ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)

Dawni mieszkańcy
zamku w Zatorze
Wystawa powstała w ramach
XVIII Małopolskich Dni
Dziedzictwa Kulturowego
Wszystko płynie
Opracowanie tekstów i koncepcji wystawy:
Paulina Kasprzycka i Izabella Mier-Jędrzejowicz
Opracowanie graficzne: Marcin Hernas
Korekta: Marcin Hernas i Agnieszka Szewczyk
dnidziedzictwa.pl
Organizator: Patron: Partnerzy:Gospodarze:
Zamek w Zatorze. Za: Album widoków historycznych
Polski. Seria 6, Napoleon Orda, Warszawa 1880.
BIBLIOTEKA JAGIELLOŃSKA
Zator swą nazwę zawdzięcza położeniu
w miejscu, gdzie spokojny bieg rzeki
Skawy został zatamowany przez
wzniesienie tworzące naturalny
zator. Ziemia zatorska, jak podają
źródła, swą historią sięgająca
XIII wieku, początkowo wchodziła
w skład Księstwa Oświęcimskiego.
Po jego podziale w 1445 roku
stała się odrębnym Księstwem
Zatorskim, ze stolicą w Zatorze,
a w drugiej połowie XVI wieku
dołączyła do tworzącej się wówczas
Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Śladem bogatej historii Zatora jest
zamek, który w przeszłości stanowił
administracyjno­‑polityczne centrum
Księstwa Zatorskiego. Zbudowany
dla pierwszego księcia zatorskiego
Wacława, na przestrzeni wieków
zmieniał swój wygląd i funkcje.
Mapa Księstw
Oświęcimskiego
i Zatorskiego
z 1659,
Amsterdam.
POLONA,
domena
publiczna
Zamek w Zatorze przed przebudową. Za: Juljana Ursyna Niemcewicza podróże historyczne po
ziemiach polskich od 1811 do 1828 roku, Petersburg 1859. POLONA, domena publiczna
Jak podają źródła, budowla
wzniesiona w XV wieku jako siedziba
Wacława I została zbudowana z cegły
i liczyła dwa piętra. Na pierwszym
piętrze znajdowały się cztery
duże i trzy małe komnaty oraz kilka
dodatkowych po bokach zamku.
Drugie piętro mieściło wielką
komnatę reprezentacyjną i cztery
mniejsze pomieszczenia. Parter
przeznaczony był na pomieszczenia
gospodarcze, w tym kuchnie.
W drugiej połowie XVI wieku Zator, będący częścią
królewszczyzny, był jednym ze starostw niegrodowych
województwa krakowskiego. Zamek stał się siedzibą starosty
niegrodowego i miejscem, gdzie odbywały się sądy ziemskie
i sejmiki powiatowe. Istotny wpływ na wzrost pozycji Zatora
miało uzyskanie od 1569 roku prawa magdeburskiego,
co wpłynęło korzystnie na poziom życia jego mieszkańców.
Rozwój miasta został zahamowany przez potop szwedzki. Zamek,
przebudowany nieco wcześniej w stylu renesansowym, podupadł.
Stan ten utrzymywał się aż do połowy XVIII wieku. Jego nowy
właściciel – starosta Piotr Fryderyk Dunin – przyspieszył prace
remontowe. Wówczas też dobudowano trzecie piętro.
Wraz z pierwszym rozbiorem
Polski w 1772 roku zatorski
zamek utracił swą funkcję
administracyjno­‑polityczną,
stając się odtąd rezydencją
kolejnych możnych rodzin,
między innymi Poniatowskich,
Tyszkiewiczów i Potockich.
Anna z Tyszkiewiczów Potocka­‑Wąsowiczowa, litografia Floriana
Lipińskiego według rysunku Johanna Nepomuka Endera, 1836.
POLONA, Domena publiczna
Aleksander Potocki –
pierwszy mąż Anny
z Tyszkiewiczów
Potockiej­‑
-Wąsowiczowej
według rysunku
Kurowskiego,
ok. 1835. MUZEUM
PAŁACU KRÓLA JANA
III W WILANOWIE
Syn Anny
i Aleksandra –
­Maurycy Potocki,
1861. POLONA,
Domena publiczna
Obecny wygląd zamku zawdzięczamy Annie z Tyszkiewiczów Potockiej­‑Wąsowiczowej
(1779–1867). Zamożna i inteligentna Anetka – jak zdrabniano jej imię – w 1805 roku
poślubiła Aleksandra Potockiego, syna hrabiego Stanisława Kostki Potockiego.
Małżeństwo nie było jednak zbyt udane i zakończyło się rozwodem.
Zatorski majątek Anna odziedziczyła po swej matce Konstancji Poniatowskiej –
bratanicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zainspirowana działalnością
Izabeli Czartoryskiej w Puławach zapragnęła zrealizować tu ideę rezydencji­‑muzeum.
Po rozwodzie Anna wraz z synem Maurycym zamieszkała w zatorskim zamku
i przystąpiła do jego przebudowy.
Wkrótce powtórnie wyszła za mąż, tym razem za pułkownika Stanisława Dunin­-
‑Wąsowicza – adiutanta Napoleona I. W 1851 roku Wąsowiczowie wyjechali do
Paryża, gdzie Anna spędziła ostanie lata swego życia. Rok po śmierci jej zwłoki
sprowadzono do Zatora.
