Se ha denunciado esta presentación.
Utilizamos tu perfil de LinkedIn y tus datos de actividad para personalizar los anuncios y mostrarte publicidad más relevante. Puedes cambiar tus preferencias de publicidad en cualquier momento.

Giao an tin hoc lop 11 ca nam

527 visualizaciones

Publicado el

  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

Giao an tin hoc lop 11 ca nam

  1. 1. Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: kh¸i niÖm vÒ lËp tr×nh vµ ng«n ng÷ lËp tr×nh §1: Kh¸i niÖm vÒ lËp tr×nh A phÇn chuÈn bÞ I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: - BiÕt ®îc kh¸i niÖm vÒ ch¬ng tr×nh dÞch. - Ph©n biÖt ®îc hai lo¹i ch¬ng tr×nh dÞch lµ biªn dÞch vµ th«ng dÞch. 2. Kü n¨ng - BiÕt vai trß cña ch¬ng tr×nh dÞch - HiÓu ý nghÜa nhiÖm vô cña ch¬ng tr×nh dÞch 3. Tth¸i ®é: - ý thøc ®îc tÇm quan träng cña m«n häc vµ cã th¸i ®é häc tËp nghiªm tóc, lu«n tõ t×m hiÓu häc tËp. II. PhÇn chuÈn bÞ 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn: - Gi¸o ¸n, SGK, s¸ch gi¸o viªn, s¸ch bµi tËp, 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh: - Vë ghi, s¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp, ®å dïng häc tËp. B PhÇn thÓ hiÖn trªn líp. I. æn ®Þnh líp 1. kiÓm tra sÜ sè: II. KiÓm tra bµi cò: III. BµI míi 1. §Æt vÊn ®Ò Trong ch¬ng tr×nh líp 10 c¸c em ®· ®îc biÕt ®Õn mét sè kh¸i niÖm: ng«n ng÷ lËp tr×nh, ch¬ng tr×nh dÞch; trong bµi häc h«m nay chóng ta ®i t×m hiÓu thªm mét sè kh¸i niÖm míi. 2. Néi dung bµi míi híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1.Ho¹t ®éng1 Gi¸o viªn ®a néi dung bµi to¸n t×m ph¬ng tr×nh bËc nhÊt ax + b = 0. Vµ kÕt luËn nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc nhÊt - H·y x¸c ®Þnh c¸c yÕu tè Inputvµ Output cña bµi to¸n ? - H·y x¸c ®Þnh c¸c bíc ®Ó t×m output? 1. Quan s¸t néi dung bµi to¸n vµ theo dâi yªu cÇu cña gi¸o viªn. - Input : a, b- - output : x=-b/a . V« nghiÖm, V« sè nghiÖm. Bíc 1 : NhËp a, b. Bíc 2 : NÕu a<>0 kÕt luËn cã nghiÖm x=-b/a. Bíc 3 : NÕu a=0 vµ b<>0, kÕt luËn v« nghiÖm. Bíc 4 : NÕu a=0 vµ b=0, kÕt luËn v« sè nghiÖm .
  2. 2. - DiÔn gi¶i; hÖ thèng c¸c bíc nµy ®îc gäi lµ thuËt to¸n . - NÕu tr×nh bµy thuËt to¸n víi mét ngêi níc ngoµi, em sÏ dïng ng«n ng÷ nµo dÓ diÔn ®¹t? - nÕu diÔn ®¹t thuËt to¸n nµy cho m¸y hiÓu, em sÏ dïng ng«n ng÷ nµo? - DiÔn gi¶i : Ho¹t ®éng ®Ó diÔn ®¹t mét thuËt to¸n th«ng qua mét ng«n ng÷ lËp tr×nh ®îc gäi lµ lËp tr×nh . - Yªu cÇu häc sinh ®äc s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt kh¸i niÖm lËp tr×nh . - Hái : KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng lËp tr×nh? 2. Ph¸t phiÕu häc tËp. Yªu cÇu c¸c em ghi c¸c lo¹i ng«n ng÷ lËp tr×nh mµ em biÕt (Sö dông kÜ thuËt ®éng n·o viÕt) - §äc néi dung mét sè phiÕu häc tËp cho c¶ líp cïng nghe. - Hái : Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ ng«n ng÷ m¸y, hîp ng÷ vµ ng«n ng÷ bËc cao? - Hái : Lµm thÕ nµo ®Ó chuyÓn mét ch¬ng tr×nh viÕt tõ ng«n ng÷ bËc cao sang ng«n ng÷ m¸y? - Hái : V× sao kh«ng lËp tr×nh trªn ng«n ng÷ m¸y ®Ó khái ph¶i mÊt c«ng chuyÓn ®æi mµ ngêi ta thêng lËp tr×nh b»ng ng«n ng÷ b¹c cao? - Ng«n ng÷ TiÕng Anh . - Em dïng ng«n ng÷ lËp tr×nh. - LËp tr×nh lµ viÖc sö dông cÊu tróc d÷ liÖu vµ c¸c lÖnh cña ng«n ng÷ lËp tr×nh cô thÓ ®Ó m« t¶ d÷ liÖu vµ diÔn ®¹t c¸c thao t¸c cña thuËt to¸n. - Ta ®îc mét ch¬ng tr×nh. 2. Tham lh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ sö dông vèn hiÓu biÕt vÒ tin häc ®Ó ®iÒn phiÕu häc tËp . - Ng«n ng÷ m¸y. - Hîp ng÷. - Ng«n ng÷ bËc cao. - Ng«n ng÷ m¸y : C¸c lÖnh ®îc m· hãa b»ng c¸c kÝ hiÖu 0 – 1. Ch¬ng tr×nh ®îc viÕt trªn ng«n ng÷ m¸y cã thÓ ®îc n¹p vµo bé nhí vµ thùc hiÖn ngay. - Ng«n ng÷ bËc cao : C¸c lÖnh ®îc m· hãa b»ng mét ng«n ng÷ gÇn víi ng«n ng÷ TiÕng Anh. Ch¬ng tr×nh viÕt trªn ng«n ng÷ bËc cao ph¶i ®îc chuyÓn ®æi thµnh ch¬ng tr×nh trªn ng«n ng÷ m¸y míi cã thÓ thùc hiÖn ®îc. - Ph¶i sö dông mét ch¬ng tr×nh dÞch ®Ó chuyÓn ®æi. - LËp tr×nh b»ng ng«n ng÷ bËc cao dÔ viÕt h¬n v× c¸c lÖnh ®îc m· hãa gÇn víi ng«n ng÷ tù nhiªn. LËp tr×nh trªn ng«n ng÷ m¸y rÊt khã, thêng c¸c chuyªn gia lËp tr×nh míi lËp tr×nh ®îc. HS suy nghÜ tr¶ lêi c©u hái
  3. 3. 2.Ho¹t ®éng 2. Em muèn giíi thiÖu vÒ trêng m×nh cho mét ngêi kh¸ch du lÞch quèc tÕ biÕt tiÕng Anh, cã hai c¸ch ®Ó thùc hiÖn : C¸ch 1 : CÇn mét ngêi biÕt tiÕng Anh, dÞch tõng c©u nãi cña em sang tiÕng Anh cho ngêi kh¸ch. C¸ch 2 : Em so¹n néi dung cÇn giíi thiÖu ra giÊy vµ ngêi phiªn dÞch dÞch toµn bé néi dung ®ã sang tiÕng Anh råi ®äc cho ngêi kh¸ch. - H·y lÊy vÝ dô t¬ng tù trong thùc tÕ vÒ biªn dÞch vµ th«ng dÞch tõ tiÕng Anh sang tiÕng ViÖt. 2. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ sö dông c¸c vÝ dô trªn ®Ó cho biÕt c¸c bíc trong tiÕn tr×nh th«ng dÞch vµ biªn dÞch. Chó ý l¾ng nghe vÝ dô cña gi¸o viªn vµ th¶o luËn ®Ó t×m vÝ dô t¬ng tù . - Khi thñ trëng mét chÝnh phñ tr¶ lêi pháng vÊn tríc mét nhµ b¸o quèc tÕ, hä thêng cÇn mét ngêi th«ng dÞch ®Ó dÞch tõng c©u tiÕng ViÖt sang tiÕng Anh. - Khi thñ tíng ®äc mét bµi diÔn v¨n tiÕngAnh tríc Héi nghÞ, hä cÇn mét ngêi phiªn dÞch ®Ó chuyÓn v¨n b¶n tiÕng ViÖt thµnh tiÕng Anh. 2. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. - Biªn dÞch : Bíc 1 : DuyÖt, ph¸t hiÖn lçi, kiÓm tra tÝnh ®óng ®¾n cña lÖnh trong ch¬ng tr×nh nguån. Bíc 2 : DÞch toµn bé ch¬ng tr×nh nguån thµnh mét ch¬ng tr×nh trªn ng«n ng÷ m¸y. (ThuËn tiÖn cho c¸c ch¬ng tr×nh æn ®Þnh vµ cÇn thùc hiÖn nhiÒu lÇn). - Th«ng dÞch : Bíc 1 : KiÓm tra tÝnh ®óng ®¾n cña lÖnh tiÕp theo trong ch¬ng tr×nh nguån. Bíc 2 : ChuyÓn lÖnh ®ã thµnh ng«n ng÷ m¸y. Bíc 3 : Thùc hiÖn c¸c c©u lÖnh võa ®îc chuyÓn ®æi . (phï hîp víi m«t trêng ®èi tho¹i gi÷a ngêi vµ m¸y). IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - Kh¸i niÖm lËp tr×nh vµ ng«n ng÷ lËp tr×nh. - Cã ba lo¹i ng«n ng÷ lËp tr×nh : Ng«n ng÷ m¸y, hîp ng÷ vµ ng«n ng÷ bËc cao. - Kh¸i niÖm ch¬ng tr×nh dÞch. - Cã hai lo¹i ch¬ng tr×nh dÞch lµ biªn dÞch vµ th«ng dÞch.
  4. 4. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - Mçi lo¹i ng«n ng÷ lËp tr×nh phï hîp víi nh÷ng ngêi lËp tr×nh cã tr×nh ®é nh thÕ nµo? - KÓ tªn mét sè ng«n ng÷ lËp tr×nh bËc cao cã sö dông kÜ thuËt biªn dÞch vµ mét sè ng«n ng÷ lËp tr×nh cã sö dông kÜ thuËt th«ng dÞch. - Tr¶ lêi c¸c c©u hái 1, 2, 3, s¸ch gi¸o khoa trang 13. - Xem bµi häc thªm 1 : Em biÕt g× vÒ ng«n ng÷ lËp tr×nh? s¸ch gi¸o khoa trang 6 - Xem tríc bµi häc : C¸c thµnh phÇn cña ng«n ng÷ lËp tr×nh . Ngµy so¹n: Ngµy gi¶ng: kh¸i niÖm vÒ lËp tr×nh vµ ng«n ng÷ lËp tr×nh TiÕt 2: C¸c thµnh phÇn cña ng«n ng÷ lËp tr×nh A phÇn chuÈn bÞ I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: - N¾m ®îc c¸c thµnh phÇn cña mét ng«n ng÷ lËp tr×nh nãi chung - BiÕt ®îc mét sè kh¸i niÖm nh: tªn, tªn chuÈn, tªn dµnh riªng… 2. Kü n¨ng - Ph©n biÖt ®îc tªn chuÈn víi tªn dµnh riªng vµ tªn tù ®Æt. - Nhí c¸c qui ®Þnh vÒ tªn, h»ng vµ biÕn. - BiÕt ®Æt tªn ®óng, nhËn biÕt tªn sai. 3. Th¸i ®é - ý thøc ®îc tÇm quan träng cña m«n häc vµ cã th¸i ®é häc tËp nghiªm tóc, lu«n tõ t×m hiÓu häc tËp. II. PhÇn chuÈn bÞ 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn: - Giao ¸n, SGK, s¸ch gi¸o viªn, s¸ch bµi tËp, 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh: - Vë ghi, s¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp , ®å dïng häc tËp. B. PhÇn thÓ hiÖn trªn líp. I. æn ®Þnh líp 1. kiÓm tra sÜ sè: .................................................................................. II. KiÓm tra bµi cò : C©u hái: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ...... §¸p ¸n ............................................................................................................................... ............................................................................................................................... ...............................................................................................................................
  5. 5. ............................................................................................................................... ............................................................................................................................... ............................................................................................................................... ............................................................................................................................... ............................................................................................................................... ................................................................................................................ III BµI míi 1. §Æt vÊn ®Ò 2. Néi dung bµi míi. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Ho¹t ®éng 1 §Æt vÊn ®Ò : Cã nh÷ng yÕu tè nµo dïng ®Ó x©y dùng nªn ng«n ng÷ tiÕng ViÖt? * DiÔn gi¶i : Trong ng«n ng÷ lËp tr×nh còng t¬ng tù nh vËy, nã gåm cã c¸c thµnh phÇn : B¶ng ch÷ c¸i, có ph¸p vµ ng÷ nghÜa. * Chia líp thµnh 3 nhãm, ph¸t b×a trong vµ bót cho mçi nhãm vµ yªu cÇu mçi nhãm thùc hiÖn mét nhiÖm vô : - H·y nªu c¸c ch÷ c¸i cña b¶ng ch÷ c¸i tiÕng Anh. - Nªu c¸c kÝ sè trong hÖ ®Õm thËp ph©n. - Nªu mét sè kÝ hiÖu ®Æc biÖt kh¸c. - Thu phiÕu tr¶ lêi, chiÕu kÕt qu¶ lªn b¶ng, gäi ®¹i diÖn nhãm kh¸c nhËn xÐt, bæ sung. - Treo tranh gi¸o viªn ®· chuÈn bÞ ®Ó tiÓu kÕt ho¹t ®éng nµy. 2. Ho¹t ®éng 2 . * §Æt vÊn ®Ò : Mäi ®èi tîng trong ch- ¬ng tr×nh ®Òu ph¶i ®îc ®Æt tªn. - H·y nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, trang * §éc lËp suy nghÜ vµ tr¶ lêi. - B¶ng ch÷ c¸i tiÕng ViÖt, sè, dÊu. - C¸ch ghÐp c¸c kÝ tù thµnh tõ, phÐp tõ thµnh c©u. - Ng÷ nghÜa cña tõ thµnh c©u. * L¾ng nghe vµ ghi nhí. * Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, th¶o luËn theo nhãm vµ ®iÒn phiÕu häc tËp : B¶ng ch÷ c¸i : A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z . a b c d e f h g i j k l m n o p q r s t u v w x y z . HÖ ®Õm : 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 . KÝ hiÖu ®Æc biÖt : + - * / = < > [ ] . , _ ; # ^ $ & ( ) { } : “ - Theo dâi kÕt qu¶ cña c¸c nhãm kh¸c vµ bæ sung nh÷ng thiÕu sãt . - TËp trung xem tranh vµ ghi nhí . * Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi . - Gåm ch÷ sè, ch÷ c¸i, dÊu g¸ch díi. - B¾t ®Çu b»ng ch÷ c¸i hoÆc dÊu g¹ch díi. - §é dµi kh«ng qu¸ 127 . * Quan s¸t tranh vµ tr¶ lêi .
  6. 6. 10, ®Ó nªu quy c¸ch ®Æt tªn trong Turbo Pascal? * Treo tranh chøa c¸c tªn ®óng – sai, yªu cÇu häc sinh chän tªn ®óng . A A BC 6Pq R12 X#y 45 - TiÓu kÕt cho vÊn ®Ò nµy b»ng viÖc kh¼ng ®Þnh l¹i c¸c tªn ®óng . * Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa (trang 10 – 11 ) ®Ó biÕt c¸c kh¸i niÖm vÒ tªn giµnh riªng, tªn chuÈn vµ tªn do ngêi lËp tr×nh ®Æt . - Chia líp thµnh 3 nhãm, mçi nhãm tr×nh bµy hiÓu biÕt cña m×nh vÒ mét lo¹i tªn vµ cho vÝ dô . - Treo tranh chøu mét sè tªn trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal ®· ®îc chuÈn bÞ s½n : Program Abs Interger Type Xyx Byte tong - Ph¸t b×a trong vµ bót cho mçi nhãm vµ yªu cÇu häc sinh mçi nhãm thùc hiÖn : + X¸c ®Þnh tªn giµnh riªng. + X¸c ®Þnh tªn chuÈn . + X¸c ®Þnh tªn tù ®Æt . - Thu phiÕu häc tËp cña ba nhãm, chiÕu kÕt qu¶ lªn b¶ng, gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt bæ sung . - TiÓu kÕt cho vÊn ®Ò nµy b»ng c¸ch bæ sung thªm cho mçi nhãm ®Ó ®a ra A R12 45 * Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi . - Th¶o luËn theo nhãm vµ ®iÒn phiÕu häc tËp . + Tªn dµnh riªng : Lµ nh÷ng tªn ®îc ng«n ng÷ lËp tr×nh quy ®Þnh dïng víi nghÜa x¸c ®Þnh, ngêi lËp tr×nh kh«ng ®îc dïng víi ý nghÜa kh¸c . + Tªn chuÈn : Lµ nh÷ng tªn ®îc ng«n ng÷ lËp tr×nh quy ®Þnh dïng víi mét ý nghÜa nµo ®ã, ngêi lËp tr×nh cã thÓ ®Þnh nghÜa l¹i ®Ó dïng nã víi ý nghÜa kh¸c. + Tªn do ngêi lËp tr×nh ®Æt : Lµ tªn ®îc dïng theo ý nghÜa riªng cña tõng ngêi lËp tr×nh, tªn nµy ®îc khai b¸o tríc khi sö dông. C¸c tªn dµnh riªng. - Quan s¸t tranh vµ ®iÒn phiÕu häc tËp . Tªn dµnh riªng : Program type Tªn chuÈn : Abs Interger Byte Tªn tù ®Æt : Xyx Tong - Quan s¸t kÕt qu¶ cña nhãm kh¸c vµ nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung. - Theo dâi bæ sung cña gi¸o viªn ®Ó hoµn thiÖn kiÕn thøc .
