte eta terminoidentifikatzen dituzte. egokiak erabiltzen dituzte deskribatzeko.- Klasean erabiltzen den - Nabigatzaileen funtzioak ulertu - Nabigatzaileen funtzioak ulertunabigatzailearen funtzioak ulertu eta erabiltzen dituzte. eta erabiltzen dituzte etaeta erabiltzen dituzte. eskaintzen dituzten aukerak modu egokian azaltzen dituzte. 33
  36. 36. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa- Laguntzaz, gelan erabili ohi - Testu-prozesadore, kalkulu- - Autonomia osoz, testu-diren testu-prozesadorea, -orri/galdetegi eta aurkezpenen -prozesadore, kalkulu-kalkulu-orriak/galdetegiak eta hainbat aplikazio erabiltzen -orri/galdetegi eta aurkezpenenaurkezpenak erabiltzen dituzte dituzte gelako ohiko zereginak hainbat aplikazio erabiltzenoinarrizko eragiketak egiteko. burutzeko. dituzte, software lokalean zein lineako softwaretan, klaseko zereginak hobetu eta aberasteko.- Laguntzaz, multimedia-edukiak - Autonomia mugatuaz, - Autonomia osoz multimedia-dituzten oinarrizko eragiketak multimedia-edukiak dituzten -edukiak dituzten dokumentuburutzen dituzte: irudia, soinua oinarrizko eragiketak burutzen sinpleak sortzen dituzte.eta bideoa. dituzte: irudia, soinua eta bideoa.- Laguntzaz, marrazki eta irudi - Nolabaiteko autonomiaz, - Eraginkortasunez etaerrazak egin eta editatzen marrazkiak eta irudiak egin eta autonomia osoz marrazkiak etadituzte. editatzen dituzte ohiko irudiak egin eta editatzen programekin. dituzte, bai eta argitaratu eta partekatu ere.- Ordenagailuen mantentze- - Irakasleen laguntzaz, - Nolabaiteko autonomiaz-lanetako oinarrizko eragiketak ordenagailuen oinarrizko ordenagailuen oinarrizkoezagutzen dituzte: babes-kopiak mantentze-lanak egiten dituzte. mantentze-lanak egiten dituzte.egin, antibirusa eta sistemaeragilea eguneratu, eta abar.- Software eta hardwarearekin - Software eta hardwarearekin - Software eta hardwarearekinlotutako arazo txikiak lotutako arazo txikiak lotutako hainbat arazokonpontzen saiatzen dira. konpontzen dituzte. Horretarako, konpontzen dituzte. Horretarako,Horretarako, irakasleari irakasleari galdetzen diote edo irakasleari galdetzen diote edogaldetzen diote edo foroak edo foroak edo gailuen eskuliburuak foroak edo gailuen eskuliburuakgailuen eskuliburuak kontsultatzen dituzte. kontsultatzen dituzte.kontsultatzen dituzte.- Lineako softwarea (hodeia) - Lineako softwarea (hodeia) - Lineako softwarea (hodeia)aintzat hartzen dute eta aintzat hartzen dute eta aintzat hartzen dute etalaguntzaz erabiltzen dute. nolabaiteko autonomiaz autonomia osoz erabiltzen dute. erabiltzen dute. 34
  37. 37. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa3. Ikasteko ingurune digitaletan moldatzea a) Hezkuntza-ingurune digital/birtualen esanahia identifikatu eta ulertzen dute. b) Ondo moldatzen dira ikasteko plataformetan eta hezkuntza-atarietan. c) Beren mailarako egokiak diren lineako bideo-joko hezitzaileetan eta komunitate birtualetako simulazio-jokoetan (3D, Second Life…) parte hartzen dute. d) Gelako proiektuetarako sarean partekatutako hainbat fitxategi mota erabiltzen dituzte. e) Elearning-eko inguruek eskaintzen dituzten lan-tresnak (zereginak, foroak, glosarioak…) identifikatu eta antolatzen dituzte. f) Elearning-eko inguruneek eskaintzen dituzten lan-tresnak arduraz erabiltzen dituzte (zereginak entregatu, foroetan parte hartu, glosarioak kontsultatu…). Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Hezkuntzarako ingurune - Hezkuntzarako hainbat - Hezkuntzarako hainbat ingurunedigital/birtual sinpleak ingurune digital/birtual digital/birtual identifikatu etaidentifikatzen eta ulertzen identifikatu eta ulertzen dituzte, ulertzen dituzte, eta autonomiadituzte. eta laguntzaz erabiltzen dituzte. osoz erabiltzen dituzte.- Ikasteko plataformekin eta - Ikasteko plataformekin eta - Ikasteko plataformen etahezkuntzako web-atariekin hezkuntzako web-atariekin hezkuntzako web-atarienmoldatzen dira. autonomiaz moldatzen dira. aukerak baliatzen dituzte.- Beren mailarako egokiak diren - Beren mailarako egokiak diren - Beren mailarako egokiak direnlineako bideo-joko hezitzaileetan lineako bideo-joko hezitzaileetan lineako bideo-joko hezitzaileetaneta komunitate birtualen eta komunitate birtualen eta komunitate birtualensimulazio-jokoetan parte hartzen simulazio-jokoetan parte hartzen simulazio-jokoetan arduraz etadute. dute modu autonomoan. autonomiaz parte hartu eta ondo pasatzen dute.- Gelako proiektuetarako, -Gelako proiektuetarako, sarean - Gelako proiektuetarako, sareansarean partekatutako hainbat partekatutako hainbat fitxategi partekatutako hainbat fitxategifitxategi mota erabiltzen dituzte. mota kudeatzen dituzte. mota kudeatzen dituzte modu ordenatuan.- Elearning-eko inguruneek - Elearning-eko inguruneek - Elearning-eko inguruneekeskaintzen dituzten lan-tresnak eskaintzen dituzten lan-tresnak eskaintzen dituzten lan-tresnak(zereginak, foroak, glosarioak…) (zereginak, foroak, glosarioak…) (zereginak, foroak, glosarioak…)identifikatu eta ulertzen dituzte. identifikatu eta baliatzen dituzte. identifikatu eta kudeatzen dituzte.- Elearning-eko inguruneek - Elearning-eko inguruneek - Elearning-eko inguruneekeskaintzen dituzten lan-tresnak eskaintzen dituzten lan-tresnak eskaintzen dituzten lan-tresnakarduraz erabiltzen dituzte baliatu eta erabiltzen dituzte baliatu eta autonomiaz(zereginak entregatu, foroetan (zereginak entregatu, foroetan erabiltzen dituzte (zereginakparte hartu, glosarioak parte hartu, glosarioak entregatu, foroetan parte hartu,kontsultatu, etab.). kontsultatu, etab.). glosarioak kontsultatu, etab.). 35
  38. 38. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa4. Besteekin komunikatzea IKTen bidez a) Posta elektronikoko programa baten funtzio eta mekanismoak ezagutzen dituzte. b) Lankidetza-proiektuetan ikaskideekin eta irakaslearekin komunikatzeko, posta elektronikoa arduraz erabiltzen dute. c) Lankidetza-proiektuetan ikaskideekin komunikatzeko, posta elektronikoa, txata eta foroak arduraz erabiltzen dituzte. d) Ikaskideekin eta adituekin komunikatzeko, bideokonferentzietan parte hartzen dute modu aktiboan. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Posta elektronikoko programa - Posta elektronikoko programa - Hainbat posta elektronikokobaten zenbait funtzio eta baten funtzio eta mekanismoak programaren funtzioak etamekanismo ezagutzen dituzte: ezagutzen dituzte. mekanismoak ezagutzenmezuak sortu, erantzun eta dituzte, bai eta zenbait ezarpen-birbidali, fitxategiak erantsi, aukera ere.ezkutuko eta ageriko kopiakbidali, helbide elektronikoakkudeatu, spam-a identifikatu.- Laguntzaz, gelako lankidetza- - Posta elektronikoa autonomiaz - Posta elektronikoa autonomiazproiektuetan ikaskideekin erabiltzen dute lankidetza- eta arduraz erabiltzen dute(klasean zein kanpoan proiektuetan komunikatzeko. lankidetza-proiektuetandaudenekin) eta irakaslearekin komunikatzeko.komunikatzeko postaelektronikoa erabiltzen dute.