Anna wraz z drugim mężem i synem Maurycym pochowana jest w krypcie kościoła
św. św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze.
Projekt bramy i ceglanego
muru w stylu neogotyckim
autorstwa Anny
z Tyszkiewiczów Potockiej­
‑Wąsowiczowej, 1821. POLONA,
Domena publiczna
Krystyna z Tyszkiewiczów
Potocka z synem Adamem.
Zbiory Fundacji Zamek
w ZatorzeRzut elewacji frontowej zamku w Zatorze.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Włoski architekt Franciszek Maria Lanci (1799–1875) przebudował zatorski
zamek, zamieniając go w neogotycką rezydencję. Wnętrza nowego domu Anna
wypełniła kolekcją dzieł sztuki i pamiątek narodowych, które dodały splendoru
zatorskim włościom.
Zatorski majątek należał do potomków Anny do momentu sprzedaży w 1909 roku
przez wdowę po Auguście Adamie Potockim – synu Maurycego. Za czasów Augusta
Potockiego, który często przebywał w Jabłonnej, zatorskie założenie podupadło.
Nową właścicielką zatorskiego majątku została Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka.
Anna z Tyszkiewiczów Potocka­
‑Wąsowiczowa od najwcześniejszych lat
przejawiała talent plastyczny. Pobierała
lekcje rysunku u francuskiego malarza
Ignace’a Louisa Duviviera i u Zygmunta
Vogla. Interesowała się przede
wszystkim architekturą ogrodową,
czemu wyraz dała w projektowaniu
i urządzeniu ogrodów między innymi
w Natolinie, Mokotowie i Zatorze.
Tak o zatorskim założeniu ogrodowym
pisano w 1852 roku w krakowskim „Czasie”:
„Najwspanialszym ze wszystkiego jest
taras; wyłożony kamiennymi płyty,
otoczony balustradą kamienną, na której
stoją ogromne wazony, posągi marmurowe,
a drzewa pomarańczowe, liść winny
i wijąca się po ścianach i kolumnach
aristolochia przypominają tarasy owych
południowych willi z niemniej wspaniałym
krajobrazem, jaki się i tu odsłania. Z tej
bowiem strony, gdzie taras, góra zamkowa
nagło urywa się – i widzisz na wiele sążni
pod sobą rozciągający się ogród, z zielonymi
trawnikami, bukietami drzew, a dalej szerokie
wody wezbranej Skawy, która niedaleko
z matką rzek – Wisłą się łączy”.
Fragment mapy katastralnej Zatora
w drugiej połowie XIX wieku.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Wnętrza zatorskiego zamku w okresie I wojny
światowej, 1916. Muzeum Historii Fotografii
im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie
Maria Potocka
z synem Andrzejem
i córką Marią Teresą
w Zatorze, ok. 1925.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
Zamek od
strony ogrodu,
1930. Zbiory
Fundacji
Zamek
w Zatorze
Wnętrze kotłowni, 1901.
fot. N. Krieger. Z archiwum MHK
Adam Potocki
za kierownicą 
samochodu Austro-
-Daimler podczas
międzynarodowego
rajdu Automobilklubu
Polski na pl. Marszałka
Józefa Piłsudskiego
w Warszawie, 1929.
zbiory narodowego
archiwum cyfrowego
W dwudziestoleciu międzywojennym właścicielem
zatorskiego majątku był Adam Potocki (1896–1966) –
syn Krystyny i Andrzeja Potockich. Rodzina Adama –
żona Maria z Dembińskich oraz dwójka dzieci
Andrzej i Maria Teresa – zamieszkali na zamku.
Potoccy przystąpili do remontu swego nowego domu,
modernizacji zatorskiego gospodarstwa i pracy
społecznej na rzecz mieszkańców Zatora. W zamku
toczyło się wówczas bujne życie towarzyskie –
organizowano bale, polowania, a nawet rajdy
samochodowe.
Wybuch II wojny światowej diametralnie zmienił
sytuację rodziny Potockich. Adam – oficer wojny
polsko-bolszewickiej – we wrześniu 1939 roku stawił
się do służby wojskowej. Został odesłany do rezerwy.
Rodzina zabezpieczyła najcenniejsze dzieła sztuki,
oddając je w depozyt. Po klęsce kampanii wrześniowej
Adam i Maria wraz z córką wyjechali do Francji,
Maria Potocka
i Jadwiga Dembińska
zlewają nalewki
na tarasie zamku
w Zatorze, 1929.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
gdzie Maria przez cały okres wojny prowadziła
pensjonat dla samotnych matek z dziećmi. Jej
córka Maria Teresa skończyła studia pielęgniarskie
i opiekowała się chorymi w szpitalach wojskowych.
Adam trafił do niemieckiego obozu jenieckiego,
w którym przebywał do końca wojny.
Po II wojnie światowej perspektywa powrotu rodziny
Potockich do kraju oddaliła się. Nowe władze ludowe