  7. 7. tr¶ lêi ®óng . 3. Ho¹t ®«ng 3 . * Yªu cÇu häc sinh cho mét sè vÝ dô vÒ h»ng sè, h»ng x©u vµ h»ng logic. - tr×nh bµy kh¸i niÖm vÒ h»ng sè, h»ng x©u vµ h»ng logic . * Ghi b¶ng : X¸c ®Þnh h»ng sè vµ h»ng x©u trong c¸c h»ng sau : - 32767 “QB” “50” 1.5E+2 * Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, cho biÕt kh¸i niÖm biÕn . - Cho vÝ dô mét biÕn . * Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ hco biÕt chøc n¨ng cña chó thÝch trong ch¬ng tr×nh. - Cho mét vÝ dô vÒ mét dßngchó thÝch . - Hái : Tªn biÕn vµ tªn h»ng lµ tªn giµnh riªng hay tªn chuÈn hay tªn do ngêi lËp tr×nh ®Æt ? - Hái :C¸c lÖnh ®îc viÕt trong cÆp dÊu {} cã ®îc TP thùc hiÖn kh«ng? V× sao? * §éc lËp suy nghÜ vµ tr¶ lêi . - H»ng sè : 50 60.5 - H»ng x©u : “Ha Noi” “A” - H»ng logic : False - H»ng sè häc lµ c¸c sè nguyªn vµ sè thùc, cã dÊu hoÆc kh«ng dÊu . - H»ng x©u : Lµ chuçi kÝ tù trong bé m· ASCII, ®îc ®Æt trong cÆp dÊu nh¸y. - H»ng logic : Lµ gi¸ trÞ ®óng (true) HoÆc sai ( False) . * Quan s¸t b¼ng vµ tr¶ lêi . - H»ng sè : - 32767, 1.5E+2 - H»ng x©u : “QB” “50” * Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi . - BiÕn lµ ®¹i lîng ®îc ®Æt tªn dïng ®Ó lu tr÷ gi¸ trÞ. Gi¸ trÞ nµy cã thÓ ®îc thay ®æi trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ch- ¬ng tr×nh ®Òu ph¶i ®îc khai b¸o . - VÞ dô hai tªn biÕn lµ : Tong, xyz . * §éc lËp tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi . - Có thÝch ®îc ®Æt gi÷a cÆp dÊu { } hoÆc (* *) dïng ®Ó gi¶i thÝch cho ch¬ng tr×nh râ rµng dÔ hiÓu . - {Lenh xuat du lieu} - Lµ tªn do ngêi lËp tr×nh ®Æt . - Kh«ng. V× ®ã lµ dßng chó thÝch . IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi 1. Nh÷ng néi dung ®· häc . - Thµnh phÇn cña ng«n ng÷ lËp tr×nh : B¶ng ch÷, có ph¸p vµ ng÷ nghÜa.
  8. 8. - Kh¸i niÖm : Tªn, tªn chuÈn, tªn dµnh riªng, tªn do ngêi lËp tr×nh ®Æt, h»ng, biÕn vµ chó thÝch. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ . - Lµm bµi tËp 4, 5, 6, s¸ch gi¸o khoa, trang 13 . - Xem bµi ®äc thªm : Ng«n ng÷ Pascal, s¸ch gi¸o khoa, trang 14, 15, 16 . - Xem tríc bµi : CÊu tróc ch¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, trang 18. - Xem néi dung phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa trang 128 : Mét sè tªn giµnh riªng. Ch¬ng 2 : Ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n I. Môc tiªu cña ch¬ng . 1. KiÕn thøc : Häc sinh cÇn n¾m ®îc: - CÊu tróc chung cña mét ch¬ng tr×nh vµ cÊu tróc cña mét ch¬ng tr×nh Pascal . - C¸c kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ kiÓu d÷ liÖu chuÈn, c¸c phÐp to¸n, biÓu thøc, c©u lÖnh g¸n, thñ tôc vµo/ra ®¬n gi¶n. - C¸ch so¹n th¶o, biªn dÞch thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh trong m«i trêng Turbo Pascal. 2. KÜ n¨ng . - BiÕt khai b¸o biÕn. - BiÕt viÕt ®óng c¸c biÓu thøc ®¬n gi¶n trong ch¬ng tr×nh. - BiÕt khëi ®éng vµ tho¸t khái Turbo Pascal. - BiÕt so¹n th¶o, dÞch vµ thùc hiÖn mét sè ch¬ng tr×nh Pascal ®¬n gi¶n theo mÉu cã s½n. - Bíc ®Çu lµm quen víi lËp tr×nh gi¶i mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. 3. Th¸i ®é. - Nghiªm tóc trong häc tËp khi tiÕp xóc víi nhiÒu quy ®Þnh nghiªm ngÆt trong lËp tr×nh. - cã ý thøc cè g¾ng trong häc tËp vît qua nh÷ng khã kh¨n ë giai ®o¹n ®Çu khi häc lËp tr×nh. - Ham muèn gi¶i c¸c bµi tËp b»ng lËp tr×nh, thÊy ®îc lîi Ých cña lËp tr×nh phôc vô tÝnh to¸n. II. Néi dung cña ch¬ng. Néi dung chñ yÕu cña ch¬ng lµ : - CÊu tróc chung cña mét ch¬ng tr×nh. - Mét sè kiÓu d÷ liÖu chuÈn: KiÓu nguyªn, thùc, kÝ tù, logic. - PhÐp to¸n, biÓu thøc sè häc, biÓu thøc quan hª, biÓu thøc logic, hµm sè häc. - Khai b¸o biÕn, lÖnh g¸n, tæ chøc vµo/ra d÷ liÖu ®¬n gi¶n. - So¹n th¶o, dÞch, thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh. CÊu tróc ch¬ng tr×nh mét sè kiÓu d÷ liÖu chuÈn khai b¸o biÕn
  9. 9. I. Môc tiªu 1. KiÕn thøc. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña mét ch¬ng tr×nh. - BiÕt ®îc mét sè kiÓu d÷ liÖu chuÈn: Nguyªn, thùc, kÝ tù, logic. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña khai b¸o biÓn. 2. KÜ n¨ng. - Sö dông ®îc kiÓu d÷ liÖu vµ khai b¸o biÕn ®Ó viÕt ®îc mét ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n. II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y vi tÝnh vµ m¸y chiÕu projector dïng ®Ó chiÕu c¸c vÝ dô. - Tranh cã chøa mét sè khai b¸o biÕn ®Ó häc sinhc hän ®óng – sai . - Mét sè ch¬ng tr×nh mÉu viÕt s½n. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc 1. Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu cÊu tróc chung vµ c¸c thµnh phÇn cña ch¬ng tr×nh. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc ch¬ng tr×nh cã hai phÇn vµ néi dung cña tõng phÇn. b. Néi dung: - CÊu tróc ch¬ng tr×nh cã hai phÇn: PhÇn khai b¸o vµ phÇn th©n. - PhÇn khai b¸o : Khai b¸o tªn ch¬ng tr×nh, khai b¸o th viÖn sö dông, khai b¸o h»ng, khai b¸o biÕn vµ khai b¸o ch¬ng tr×nh con. - PhÇn th©n ch¬ng tr×nh : Bao gåm d·y c¸c lÖnh ®îc ®Æt trong cÆp dÊu hiÖu më ®Çu vµ kÕt thóc. Më ®Çu C¸c c©u lÖnh; KÕt thóc c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Ph¸t vÊn gîi ý : Métbµi tËp lµm v¨n em thêng viÕt cã mÊy phÇn? C¸c phÇn cã thø tù kh«ng? V× sao ph¶i chia ra nh vËy? 2. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi c¸c c©u hái sau: - Mét ch¬ng tr×nh cã cÊu tróc mÊy phÇn? - trong phÇn khai b¸o cã nh÷ng khai 1. L¾ng nghe vµ suy nghÜ tr¶ lêi : - Cã ba phÇn. - Cã thø tù : Më bµi, th©n bµi, kÕt luËn. - DÔ viÕt, dÔ ®äc, dÔ hiÓu néi dung. 2. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, th¶o luËn vµ tr¶ lêi. + Hai phÇn : [<phÇn khaib¸o>] <PhÇn th©n ch¬ng tr×nh>
  10. 10. b¸o nµo? - Yªu cÇu häc sinh lÊy vÝ dô khai b¸o tªn ch¬ng tr×nh trong ng«n ng÷ Pascal. - Yªu cÇu häc sinh lÊy vÝ dô khai b¸o th viÖn ch¬ng tr×nh con trong ng«n ng÷ Pascal. - Yªu cÇu häc sinh lÊy vÝ dô khai b¸o h»ng trong ng«n ng÷ Pascal. - Yªu cÇu häc sinh lÊy vÝ dô khai b¸o biÕn trong ng«n ng÷ Pascal. - Yªu cÇu häc sinh cho biÕt cÊu tróc chung cña phÇn th©n ch¬ng tr×nh trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. 3. T×m hiÓu mét ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n. - ChiÕu lªn b¶ng mét ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n trong ng«n ng÷ C++ . # include <stdio.h> void main() { Printf(“Xin chao cac ban”); } - Hái : PhÇn khai b¸o cña ch¬ng tr×nh? - Hái : PhÇn th©n cña ch¬ng tr×nh, lÖnh pr×nt cã chøc n¨ng g×? - ChiÕu lªn b¶ng mét ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n trong ng«n ng÷ Pascal. Program VD1 ; Var x,y:byte; t:word; Begin t:=x+y; Writeln(t); readln; End - Hái : PhÇn khai b¸o cña ch¬ng tr×nh? - Khai b¸o tªn ch¬ng tr×nh, khai b¸o th viÖn ch¬ng tr×nhcon, khai b¸o h»ng, khai b¸o biÕn vµ khai b¸o ch¬ng tr×nh con. - CÊu tróc : Program ten_chuong_trinh ; - VÝ dô : Program tinh_tong ; - CÊu tróc : Uses tªn_th_viÖn; - VÝ dô : Uses crt ; - CÊu tróc : Const tªn_h»ng = gi¸_trÞ; - VÝ dô : Const maxn=100; - CÊu tróc : Var tªn_biÕn=kiÓu_d÷_liÖu; - VÝ dô : Var a, b, c : integer; Begin D·y c¸c lÖnh; End. 3. Quan s¸t tranh vµ tr¶ lêi. - PhÇn khai b¸o chØ cã mét khai b¸o th viÖn stdio.h - PhÇn th©n {} - LÖnh printf dïng ®Ó ®a th«ng b¸o ra mµn h×nh. - Khai b¸o tªn ch¬ng tr×nh : Program VD1; - Khai b¸o biÕn : Var x, y:byte ;t:word; Var x, y:byte; t:word;
  11. 11. - Hái : PhÇn th©n cña ch¬ng tr×nh? Cã lÖnh nµo trong th©n ch¬ng tr×nh? 4. Yªu cÇu häc sinh lÊy mét vÝ dô vÒ mét ch¬ng tr×nh Pascal kh«ng cã phÇn tªn vµ phÇn khai b¸o. - Cßn l¹i lµ phÇn th©n. - LÖnh g¸n, lÖnh ®a th«ng b¸o ra mµn h×nh. 4. Th¶o luËn vµ tr¶ lêi Begin Writeln(“Hello”); Readln; End. 2. Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu mét sè d÷ liÖu chuÈn. a. Môc tiªu : - BiÕt ®îc tªn cña mét sè kiÓu d÷ liÖu chuÈn, biÕt ®îc giíi h¹n biÓu diÔn cña mçi lo¹i kiÓu d÷ liÖu ®ã. b. Néi dung: - KiÓu sè nguyªn: Byte: 0..255 Integer: -32768..32767 Word: 0..65535 Longint: -2148473648..214873647 - KiÓu sè thùc: Real: 2.9E-39..1.7E38 Extended: 3.4E..1.1E4932 - KiÓu kÝ tù: Lµ c¸c kÝ tù thuéc b¶ng m· ASCII, gåm 256 kÝ tù ®îc ®¸nh sè tõ 0 ®Õn 255. - KiÓu logic: Lµ tËp hîp gåm hai gi¸ trÞ True vµ Flase, lµ kÕt qu¶ cña phÐp so s¸nh. c. C¸c bíc tiÕn hµnh. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. §Æt vÊn ®Ò: Trong to¸n häc, ®Ó thùc hiÖn ®îc tÝnh to¸n ta cÇn ph¶i cã c¸c tËp sè. §ã lµ c¸c tËp sè nµo? - DiÔn gi¶i: Còng t¬ng tù nh vËy, trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal, ®Ó lËp tr×nh gi¶i quyÕt c¸c bµi to¸n, cÇn cã c¸c tËp hîp, mçi tËp hîp cã mét giíi h¹n nhÊt ®Þnh. - C¸c em cã thÓ hiÓu n«m na: KiÓu d÷ liÖu chuÈn lµ mét tËp h÷u h¹n c¸c gi¸ trÞ, mçi kiÓu d÷ liÖu cÇn mét dung lîng bé nhí cÇn thiÕt ®Ó lu tr÷ vµ x¸c ®Þnh c¸c phÐp to¸n cã thÓ t¸c ®éng lªn d÷ liÖu. 2. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, tr¶ lêi c¸c c©u hái sau: 1. Chó ý, L¾ng nghe vµ suy nghÜ tr¶ lêi: - Sè tù nhiªn, sè nguyªn, sè h÷u tØ, sè thùc. - Liªn tëng c¸c tËp sè trong to¸n häc víi mét kiÓu d÷ liÖu trong Pascal? 2. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoavµ tr¶ lêi. - Cã 4 kiÓu: KiÓu nguyªn, kiÓu thùc,
  12. 12. - Cã bao nhiªu kiÓu d÷ liÖu chuÈn trong ng«n ng÷ Pascal? - trong ng«n ng÷ Pascal, cã nh÷ng kiÓu nguyªn nµo thêng dïng, ph¹m vi biÓu diÓn cña mçi lo¹i? - trong ng«n ng÷ Pascal, cã nh÷ng kiÓu sè thùc nµo thêng dïng, ph¹m vi biÓu diÔn cña mçi lo¹i? - trong ng«n ng÷ Pascal, cã bao nhiªu kiÓu kÝ tù? - trong ng«n ng÷ Pascal, cã bao nhiªu kiÓu logic, gåm c¸c gi¸ trÞ nµo? 3. Gi¸o viªn gi¶i thÝch mét sè vÊn ®Ò cho häc sinh: + V× sao ph¹m vi biÓu diÔn cña c¸c lo¹i kiÓu nguyªn kh¸c nhau? + MiÒm gi¸ trÞ cña c¸c lo¹i kiÓu thùc, sè ch÷ sè cã nghÜa? 4. Ph¸t vÊn: Muèn tÝnh to¸n trªn c¸c gi¸ trÞ : 4 6 7.5 ta ph¶i sö dông d÷ liÖu g×? kiÓu kÝ tù vµ kiÓu logic. - Cã 4 lo¹i: Byte, word, integer vµ longint. - Cã 2 lo¹i: real, extended. - Cã 1 lo¹i: Char. - Cã mét lo¹i: boolean, gåm 2 phÇn tö: True vµ False. 3. Chó ý l¾ng nghe vµ ghi nhí . 4. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi. KiÓu Real 3. Ho¹t ®éng 3: t×m hiÓu c¸ch khai b¸o biÕn. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc r»ng mäi biÕn dïng trong ch¬ng tr×nh ®Òu ph¶i ®îc kaho b¸o tªn vµ kiÓu d÷ liÖu. - Häc sinh biÕt ®îc cÊu tróc chung cña khai b¸o biÕn trong ng«n ng÷ Pascal, khai b¸o ®îc biÕn khi lËp tr×nh. b. Néi dung: Trong ng«n ng÷ lËo tr×nhPascal, cÊu tróc chung cña khai b¸o biÕn lµ Var. tªn_biÕn_1: KiÓu_d÷_liÖu_1; tªn_biÕn_2: KiÓu_d÷_liÖu_2; ............................... tªn_biÕn_n: KiÓu_d÷_liÖu_n; NÕu cã nhiÒu biÕn cã cïng kiÓu d÷ liÖu, cã thÓ khai b¸o ghÐp, khi ®ã c¸c biÕn ph©n c¸ch nhau b»ng dÊu phÈy. KiÓu_d÷_liÖu lµ mét trong c¸c kiÓu d÷ liÖu chuÈn cña Pascal. c. C¸c bíc tiÕn hµnh. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt v× sao ph¶i khai b¸o biÕn? 1. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi. - Mäi biÕn dïng trong ch¬ng tr×nh ®Òu ph¶i ®îc khai b¸o tªn biÕn vµ kiÓu d÷ liÖu cña biÕn. Tªn biÕn dïng ®Ó x¸c lËp quan hÖ gi÷a biÕn vµ
  13. 13. - CÊu tróc chung cña khai b¸o biÕn trong ng«n ng÷ Pascal. - Cho vÝ dô ®Ó khai b¸o mét biÕn nguyªn vµ mét biÕn kiÓu kÝ tù. 2. Treo tranh cã chøa mét sè khai b¸o vµ yªu cÇu häc sinh chän khai b¸o ®óng trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal? Var x, y, z: word; n 1: real; X: longint; h: integer; i: byte; 3. Treo tranh cã chøa mét sè khai b¸o biÕn trong Pascal. - Hái: Cã bao nhiªu biÕn tÊt c¶, Bé nhí ph¶i cÊp ph¸t lµ bao nhiªu? Var x, y: word; z: longint; h: integer; i: byte; ®Þa chØ bé nhí n¬i lu gi÷ gi¸ trÞ cña biÕn. - Var <danh s¸ch biÕn>: <kiÓu d÷ liÖu>; Var x: word; y: char; 2. Quan s¸t tranh vµ chän khai b¸o ®óng. Var x, y, z: word; i: byte; 3. Quan s¸t tranh vµ tr¶ lêi. - Cã 5 biÕn. - tæng bé nhí cÇn cÊp ph¸t. x (2 byte); y (2 byte); z (4 byte); h (2 byte); i (1 byte); táng 11 byte IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi 1. Nh÷ng néi dung ®· häc - Mét ch¬ng tr×nh gåm cã hai phÇn: PhÇn khai b¸o vµ phÇn th©n. - C¸c kiÓu d÷ liÖu chuÈn: KiÓu sè nguyªn, kiÓu sè thùc, kiÓu kÝ tù, kiÓu logic. - Mäi biÕn trong ch¬ng tr×nh ph¶i ®îc khai b¸o. CÊu tróc chung cña khai b¸o biÕn trong Pascal: Var tªn_ biÕn: tªn_kiÓu_d÷_liÖu; 2. C©u hái vµ bµo tËp vÒ nhµ - Lµm bµi tËp 1, 2, 3, 4, 5, schs gi¸o khoa, trang 35. - Xem tríc néi dung bµi: PhÐp to¸n, biÓu thøc, lÖnh g¸n, s¸ch gi¸o khoa, trang 24. - Xem néi dung phô lôc B, s¸ch gi¸o khao , trang 129: Mét sè kiÓu d÷ liÖu chuÈn, mét sè thñ tôc vµ hµm chuÈn. PhÐp to¸n, biÓu thøc, lÖnh g¸n I. Môc tiªu 1. KiÕn thøc - BiÕt ®îc c¸c phÐp to¸n th«ng dông trong ng«n ng÷ lËp tr×nh. - BiÓu diÔn ®¹t mét h×nh thøc trong ng«n ng÷ lËp tr×nh.
