Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.
Safranski
Het kwaad
Het drama van de vrijheid
04-03-2015 Agnes Claeys
3 invalshoeken
• Oosprongsmythen: verklaringsgrond met suggestieve,
richtinggevende waarde
• Wortels van het westerse denk...
I. Oorsprongsmythen en mensbeeld
04-03-2015 Agnes Claeys
GoyaMasaccio
I. Oorsprongsmythen en mensbeeld
• Griekse cultuur: theogonie (Hesiodos)
• Bijbel: Genesis
• Chaos en Kosmos: eros en” bur...
2. De filosofische traditie
Klassieke denken
• Natuur van de mens (empirie of beeld)
• Zelfinzicht (Socrates): via de rede...
2. De filosofische traditie
Christendom en Augustinus
• Invloeden van de antieke filosofie, Plotinos en
het manicheïsme
• ...
2 sporen
mens- en wereldbeeld
• Gericht naar de transcendentie (God, Natuur,
Totaliteit, Ene): theologie (Thomas …) en
wet...
2. De filosofische traditie
Verlichting
Kader: Dynamiek van de geschiedenis vanaf de 17de
eeuw
• Waarheid wordt wetenschap...
Metafysica onder druk
Nieuwe vragen (enkele voorbeelden)
Waarheid: idealisme en materialisme
• Schelling: zichzelf tot bew...
A. Tegen het kwaad
• Kant (en Habermas): ‘Zum ewigen Frieden’:
– rol van de staten (democratie, wereldhandel,
openbaarheid...
B. Project
Naar een betere wereld en mens
• Rousseau en le Moi commun (cf. republikeinse
waarden); vervreemding als kwaad ...
Tegenreactie
pleidooi voor vrijheid
• Heine en Duitse romantiek
• Vrijheid en de ingenieurs van de ziel
• Berlin: positiev...
3. Kunst en religie
omgaan met vrijheid en het kwaad
• A. Naar de Heart of Darkness
• B. Zin van de kunst
• C. Rol van de ...
Naar de ‘Heart of Darkness’
• Breuk met het christelijk denken
“De kunstenaar als schepper-dat zou hubris zijn. God heeft ...
Bevrijding van het subject
• Het kwaad denken
– Sade
– Geweld als oerfenomeen
– Antiburgerlijk geweld (Flaubert, Baudelair...
Zin van de kunst
• Zelfrechtvaardiging: Hoffmansthal, Tolstoj,
Brecht, agit kunst, Adorno, jaren 68 …, maar ook
Lenin…: mo...
Rol van de kennis
• Terug naar de oorsprong:
– Griekse tragedies (Oedipoes) en kennis als waarde
– Prediker (leefbare en o...
Waardigheid van de mens
als tussen-wezen
• Job en de onrechtvaardigheid en
fundamenteel vertrouwen in het zijn en in het
t...
Hoe omgaan met de contingentie?
• Mens is betekeniszoekend
“We verlangen ernaar onszelf te kunnen lezen, als een tekst die...
Riskante vrijheid
• “Wie door de goede geesten verlaten is en de goede gronden
heeft verloren, moet alles zelf maken. Voor...
Próxima SlideShare
Cargando en…5
×

Rutger Saafranski: Het kwaad, het drama van de vrijheid

547 visualizaciones

Publicado el

Altijd hebben mensen nagedacht over het kwaad, dat in alle tijden en in alle culturen aanwezig is. Oorlogen, twisten, conflicten liggen blijkbaar in de natuur van de mens. De bekende Duitse filosoof Safranski analyseert het probleem vanuit een cultuurfilosofische traditie. Via mythische verhalen, literatuur, religieuze tradities en talrijke filosofen zoekt hij naar de antropologische kern van de mens. Hij legt een wezenlijk verband met de vrijheid. Is de mens een vrij wezen die kan kiezen tussen goed en kwaad? Welke rol speelt de kennis hierin? Safranski daagt uit om hierover van gedachten te wisselen.