zakazały im przebywania w promieniu 50 kilometrów
od ich przedwojennego majątku. Adam i Maria
wraz z Marią Teresą przenieśli się do Anglii. Andrzej
Potocki mieszkał nadal w Polsce, głównie w Krakowie.
Podczas okupacji niemieckiej w zatorskim
zamku urządzono punkt przesiedleńczy dla
Niemców. Tuż po zakończeniu wojny zamek został
okradziony – wyniesiono wyposażenie należące
do Potockich oraz przedmioty pozostawione
przez wojska niemieckie. 
Kąpiel w Skawie, 1933.
Zbiory Fundacji Zamek
w Zatorze
Pamiątkowe zdjęcie
z kursu kroju i szycia
w Zatorze. Maria Potocka
w środkowym rzędzie
obok ks. dziekana
Walkosza, 1935.
Zbiory rodziny Czuba
Na nartach w kuligu po zamarzniętym stawie w okolicy
Zatora – Maria Potocka i jej dzieci Andrzej i Maria Teresa, 1931.
Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
Odłów ryb w gospodarstwie rybnym
hrabiego Potockiego w Zatorze.
zbiory narodowego archiwum cyfrowego
Odłów ryb
w jednym
z zatorskich
stawów,
1929. Zbiory
Fundacji
Zamek
w Zatorze
Początki rybactwa na ziemiach polskich sięgają zamierzchłych czasów. Pierwsze stawy
rybne, czyli rybniki powstawały głównie w dorzeczach górnej Wisły, Soły i Skawy.
W jakich okolicznościach i za czyją przyczyną udomowiony karp zagościł w Polsce –
trudno jednoznacznie stwierdzić. Najbliższa prawdzie wydaje się jednak hipoteza
pośrednictwa zakonników – jako pierwsi chowem ryb zajmowali się bowiem cystersi
sprowadzeni do Polski w połowie XII wieku.
Zalążki rybactwa na terenie ziemi zatorskiej datuje się już na XIV wiek. Od tego momentu
jak grzyby po deszczu wyrastały kolejne stawy. Odławiane z nich ryby – szczupaki,
sumy, sandacze i karpie – trafiały między innymi na dwór królewski, a gospodarka rybna
stanowiła ważne źródło dochodów miasta. Na przestrzeni kolejnych stuleci gospodarkę
rybną kształtowały głównie procesy historyczne oraz kolejni właściciele i zarządcy
zatorskich stawów.
W latach siedemdziesiątych XIX wieku gospodarstwo w Spytkowicach w dzierżawę
wziął M. Naimski. Przeprowadzono wówczas rozbudowę całego kompleksu stawów
i magazynów rybnych.
Do działań modernizacyjnych powrócono po I wojnie światowej. Rodzina Potockich inwestowała
w zatorskie stawy i dbała o rozwój rybackiej gospodarki. Pojawiły się nowe innowacyjne
pomysły, między innymi sztuczne łowiska, transport ziemi kolejką polową i szuflą amerykańską,
koszenie roślinności na stawach kosą Resinga. Zatorski majątek, którego administratorem był
w owym czasie inż. Załuski, stał się największym producentem ryb w Małopolsce.
Po II wojnie światowej zatorski majątek (włącznie z zamkiem)
został uwłaszczony. Władze ludowe szukały pomysłu na jego
nowe zagospodarowanie. W kwietniu 1946 roku Majątek Państwowy
Zator został przejęty przez Uniwersytet Jagielloński.
W roku 1950 nowym gospodarzem został Instytut Zootechniki PAN
w Krakowie. Zabytkowe wnętrza mieściły zbożowe magazyny,
izbę porodową, mieszkania, biura i laboratoria instytutu…
Wszystko to wpłynęło na znaczne pogorszenie stanu obiektu.
W latach sześćdziesiątych XX wieku Zbigniew Rychlicki – ówczes­
ny dyrektor Instytutu Rybackiego, należącego do Instytutu Zoo­
techniki PAN – przeprowadził gruntowny remont zamku. Pracami
konserwatorskimi kierował prof. Józef Dudkiewicz z krakowskiej ASP.
Wnętrza zamku dostosowano do potrzeb laboratoriów i pracowni
naukowych, w których doskonalono linię karpia zatorskiego.
Lata osiemdziesiąte przyniosły kolejną zmianę – nowym zarządcą
zamku został Rybacki Zakład Doświadczalny IRŚ w Olsztynie. W zamku
nadal funkcjonowały laboratoria, a także biura i archiwum RZD.
W 2015 roku zamek powrócił do spadkobierców rodziny
Adama Potockiego, którzy zamierzają tchnąć w niego nowe życie…
By ponownie służył mieszkańcom ziemi zatorskiej.
Biblioteka Instytutu
Zootechniki PAN
w tzw. sali paprociowej
na zamku w Zatorze,
lata siedemdziesiąte
XX wieku. Za: K.
Stępińska, Pałace
i zamki w Polsce.
Dawniej i dziś.
Warszawa 1977
Zamek w okresie
powojennym –
przed remontem.
Zbiory Fundacji
Zamek w Zatorze
Podczas
wyprowadzki
Rybackiego Zakładu
Doświadczalnego
w 2005 roku.
Zbiory Fundacji
Zamek w zatorze
1 de 10