  14. 14. - BiÕt ®îc chøc n¨ng cña lÖnh g¸n. - BiÕt ®îc cÊu tróc cña lÖnh g¸n vµ mét sè hµm chuÈn tr«ng dông trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. 2. kÜ n¨ng - Sö dông ®îc c¸c phÐp to¸n ®Ó x©y dùng biÓu thøc. - Sö dông ®îc lÖnh g¸n ®Ó viÕt ch¬ng tr×nh. II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn - S¸ch gi¸o khoa, tranh chøa c¸c biÓu thøc trong to¸n häc. - Tranh chøa b¶ng c¸c hµm sè häc chuÈn, tranh chøa b¶ng ch©n trÞ. - m¸y vi tÝnh vµ m¸y chiÕu Projector. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc 1. Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu mét sè phÐp to¸n. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc tªn c¸c phÐp to¸n, kÝ hiÖu cña c¸c phÐp to¸n vµ c¸ch sö dông cña c¸c phÐp to¸n ®èi víi mçi kiÓu d÷ liÖu. b. Néi dung: - C¸c phÐp to¸n sè häc: + - * / DIV MOD. - C¸c phÐp to¸n quan hÖ: <, <=, >, >=, =, <>. Dïng ®Ó so s¸nh hai ®¹i lîng, kÕt qu¶ cña c¸c phÐp to¸n nµy lµ True hoÆc Flase. - C¸c phÐp to¸n logic: NOT, OR, AND, thêng dïng ®Ó t¹o c¸c biÓu thøc logic tõ c¸c biÓu thøc quan hÖ ®¬n gi¶n. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. ®Æt vÊn ®Ò: ®Ó m« t¶ c¸c thao t¸c trong thuËt to¸n, mçi ng«n ng÷ lËp tr×nh ®Õu sö dông mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n: PhÐp to¸n, biÓu thøc, g¸n gi¸ trÞ. 2. Ph¸t vÊn: H·y kÓ c¸c phÐp to¸n em ®· ®îc häc trong to¸n häc. - DiÔn gi¶i: Trong ng«n ng÷ lËp trßnh Pascal còng cã c¸c phÐp to¸n ®ã nhng ®îc diÔn ®¹t b»ng mét c¸ch kh¸c. - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt c¸c nhãm phÐp to¸n. - Hái : PhÐp Div, Mod ®îc sö dông cho nh÷ng kiÓu d÷ liÖu nµo? - Hái: KÕt qu¶ cña phÐp to¸n quan 1. Chó ý l¾ng nghe. 2. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi : - PhÐp: Céng, trõ, nh©n, chia, lÊy sè d, chia lÊy nguyªn, so s¸nh. - C¸c phÐp to¸n sè häc: + - * / div mod - C¸c phÐp to¸n quan hÖ: <, <=, >, >=, =, <> - C¸c phÐp to¸n logic: And, Or, Not. - ChØ sö dông ®îc cho kiÓu nguyªn. - Thuéc kiÓu logic.
  15. 15. hÖ thuéc kiÓu d÷ liÖu nµo? 2. ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu biÓu thøc. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt kh¸i niÖm vÒ biÓu thøc sè häc, biÓu thøc quan hÖ vµ biÓu thøc logic. BiÕt c¸ch x©y dùng c¸c biÓu thøc ®ã. - BiÕt ®îc mét sè hµm sè häc chuÈnn trong lËp tr×nh. b. Néi dung: - BiÓu thøc sè häc lµ biÓu thøc nhËn ®îc tõ c¸c h»ng sè, biÕn sè vµ hµm sè liªn kÕt víi nhau b»ng c¸c phÐp to¸n sè häc. - Thø tù thùc hiÖn biÓu thøc sè häc: trong ngoÆc tríc, ngoµi ngoÆc sau. trong d·y c¸c phÐp to¸n kh«ng chøa ngoÆc th× thùc hiÖn tõ tr¸i sang ph¶i theo thø tù cña c¸c phÐp to¸n: Nh©n, chia, chia lÊy nguyªn, chia lÊy d thùc hiÖn tríc vµ ccs phÐp to¸n c«ng, trõ thùc hiÖn sau. - Hµm sè häc chuÈn th«ng dông. Hµm KiÓu ®èi sè KiÓu hµm sè b×nh ph¬ng: SQR(X) I hoÆc R Theo kiÓu cña ®èi sè C¨n bËc hai: SQRT(X) I hoÆc R R G¸i trÞ tuyÖt ®èi: ABS(X) I hoÆc R Theo kiÓu cña ®èi sè Sin(X) I hoÆc R R Cos(X) I hoÆc R R logarit tù nhiªn lnx ln(x) I hoÆc R R Lòy thõa cña sè e ex exp(x) I hoÆc R R - Hai biÓu thøc cã cïng kiÓu d÷ liÖu ®îc liªn kÕt víi nhau bëi phÐp to¸n quan hÖ cho ta mét biÓu thøc quan hÖ. <biÓu_thøc_1> <phÐp_to¸n_quan_hÖ> <biÓu_thøc_2> - Thø tù thùc hiªn.: + tÝnh gi¸ trÞ c¸c biÓu thøc. + Thùc hiÖn phÐp to¸n quan hÖ. - C¸c biÓu thøc quan hÖ liªn kÕt víi nhau bëi phÐp to¸n logic ta ®îc biÓu thøc logic. BiÓu thøc logic ®¬n gi¶n lµ gi¸ trÞ True hoÆc Flase. c. C¸c bíc tiÕn hµnh. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Nªu vÊn ®Ò: trong to¸n häc ta ®îc lµm quen víi kh¸i niÖm biÓu thøc, h·y cho biÕt yÕu tè c¬ b¶n x©y dùng nªn biÓu thøc. - NÕu trong mét bµi to¸n mµ to¸n h¹ng lµ biÕn sè, h»ng sè hoÆc hµm sè vµ to¸n tö lµ c¸c phÐp to¸n sè häc th× biÓu thøc cã tªn gäi lµ g×? 2. Treo tranh cã chøa biÓu thøc to¸n häc lªn b¶ng, yªu cÇu: Sö dông c¸c 1. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi. - Gåm hai phÇn: To¸n h¹ng vµ to¸n tö. - BiÓu thøc sè häc. 2. Quan s¸t vµ tr¶ lêi. 2*a+5*b+c
  16. 16. phÐp to¸n sè häc, h·y biÓu diÔn biÓu thøc to¸n häc sau thµnh biÓu thøc trong ng«n ng÷ lËp tr×nh. 2a+5b+c xy 2z x+y + x2 1 - 2 2z z - Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tõ viÖc x©y dùng c¸c biÓu thøc trªn, h·y nªu thø tù thùc hiÖn c¸c phÐp to¸n. 3. Nªu vÊn ®Ò: trong to¸n häc ta ®· lµm quen víi mét sè hµm sè häc, h·y kÓ tªn mét sè hµm ®ã? - Trong mét sè ng«n ng÷ lËp tr×nh ta còng cã mét sè hµm nh vËy nhng ®- îc diÔn ®¹t b»ng mét c¸ch kh¸c. - Treo tranh chøa b¶ng mét sè hµm chuÈn, yªu cÇu häc sinh ®iÒn thªm c¸c th«ng tin nh chøac n¨ng cña hµm , kiÓu cña ®èi sè vµ kiÓu cña hµm sè. - cho biÓu thøc: -b + h·y biÓu diÔn biÓu thøc trªn sang biÓu thøc trong ng«n ng÷ lËp tr×nh . 4. Nªu vÊn ®Ò : Khi hai biÓu thøc sè häc liªn kÕt víi nhau b»ng phÐp to¸n quan hÖ ta ®îc mét biÓu thøc míi, biÓu thøc ®ã gäi lµ biÓu thøc g×? - H·y lÊy mét vÝ dô vÒ biÓu thøc quan hÖ? - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña biÓu thøc quan hÖ? - Thø tù thùc hiÖn cña biÓu thøc quan hÖ? - Cho biÕt kÕt qu¶ cña phÐp to¸n quan hÖ thuéc kiÓu d÷ liÖu nµo ®· häc? 5. Nªu vÊn ®Ò: C¸c biÓu thøc quan hÖ ®îc liªn kÕt víi nhau bëi phÐp to¸n Logic ®îc gäi lµ biÓu thøc Logic. - H·y cho mét sè vÝ dô vÒ biÓu thøc logic. - trong to¸n häc ta cã biÓu thøc 5<=x<=11, h·y biÓu diÔn biÓu thøc x*y/(2*z) ((x+y)/(1 – (2 /z)))+(x*x/(2*z)) - Thùc hiÖn trong ngoÆc tríc; Ngoµi ngoÆc sau. Nh©n, chia, c«ng, trõ sau. 3. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi. Hµm tri tuyÖt ®èi, hµm c¨n bËc hai, hµm sin, hµm cos. - Quan s¸t tranh vÏ, nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ lªn b¶ng ®iÒn tranh. - Suy nghÜ, lªn b¶ng tr¶ lêi. (-b+sqrt(b*b – 4*a*c))/(2*a) 4. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi. - Gäi lµ biÓu thøc quan hÖ. - VÝ dô: 2*x<y - CÊu tróc chung: <BT1> <phÐp to¸n qh> <BT2> + TÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc + Thùc hiÖn phÐp to¸n quan hÖ. - KiÓu logic. 5. Chó ý theo dâi dÉn d¾t cña gi¸o viªn vµ suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. - VÝ dô: (A>B) or ((X+1)<Y) vµ (5>2) and ((3+2)<7). - BiÓu thøc trong ng«n ng÷ lËp tr×nh : (5<=x) and (x<=11).
  17. 17. nµy trong ng«n ng÷ lËp tr×nh. - Thø tù thùc hiÖn biÓu thøc logic. - KÕt qu¶ cña biÓu thøc logic cã kiÓu d÷ liÖu g×? - Treo tranh cã chøa b¶ng ch©n trÞ cña A vµ B, yªu cÇu häc sinh ®iÒn gi¸ trÞ cho A and B; A or B; not A. + Thùc hiÖn c¸c biÓu thøc quan hÖ. + Thùc hiÖn phÐp to¸n logic. - KiÓu logic. - Häc sinh suy nghÜ vµ tr¶ lêi b»ng c¸ch ®iÒn vµo b¶ng. 3. Ho¹t ®éng 3 : T×m hiÓu lÖnh g¸n. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt chøc n¨ng cña lÖnh g¸n trong lËp tr×nh. BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh g¸n trong ng«n ng÷ Pascal. ViÕt ®îc lÖnh ®óng khi lËp tr×nh. b. Néi dung: - LÖnh g¸n dïng ®Ó tÝnh gi¸ trÞ mét biÓu thøc vµ chuyÓn gi¸ trÞ ®ã vµo mét biÕn. - CÊu tróc: Tªn biÕn : =biÓu_thøc; - Sù thùc hiÖn cña m¸y: + tÝnh gi¸ trÞ cña biÓu_thøc. + §Æt gi¸ trÞ vµo tªn_biÕn. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh - Giíi thiÖu mét sè vÝ dô vÒ lÖnh g¸n trong Pascal nh sau: x:=4+8; - Gi¶i thÝch: LÊy 4 céng 8, ®em kÕt qu¶ ®Æt vµo x. Ta ®îc x=12. - Hái : H·y cho biÕt chøc n¨ng cña lÖnh g¸n? - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña lÖnh g¸n trong ng«n ng÷ Pascal. - H·y cho mét vÝ dô ®Ó tÝnh nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai. -b - Giíi thiÖu thªm vÝ dô: Cho ch¬ng tr×nh. Var i,z:integer; Begin z:=4; i:=6; z:=z – 1; - Quan s¸t vÝ dô vµ suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. + TÝnh gi¸ trÞ cña biÓu thøc. + G¸n gi¸ trÞ tÝnh ®îc vµ tªn mét biÕn. <tªn_biÕn>:=<biÓu_thøc>; x:=(-b+sqrt(b*b – 4*a*c))/(2*a);
  18. 18. i:=i+1; writeln(“i=”,i); writeln(“z=”,z); readln; End. - Hái: Ch¬ng tr×nh in ra mµn h×nh gi¸ trÞ b»ng bao nhiªu? - Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh ®Ó häc sinh kiÓm nghiÖm kÕt qu¶ tù suy luËn. - In ra mµn h×nh: z=3 vµ i=7. - Quan s¸t kÕt qu¶ cña ch¬ng tr×nh. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - C¸c phÐp to¸n trong Turbo Pascal: Sè häc, quan hÖ vµ logic. - C¸c biÓu thøc trong Turbo Pascal: Sè häc, quan hÖ vµ logic - CÊu tróc lÖnh g¸n trong Turbo Pascal: tªn_biÕn :=biÓu_thøc; 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ - Lµm bµi tËp 5, 6, 7, 8, s¸ch gi¸o khoa, trang 35 – 36; - Xem phô lôc A, s¸ch gi¸o khoa trang 121: Mét sè phÐp to¸n thêng dïng vµ gi¸ trÞ phÐp to¸n logic. C¸c thñ tôc chuÈn vµo/ra ®¬n gi¶n I. Môc tiªu 1. KiÕn thøc - BiÕt ®îc ý nghÜa cña c¸c thñ tôc vµ/ra chuÈn ®èi víi lËp tr×nh. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña thñ tôc vµo/ra trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. 2. KÜ n¨ng. - ViÕt ®óng lÖnh vµo/ra d÷ liÖu. - BiÕt nhËp ®óng d÷ liÖu khi thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn - S¸ch gi¸o khoa, tranh chøa c¸c biÓu thøc trong to¸n häc, m¸y chiÕu Projector, m¸y vi tÝnh, mét sè ch¬ng tr×nh viÕt s½n. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc 1. Ho¹t ®éng 1: t×m hiÓu thñ tôc nhËp d÷ liÖu vµ tõ bµn phÝm. a. Môc tiªu:
  19. 19. - Gióp häc sinh thÊy ®îc sù cÇn thiÕt cña thñ tôc nhËp d÷ liÖu. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña thñ tôc nhËp d÷ liÖu. b. Néi dung: - Dïng ®Ó ®a nhiÒu bé d÷ liÖu kh¸c nhau cho cïng mét ch¬ng tr×nh xö lÝ. - NhËp: Read/Readln(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k >); c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. nªu vÊn ®Ò: Khi gi¶i quyÕt mét bµi to¸n, ta ph¶i ®a d÷ liÖu vµo ®Ó m¸y tÝnh xö lÝ, viÖc ®a d÷ liÖu b»ng lÖnh g¸n sÏ lµm cho ch¬ng tr×nh chØ cã t¸c dông víi mét d÷ liÖu cè ®Þnh. §Ó ch- ¬ng tr×nh gi¶i quyÕt ®îc nhiÒu bµi to¸n h¬n, ta pahØ sö dông thñ tôc nhËp d÷ liÖu. - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña thñ tôc nhËp d÷ liÖu trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal: - Nªu vÝ dô: Khi viÕt ch¬ng tr×nh gi¶i ph¬ng tr×nh ax+b=0, ta ph¶i nhËp vµo c¸c ®¹i lîng nµo? ViÕt lÖnh nhËp? 2. ChiÕu mét ch¬ng tr×nh Pascal ®¬n gi¶n cã lÖnh nhËp gi¸ trÞ cã hai biÕn. - thùc hiÖn ch¬ng tr×nh vµ thùc hiÖn nhËp d÷ liÖu. - Hái : Khi nhËp gi¸ trÞ cho nhiÒu biÕn, ta ph¶i thùc hiÖn nh thÕ nµo? - Yªu cÇu häc sinh thùc hiÖn nhËp d÷ liÖu cho ch¬ng tr×nh. 1. Chó ý l¾ng nghe dÉn d¾t cña gi¸o viªn. - Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. Read(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k>); Readln(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k> ); - Ph¶i nhËp gi¸ trÞ cho hai biÕn: a, b. - ViÕt lÖnh: Readln(a,b); 2. Quan s¸t ch¬ng tr×nh vÝ dô cña gi¸o viªn. - Nh÷ng gi¸ trÞ nµy ph¶i ®îc gâ c¸ch nhau Ýt nhÊt mét dÊu c¸ch hoÆc kÝ tù xuèng dßng. - Lªn b¶ng thùc hiÖn nhËp theo yªu cÇu cña gi¸o viªn. 2. Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu thñ tôc ®a d÷ liÖu ra mµn h×nh. a. Môc tiªu: - Gióp häc sinh thÊy ®îc sù cÇn thiÕt cña thñ tôc ®a d÷ liÖu ra mµn h×nh. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña thñ tôc ®a d÷ liÖu ra mµn h×nh. b. Néi dung: - Dïng ®Ó ®a kÕt qu¶ sau khi sö lÝ ra mµn h×nh ®Ó ngêi sö dông thÊy. - XuÊt: Write/Writeln(<tham_sè_1>,...,<tham_sè_k); c. C¸c bíc tiÕn hµnh:
  20. 20. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. DÉn d¾t: sau khi xö lÝ xong, kÕt qu¶ t×m ®îc ®ang ®îc lu trong bé nhí. §Ó thÊy ®îc kÕt qu¶ trªn mµn h×nh ta sö dông thñ tôc xuÊt d÷ liÖu. - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña thñ tôc xuÊt d÷ liÖu trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. - Nªu vÝ dô: Khi viÕt ch¬ng tr×nh gi¶i ph¬ng tr×nh ax+b=0, ta ph¶i ®a ra mµn h×nh gi¸ trÞ cña nghiÖm –b/a, ta ph¶i viÕt lÖnh nh thÕ nµo? 2. ChiÕu mét ch¬ng tr×nh Pascal ®¬n gi¶n Program vb; Var x, y, z:integer; Begin Writeln(“nhap vao hai so:”); Readln(x, y); z:=x+y; write(x:6, y:6, z:6); readln; end. - Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh vµ thùc hiÖn nhËp d÷ liÖu ®Ó häc sinh thÊy kÕt qu¶ trªn nÒn mµn h×nh. - Hái : Chøc n¨ng cña lÖnh Writeln(); - Hái: ý nghÜa cña : 6 trong lÖnh Write(...) - Hái: Khi c¸c tham sè trong lÖnh Write() thuéc kiÓu Char hoÆc real th× quy ®Þnh vÞ trÝ nh thÕ nµo? - Cho vÝ dô cô thÓ víi 2 biÕn c kiÓu Char vµ r kiÓu real. 1. Chó ý l¾ng nghe dÉn d¾t cña gi¸o viªn. - Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi. Write(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k>); Writeln(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k> ); - ViÕt lÖnh : Writeln(-b/a); 2. Quan s¸t ch¬ng tr×nh vÝ dô cña gi¸o viªn. - ViÕt ra mµn h×nh dßng ch÷ vµ ®a con trá xuèng dßng. - Dµnh 6 vÞ trÝ trªn mµn h×nh ®Ó viÕt sè x, 6 vÞ trÝ tiÕp ®Ó viÕt sè y vµ 6 vÞ trÝ tiÕp ®Ó viÕt sè z. - Khi c¸c tham sè cã kiÓu kÝ tù, viÖc quy ®Þnh vÞ trÝ gièng kiÓu nguyªn. - Khi c¸c tham sè cã kiÓu thùc th× ph¶i quy ®Þnh hai lo¹i vÞ trÝ : VÞ trÝ cho toµn bé sè thùc vµ vÞ trÝ cho phÇn thËp ph©n. - VÝ dô : Write(c:8); Write(r:8:3);
  21. 21. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - NhËp d÷ liÖu : Read/Readln(<tªn_biÕn_1>,...,<tªn_biÕn_k>); - XuÊt d÷ liÖu : write/writeln(<tham_sè_1>,...,<tham_sè_k>); 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ - b»ng thùc hµnh trªn m¸y: + H·y so s¸nh sù gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a Write(); vµ writeln(); + H·y so s¸nh sù gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a Read(); vµ Readln(); + T×m hiÓu chøc n¨ng cña lÖnh Readln; Writeln; - §äc tríc néi dung bµi: So¹n th¶o, dÞch, thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, trang 32. So¹n th¶o dÞch, thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc. - BiÕt ®îc c¸c bíc ®Ó hoµn thµnh mét ch¬ng tr×nh. - BiÕt c¸c file ch¬ng tr×nh c¬ b¶n cña Turbo Pascal 7.0 2. kÜ n¨ng. - BiÕt khëi ®éng vµ tho¸t hÖ so¹n th¶o Turbo Pascal. - So¹n ®îc mét ch¬ng tr×nh vµo m¸y. - DÞch ®îc ch¬ng tr×nh ®ª ph¸t hiÖn lçi có ph¸p. - Thùc hiÖn ®îc ch¬ng tr×nh ®Ó nhËp d÷ liÖu vµ thu kÕt qu¶, t×m lçi thuËt to¸n vµ söa lçi. II. ®å dïng d¹y häc. 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn - m¸y vi tÝnh cã cµi phÇn mÒm Turbo Pascal 7.0, m¸y chiÕu Projector, m¸y chiÕu vËt thÓ. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng 1: Lµm quen víi Turbo Pascal 7.0 a. Môc tiªu: - BiÕt ®îc c¸c file ch¬ng tr×nh c¬ b¶n cña Turbo Pascal 7.0. BiÕt c¸ch khëi ®éng vµ tho¸t Turbo Pascal 7.0. b. Néi dung: - ChuyÓn vµo th môc chøa file Turbo.exe - Gâ turbo.exe vµ enter. (NÕu ë m«i trêng Win th× chØ cÇn bÊm biÓu tîng Turbo Pascal) c. C¸c bíc tiÕn hµnh:
  22. 22. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. §Æt vÊn ®Ò: §Ó sö dông ®îc Turbo Pascal, trªn m¸y ph¶i cã c¸c file ch¬ng tr×nh cÇn thiÕt. Tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt tªn c¸c file ch¬ng tr×nh ®ã? 2. Tr×nh diÔn c¸ch khëi ®éng Turbo Pascal th«ng qua m¸y chiÕu Projector. - Giíi thiÖu mµn h×nh so¹n th¶o ch- ¬ng tr×nh: B¶ng chän, con trá, vïng so¹n th¶o... 1. Tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi . Turbo.exe Turbo.tpl Graph.tpu Egavga.bgi vµ c¸c file *.chr 2. Häc sinh quan s¸t vµ ghi nhí. 2. Ho¹t ®éng 2: TËp so¹n th¶o ch¬ng tr×nh vµ dÞch lçi có ph¸p. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt c¸ch t¹o vµ lu mét file ch¬ng tr×nh. BiÕt c¸ch dÞch vµ t×m lçi có ph¸p. b. Néi dung: - Gâ c¸c lÖnh cña ch¬ng tr×nh (gièng nh trong hÖ so¹n th¶o v¨n b¶n). - Lu file ch¬ng tr×nh trªn ®Üa bÊm F2. - Biªn dÞch lçi có ph¸p : bÊm ALT_F9. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. So¹n mét ch¬ng tr×nh lµm vÝ dô, l- u ch¬ng tr×nh, dÞch lçi. - Dïng m¸y chiÕu vËt thÓ ®Ó minh häa thap t¸c lu file ch¬ng tr×nh vµ biªn dÞch. 2. So¹n mét ch¬ng tr×nh, hái c¸c lçi có ph¸p trong ch¬ng tr×nh, gäi häc sinh dÞch lçi vµ söa. Program vd1 var x:integer; Begin 1. Quan s¸t vµ ghi nhí. - Lu: F2 - DÞch lçi: ALT_F9 2. Quan s¸t vµ ph¸t hiÖn lçi ®Ó söa lçi cho ch¬ng tr×nh. Program vd1; var x,y:integer; Begin Write(‘Nhap mot so nguyen duong);
  23. 23. Write(‘Nhap mot so nguyen duong); readln(x); y:=sqrt(x); write(y); End. readln(x); y:=sqrt(x); write(y); End. 3. Ho¹t ®éng 3: TËp thùc hiÖn ch¬ng tr×nh vµ t×m lçi thuËt to¸n ®Ó hiÖu chØnh. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt c¸ch thùc hiÖn mét ch¬ng tr×nh, biÕt c¸ch nhËp d÷ liÖu vµ t×m lçi thuËt to¸n ®Ó hiÖu chØnh. b. Néi dung: - Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh: BÊm CTR_F9 - X©y dùng test. - NhËp d÷ liÖu, thu kÕt qu¶, ®èi chøng víi kÕt qu¶ cña test. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh ®· ®îc viÕt ë trªn, nhËp d÷ liÖu, giíi thiÖu kÕt qu¶. - Dïng m¸y chiÕu vËt thÓ ®Ó minh h¹o thao t¸c thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. - Hái : Nhãm phÝm dïng ®Ó thùc hiÖn ch¬ng tr×nh? - Yªu cÇu häc sinh nhËp d÷ liÖu vµ thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. 2. Giíi thiÖu ch¬ng tr×nh gi¶i ph¬ng tr×nh ax+b=0. Var Begin Readln(a, b); If a<>0 then write(-b/a) else write(“PTVN”); Readln; End. - Yªu cÇu häc sinh t×m test ®Ó chøng minh ch¬ng tr×nh nµy sai. 1. Quan s¸t gi¸o viªn thùc hiÖn vµ tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa. CTRL_F9 2. Quan s¸t yªu cÇu cña gi¸o viªn vµ ®éc lËp suy nghÜ ®Ó t×m test a b x 0 0 VSN IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - Khëi ®éng Turbo. So¹n th¶o ch¬ng tr×nh. DÞch lçi có ph¸p. Thùc hiÖn ch- ¬ng tr×nh. T×m lçi thuÊt to¸n vµ hiÖu chØnh. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ.
  24. 24. - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo mét sè vµ tÝnh b×nh ph¬ng cña sè ®ã. - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp ®é dµi b¸n kÝnh vµ t icnhs chu vi diÖn tÝch cña h×nhtrßn t¬ng øng. - Lµm c¸c bµi tËp 9, 10, s¸ch gi¸o khoa, trang 36. - §äc tríc néi dung cña phÇn bµi tËp vµ thùc hµnh sè 1, s¸ch gi¸o khoa, trang 33. - Xem phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa, trang 122: M«i trêng Turbo Pascal. - Xem phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa, trang 136: Mét sè th«ng b¸o lçi. Bµi thùc hµnh sè 1 I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc - BiÕt ®îc mét ch¬ng tr×nh Pascal hoµn chØnh. - Lµm quen víi c¸c dÞch vô chñ yÕu cña Turbo Pascal trong viÖc so¹n th¶o, l- u ch¬ng tr×nh, dÞch ch¬ng tr×nh vµ thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. 2. kÜ n¨ng - So¹n ®îc ch¬ng tr×nh, lu lªn ®Üa, dÞch lçi có ph¸p, thùc hiÖn vµ t×m lçi thuËt to¸n vµ hiÖu chØnh - Bíc ®Çu biÕt ph©n tÝch vµ hoµn thµnh mét ch¬ng tr×nh ®¬n gi¶n trªn Turbo pascal. 3. Th¸i ®é - Tù gi¸c, tÝch cùc vµ chñ ®éng trong thùc hµnh. II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - Phßng m¸y vi tÝnh ®· ®îc cµi ®Çy ®ñ Turbo Pascal, m¸y chiÕu projector ®Ó híng dÉn. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh - S¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp vµ bµi tËp ®· viÕt ë nhµ. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc 1. Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu mét ch¬ng tr×nh hoµn chØnh. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc mét ch¬ng tr×nh hoµn chØnh. - BiÕt so¹n mét ch¬ng tr×nh. - BiÕt lu, biÕt dÞch, thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. - BiÕt t×m lçi vµ söa lçi. b. Néi dung: - Cho ch¬ng tr×nh sau: Program giai_pt; Uses CRT; var a,b,c,d,x1,x2:read; Begin clrscr; write(‘nhap a b c’);
  25. 25. Readln(a,b,c); d:=b*b – 4*a*c; x1:=(-b – sqrt(d))/(2*a); x2:=(-b + sqrt(d))/(2*a); writeln(‘x1=’,x1:6:2,’x2=’,x2:6:2,); Readln; End. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. ChiÕu ch¬ng tr×nh lªn b¶ng. Yªu cÇu häc sinh thùc hiÖn c¸c nhiªmj vô: - So¹n ch¬ng tr×nh vµo m¸y. - Lu ch¬ng tr×nh. - dÞch lçi có ph¸p. - Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. - NhËp d÷ liÖu 1 -3 2. Th«ng b¸o kÕt qu¶. - Trë vÒ mµn h×nh so¹n th¶o. - Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. - NhËp d÷ liÖu 1 0 2. Th«ng b¸o kÕt qu¶. - Hái: V× sao cã lçi xuÊt hiÖn? -Söa l¹i ch¬ng tr×nh kh«ng dïng biÕn d. 1. Quan s¸t b¶ng, ®éc lËp so¹n ch¬ng tr×nh vµo m¸y. F2 Alt_F9 Ctrl_F9 x1=1.00 x2=2.00 Enter Ctrl_F9 Th«ng b¸o lçi Do c¨n bËc hai c¶u mét sè ©m Readln(a, b, c); x1:=(-b-sqrt(b*b-4*a*c))/(2*a); x2:=(-b+sqrt(b*b-4*a*c))/(2*a); writeln(‘x1=’,x1:6:2, ‘x2=’,x2:6:2,); 2. Ho¹t ®éng 2: RÌn luyÖn kÜ n¨ng lËp ch¬ng tr×nh. a. Môc tiªu: - Häc sinh so¹n ®îc ch¬ng tr×nh vµ lu ch¬ng tr×nh vµo ®Üa. Biªn dÞch vµ thùc hiÖn ®îc ch¬ng tr×nh. NhËp ®îc d÷ liÖu vµ kiÓm ®Þnh kÕt qu¶ cña ch- ¬ng tr×nh. b. néi dung: - ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh diÖn tÝch h×nh ®îc m« t¶ mµu, víi a ®îc nhËp vµo tõ bµn phÝm. vÏ h×nh trßn tÝnh diÖn tÝch c. C¸c bíc tiÕn hµnh:
  26. 26. híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. §Þnh híng ®Ó häc sinh ph©n tÝch bµi to¸n. - D÷ liÖu vµo: - D÷ liÖu ra: - C¸ch tÝnh: 2. Yªu cÇu häc sinh so¹n ch¬ng tr×nh vµ lu lªn ®Üa. - Quan s¸t híng dÉn tõng häc sinh trong lóc thùc hµnh. 3. Yªu cÇu häc sinh nhËp d÷ liÖu vµ th«ng b¸o kÕt qu¶. a=3 a=-3 1. Ph©n tãch theo yªu cÇu cña gi¸o viªn. - D÷ liÖu vµo a - D÷ liÖu ra s TÝnh diÖn tÝch h×nh trßn cã bk a (s1) TÝnh diÖn tÝch h×nh vu«ng c¹nh 2a (s2) s:=sl-s2; 2. Thùc hiÖn c¸c yªu cÇu cña gi¸o viªn. - So¹n th¶o ch¬ng tr×nh. - BÊm phÝm F2, gâ tªn file ®Ó lu. - BÊm phÝm ALT_F9 ®Ó dÞch lçi có ph¸p. - BÊm phÝm CTRL_F9 ®Ó thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. - th«ng b¸o kÕt qu¶ cho gi¸o viªn. 3. NhËp d÷ liÖu theo yªu cÇu. - Víi a=3, ta ®îc:s=9(Pi-2)=10.26 - Víi a=-3, kÕt qu¶ kh«ng ®óng, v× ®é dµi c¹nh ph¶i lµ mét sè d¬ng. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc - C¸c bíc ®Ó hoµn thµnh mét ch¬ng tr×nh: + Ph©n tÝch bµi to¸n ®Ó x¸c ®Þnh d÷ liÖu vµ, d÷ liÖu ra. + X¸c ®inh thuËt to¸n. + So¹n ch¬ng t×nh vµo m¸y. + Lu gi÷ ch¬ng tr×nh. + Biªn dÞch ch¬ng tr×nh. + Thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo ®é dµi ba c¹nh cña mét tam gi¸c vµ tÝnh chu vi, diÖn tÝch cña tam gi¸c ®ã. - Cho ch¬ng tr×nh sau: Program bt1; Var r,s1,s2,s:real; Begin write(‘nhap r’);
  27. 27. readln(r); s1:=4*r*r; s2:= r*r*pi; s:=s1 – s2; write(s:6:2); readln; End. Hái : ch¬ng tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc g×, kÕt qu¶ in ra mµn h×nh lµ bao nhiªu? - Lµm bµi tËp 7, 8, 9, 10, trang 36. + So¹n ch¬ng tr×nh. + DÞch lçi vµ thùc hiÖn. + NhËp d÷ liÖu vµ kiÓm tra kÕt qu¶. - §äc tríc néi dung bµi: CÊu tróc rÏ nh¸nh, s¸ch gi¸o khoa, trang 38. - Xem phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa, trang 122: M«i trêng Turbo Pascal. Ch¬ng 3: Tæ chøc rÏ nh¸nh vµ lÆp I. Môc tiªu cña ch¬ng. 1. KiÕn thøc : Häc sinh cÇn: - HiÓu c¸c kh¸i niÖm rÏ nh¸nh vµ lÆp trong lËp tr×nh. - BiÕt thùc hiÖn c¸c c©u lÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp cña ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. - Bíc ®Çu h×nh thµnh ®îc kÜ n¨ng lËp tr×nh cã cÊu tróc. 2. kÜ n¨ng. - Cã kh¼ n¨ng ph©n tÝch bµi to¸n ®¬n gi¶n ®Ó chän kiÓu cÊu tróc ®iÒu khiÓn phï hîp tõng thao t¸c. - BiÕt diÔn ®¹t ®óng c¸c c©u lÖnh, so¹n ®îc ch¬ng tr×nh gi¶i c¸c bµi to¸n ®¬n gi¶n ¸p dông c¸c lo¹i cÊu tróc ®iÒu khiÓn nªu trªn. 3. Th¸i ®é - TiÕp tôc x©y dùng lßng yªu thÝch gi¶i to¸n b»ng lËp tr×nh trªn m¸y vi tÝnh. - TiÕp tôc rÌn luyÖn c¸c phÈm chÊt cÇn thiÕt cña ngêi lËp tr×nh nh: Xem xÐt gi¶i quyÕt vÊn ®Ò mét c¸ch cÈn thËn, s¸ng t¹o ... §iÒu nµy thÓ hiÖn trong suèt qu¸ tr×nh ph©n tÝch bµi to¸n, lùa chän d÷ liÖu, chon cÊu tróc ®iÒu khiÓn, viÕt ch¬ng tr×nh, dÞch, söa lçi, kiÓm thö, c¶i tiÕn ch¬ng tr×nh. II. Néi dung chñ yÕu cña ch¬ng. - Giíi thiÖu c¸c lo¹i cÊu tróc ®iÒu khiÓn trong lËp tr×nh cÊu tróc lµ rÏ nh¸nh vµ lÆp. Kh¸i niÖm bíc ®Çu vÒ lËp tr×nh cã cÊu tróc. - Giíi thiÖu lÖnh ghÐp Begin – End, lÖnh rÏ nh¸nh If – Then, lÖnh lÆp For – Do vµ While – Do thÓ hiÖn c¸c lo¹i cÊu tróc ®iÒu khiÓn trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal.