- Lankidetza-proiektuetan - Lankidetza-proiektuetan - Lankidetza-proiektuetanikaskideekin komunikatzeko, ikaskideekin komunikatzeko, ikaskideekin komunikatzeko,txata eta foroak erabiltzen txata eta foroak autonomiaz txata eta foroak autonomiaz etadituzte. erabiltzen dituzte. arduraz erabiltzen dituzte.- Ikaskideekin komunikatzeko - Ikaskideekin eta adituekin - Ikaskideekin eta adituekineta informazioa lortzeko, komunikatzeko, komunikatzeko,bideokonferentzia-programa bat bideokonferentzietan parte bideokonferentzietan moduezagutzen dute, baina ez dute hartzen dute. aktiboan parte hartzen dute.modu aktiboan parte hartzen. 36
  39. 39. INFORMAZIOA TRATATZEKO ETA TEKNOLOGIA DIGITALA ERABILTZEKO KONPETENTZIA Marko teorikoa5. Informazioa antolatzea a) Informazioa hainbat euskarritan tratatzen dute (CD, DVD, argitalpen digitalak, USB, etab.). b) Informazioa aurkitzeko, bilatzaile espezifikoen erabilera desberdintzen dute (Google, Aurki, Elebila, etab.). c) Informazio zehatza aurkitzeko, bilaketa-estrategiak diseinatu eta aplikatzen dituzte. d) Laster-markak eta gogokoak gordetzeko aukerak erabiltzen dituzte estekak gehitu, antolatu eta atzitzeko. e) Fitxategiak eta irudiak kudeatzen dituzte, modu lokalean zein hodeian. f) Karpetak kudeatzen dituzte (sortu, ireki, ezabatu, kopiatu, ebaki, itsatsi, lekuz aldatu,…) hainbat euskarritan (disko gogorra, USB, SD txartelak, kanpoko disko gogorrak…) eta fitxategi motak identifikatzen dituzte (testu- -dokumentuak, irudiak, argazkiak, musika, bideoak…) luzapenari begiratuta. Hasierako maila Erdi-maila Maila aurreratua- Informazioa hainbat - Informazioa prozesatu ostean, - Informazioa hainbat formatueuskarritan tratatzen dute (CD, hainbat formatu eta euskarritan eta euskarritan tratatu etaDVD, argitalpen digitalak, USB, aurkezten dute (CD, DVD, partekatzen dute.etab.). argitalpen digitalak, USB, etab.).- Laguntzaz, informazioa - Bilatzaileak bereizten dituzte - Bilatzaileen artekoaurkitzeko bilatzaile espezifikoak (Google, Aurki, Elebila…). desberdintasunak eta bakoitzarenbereizten dituzte. erabilerak azaltzeko gai dira.- Informazio espezifikoa - Informazio zehatza aurkitzeko, - Informazio zehatza aurkitzeko,aurkitzeko, ematen zaizkien bilaketa-estrategia bat bilaketa-estrategia bat diseinatugidalerroei jarraituta, bilaketa- aplikatzen dute. eta aplikatzen dute autonomiaz.estrategia bat aplikatzen dute.- Laster-markak eta gogokoak - Laster-markak eta gogokoak - Gordetako laster-markak etagordetzeko aukerak erabiltzen hainbat karpetatan gordetzeko gogokoak partekatzen dituzte.dituzte estekak gehitu, antolatu aukerak erabiltzen dituzte estekaketa atzitzeko. gehitu, antolatu eta atzitzeko.- Fitxategiak eta irudiak - Sortutako fitxategien babes- - Fitxategiak eta irudiakkudeatzen dituzte, modu -kopiak gordetzen dituzte. kudeatzen dituzte, modu lokaleanlokalean zein sarean. zein sarean, eta babes-kopia eguneratuak gordetzen dituzte.- Karpetak kudeatzen dituzte - Hainbat euskarritan gordetako - Fitxategien formatuak(sortu, ireki, ezabatu, kopiatu, karpeten kudeaketa bihurtzen dituzte.ebaki, itsatsi, lekuz aldatu…) planifikatzen dute, irizpidehainbat euskarritan (disko logikoen arabera, eta fitxategigogorra, USBa, SD txartelak, mota luzapenaren araberakanpoko disko gogorra…). ezagutzen dute. 37

×