Recomendados

DWÓR W KWIATONOWICACH: "Z Kwiatonowic dookoła świata" (wystawa) por
DWÓR W KWIATONOWICACH: "Z Kwiatonowic dookoła świata" (wystawa)DWÓR W KWIATONOWICACH: "Z Kwiatonowic dookoła świata" (wystawa)
DWÓR W KWIATONOWICACH: "Z Kwiatonowic dookoła świata" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
5.2K vistas14 diapositivas
PAŁAC W RYCZOWIE (przewodnik) por
PAŁAC W RYCZOWIE (przewodnik)PAŁAC W RYCZOWIE (przewodnik)
PAŁAC W RYCZOWIE (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
6.9K vistas8 diapositivas
MUROWANY DWÓR W GOSZYCACH (przewodnik) por
MUROWANY DWÓR W GOSZYCACH (przewodnik)MUROWANY DWÓR W GOSZYCACH (przewodnik)
MUROWANY DWÓR W GOSZYCACH (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
10.4K vistas8 diapositivas
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa) por
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)
PAŁAC THETSCHLÓW W JASZCZUROWEJ - „Powidoki” (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
1.9K vistas13 diapositivas
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa) por
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)
PAŁAC PUSŁOWSKICH W KRAKOWIE"Tajemnice willi na Wesołej" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
3.3K vistas14 diapositivas
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą... por
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...
PAŁAC POTOCKICH W KRAKOWIE cz. 1 "Z dreszczykiem", cz. 2 "Ptaszarnia karła Wą...Małopolski Instytut Kultury
5.5K vistas16 diapositivas