  28. 28. CÊu tróc rÏ nh¸nh I Môc tiªu 1. KiÕn thøc. - Häc sinh biÕt ®îc ý ngi· cña cÊu tróc rÏ nh¸nh. - Häc sinh biÕt ®îc cÊu tróc chung cña cÊu tróc rÏ nh¸nh. - BiÕt c¸ch sö dông ®óng hai d¹ng cÊu tróc rÏ nh¸nh trong lËp tr×nh: d¹ng thiÕu vµ d¹ng ®ñ. 2. KÜ n¨ng. - Bíc ®Çu sö dông ®îc cÊu tróc rÏ nh¸nh If ... then ... else ... trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal ®Ó viÕt ch¬ng tr×nh gi¶i quyÕt ®îc mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. II. §å dïng d¹y häc. 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y vi tÝnh, m¸y chiÕu Overhead, m¸y chiÕu Projector, b×a trong, bót d¹, ch¬ng tr×nh mÉu gi¶i ph¬ng tr×nh bËc hai ax2 + bx + c = 0. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸hc gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu ý nghÜa cña tæ chøc rÏ nh¸nh. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc ý nghÜa cña tæ chøc rÏ nh¸nh. N¾m ®îc cÊu tróc chung cña tæ chøc rÏ nh¸nh. VÏ ®îc s¬ ®å gi¶i ph¬ng tr×nh bËc hai ax2 + bx + c = 0 (a<>0) b. Néi dung: S¬ ®å cÊu tróc rÏ nh¸nh c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh
  29. 29. 1. Nªu vÝ dô thùc tiÔn minh häa cho tæ chøc rÏ nh¸nh: ChiÒu mai nÕu trêi kh«ng ma An sÏ ®i xem ®¸ bãng, nÕu trêi ma th× An sÏ xem ti vi ë nhµ. - Yªu cÇu häc sinh t×m thªm mét sè vÝ dô t¬ng tù. - Yªu cÇu häc sinh ®a ra cÊu tróc chung cña c¸c diÔn ®¹t ®ã. - Yªu cÇu häc sinh lÊy mét vÝ dô cã cÊu tróc chung d¹ng khuyÕt vµ ®a ra cÊu tróc chung ®ã. 2. NÕu c¸c bíc ®Ó kÕt luËn nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai ax2 +bx+c = 0. - Chia nhãm líp thµnh 3 nhãm vµ yÕu cÇu vÏ s¬ ®å thùc hiÖn cña c¸c b- íc trªn b×a trong. - Chän hai bµi ®Ó chiÕu lªn b¶ng, gäi häc sinh thuéc nhãm kh¸c nhËn xÐt ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ vµ bæ sung. 3. TiÓu kÕt cho ho¹t ®éng nµy b»ng c¸ch bæ sung vµ chÝnh x¸c bµi tËp cña häc sinh. 1. chó ý theo dâi c¸c dÉn d¾t vµ vÝ dô cña gi¸o viªn ®Ó suy nghÜ t×m vÝ dô t¬ng tù. - NÕu ®éi tuyÓn bãng ®¸ ViÖt Nam th¾ng ®éi Indonesia th× sÏ ®îc ®¸ tiÕp tranh huy ch¬ng vµng víi Th¸i Lan, nÕu kh«ng th¾ng Indonesia th× ViÖt Nam sÏ tranh huy ch¬ng ®ång víi Mianmar. - NÕu ... th× ... nÕu kh«ng ... th× ... - NÕu lµm xong bµi tËp sím An sÏ sang nhµ Ngäc ch¬i. NÕu ... th× ... 2. Theo dâi vµ thc hiÖn yªu cÇu cña gi¸o viªn. + TÝnh delta. + NÕu delta<0 th× kÕt luËn ph¬ng tr×nh v« nghiÖm. + NÕu delta>=0 th× kÕt luËn ph¬ng tr×nh cã nghiÖm: x = (-b+sqrt(delta))/(2a) x = (-b – sqrt(delta))/(2a) - Thùc hiÖn vÏ s¬ ®å (gièng nh phÇn néi dung) - NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung nh÷ng thiÕu sãt cña nhãm kh¸c. 3. Quan s¸t h×nh vÏ cña c¸c nhãm kh¸c vµ cña gi¸o viªn ®Ó ghi nhí 2. Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu cÊu tróc lÖnh rÏ nh¸nh IF – THEN – ELSE trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh IF. BiÕt ®îc sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp lÖnh IF. VÏ ®îc s¬ ®å thùc hiÖn cho lÖnh IF. b. Néi dung: - D¹ng thiÕu: CÊu tróc: IF<®iÒu kiÖn> then <lÖnh>; ®iÒu kiÖn: lµ mét biÓu thøc quan hÖ hoÆc biÓu thøc logic. lÖnh: lµ mét lÖnh nµo ®ã cña Pascal.
  30. 30. Sù thùc hiÖn cña m¸y: + TÝnh gi¸ trÞ cña <®iÒu kiÖn> + NÕu <®iÒu kiÖn> cã gi¸ trÞ ®óng th× thùc hiÖn <lÖnh> S¬ ®å cÊu tróc rÏ nh¸nh - D¹ng ®ñ: CÊu tróc : If <®iÒu kiÖn> then <lÖnh 1> else <lÖnh 2>; ®iÒu kiÖn: lµ mét biÓu thøc quan hÖ hoÆc biÓu thøc logic. lÖnh 1, lÖnh 2: Lµ mét lÖnhnµo ®ã cña Pascal. Sù thùc hiÖn cña m¸y: + TÝnh gi¸ trÞ cña <®iÒu kiÖn> + NÕu <®iÒu kiÖn> cã gi¸ trÞ ®óng th× thùc hiÖn <lÖnh 1>, ngîc l¹i th× thùc hiÖn <lÖnh 2> S¬ ®å cÊu tróc rÏ nh¸nh c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸ khoa vµ dùa vµo c¸c vÝ dô cña tæ chøc rÏ nh¸nh ®Ó ®a ra cÊu chóc chung cña lÖnh rÏ nh¸nh. 2. Nªu vÊn ®Ò trong trêng hîp khuyÕt: Khi kh«ng dÒ cËp dÕn viÖc g× s¶y ra nÕu ®iÒu kiÖn kh«ng th¶o m·n, ta cã cÊu tróc nh thÕ nµo? 3. Yªu cÇu häc sinh vÏ s¬ ®å thùc hiÖn cña lÖnh rÏ nh¸nh d¹ng khuyÕt vµ d¹ng ®ñu lªn b¶ng. 4. G¬i ý sù cÇn thiÕt cña lÖnh ghÐp. §a cÊu tróc cña lÖnh ghÐp. - Khi gi¶i thÝch vÒ lÖnh, lÖnh 1, lÖnh 2, gi¸o viªn nãi: Sau then vµ else c¸c em thÊy chØ ®îc phÐp ®Æt mét lÖnh. Trong thùc tÕ, thêng l¹i lµ nhiÒu lÖnh . 1. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi. If <®iÒu kiÖn> then <lÖnh 1> else <lÖnh 2>; 2. Häc sinh chó ý l¾ng nghe vµ tr¶ lêi: - Khi ®ã ta cã lÖnh khuyÕt. If <®iÒu kiÖn> then <lÖnh>; 3. VÏ s¬ ®å thùc hiÖn nh ®· ®îc tr×nh bµy trong phÇn néi dung. 4. Theo dâi dÉn d¾t cña gi¸o viªn ®Ó tr¶ lêi - Ta ph¶i nhãm nhiÒu lÖnh thµnh mét lÖnh
  31. 31. - Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc ®Ó ghÐp c¸clÖnh thµnh mét líp. - CÊu tróc cña lÖnh ghÐp Begin <c¸c lÖnh cÇn ghÐp>; End; 3. Ho¹t ®éng 3: RÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông lÖnh If. a. môc tiªu: - Bíc ®Çu biÕt sö dông ®óng lÖnh IF ®Ó lËp tr×nh gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. b. Néi dung: - VÝ dô 1: ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo ®é dµi hai c¹nh cña mét h×nh ch÷ nhËt vµ tÝnh chu vi, diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt ®ã. - VÝ dô 2: T×m nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Nªu néi dung, môc ®Ých yªu cÇu cña vÝ dô mét. ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo ®é dµi hai c¹nh cña mét h×nh ch÷ nhËt vµ tÝnh chu vi, diÖn tÝch cña h×nh ch÷ nhËt ®ã. - Ch¬ng tr×nh nµy c¸c em ®· viÕt, h·y cho biÕt cã h¹n chÕ nµo trong ch- ¬ng tr×nh cña c¸c em? - Híng gi¶i quyÕt cña c¸c em nh thÕ nµo? - Yªu cÇu häc sinh vÒ nhµ tiÕp tôc hoµn thiÖn ch¬ng tr×nh. 2. Nªu néi dung cña bµi tËp, môc ®Ých yªu cÇu cña bµi tËp. T×m nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai. - H·y nªu c¸c bíc chÝnh ®Ó tr¶ lêi nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai. - Trong bµi to¸n nµy ta cÇn bao 1. Chó ý dÉn d¾t cña gi¸o viªn. - Khi nhËp ®é dµi ©m th× dÉn ®Õn ch¬ng tr×nh tr¶ lêi chu vi, diÖn tÝch ©m. §iÒu nµy kh«ng cã trong thùc tÕ. - Dïng lÖnh rÏ nh¸nh ®Ó kiÓm tra gi¸ trÞ cña ®é dµi c¹nh nhËp vµo. - NÕu ®é dµi d¬ng th× tÝnh diÖn tÝch ngîc l¹i th× th«ng b¸o ®é dµi sai. 2. Ghi ®Ò bµi, chó ý môc ®Ých yªu cÇu cña bµi tËp. + TÝnh delta. + NÕu delta<0 th× kÕt luËn ph¬ng tr×nh v« nghiÖm. + NÕu delta>=0 th× kÕt luËn ph¬ng tr×nh cã nghiÖm: x = (-b+sqrt(delta))/(2a) x = (-b – sqrt(delta))/(2a) - Cã thÓ sö dông hai lÖnh rÏ nh¸nh d¹ng khuyÕt, còng cã thÓ sö dông mét lÖnh d¹ng ®ñ.
  32. 32. nhiªu lÖnh rÏ nh¸nh. D¹ng nµo? - Tæ chøc líp thµnh 3 nhãm, yªu cÇu häc sinh viÕt ch¬ng tr×nh hoµn thiÖn lªn b×a trong. - Thu phiÕu tr¶ lêi, chiÕu lªn b¶ng, gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt ®¸nh gi¸. - ChuÈn hãa l¹i ch¬ng tr×nh cho c¶ líp b»ng ch¬ng tr×nh mÉu gi¸o viªn. - Th¶o luËn vµ viÕt ch¬ng tr×nh lªn b×a trong. - th«ng b¸o kÕt qu¶ viÕt ®îc. - NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung nh÷ng thiÕu sãt cña c¸c nhãm kh¸c. - Ghi chÐp néi dung ch¬ng tr×nh ®óng lµ gi¸o viªn ®· kÕt luËn. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc - CÊu tróc chung cña cÊu tróc rÏ nh¸nh. - Sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp cÊu tróc rÏ nh¸nh IF. - S¬ ®å thùc hiÖn cña cÊu tróc rÏ nh¸nh IF. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - Tr¶ lêi c©u hái 1, 2, 4, S¸ch gi¸o khoa, trang 50. - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo hai sè bÊt k× vµ in ra mµn h×nh gi¸ trÞ lín nhÊt cña hai sè. - ViÕt ch¬ng tr×nh gi¶i ph¬ng tr×nh ax4 + bx2 + c = o. - Xem tríc néi dung bµi: CÊu tróc lÆp, s¸ch gi¸o khoa, trang 42. - Xem néi dung phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa trang 131: LÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp. - Xem néi dung phô lôc C, s¸ch gi¸o khoa trang 139: LÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp . CÊu tróc lÆp (tiÕt 1/2) I. Môc tiªu 1. KiÕn thøc - BiÕt ®îc ý nghÜa cña cÊu tróc lÆp. - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh lÆp for trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. - BiÕt sö dông ®óng hai d¹ng lÖnh lÆp For trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. 2. kÜ n¨ng - Bíc ®Çu sö dông ®îc lÖnh lÆp For ®Ó lËp tr×nh gi¶i quyÕt ®îc mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. II. §å dïng d¹y häc. 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y vi tÝnh, m¸y chiÕu Overhead, b×a trong, bót d¹, m¸y chiÕu Projector, s¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh.
  33. 33. - S¸ch gi¸o khoa. III. ho¹t ®éng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu ý nghÜa cña cÊu tróc lÆp. a. Môc tiªu: - Häc sinh thÊy ®îc sù cÇn thiÕt cña cÊu tróc lÆp trong lËp tr×nh. b. Néi dung: Bµi to¸n 1: ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh tæng S = 1/a+ 1/a+1 + 1/a+2 + ....+ 1/a+100. Bµi to¸n 2: Mét ngêi cã sè tiÒn lµ S, «ng ta göi tiÒn tiÕt kiÖm ng©n hµng víi l·i suÊt 1,5%/th¸ng. Hái sau 12 th¸ng göi tiÕt kiÖm (kh«ng rót tiÒn l·i hµng th¸ng), «ng ta ®îc sè tiÒn lµ bao nhiªu? c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. NÕu bµi to¸n ®Æt vÊn ®Ò nh bµi to¸n 1. - H·y x¸c ®Þnh c«ng thøc to¸n häc ®Ó tÝnh tæng? - Gîi ý ph¬ng ph¸p: Ta xem S nh lµ mét c¸i thïng, c¸c sè h¹ng nh lµ nh÷ng c¸i ca cã dung tÝch kh¸c nhau, khi ®ã viÖc tÝnh tæng trªn t¬ng tù viÖc ®æ c¸c ca níc vµo trong thïng S. - Cã bao nhiªu lÇn ®æ níc vµo thïng? - Mçi lÇn ®æ mét lîng lµ bao nhiªu? LÇn thø i ®æ bao nhiªu? - Ph¶i viÕt bao nhiªu lÖnh? 2. Nªu bµi to¸n ®Æt vÊn ®Ò nh bµi to¸n 2. - Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ c¸ch tÝnh tiÒn göi tiÕt kiÖm trong bµi to¸n 2. - Tõ ®ã, h·y lËp c«ng thøc tÝnh tiÒn thu ®îc sau th¸ng thø nhÊt. - Ta ph¶i thùc hiÖn tÝnh bao nhiªu lÇn nh vËy? - DÉn d¾t: Ch¬ng tr×nh ®îc viÕt nh¬ vËy sÏ rÊt dµi, khã ®äc vµ dÔ sai sãt. CÇn cã mét cÊu tróc ®iÒu khiÓn viÖc lÆp l¹i thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc trªn. - Trong tÊt c¶ c¸c ng«n ng÷ lËp 1. Chó ý quan s¸t bµi to¸n ®Æt vÊn ®Ò. - RÊt khã x¸c ®Þnh ®îc c«ng thøc. - Theo dâi gîi ý. - Ph¶i thùc hiÖn 100 lÇn ®æ níc. - Mçi lÇn ®æ 1 a+i - Ph¶i viÕt 100 lÖnh. 2. Chó ý quan s¸t vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái. - Víi sè tiÒn S, sau mçi th¸ng sÏ cã tiÒn l·i lµ 0,015*S. - Sè tiÒn nµy ®îc céng v¶«tng sè tiÒn ban ®Çu ®Ó tÝnh l·i cho th¸ng tiÕp theo. - S: = S + 0,015*S; - Ph¶i thùc hiÖn tÝnh 12 lÇn nh vËy. - TËp trung theo dâi gi¸o viªn tr×nh bµy.