Publicado en: Educación
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

Rutger Saafranski: Het kwaad, het drama van de vrijheid

  1. 1. Safranski Het kwaad Het drama van de vrijheid 04-03-2015 Agnes Claeys
  2. 2. 3 invalshoeken • Oosprongsmythen: verklaringsgrond met suggestieve, richtinggevende waarde • Wortels van het westerse denken – Klassieke Oudheid – Joods-christelijke traditie – Verlichting • Confrontatie met hedendaags denken en samenleving 04-03-2015 Agnes Claeys
  3. 3. I. Oorsprongsmythen en mensbeeld 04-03-2015 Agnes Claeys GoyaMasaccio
  4. 4. I. Oorsprongsmythen en mensbeeld • Griekse cultuur: theogonie (Hesiodos) • Bijbel: Genesis • Chaos en Kosmos: eros en” burgeroorlog tussen de goden” • Schepping en het Aards Paradijs • Prometheus en doos van pandora • Zondeval, erfzonde, kwaad en herstel 04-03-2015 Agnes Claeys
  5. 5. 2. De filosofische traditie Klassieke denken • Natuur van de mens (empirie of beeld) • Zelfinzicht (Socrates): via de rede naar de waarheid • Zelfwording en deugd (4 kardinale deugden) • Zelfverlossing (Plato) 04-03-2015 Agnes Claeys
  6. 6. 2. De filosofische traditie Christendom en Augustinus • Invloeden van de antieke filosofie, Plotinos en het manicheïsme • Vrijheid ( Confessiones) • Schepping en Verlangen • Gericht naar God (transcendentie) • Einstein 04-03-2015 Agnes Claeys
  7. 7. 2 sporen mens- en wereldbeeld • Gericht naar de transcendentie (God, Natuur, Totaliteit, Ene): theologie (Thomas …) en wetenschap; gericht op samenhang en een eenheidsvisie • Gericht naar de mens-zelf (humanisme) 04-03-2015 Agnes Claeys
  8. 8. 2. De filosofische traditie Verlichting Kader: Dynamiek van de geschiedenis vanaf de 17de eeuw • Waarheid wordt wetenschappelijk ( Scientific revolution, onderzoek en zekerheid): onttovering van de wereld • Geboorte van het subject (bevrijding van de mens), autonomie (t.a.v. gezag van kerk en koning) • Maatschappelijke orde verstoord (burger- en godsdienstoorlogen, absolutisme en geboortepijnen van de democratie, industriële omwenteling … ) 04-03-2015 Agnes Claeys
  9. 9. Metafysica onder druk Nieuwe vragen (enkele voorbeelden) Waarheid: idealisme en materialisme • Schelling: zichzelf tot bewustzijn scheppende God; universele wil tegenover particuliere wil • Hegel en Weltgeist • Feuerbach en materialisme • Romantiek Subject: autonoom? (Kant) • Schopenhauer: onderworpen aan blinde wil (vrijheid in wereldverzaking), • Hobbes: homo homini lupus Maatschappelijke orde: tegen het kwaad en voor verbetering van de wereld (project) 04-03-2015 Agnes Claeys
  10. 10. A. Tegen het kwaad • Kant (en Habermas): ‘Zum ewigen Frieden’: – rol van de staten (democratie, wereldhandel, openbaarheid) en vrede: regulerend begrip (“Mensheid bestaat dus onder vorm van het ‘also’ ”) – mens als redelijk wezen en wereldburger • Kritiek: – Tegen de abstractie (Le Maistre …) – Mens is conflictwezen en cultuurwezen (Scheler en Schmitt) – Mens is ondoorgrondelijk en open wezen (Plessner) 04-03-2015 Agnes Claeys
  11. 11. B. Project Naar een betere wereld en mens • Rousseau en le Moi commun (cf. republikeinse waarden); vervreemding als kwaad (kennis en objectivering) • Gehoorzamen aan de rede en de wetten: positivisme. Het kwaad wordt domheid of luiheid • Maakbare samenleving (wetenschappen): Marxisme, sociologie, biologie, neurologie … • Maakbaarheid van het geluk (onderzoek) 04-03-2015 Agnes Claeys
  12. 12. Tegenreactie pleidooi voor vrijheid • Heine en Duitse romantiek • Vrijheid en de ingenieurs van de ziel • Berlin: positieve en negatieve vrijheid • Liberalisme en vertrouwen in de markt (zie Madison) en vrijheid in de privésfeer 04-03-2015 Agnes Claeys