Más contenido relacionado

La actualidad más candente

„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (... por
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...Małopolski Instytut Kultury
1.1K vistas50 diapositivas
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś... por
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...Małopolski Instytut Kultury
3.4K vistas16 diapositivas
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k... por
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...Małopolski Instytut Kultury
7.4K vistas10 diapositivas
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa... por
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...Małopolski Instytut Kultury
2.9K vistas14 diapositivas
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja) por
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)
Dwór i park w Mogilanach (prezentacja)Małopolski Instytut Kultury
665 vistas29 diapositivas
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa) por
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)
DWOREK RUTKOWSKICH W KRAKOWIE "Dobrze skrojony dwór dla chirurga" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
1.2K vistas12 diapositivas

La actualidad más candente(20)

„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (... por Małopolski Instytut Kultury
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
„Miejsce i architektura” – Stary Teatr – Konserwatorium Muzyczne w Krakowie (...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś... por Małopolski Instytut Kultury
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KOŚCIÓŁ NORBERTANEK, KOŚCIÓŁ PW. NAJŚWIĘTSZEGO SALWATORA WRAZ Z KAPLICĄ PW. Ś...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k... por Małopolski Instytut Kultury
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
KLASZTOR DUCHACZEK Z KOŚCIOŁEM PW. ŚW. TOMASZA W KRAKOWIE "800 lat historii k...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa... por Małopolski Instytut Kultury
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
ZESPÓŁ SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. ANTONIEGO KENARA W ZAKOPANEM - "Szkoła pełna pa...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen... por Małopolski Instytut Kultury
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni"  (prezen...
MUZEUM PRZYRODNICZE ISEZ PAN W KRAKOWIE "Nosorożec i zwłoki w łaźni" (prezen...
Kulturalna wycieczka po Kobyłce por sp2zabki
Kulturalna wycieczka po KobyłceKulturalna wycieczka po Kobyłce
Kulturalna wycieczka po Kobyłce
sp2zabki1K vistas
Zamkimazowsza por sp2zabki
ZamkimazowszaZamkimazowsza
Zamkimazowsza
sp2zabki493 vistas
Prezentacja por ZSO6Gdansk
PrezentacjaPrezentacja
Prezentacja
ZSO6Gdansk2.1K vistas
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie. por gosia_p
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
A guidebook about Krosno. Przewodnik po Krośnie.
gosia_p605 vistas
Prezentacja efektu projektu por mikenrjow
Prezentacja efektu projektuPrezentacja efektu projektu
Prezentacja efektu projektu
mikenrjow905 vistas
172 por manteska
172172
172
manteska220 vistas

Destacado

PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka) por
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
4.7K vistas1 diapositiva
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa) por
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)
PAŁAC STARZEŃSKICH W PŁAZIE (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
437 vistas6 diapositivas
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa) por
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)
WILLA DOMAŃSKICH W NAWOJOWEJ GÓRZE (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
8K vistas8 diapositivas
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka) por
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
4.8K vistas1 diapositiva
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka) por
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
4.7K vistas1 diapositiva
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka) por
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)
PAŁAC W RYCZOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
4.8K vistas1 diapositiva

Destacado(13)

XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne por Małopolski Instytut Kultury
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2012). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne por Małopolski Instytut Kultury
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne
XIII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego (2011). Sprawozdanie merytoryczne

Similar a ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)

MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik) por
MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)
MUZEUM ZAMEK W OŚWIĘCIMIU (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
1.6K vistas8 diapositivas
Zamek W Lubaczowie por
Zamek W LubaczowieZamek W Lubaczowie
Zamek W Lubaczowiealeksandra55
1.3K vistas17 diapositivas
Atrakcje pragi by cyprian por
Atrakcje pragi by cyprianAtrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprianAnna Sz.
445 vistas16 diapositivas
Jakub śmietana por
Jakub śmietanaJakub śmietana
Jakub śmietanaJakub Śmietana
202 vistas10 diapositivas
Jakub śmietana por
Jakub śmietanaJakub śmietana
Jakub śmietanaJakub Śmietana
311 vistas10 diapositivas
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik) por
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR KLARYSEK W STARYM SĄCZU (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
6.4K vistas8 diapositivas