  34. 34. tr×nh ®Òu cã mét cÊu tróc ®iÒu khiÓn viÖc thùc hiÖn lÆp l¹i so víi sè lÇn ®· ®Þnh tríc. 3. Chia líp thµnh 4 nhãm. 2 nhãm viÕt thuËt to¸n gi¶i quyÕt bµi to¸n 1, 2 nhãm viÕt thuËt to¸n gi¶i quyÕt bµi to¸n 2 lªn b×a trong. - Thu kÕt qu¶, chiÕu kÕt qu¶ lªn b¶ng. Gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt ®¸nh gi¸. - ChuÈn hãa l¹i thuËt to¸n cho häc sinh lÇn cuèi. 3. Th¶o luËn theo nhãm ®Ó viÕt thuÊt to¸n: Bíc 1: N <– 0; S <– 1/a; Bíc 2: N <– N+1; Bíc 3: nÕu : N>100 th× chuyÓn ®Õn bíc 5. Bíc 4 : S <– S+1/(a+N), Quay l¹i bíc 2. Bíc 5 : §a S ra mµn h×nh råi kÕt thóc. - Th«ng b¸o kÕt qu¶ viÕt ®îc. - NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ cña nhãm kh¸c. - Theo dâi vµ ghi nhí. 2. Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu lÖnh lÆp For cña ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh FOR. HiÓu ®îc ý nghÜa cña c¸c thµnh phÇn trong lÖnh. BiÕt ®îc sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp FOR. VÏ ®îc s ®å thùc hiÖn ®ã. b. Néi dung: - D¹ng tiÕn: CÊu tróc: For <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ ®Çu> To <gi¸ trÞ cuèi> Do <lÖnh cÇn lÆp>; BiÕn ®Õm: Lµ biÕn kiÓu nguyªn, kÝ tù hoÆc miÒn con. Gi¸ trÞ ®Çu, gi¸ trÞ cuèi lµ biÓu thøc cïng kiÓu víi biÕn ®Õm. Gi¸ trÞ ®Çu ph¶i nhá h¬n hoÆc b»ng gi¸ trÞ cuèi. Sù thùc hiÖn cña m¸y: Bíc 1: TÝnh gi¸ trÞ ®Çu, g¸n cho biÕn ®Õm. Bíc 2: NÕu biÕn ®Õm <= gi¸ trÞ cuèi th×
  35. 35. thùc hiÖn lÖnh cÇn lÆp S¬ ®å cÊu tróc lÆp - D¹ng lïi: CÊu tróc : for <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ cuèi> Downto <gi¸ trÞ ®Çu> Do <lÖnh cÇn lÆp>; Gi¸ trÞ ®Çu ph¶i lín h¬n hoÆ b»ng gi¸ trÞ cuèi. Sù thùc hiÖn cña m¸y: Bíc 1: tÝnh gi¸ trÞ ®Çu, g¸n cho biÕn ®Õm. Bíc 2: NÕu biÕn ®Õm>=gi¸ trÞ cuèi th× thùc hiÖn lÖnh cÇn lÆp S¬ ®å cÊu tróc lÆp c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸hc gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña For? - Gi¶i thÝch: < BiÕn ®Õm>: Lµ biÕn kiÓu nguyªn, kÝ tù. - Hái : ý nghÜa cña <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi>, KiÓu d÷ liÖu cña chóng. - Hái: Trong bµi to¸n göi tiÕt kiÖm, <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> lµ bao nhiªu? - Hái : Trong bµi to¸n tÝnh tæng <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> lµ bao nhiªu? - DÉn d¾t : Nh÷ng lÖnh nµo cÇn lÆp l¹i ta ®Æt sau Do. - Hái : Khi nhiÒu lÖnh kh¸c nhau cÇn lÆp l¹i ta viÕt nh thÕ nµo? - Hái : Trong bµi to¸n göi tiÕt kiÖm, lÖnh nµo cÇn lÆp l¹i? 1. §äc s¸ch gi¸o khoa vµ trë lêi For <BiÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ ®Çu> To <Gi¸ trÞ cuèi> Do <lÖnh cÇn lÆp>; - Dïng ®Ó lµm giíi h¹n cho biÕn ®Õm. - Cïng kiÓu víi <BiÕn ®Õm> <Gi¸ trÞ ®Çu> lµ 1; <Gi¸ trÞ cuèi> lµ 12. <Gi¸ trÞ ®Çu> lµ 1; <Gi¸ trÞ cuèi> lµ 100. - Ph¶i sö sông cÊu tróc lÖnh ghÐp . S : = S + 0,015*S; S : = S + 1 a+i
  36. 36. - Hái : Trong bµi to¸n tÝnh tæng, lÖnh nµo cÇn lÆp l¹i? - Hái : Em cã nhËn xÐt g× vÒ gi¸ trÞ cña <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> ? - DÉn d¾t: Khi ®ã lÖnh For ®îc gäi lµ For tiÕn. Ng«n ngì lËp tr×nh Pascal cßn cã mét d¹ng For kh¸c gäi lµ For lïi. 2. Yªu cÇu: H·y tr×nh bµy cÊu tróc chung cña For lïi. - Hái : So s¸nh <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> ? - Hái : Trong hai bµi to¸n trªn, d¹ng lÖnh For nµo lµ phï hîp? <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> 2. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, suy nghÜ, so s¸nh víi cÊu tróc cña For tiÕn ®Ó tr¶ lêi. For <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ cuèi> Downto <gi¸ trÞ ®Çu> Do <lÖnh cÇn lÆp>; <Gi¸ trÞ ®Çu> <Gi¸ trÞ cuèi> - Sö dông d¹ng For tiÕn lµ phï hîp . 3. Ho¹t ®éng 3: RÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông lÖnh lÆp For. a. môc tiªu: - Sö dông ®óng lÖnh lÆp For ®Ó gi¶i quyÕt ®îc mét bµi to¸n ®¬n gi¶n. b. Néi dung: VÝ dô 1: ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh tæng S = 1/a+ 1/a+1 + 1/a+2 + ....+ 1/a+100. VÝ dô 2: Mét ngêi cã sè tiÒn lµ S, «ng ta göi tiÒn tiÕt kiÖm ng©n hµng víi l·i suÊt 1,5% mçi th¸ng. Hái sau 12 th¸ng göi tiÕt kiÖm, «ng ta ®îc sè tiÒn lµ bao nhiªu? c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Nªu néi dung bµi to¸n 1. Môc tiªu lµ x¸c ®Þnh ®îc nh÷ng viÖc chÝnh cÇn lµm. + X¸c ®Þnh gi¸ trÞ ®Çu, gi¸ trÞ cuèi. + X¸c ®Þnh lÖnh cÇn lÆp l¹i. - Yªu cÇu häc sinh tiÕp tôc hoµn thµnh ch¬ng tr×nh ë nhµ. 2. Nªu néi dung bµi to¸n2, môc tiªu lµ viÕt ®îc ch¬ng tr×n hoµn thiÖn. - §Þnh híng nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh. - Chia líp thµnh 3 nhãm. Yªu cÇu häc sinh viÕt ch¬ng tr×nh lªn giÊy b×a trong. - Thu phiÕu häc tËp, chiÕu lªn b¶ng, 1. Chó ý l¾ng nghe vµ tr¶ lêi c¸c yªu cÇu cña gi¸o viªn. - Gi¸ trÞ ®Çu lµ 1, Gi¸ trÞ cuèi lµ 100. S : = S + 1 a+i 2. Chó ý l¾ng nghe néi dung vµ yªu cÇu. - Cïng th¶o luËn vµ viÕt ch¬ng tr×nh theo nhãm.
  37. 37. gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸. - ChÝnh x¸c hãa bµi lµm cña häc sinh b»ng ch¬ng tr×nh mÉu. - Quan s¸t ch¬ng tr×nh gi¸o viªn híng dÉn vµ ghi nhí. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - CÊu tróc chung cña lÖnh lÆp For. S¬ ®å thùc hiÖn cña lÖnh cña lËnh lÆp For. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - Gi¶i bµi tËp 5.a, 6, s¸ch gi¸o khoa, trang 51. - Xem tríc phÇn néi dung cña cÊu tróc lÆp cã sè lÇn cha x¸c ®Þnh While ... - Xem néi dung phô lôc B, s¸ch gi¸o khoa trang 131 : LÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp. - Xem néi dung phô lôc C, s¸ch gi¸o khoa trang 139 : LÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp. CÊu tróc lÆp (tiÕt 2/2) I. Môc tiªu . 1. KiÕn thøc. - BiÕt ®îc ý nghÜa cña cÊu tróc lÆp cã sè lÇn lÆp cha x¸c ®Þnh . - BiÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh lÆp While trong ng«n ng÷ Pascal. - BiÕt ®îc sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp lÖnh lÆp While. 2. KÝ n¨ng. - Ph©n biÖt ®îc sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a cÊu tróc lÆp For vµ While. - Sö dông ®óng lÖnh lÆp While trong lËp tr×nh. - Bíc ®Çu biÕt lùa chän ®óng d¹ng lÖnh lÆp ®Ó lËp tr×nh gi¶i quyÕt ®îc mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. II . §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y vi tÝnh, m¸y chiÕu Overhead, Projector, s¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu ý nghÜa cña cÊu tróc lÆp cã sè lÇn cha x¸c ®Þnh . a. Môc tiªu: - BiÕt ®îc sù cÇn thiÕt ph¶i cã cÊu tróc lÆp cã sè lÇn cha x¸c ®Þnh trong lËp tr×nh. b. Néi dung: Bµi to¸n 1: ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh tæng: S = 1/a + 1/a+1 + 1/a+2 + ..... + 1/a+N + ... cho ®Õn khi 1/a+N <0,0001.
  38. 38. B×a to¸n 2: Mét ngêi cã sè tiÒn lµ S ®ång, «ng ta göi tiÐt kiÖm ng©n hµng víi sè l·i suÊt 1,5% th¸ng. Hái sau bao nhiªu th¸ng ngêi ®ã cã sè tiÒn lín h¬n S1 ®ång? c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Ho¹t ®éng 1. a. ChiÕu néi dung cña bµi to¸n 1. - Hái : Sù kh¸c nhau cña bµi to¸n nµy víi bµi to¸n ®· viÕt ë tiÕt tríc? - Hái : LÆp l¹i bao nhiªu lÇn? - Hái : LÆp ®Õn khi nµo? b. ChiÕu néi dung cña bµi to¸n 2. - Hái : Sù kh¸c nhau trong bµi to¸n nµy víi bµi to¸n ®· gi¶i trong tiÕt tríc? - Hái: Sè lÇn lÆp cña lÖnh? - Hái : LÆp ®Õn khi nµo? c. TiÓu kÕt vÊn ®Ò: Qua hai vÝ dô ta thÊy cã mét d¹ng bµi to¸n cã sù lÆp l¹i cña mét sè lÖnh nhng kh«ng biÕt tr- íc sè lÇn lÆp. CÇn cã mét cÊu tróc ®iÒu khiÓn lÆp l¹i mét c«ng viªc nhÊt ®Þnh khi tháa m·n mét ®iÒu kiÖn nµo ®ã. a. Chó ý l¾ng nghe, quan s¸t vµ suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. - Bµi tríc: CHo giíi h¹n N. -Bµi nµy: Cho giíi h¹n S. - Cha x¸c ®Þnh ngay ®îc. - §Õn khi ®iÒu kiÖn 1/a+N < 0,0001 ®îc tháa m·n. b. Chó ý l¾ng nghe, quan s¸t vµ suy nghÜ tr¶ lêi. - Bµi tríc : BiÕt sè th¸ng, hái sè tiÒn. - Bµi nµy: BiÕt sè tiÒn, hái sè th¸ng. - Cha biÕt tríc, ®ã chÝnh lµ sè th¸ng cÇn t×m . - §Õn khi sè tiÒn thu ®îc > S1 ddång. c. Theo dâi vµ ghi nhí kÕt luËn cña gi¸o viªn. 2. Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu cÊu tróc lÖnh lÆp While trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc cÊu tróc chung cña lÖnh While. HiÓu ®îc ý nghÜa cña c¸c thµnh phÇn trong lÖnh. BiÕt ®îc sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp While. VÏ ®- îc s¬ ®å thùc hiÖn ®ã. b. Néi dung: CÊu tróc: While<®iÒu kiÖn>Do <lÖnh cÇn lÆp); §iÒu kiÖn : Lµ biÓu thøc quan hÖ hoÆc biÓu thøc logic. Sù thùc hiÖn uc¶ m¸y: Bíc 1: TÝnh gi¸ tÞ cña <®iÒu kiÖn>. Bíc 2: nÕu<®iÒu kiÖn> Cã gi¸ trÞ ®óng th×: VÏ h×nh cÊu tróc lÆp While
  39. 39. c. C¸c bíc tiÕn hµnh : híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ cho biÕt cÊu tróc chung cña lÖnh lÆp While. - Gi¶i thÝch: + <§iÒu kiÖn>: Lµ biÓu thcø quan hÖ hoÆc biÓu thøc logic, lµ ®iÒu kiÖn ®Ó lÆp l¹i. - Hái : trong bµi to¸n 1: §iÒu kiÖn ®Ó lÆp l¹i lµ g×? - Hái : Trong bµi to¸n 2: §iÒu kiÖn ®Ó lÆp l¹i lµ g×? + <LÖnh cÇn lÆp>: Lµ c¸c lÖnh cÇn ph¶i lÆp l¹i. - Hái : Trong hai bµi to¸n trªn lÖnh cÇn lÆp lµ g×? - Hái: Mét sù kh¸c nhau trong lÖnh cÇn lÆp cña For vµ While lµ g×? - Dùa vµo cÊu tróc chung, h·y cho biÕt m¸y sÏ thùc hiÖn tÝnh <®iÒu kiÖn> tríc hay thùc hiÖn <lÖnh cÇn lÆp> tríc? 2. Yªu cÇu häc sinh vÏ s¬ ®å cÊu tróc lªn b¶ng. - Gäi häc sinh ®¸nh gi¸ nhËn xÐt. - TiÓu kÕt cho vÊn ®Ò b»ng c¸ch treo s¬ ®å m·u vµ gi¶i thÝch. 1. Tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi. - CÊu tróc chung While <®iÒu kiªn> Do <lÖnh cÇn lÆp>; 1/a+M >0,0001 S < S1 S:= S + 0,015*S ®Ó tÝnh sè tiÒn. t:= t + 1; ®Ó tÝnh sè th¸ng. S := S + 1/(a + i) ®Ó tÝnh tæng. i := i + 1; ®Ó t¨ng tØ sè. - While ph¶i cã lÖnh t¨ng biÕn chØ sè. - Quan s¸t, suy nghÜ vµ tr¶ lêi: + tÝnh biÓu thøc ®iÒu kiÖn tríc. + Thùc hiÖn lÖnh cÇn lÆp sau. 2. Lªn b¶ng vÏ s¬ ®å cÊu tróc cña lÖnh While. - NhËn xÐt ®óng sai vµ bæ sung. 3. Hoat ®éng 3: rÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông lÖnh lÆp While. a. Môc tiªu: - Häc sinh bíc ®Çu biÕt sö dông ®óng lÖnh While ®Ó lËp tr×nh gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n ®¬n gi¶n. b. Néi dung: VÝ dô 1: Mét ngíi cã sè tiÒn lµ S, «ng ta göi tiÕt kiÖm ng©n hµng víi l·i suÊt 1,5% /th¸ng. Hái sau bao nhiªu th¸ng ngêi ®ã cã sè tiÒn lín h¬n S1 ®ång? VÝ dô 2: ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo hai sè nguyªn d¬ng a vµ b. T×m íc sè chung lín nhÊt cña hai sè ®ã. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh
  40. 40. 1. Nªu néi dung bµi to¸n 1. Môc tiªu lµ viÕt ch¬ng tr×nh hoµn thiÖn. - §Þnh híng c¸c vÊn ®Ò chÝnh. + X¸c ®Þnh ®iÒu kiÖn ®Ó tiÕp tôc lÆp. + X¸c ®Þnh c¸c lÖnh cÇn lÆp. - Chia ra lµm 3 nhãm. Yªu cÇu häc sinh viÕt ch¬ng tr×nh hoµn thiÖn lªn b×a trong. - thu phiÕu tr¶ lêi, chiÕu kÕt qu¶ b»ng m¸y Overhead. - Gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸. - ChÝnh x¸c hãa ch¬ng tr×nh cho c¶ líp. 2. Nªu néi dung cña bµi to¸n 2. Môc tiªu lµ ph©n tÝch ®Ó x¸c ®Þnh <®iÒu kiÖn> vµ <lÖnh cÇn lÆp>. - LÊy mét vÝ dô cô thÓ khi t×m íc sè chung cña hai sè 15 vµ 25. m n 15 25 15 10 5 10 5 5 Tr¶ lêi: 5 lµ íc sè chung lín nhÊt. - Hái: §iÒu kiÖn ®Ó tiÕp tôc lÆp lµ g×? - Hái : c¸c lÖnh cÇn lÆp l¹i lµ g×? - Yªu cÇu häc sinh viÕt ch¬ng tr×nh hoµn thiÖn bµi to¸n ë nhµ. - Yªu cÇu häc sinh chØ ra hai c©u hái cÇn ®Æt ra khi gÆp bµi to¸n d¹ng nµy. 1. Chó ý l¾ng nghe vµ suy nghÜ tr¶ lêi c¸c c©u hái ®Þnh híng cña gi¸o viªn. - §iÒu kiÖn: S < S1 S:= S + 0,015*S ®Ó tÝnh sè tiÒn. t:= t + 1; ®Ó tÝnh sè th¸ng. - TËp trung lµm viÖc theo nhãm ®Ó viÕt ®îc ch¬ng tr×nh hoµn thiÖn. - §¸nh gi¸ ®óng – sai vµ bæ sung. - ghi nhí nh÷ng phÇn gi¸o viªn söu ch÷a. 2. TËp trung theo dâi ®Ó thÊy ®îc nh÷ng c«ng viÖc cÇn thùc hiÖn. - §iÒu kiÖn : m<> n - L¹nh cÇn lÆp: m:=m-n; hoÆc n:=n-m; - ThuËt to¸n: B1: NÕu m=n th× UC=m, dõng. B2: NÕu m>n th× m:=m-n ngîc l¹i n:=n-m; Quay l¹i B1. - SuynghÜ vµ tr¶ lêi: + §iÒu kiÖn nµo ®Ó lÆp l¹i? + Nh÷ng lÖnh nµo cÇn lÆp l¹i? IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc - ý nghÜa cña cÊu tróc lÆp cã sè lÇn cha x¸c ®Þnh. - CÊu tróc chung cña lÖnh lÆp While trong ng«n ng÷ Pascal. - S¬ ®å thùc hiÖn cña lÖnh lÆp While. - Sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp lÖnh lÆp While. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ.