  13. 13. 3. Kunst en religie omgaan met vrijheid en het kwaad • A. Naar de Heart of Darkness • B. Zin van de kunst • C. Rol van de kennis • D. De waardigheid van de mens 04-03-2015 Agnes Claeys
  14. 14. Naar de ‘Heart of Darkness’ • Breuk met het christelijk denken “De kunstenaar als schepper-dat zou hubris zijn. God heeft de wereld uit het niets geschapen, de mens komt zoiets niet toe. Daarom is het middeleeuws begrip van de kunst gedefinieerd door het concept van nabootsing of symbolisering.” (Savonarola tegenover G. Bruno) • Kant en het subject maar categorische imperatief (transcendent) 04-03-2015 Agnes Claeys
  15. 15. Bevrijding van het subject • Het kwaad denken – Sade – Geweld als oerfenomeen – Antiburgerlijk geweld (Flaubert, Baudelaire) • Subjectiviteit (of triomferend zelfbewustzijn) en de autonomie van de kunst: kunstreligie (Wagner bij de Götterdämmerung): adel van de poèsis • Ontdekking van het nihilisme van Conrad en Sartre 04-03-2015 Agnes Claeys
  16. 16. Zin van de kunst • Zelfrechtvaardiging: Hoffmansthal, Tolstoj, Brecht, agit kunst, Adorno, jaren 68 …, maar ook Lenin…: morele houding en artistiek geweten • Kunst in dienst van het humane; Schiller (vrijheid), Wagner (veredeling), Nietzsche (zelfontplooiing en elitarisme) • Actueel: nut en de macht van de markt (utilitarisme) • Autonomie van de kunst (Kafka, Nabokov en Bataille) 04-03-2015 Agnes Claeys
  17. 17. Rol van de kennis • Terug naar de oorsprong: – Griekse tragedies (Oedipoes) en kennis als waarde – Prediker (leefbare en onleefbare kennis) • Krenkingen: kosmologisch, biologische, psychologisch (en neurologisch) • Nihilisme; alsolute doelloosheid, de ‘dood van God’ en het celebreren van het leven (kunstwerk) • Ontdekking van de afgrond: Auschwitz en biologisme (biofascisme, strijd tussen goed en kwaad, messianisme) 04-03-2015 Agnes Claeys
  18. 18. Waardigheid van de mens als tussen-wezen • Job en de onrechtvaardigheid en fundamenteel vertrouwen in het zijn en in het transcenderende zelf (God in hem) “weigert verraad te plegen aan de transcendentie” (p. 260) • Faust (steeds wedergeboorte) en Mephisto (“ Ich bin der Geist, der stets verneint!Und das mit Recht; denn alles, was entsteht,Ist wert, daß es zugrunde geht; • Besef van de contingentie (wet van de entropie) en de voortdurende schepping uit het niets (liefdesdaad) 04-03-2015 Agnes Claeys
  19. 19. Hoe omgaan met de contingentie? • Mens is betekeniszoekend “We verlangen ernaar onszelf te kunnen lezen, als een tekst die iets betekent. Sinds haar begin wordt de filosofie door dat verlangen naar zin gedreven.” • Religie als ontzag voor het ondoorgrondelijke “ In het licht van het geloof wordt de wereld groter, want ze bewaart haar geheim, en de mens begrijpt zichzelf als een deel ervan.” (tegen ideologie) • Besef van de raadselachtigheid van de vrijheid 04-03-2015 Agnes Claeys
  20. 20. Riskante vrijheid • “Wie door de goede geesten verlaten is en de goede gronden heeft verloren, moet alles zelf maken. Voor wie ophoudt in God te geloven blijft er niets anders over dan in de mens te geloven. Daarbij kunnen we tot de verrassende ontdekking komen dat het geloof in de mens misschien lichter viel toen we nog de omweg via God namen.” (p. 240) • “Indachtig het kwaad dat we kunnen doen en dat ons wordt aangedaan, kunnen we altijd proberen te doen alsof een god of onze eigen natuur het goed met ons voor heeft.”(p. 274). 04-03-2015 Agnes Claeys

×