Similar a ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)(20)

Zamek W Lubaczowie por aleksandra55
Zamek W LubaczowieZamek W Lubaczowie
Zamek W Lubaczowie
aleksandra551.3K vistas
Atrakcje pragi by cyprian por Anna Sz.
Atrakcje pragi by cyprianAtrakcje pragi by cyprian
Atrakcje pragi by cyprian
Anna Sz.445 vistas
Jakub Ł. 6B por admin
Jakub Ł. 6BJakub Ł. 6B
Jakub Ł. 6B
admin3.8K vistas
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych por Dagmara Lec
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnychżycie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
życie na polskich dworkach szlacheckich w czasach nowożytnych
Dagmara Lec15.3K vistas
Mariusz Wilczek SM2018 por Michal2018
Mariusz Wilczek SM2018Mariusz Wilczek SM2018
Mariusz Wilczek SM2018
Michal20189 vistas
Gabriela Smardzewska por sp20wek
Gabriela SmardzewskaGabriela Smardzewska
Gabriela Smardzewska
sp20wek165 vistas
Stolice Państw Bałtyckich por Kacper16
Stolice Państw BałtyckichStolice Państw Bałtyckich
Stolice Państw Bałtyckich
Kacper16373 vistas
Płock1 por sp2zabki
Płock1Płock1
Płock1
sp2zabki465 vistas
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf por Bozena13
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdfszlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
szlak_ulicy_piotrkowskiej.pdf
Bozena1315 vistas
Prezentacja CzęStochowa por super138
Prezentacja CzęStochowaPrezentacja CzęStochowa
Prezentacja CzęStochowa
super1384.2K vistas
POSUL - wyklad 27.01.2014 r. por Michalow
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
POSUL - wyklad 27.01.2014 r.
Michalow3.8K vistas

Más de Małopolski Instytut Kultury

Oficyna Raczków- przewodnik.pdf por
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfOficyna Raczków- przewodnik.pdf
Oficyna Raczków- przewodnik.pdfMałopolski Instytut Kultury
44 vistas2 diapositivas
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa) por
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)
KASA OSZCZĘDNOŚCI MIASTA KRAKOWA - „Oszczędność i dobrobyt” (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
511 vistas4 diapositivas
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik) por
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)Małopolski Instytut Kultury
2.6K vistas68 diapositivas
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka) por
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR PIJARÓW W KRAKOWIE (pocztówka)Małopolski Instytut Kultury
853 vistas2 diapositivas
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa) por
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)
PRACOWNIA LUTNICZA MARDUŁÓW W ZAKOPANEM - "Instrument z duszą" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
4K vistas6 diapositivas
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa) por
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)
ZAŁOŻENIE OO. PAULINÓW NA SKAŁCE W KRAKOWIE - "Bracia w bieli" (wystawa)Małopolski Instytut Kultury
7.5K vistas10 diapositivas

Más de Małopolski Instytut Kultury(20)

FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik) por Małopolski Instytut Kultury
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
FABRYKA LOKOMOTYW „FABLOK” W CHRZANOWIE - „Szlakiem Fabloku” (przewodnik)
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy... por Małopolski Instytut Kultury
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
DWÓR I.J. PADEREWSKIEGO W KĄŚNEJ DOLNEJ "Paderewski - geniusz i charyzma" (wy...
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa) por Małopolski Instytut Kultury
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)
KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W NIEDZICY "Kościół u stóp zamku" (wystawa)

ZAMEK W ZATORZE: "Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze" (wystawa)