  41. 41. - Gi¶i bµi tËp 4, 5b, 7, 8, s¸ch gi¸o khoa trang 51. - ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh tæng: S = 1/a + 1/a+1 + 1/a+2 + ..... + 1/a+N + ... cho ®Õn khi 1/a+N <0,0001. - §äc l¹i lÖnh rÏ nh¸nh IF vµ lµm c¸c bµi tËp liªn quan, chuÈn bÞ cho tiÕt sau thùc hµnh. - Xem néi dung bµi thùc hµnh sè 2, s¸ch gi¸o khoa trang 49. - Xem néi dung phô lôc B, s¸hc gi¸o khoa trang 131: LÖnh rÏ nahnhs vµ lÆp . - Xem n«i dung phô lôc C, s¸ch gi¸o khoa trang 139: LÖnh rÏ nh¸nh vµ lÆp. Bµi thùc hµnh sè 2 I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc. - N¾m ch¾c cÊu tróc vµ s¬ ®å thùc hiÖn cña cÊu tróc rÏ nh¸nh. 2. KÜ n¨ng - RÌn luyÖn kÜ n¨ng sö dông cÊu tróc rÏ nh¸nh trong viÖc lËp tr×nh gi¶i mét sè bµi to¸n cô thÓ. - Lµm quen víi c¸c c«ng cô phôc vô vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh. 3. th¸i ®é - Tù gi¸c, tÝch cùc vµ hcñ ®éng trong thùc hµnh. II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - Phßng m¸y vi tÝnh, m¸y chiÕu Projector ®Ó híng dÉn. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp vµ bµi tËp ®· viÕt ë nhµ. III. Ho¹t ®«ng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng 1: Lµm quen víi mét ch¬ng tr×nh vµ c¸c c«ng cô hiÖu chØnh ch- ¬ng tr×nh. a. Môc tiªu: - Häc sinh hiÓu ®îc néi dung ch¬ng tr×nh vµ kÕt uq¶ sau khi thùc hiÖn ch- ¬ng tr×nh. BiÕt c¸c c«ng cô dïng ®Ó hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh khi cÇn thiÕt nh : Thùc hiÖn tõng bíc vµ xem kÕt qu¶ trung gian. b. Néi dung: - ba sè nguyªn d¬ng a, b, c ®îc gäi lµ bé sè Pitago nÕu tæng b×nh ph¬ng cña hai sè b»ng b×nh ph¬ng cña sè cßn l¹i. Yªu cÇu: ViÕt ch¬ng t×nh nhËp tõ bµn phÝm ba sè nguyªn d¬ng a, b, c vµ kiÓm tra xem chóng cã lµ bé sè Pitago hay kh«ng? híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. g¬i ý ®Ó häc sinh nªu kh¸i niÖm 1. Theo dâi dÉn d¾t cu¶ chä sinh
  42. 42. vÒ bé sè Pitago. - Yªu cÇu: lÊy mét vÝ dô cô thÓ . - Hái : §Ó kiÓm tra bé ba sè a, b, c bÊt k× cã ph¶i lµ bé Pitago, ta pahØ kiÓm tra c¸c ®¼ng thøc nµo? 2. ChiÕu ch¬ng tr×nh mÉu lªn b¶ng. thùc hiÖn mÉu c¸c thao t¸c: lu, thùc hiÖn tõng lÖnh ch¬ng tr×nh, xem kÕt qu¶ trung gian, thùc hiÖn ch¬ng t×nh vµ nhËp d÷ liÖu. - Yªu cÇu häc sinh gâ ch¬ng tr×nh mÉu vµo m¸y. - Yªu cÇu häc sinh lu ch¬ng tr×nh lªn ®Üa víi tªn Pytago.pas. - Yªu cÇu häc sinh thùc hiÖn tõng lÖnh cña ch¬ng tr×nh. - Yªu cÇu häc sinh xem c¸c kÕt qu¶ a2, b2, c2. - Yªu cÇu häc sinh tù t×m thªm mét sè bé a b c kh¸c vµ so s¸nh. ®Ó nªu kh¸i niÖm vÒ bé sè Pitago: Tæng b×nh ph¬ng cña hai sè b»ng b×nh ph¬ng cña sè cßn l¹i. VÝ dô vÒ bé sè Pitago: 5 4 3 a2 = b2 + c2 . b2 = a2 + c2 . c2 = a2 + b2 . 2. So¹n ch¬ng tr×nh vµo m¸y theo yªu cÇu cña gi¸o viªn. - BÊm F2, gâ tªn file vµ enter. - bÊm F7, nhËp c¸c gi¸ trÞ a=3, b=4, c=5. - Chän menu Debug ®Ó më cöa sæ hiÖu chØnh. - Quan s¸t qu¸ tr×nh rÏ nh¸nh cña tõng bé d÷ liÖu vµo vµ tr¶ lêi. 2. Ho¹t ®éng 2: RÌn luyÖn kÜ n¨ng lËp tr×nh hoµn thiÖn mét bµi to¸n. a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®äc hiÓu ®Ò, ph©n tÝch yªu cÇu cña ®Ò. Tõ ®ã chän ®îc cÊu tróc d÷ liÖu vµ lÖnh phï hîp ®Ó lËp tr×nh. b. Néi dung: - ViÕt ch¬ng t×nh gi¶i ph¬ng tr×nh ax + b = 0. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Nªu n«i dung, môc ®Ých, yªu cÇu c¶u bµi to¸n. - Hái : Bíc ®Çu tiªn ®Ó gi¶i bµi to¸n ? - Hái : §Ó x¸c ®Þnh ta ph¶i ®Æt c¸c c©u hái nh thÕ nµo? Gäi häc sinh ®Æt c©u hái vµ gäi häc sinh tr¶ lêi cho c©u hái ®ã? - Yªu cÇu häc sinh ph¸c häa thu©t to¸n. 2. Yªu cÇu häc sinh gâ ch¬ng tr×nh vµo m¸y. 1. chó ý theo dâi vÊn ®Ò ®Æt ra cña gi¸o viªn. - X¸c ®Þnh input. output vµ thuËt gi¶i. - Môc ®Ých cña gi¶i ph¬ng tr×nh? + KÕt luËn sè nghiÖm vµ gi¸ trÞ nghiÖm x. - §Ó tÝnh ®îc nghiÖm x cÇn c¸c ®¹i lîng nµo? + CÇn c¸c ®¹i lîng : a b. - Cã c¸c bíc xö lÝ nµo ®Ó tÝnh ®îc x? 2. §éc lËp so¹n ch¬ng tr×nh vµ m¸y.
  43. 43. - Gi¸o viªn tiÕp cËn tõng häc sinh ®Ó híng dÉn vµ söa sai. 3. Yªu cÇu häc sinh nhËp d÷ liÖu. - NhËp d÷ liÖu víi test 1 2 -2 4. Yªu cÇu häc sinh x¸c ®Þnh c¸c testcase, nhËp d÷ liÖu, ®èi s¸nh kÕt qu¶. - Th«ng b¸o kÕt qu¶ viÕt ®îc. 3. NhËp d÷ liÖu theo test cña gi¸o viªn vµ th«ng b¸o kÕt qu¶ cña hc¬ng tr×nh. 4. T×m testcase. 0 0 VNV 0 3 VN 2 3 -1.5 NhËp d÷ liÖu vµ th«ng b¸o kÕt qu¶. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc C¸c bíc ®Ó hoµn thµnh mét ch¬ng tr×nh. - Ph©n tÝch bµi to¸n ®Ó x¸c ®Þnh d÷ liÖu vµo, d÷ liÖu ra, thuËt to¸n. - Soan ch¬ng tr×nh vµo m¸y. - Lu d÷ ch¬ng tr×nh. - Biªn dÞch. - Thùc hiÖn vµ hiÖu chØnh ch¬ng tr×nh. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo ®é dµi ba c¹nh cuat mét tam gi¸c vµ tÝnh chu vi, diÖn tÝch cña tam gic¸ ®ã. - Cho ch¬ng tr×nh sau: Program max; var a, b, max:integer; Begin Write(‘nhap vao hai so bat ki’); readln(a, b); If max:=a; If max<b then max:=b; Writeln(max); Readln; End. Hái: Ch¬ng tr×nh thùc hiÖn ch¬ng tr×nh g×, kÕt qu¶ in ra mµn h×nh lµ bao nhiªu? - ViÕt ch¬ng t×nh nhËp vµo ba sè bÊt k× vµ t×m gi¸ trÞ bÐ nhÊt cña ba sè ®ã. - Xem tríc néi dung bµi: kiÓu m¼ng, s¸ch gi¸o khoa, trang 53. LuyÖn tËp I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc.
  44. 44. - Cñng cè l¹i hco häc sinhnh÷ng kiÕn thøc liªn quan ®Ðn tæ chøc rÏ nh¸nh vµ lÆp : CÊu tróc lÆp, s¬ ®å thùc hiÖn, sù thùc hiÖn cña m¸y khi gÆp lÖnh lÆp. 2. KÜ n¨ng. - RÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông vµ linh ho¹t trong c«ng viÖc lùa hcän cÊu tróc rÏ nh¸nh vµ cÊu tróc lÆp phï hîp ®Ó gi¶i quyÕt bµi to¸n ®Æt ra. 3. Th¸i ®é. - Tù gi¸c tÝch cùc, chñ ®éng trong gi¶i quyÕt c¸c bµi tËp. II. §å dïng d¹y häc. 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y chiÕu Projector, m¸y vi tÝnh ®Ó giíi thiÖu vÝ dô minh häa, mét sè ch- ¬ng tr×nh mÉu. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc. 1. Ho¹t ®éng 1: Nh¾c l¹i kiÕn thøc ®· häc vÒ tæ hcøc rÏ nh¸nh vµ lÆp . a. Môc tiªu: - Häc sinh n¾m ®îc cÊu tróc rÏ nh¸nh vµ lÆp, s¬ ®å thùc hiÖn cña m¸y. Ph©n ®îc ®îc sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a lÖnh lÆp For vµ lÖnh lÆp While. b. Néi dung: - RÏ nh¸nh If <bt®k> then <lÖnh 1> Else <lÖnh 2>; If <bt®k> then <lÖnh >; - LÆp For For <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ ®Çu> To <gi¸ trÞ cuèi> Do <lÖnh>; For <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ ®Çu> downto <gi¸ trÞ cuèi> Do <lÖnh>; - LÆp While While <®iÒu kiÖn> Do <lÖnh>; c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nh¾c l¹i cÊu tróc rÏ nh¸nh. - ChiÕu ch¬ng tr×nh t×m gi¸ trÞ lín nhÊt cña hai sè, trong ®ã cã sö dông lÖnh rÏ nh¸nh d¹ng ®ñ. Var a b: Integer; Begin readln(a, b); If a>b then write(a) esle write(b); read; end. - Hái: Ch¬ng tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc g×? - Yªu cÇu häc sinh viÕt l¹i ch¬ng tr×nh b»ng c¸ch sö dông lÖnh rÏ nh¸nh d¹ng thiÕu. 1. §éc lËp suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi If <bt®k> then <lÖnh 1> Else <lÖnh 2>; If <bt®k> then <lÖnh >; - In ra mµn h×nh gi¸ trÞ lín nhÊt . Var a, b : Integer; Begin Readln(a, b); max:=b; If a>b then max:=a;
  45. 45. 2. Yªu cÇu häc sinh nh¾c l¹i cÊu tróc cña c¸c lÖnh lÆp ®· häc. - ChiÕu lªn b¶ng hai ch¬ng tr×nh ®· chuÈn bÞ s½n, trong ®ã mét ch¬ng tr×nh sö dông lÖnh lÆp For vµ mét ch¬ng tr×nh sö dông lÆp while. - Yªu cÇu: So s¸nh sù gièng vµ kh¸c nhau cña hai d¹ng lÖnh ®ã. Write(max); readln; end. 2. Suy nghÜ vµ tr¶ lêi. For <biÕn ®Õm>:=<gi¸ trÞ ®Çu>; To <gi¸ trÞ cuèi> Do <lÖnh>; While <®iÒu kiÖn> Do <lÖnh cÇn lÆp>; - Quan s¸t, suy nghÜ vµ tr¶ lêi . - Gièng: ®Òu lµ lÖnh lÆp. - Kh¸c: For lÆp víi sè lÇn ®· x¸c ®Þnh tríc trong khi While l¹p víi sè lÇn cha x¸c ®Þnh. 2. Ho¹t ®éng 2: rÌn luyÖn kÜ n¨ng vËn dông tæ chøc lÆp. a. môc tiªu: - Häc sinh biÕt sö dông lÖnh lÆp ®Ó gi¶i quyÕt bµi to¸n cô thÓ. Linh ho¹t trong viÖc chÞn lùa cÊu tróc lÆp. VÝ dô 1 : ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc Y = VÝ dô 2: ViÕt ch¬ng tr×nh tÝnh gi¸ trÞ cña tæng X(N) = 13 + 33 + 53 + ........+ (2N + 1)3 , víi N lÇn lît 0, 1, 2, 3, ,........ , chõng nµo X(N) cß nhá h¬n 2 x 109 . §a ra c¸c gi¸ trÞ X(N) ra mµn h×nh. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. T×m hiÓu bµi tËp 1 vµ gi¶i quyÕt. - ChiÕu néi dung vÝ dô 1 lªn b¶ng. - Hái: Cã thÓ khai triÓn biÓu thøc Y thµnh tæng cña c¸c sè h¹ng nh thÕ nµo? - Nh×n vµo c«ng thøc khai triÓn, cho biÕt N lÊy gi¸ trÞ táng ®o¹n nµo? - Hái : Ta sö dông cÊu tróc ®iÒu khiÓn lÆp nµo lµ phï hîp? - Chia líp lµm ba nhãm, yªu cÇu viÕt ch¬ng tr×nh lªn b×a trong. - Thu phiÕu tr¶ lêi, chiÕu kÕt qu¶ lªn b¶ng. - Gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt ®¸nh gi¸ vµ bæ sung. 2. T×m hiÓu néi dung vÝ dô 2 vµ ®Þnh híng häc sinh gi¶i quyÕt ë nhµ. - ChiÕu néi dung vÝ dô 2 lªn b¶ng - H·y cho biÕt N nhËn gi¸ trÞ trong 1. Quan s¸t vµ suy nghÜ ®Ó gi¶i quyÕt bµi to¸n. Y = 1/2 + 2/3 + 3/4 + ... + 50/51 1..50 - Sö dông cÊu tróc lÆp cã sè lÇn ®· x¸c ®Þnh. - Th¶o luËn theo nhãm ®Ó viÕt ch- ¬ng tr×nh lªn b×a trong. - b¸o c¸o kÕt qu¶ cña nhãm. - NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung c¸c thiÕu sãt cña nhãm kh¸c 2. Quan s¸t vµ theo dâi nh÷ng ®Þnh híng cña gi¸o viªn. - Cha x¸c ®Þnh ®îc cËn cuèi.