  • 1. Dawni mieszkańcy zamku w Zatorze Wystawa powstała w ramach XVIII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego Wszystko płynie Opracowanie tekstów i koncepcji wystawy: Paulina Kasprzycka i Izabella Mier-Jędrzejowicz Opracowanie graficzne: Marcin Hernas Korekta: Marcin Hernas i Agnieszka Szewczyk dnidziedzictwa.pl Organizator: Patron: Partnerzy:Gospodarze: Zamek w Zatorze. Za: Album widoków historycznych Polski. Seria 6, Napoleon Orda, Warszawa 1880. BIBLIOTEKA JAGIELLOŃSKA
  • 2. Zator swą nazwę zawdzięcza położeniu w miejscu, gdzie spokojny bieg rzeki Skawy został zatamowany przez wzniesienie tworzące naturalny zator. Ziemia zatorska, jak podają źródła, swą historią sięgająca XIII wieku, początkowo wchodziła w skład Księstwa Oświęcimskiego. Po jego podziale w 1445 roku stała się odrębnym Księstwem Zatorskim, ze stolicą w Zatorze, a w drugiej połowie XVI wieku dołączyła do tworzącej się wówczas Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Śladem bogatej historii Zatora jest zamek, który w przeszłości stanowił administracyjno­‑polityczne centrum Księstwa Zatorskiego. Zbudowany dla pierwszego księcia zatorskiego Wacława, na przestrzeni wieków zmieniał swój wygląd i funkcje. Mapa Księstw Oświęcimskiego i Zatorskiego z 1659, Amsterdam. POLONA, domena publiczna
  • 3. Zamek w Zatorze przed przebudową. Za: Juljana Ursyna Niemcewicza podróże historyczne po ziemiach polskich od 1811 do 1828 roku, Petersburg 1859. POLONA, domena publiczna Jak podają źródła, budowla wzniesiona w XV wieku jako siedziba Wacława I została zbudowana z cegły i liczyła dwa piętra. Na pierwszym piętrze znajdowały się cztery duże i trzy małe komnaty oraz kilka dodatkowych po bokach zamku. Drugie piętro mieściło wielką komnatę reprezentacyjną i cztery mniejsze pomieszczenia. Parter przeznaczony był na pomieszczenia gospodarcze, w tym kuchnie. W drugiej połowie XVI wieku Zator, będący częścią królewszczyzny, był jednym ze starostw niegrodowych województwa krakowskiego. Zamek stał się siedzibą starosty niegrodowego i miejscem, gdzie odbywały się sądy ziemskie i sejmiki powiatowe. Istotny wpływ na wzrost pozycji Zatora miało uzyskanie od 1569 roku prawa magdeburskiego, co wpłynęło korzystnie na poziom życia jego mieszkańców. Rozwój miasta został zahamowany przez potop szwedzki. Zamek, przebudowany nieco wcześniej w stylu renesansowym, podupadł. Stan ten utrzymywał się aż do połowy XVIII wieku. Jego nowy właściciel – starosta Piotr Fryderyk Dunin – przyspieszył prace remontowe. Wówczas też dobudowano trzecie piętro. Wraz z pierwszym rozbiorem Polski w 1772 roku zatorski zamek utracił swą funkcję administracyjno­‑polityczną, stając się odtąd rezydencją kolejnych możnych rodzin, między innymi Poniatowskich, Tyszkiewiczów i Potockich.
  • 4. Anna z Tyszkiewiczów Potocka­‑Wąsowiczowa, litografia Floriana Lipińskiego według rysunku Johanna Nepomuka Endera, 1836. POLONA, Domena publiczna Aleksander Potocki – pierwszy mąż Anny z Tyszkiewiczów Potockiej­‑ -Wąsowiczowej według rysunku Kurowskiego, ok. 1835. MUZEUM PAŁACU KRÓLA JANA III W WILANOWIE Syn Anny i Aleksandra – ­Maurycy Potocki, 1861. POLONA, Domena publiczna Obecny wygląd zamku zawdzięczamy Annie z Tyszkiewiczów Potockiej­‑Wąsowiczowej (1779–1867). Zamożna i inteligentna Anetka – jak zdrabniano jej imię – w 1805 roku poślubiła Aleksandra Potockiego, syna hrabiego Stanisława Kostki Potockiego. Małżeństwo nie było jednak zbyt udane i zakończyło się rozwodem. Zatorski majątek Anna odziedziczyła po swej matce Konstancji Poniatowskiej – bratanicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zainspirowana działalnością Izabeli Czartoryskiej w Puławach zapragnęła zrealizować tu ideę rezydencji­‑muzeum. Po rozwodzie Anna wraz z synem Maurycym zamieszkała w zatorskim zamku i przystąpiła do jego przebudowy. Wkrótce powtórnie wyszła za mąż, tym razem za pułkownika Stanisława Dunin­- ‑Wąsowicza – adiutanta Napoleona I. W 1851 roku Wąsowiczowie wyjechali do Paryża, gdzie Anna spędziła ostanie lata swego życia. Rok po śmierci jej zwłoki sprowadzono do Zatora. Anna wraz z drugim mężem i synem Maurycym pochowana jest w krypcie kościoła św. św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze.