  46. 46. ®o¹n nµo? X¸c ®Þnh ®îc cha? - Hái : Dïng cÊu tróc ®iÒu khiÓn nµo lµ thÝch hîp? - Yªu cÇu häc sinh vÒ nhµ lËp tr×nh trªn m¸y, tiÕt sau nép l¹o cho gi¸o viªn. - Dïng cÊu tróc lÆp cã sè lÇn cha x¸c ®Þnh . - Ghi nhí lµm bµi tËp vÒ nhµ . IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi. 1. Nh÷ng néi dung ®· häc. - Cã hai cÊu tróc lÆp: + LÆp For: Sè lÇn lÆp ®· x¸c ®Þnh. + LÆp While: Sè lÇn lÆp cha x¸c ®Þnh. 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - Cho ch¬ng tr×nh ®îc viÕt b»ng lÖnh For. Var x, i:word; nt:boolean; Begin Readln(x); nt :=true; For i :=2 to x – 1 do if x mod i = 0 then nt:=false; If nt = true then write(x,’la so nguyen to’) else write(x, ‘khong phai snt’); readln; End. - H·y viÕt l¹i ch¬ng tr×nh trªn trong ®ã lÖnh lÆp For ®îc thay b»ng lÖnh lÆp Whlie. H·y cho biÕt, trong bµi to¸n trªn sö dông lÖnh lÆp nµo lµ tèt h¬n. Ch¬ng 4. KiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc I. Môc tiªu cña ch¬ng 1. KiÕn thøc: Häc sinh cÇn: - HiÓu ®îc kh¸i niÖm kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc. - BiÕt ®îc ng«n ng÷ lËp tr×nh cho phÐp t¹o ra c¸c kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc trªn c¬ së c¸c kiÓu d÷ liÖu chuÈn. - Mét kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc ®îc x©y dùng tõ nh÷ng kiÓu d÷ liÖu c¬ së theo mét sè kÜ thuËt t¹o kiÓu do ng«n ng÷ lËp tr×nh quy ®Þnh . - KiÓu d÷ liÖu x¸c ®Þnh bëi hai yÕu tè: Ph¹m vi ®èi tîng vµ c¸c thao t¸c trªn nh÷ng ®èi tîng nµy. 2. KÜ n¨ng - BiÕt c¸ch m« t¶ kiÓu d÷ liÖu trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. - BiÕt c¸ch sö dông ®óng c¸c thao t¸c vao/ra d÷ liÖu cho biÕn thuéc kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc. - BiÕt c¸ch sö dông ®óng c¸c phÐp to¸n trªn c¸c thµnh phÈmc¬ së tïy theo kiÓu cña c¸c thµnh phÇn c¬ së.
  47. 47. 3. Th¸i ®é. - tiÕp tôc x©y dùng lßng yªu thÝch gi¶i bµi to¸n lËp tr×nh trªn m¸y vi tÝnh. - TiÕp tôc rÌn luyÖn c¸c phÈm chÊt cÇn thiÕt cña ngêi lËp tr×nh nh: ý thøc chon vµ x©y dùng kiÓu d÷ liÖu khi thÓ hiÖn nh÷ng ®èi tîng trong thùc tÕ, ý thøc rÌn luyÖn kÜ n¨ng sö dông c¸c thao t¸c trªn mçi kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc, høng thó t×m hiÓu c¸c thuËt to¸n thêng gÆp trªn c¸c m« h×nh d÷ liÖu. Lu«n muèn c¶i tiÕn ch¬ng tr×nh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ch¬ng tr×nh. II. Néi dung chñ yÕu cña ch¬ng Ch¬ng nµy tr×nh bµy ba kiÓu d÷ liÖu cã cÊu tróc quan träng: - KiÓu m¼ng mét chiÒu vµ m¶ng hai chiÒu. - kiÓu x©u kÝ tù. - kiÓu b¶ng ghi. kiÓu m¶ng (tiÕt 1/2) I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc - BiÕt ®îc mét kiÓu d÷ liÖu míi lµ kiÓu m¶ng mét chiÒu. BiÕt ®îc mét laäi biÕn cã chØ sè. - BiÕt c¸u tróc t¹o kiÓu m¶ng mét chiÒu vµ c¸hc khai b¸o biÕn kiÓu m¶ng mét chiÒu. 2. KÜ n¨ng - T¹o ®îc kiÓu m¶ng mét chiÒu vµ sö dông biÕn m¶ng mét chiÒu trong ng«nng÷ lËp tr×nh Pascal ®Ó gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n cô thÓ. II. §å dïng d¹y häc 1. Chu¶n bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y chiÕu Projector, m¸y vi tÝnh ®Ó giíi thiÖu vÝ dô vµ minh häa. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc. 1. Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu ý nghÜa cña m¶ng mét chiÒu. a. Môc tiªu: BiÕt ®îc ý nghÜa vµ sù cÇn thiÕt cña kiÓu m¶ng mét chiÒu trong viÖc gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n. BiÕt ®îc kh¸i niÖm kiÓu m¶ng mét chiÒu. b. néi dung: - VÝ dô: NhËp vµo nhiÖt ®é (trung b×nh) cña mçi ngµy trong tuÇn . TÝnh vµ in ra mµn h×nh nhiÖt ®é trung b×nh cña tuÇn vµ sè lîng ngµy trong tuÇn cã nhiÖt ®é cao h¬n nhiÖt ®é trung b×nh tÝnh ®îc. - Ch¬ng tr×nh minh häa. Program nhiet do tuan; Var t1, t2, t3, t4, t5, t6, tb:real; dem:integer;
  48. 48. Begin Write(‘Nhap vao nhiet do cua 7 ngay:’); readln(t1, t2, t3, t4, t5, t6, t7)/7; dem:=0; if t1>tb then dem:=dem+1; if t2>tb then dem:=dem+1; if t3>tb then dem:=dem+1; if t4>tb then dem:=dem+1; if t5>tb then dem:=dem+1; if t6>tb then dem:=dem+1; if t7>tb then dem:=dem+1; Write(‘nhiet do trung binh tuan:’,tb); Writeln(‘So ngay nhiet do cao hon nhiet do trung binh tuan:’,dem): readln; End. - M¶ng mét chiÒu lµ d·y h÷u h¹n c¸c phÇn tö co cïng kiÓu d÷ liÖu. C¸c phÇn tö trong m¶ng cã cïng chung mét tªn vµ ph©n biÖt nhau bëi chØ sè. §Ó m« t¶ m¶ng mét chiÒu cÇn x¸c ®Þnh ®îc kiÓu cña c¸c phÇn tö vµ c¸ch ®¸nh sè c¸c phÇn t ö cña nã. - HÇu hÕt c¸c ng«n ng÷ lËp tr×nh ®Òu cã quy t¾c cho phÐp x¸c ®Þnh: tªn kiÓu m¶ng, sè lîng phÇn tö, kiÓu d÷ liÖu cña tõng phÇn tö, c¸ch khia b¸o mét biÕn m¶ng vµ c¸ch tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö cña tõng m¶ng. c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. ChiÕu ®Ò bµi vµ ch¬ng tr×nh vÝ dô lªn b¶ng. - Hái: Khi N lín th× ch¬ng tr×nh trªn cã nh÷ng h¹n chÕ nh thÕ nµo? - DÉn d¾t: §Ó kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ trªn, ngêi ta thêng ghÐp chung 7 biÕn trªn thµnh mét d·y vµ ®Æt cho nã chung mét tªn vµ ®¸nh cho mät phÇn tö mét chØ sè. 2. Yªu cÇu häc sinh tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ hái: Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ m¶ng mét chiÒu? - Hái: §Ó m« t¶ m¶ng mét chiÒu, ta cÇn x¸c ®Þnh nh÷ng yÕu tè nµo? 1. Quan s¸t trªn mµn h×nh, suy nghÜ vµ tr¶ lêi. - Ph¶i khai b¸o qu¸ nhiÒu biÕn. Ch- ¬ng tr×nh ph¶i viÕt rÊt dµi. 2. Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi. - M¶ng mét chiÒu lµ d·y h÷u h¹n c¸c phÇn tö cã cïng kiÓu d÷ liÖu. C¸c phÇn tö trong m¶ng cã cïng chung mét tªn vµ ph©n biÖt nhau bëi chØ sè. - §Ó m« t¶ m¶ng mét chiÒu cÇn x¸c ®Þnh ®îc kiÓu cña c¸c phÇn tö vµ c¸ch ®¸nh sè c¸c phÇn tö cña nã. 2. Ho¹t ®éng 2: T¹o kiÓu m¶ng mét chiÒu vµ khai b¸o biÕn m¶ng. a. Môc tiªu:
  49. 49. - Häc sinh biÕt ®îc c¸ch t¹o kiÓu d÷ liÖu m¶ng mét chiÒu trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal, biÕt c¸ch khai b¸o biÕn vµ tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö cña m¶ng. b. Néi dung: - t¹o kiÓu d÷ liÖu m¶ng mét chiÒu: TYPE tªn_kiÓu_m¶ng = Array[kiÓu_chØ_sè] Of kiÓu_thµnh_phÇn; + KiÓu_chØ_sè: Thêng lµ mét ®o¹n sè nguyªn(hoÆc lµ mét ®o¹n kÝ tù) x¸c ®Þnh chØ sè ®Çu vµ chØ sè cuèi cña m¶ng. + KiÓu_thµnh_phÇn: Lµ kiÓu d÷ liÖu chung cña mäi phÇn tö trong m¶ng - Khai b¸o biÕn m¶ng mét chiÒu: VAR tªn_biÕn:tªn_kiÓu_m¶ng; - Tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö: Tªn_biÕn [chØ sè] c. C¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa vµ hco biÕt c¸ch t¹o kiÓu d÷ liÖu m¶ng mét chiÒu trong ng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. - T×m mét vÝ dô ®Ó minh häa. - Gäi häc sinh kh¸c, Hái: ý nghÜa cña lÖnh b¹n võa viÕt? - ChiÕu lªn b¶ng mét sè khia b¸o kiÓu mang mét chiÒu Type Arrayr=array[1..200] of real; Arrayr=array[byte] of real; Arrayb=array[-100..0] of boolean; - Hái: Nh÷ng khai b¸o nµo ®óng? 2. Yªu cÇu häc sinh cho biÕt c¸ch khai bãa biÕn vµ mét vÝ dô khai b¸o mét biÕn m¶ng øng víi kiÓu d÷ liÖu võa t¹o. - Gäi häc sinh kh¸c, hái: ý nghÜa cña lÖnh b¹n võa viÕt? - Dung lîng bé nhí cña biÕn a ®· chiÕm lµ bao nhiªu? - Chó ý cho häc sinh vÒ c¸ch ®Æt tªn kiÓu d÷ liÖu vµ tªn biÕn, tr¸nh nhÇm lÉn. 3. Giíi thiÖu c¸ch tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö cña m¶ng mét chiÒu. Yªu cÇu häc sinh lÊy mét vÝ dô. 1. Tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi. - TYPE tªn_km= Array[kieeru cs] Of kiÓu_thµnh_phÇn; - VÝ dô: Type mmc=array[1..100] of integer; - T¹o mät kiÓu d÷ liÖu míi cã tªn mmc, gåm 100 phÇn tö, cã kiÓu nguyªn. - Quan s¸t b¶ng vµ hcän khai b¸o ®óng. Arrayr=array[1..200] of real; Arrayb=array[-100..0] of boolean; 2. Tham kh¶o s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi VAR tªn_biÕn:tªn_km; - VÝ dô : Var a:mmc; - Khai b¸o mét biÕn m¶ng mét chiÒu. - a ®· chiÕm 200 byte trong bé nhí. 3. Theo dâi híng dÉn cña gi¸o viªn vµ ®éc lËp suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi. a[1] lµ phÇn tö ë vÞ trÝ 1 cña m¶ng
  50. 50. a. a[i] lµ phÇn tö ë vÞ trÝ i cña m¶ng a. 3. Ho¹t ®«ng 3: RÌn luyÖn kÜ n¨ng sö dông kiÓu m¶ng mét chiÒu. a. Môc tiªu: - Häc sinh sö dông ®îc biÕn kiÓu m¶ng mét hciÒu ®Ó gi¶i quyÕt mét bµi to¸n ®¬n gi¶n. b. Néi dung: Bµi to¸n: Gi¶i quyÕt bµi to¸n ë phÇn ®Æt vÊn ®Ò trong ho¹t ®éng 1, trong ®ã cã sö dông biÕn m¶ng mét chiÒu. c. c¸c bíc tiÕn hµnh: híng dÉn cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh 1. Giíi thiÖu ®Ò bµi. - ChiÕu ®Ò bµi lªn b¶ng. - Yªu cÇu häc sinh x¸c ®Þnh d÷ liÖu vµo, d÷ liÖu ra. - Hái: NÕu kh«ng sö dông biÕn m¶ng mét chiÒu, ta cã thÓ gi¶i quyÕt ®îc bµi to¸n kh«ng? Khã kh¨n g× kh«ng? 2. §Þnh híng: Sö dông kiÓu m¶ng mét chiÒu ®Ó gi¶i quyÕt bµi to¸n. - Yªu cÇu häc sinh khai b¸o kiÓu m¶ng. - Yªu cÇu häc sinh khia b¸o biÕn m¶ng. - Yªu cÇu häc sinh t×m c¸c nhiÖm vô chÝnh cÇn gi¶i quyÕt. 3. Chia líp thµnh 3 nhãm. Yªu cÇu viÕt ch¬ng tr×nh lªn giÊy b×a trong. - Thu phiÕu tr¶ lêi, chiÕu lªn b¶ng. Gäi häc sinh nhãm kh¸c nhËn xÐt ®¸nh gi¸. 4. ChuÈn hãa ch¬ng tr×nh cho häc sinh. 1. Quan s¸t ®Ò bµi, theo dâi nh÷ng yªu cÇu cÇn gi¶i quyÕt cña dÒ bµi. - Vµo: 7 sè lµ gi¸ trÞ nhiÖt ®é cña 7 ngµy trong tuÇn. - Ra: Sè ntb lµ nhiÖt ®é trung b×nh trong tuÇn vµ sè nch lµ sè ngµy cã nhiÖt ®é cao h¬n nhiÖt ®é trung b×nh. - §îc. - Ch¬ng t×nh dµi dßng, khã söa ®æi.... 2. Theo dâi sù híng dÉn cña gi¸o viªn Type tuan=array[1..7] of real; Var ndtuan : tuan; - NhËp gi¸ trÞ cho m¶ng a. - TÝnh trung b×nh céng gi¸ trÞ cña m¶ng. - §Õm sè phÇn tö cã gi¸ trÞ lín h¬n trungb×nh céng cã ®îc. 3. Th¶o luËn theo nhãm ®Ó viÕt ch- ¬ng tr×nh. - B¸o c¸o kÕt qu¶ viÕt ®îc. - NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung nh÷ng thiÕu sãt cña nhãm kh¸c. 4. Quan s¸t vµ ghi nhí. IV. §¸nh gi¸ cuèi bµi 1. Nh÷ng néi dung ®· häc.
  51. 51. - C¸ch t¹o kiÓu m¶ng mét chiÒu vµ c¸ch khia b¸o biÕn. TYPE tªn_kiÓu_m¶ng= Array[kiÓu_chØ_sè] Of kiÓu_thµnh_phÇn; VAR tªn_biÕn:tªn_kiÓu_m¶ng; - Tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö: Tªn_biÕn[chØ sè] 2. C©u hái vµ bµi tËp vÒ nhµ. - ViÕt ch¬ng tr×nh nhËp vµo mét m¶ng gåm n sè nguyªn( 1<=n<=100), mçi sè cã gi¸ trÞ tuyÖt ®èi kh«ng uq¸ 300. TÝnh tæng gi¸ trÞ c¸c phÇn tö cã gi¸ trÞ chia hÕt cho k. - tr¶ lêi c¸c c©u hái 1_4, lµm bµi tËp 5, 6, 7, s¸ch gi¸o khoa, trang 79. - §äc tríc néi dung vÒ kiÓu m¶ng hai chiÒu, s¸ch gi¸o khoa trang 59. KiÓu m¶ng (tiÕt 2/2) I. môc tiªu. 1. KiÕn thøc. - BiÕt ®îc mét kiÓu d÷ liÖu míi lµ kiÓu m¶ng hia chiÒu. - BiÕt ®îc c¸ch t¹o kiÓu m¶ng hai chiÒu, c¸ch khai b¸o biÕn, tham chiÕu ®Õn tõng phÇn tö cña m¶ng. 2. KÜ n¨ng. - T¹o ®îc kiÓu m¶ng hai chiÒu vµ khai b¸o biÕn m¶ng hai chiÒu trongng«n ng÷ lËp tr×nh Pascal. Sö dông ®óng biÕn m¶ng ®Ó gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n cô thÓ . II. §å dïng d¹y häc 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - M¸y vi tÝnh, m¸y chiÕu Projector, s¸ch gi¸o khoa, m¸y chiÕu Overhead, phiÕu häc tËp. 2. ChuÈn bÞ cña häc sinh. - S¸ch gi¸o khoa. III. Ho¹t ®éng d¹y – häc . 1. Ho¹t ®éng : T×m hiÓu ý nghÜa cña kiÓu m¶ng hai chiÒu a. Môc tiªu: - Häc sinh biÕt ®îc ý nghÜa vµ sù cÇn thiÕt cña kiÓu m¶ng hai chiÒu trong viÖc gi¶i quyÕt mét sè bµi to¸n. b. Néi dung: Bµi to¸n: ViÕt ch¬ng trßnh ®Ó in ra mµn h×nh b¶ng cöu ch¬ng cã d¹ng nh sau: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 2 4 6 8 10 12 14 16 18 3 6 9 12 15 18 21 24 27 4 8 12 16 20 24 28 32 36 5 10 15 20 25 30 35 40 45 6 12 18 24 30 36 42 48 54

×