  • 5. Projekt bramy i ceglanego muru w stylu neogotyckim autorstwa Anny z Tyszkiewiczów Potockiej­ ‑Wąsowiczowej, 1821. POLONA, Domena publiczna Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka z synem Adamem. Zbiory Fundacji Zamek w ZatorzeRzut elewacji frontowej zamku w Zatorze. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Włoski architekt Franciszek Maria Lanci (1799–1875) przebudował zatorski zamek, zamieniając go w neogotycką rezydencję. Wnętrza nowego domu Anna wypełniła kolekcją dzieł sztuki i pamiątek narodowych, które dodały splendoru zatorskim włościom. Zatorski majątek należał do potomków Anny do momentu sprzedaży w 1909 roku przez wdowę po Auguście Adamie Potockim – synu Maurycego. Za czasów Augusta Potockiego, który często przebywał w Jabłonnej, zatorskie założenie podupadło. Nową właścicielką zatorskiego majątku została Krystyna z Tyszkiewiczów Potocka. Anna z Tyszkiewiczów Potocka­ ‑Wąsowiczowa od najwcześniejszych lat przejawiała talent plastyczny. Pobierała lekcje rysunku u francuskiego malarza Ignace’a Louisa Duviviera i u Zygmunta Vogla. Interesowała się przede wszystkim architekturą ogrodową, czemu wyraz dała w projektowaniu i urządzeniu ogrodów między innymi w Natolinie, Mokotowie i Zatorze. Tak o zatorskim założeniu ogrodowym pisano w 1852 roku w krakowskim „Czasie”: „Najwspanialszym ze wszystkiego jest taras; wyłożony kamiennymi płyty, otoczony balustradą kamienną, na której stoją ogromne wazony, posągi marmurowe, a drzewa pomarańczowe, liść winny i wijąca się po ścianach i kolumnach aristolochia przypominają tarasy owych południowych willi z niemniej wspaniałym krajobrazem, jaki się i tu odsłania. Z tej bowiem strony, gdzie taras, góra zamkowa nagło urywa się – i widzisz na wiele sążni pod sobą rozciągający się ogród, z zielonymi trawnikami, bukietami drzew, a dalej szerokie wody wezbranej Skawy, która niedaleko z matką rzek – Wisłą się łączy”. Fragment mapy katastralnej Zatora w drugiej połowie XIX wieku. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
  • 6. Wnętrza zatorskiego zamku w okresie I wojny światowej, 1916. Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie
  • 7. Maria Potocka z synem Andrzejem i córką Marią Teresą w Zatorze, ok. 1925. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Zamek od strony ogrodu, 1930. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Wnętrze kotłowni, 1901. fot. N. Krieger. Z archiwum MHK Adam Potocki za kierownicą  samochodu Austro- -Daimler podczas międzynarodowego rajdu Automobilklubu Polski na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, 1929. zbiory narodowego archiwum cyfrowego W dwudziestoleciu międzywojennym właścicielem zatorskiego majątku był Adam Potocki (1896–1966) – syn Krystyny i Andrzeja Potockich. Rodzina Adama – żona Maria z Dembińskich oraz dwójka dzieci Andrzej i Maria Teresa – zamieszkali na zamku. Potoccy przystąpili do remontu swego nowego domu, modernizacji zatorskiego gospodarstwa i pracy społecznej na rzecz mieszkańców Zatora. W zamku toczyło się wówczas bujne życie towarzyskie – organizowano bale, polowania, a nawet rajdy samochodowe. Wybuch II wojny światowej diametralnie zmienił sytuację rodziny Potockich. Adam – oficer wojny polsko-bolszewickiej – we wrześniu 1939 roku stawił się do służby wojskowej. Został odesłany do rezerwy. Rodzina zabezpieczyła najcenniejsze dzieła sztuki, oddając je w depozyt. Po klęsce kampanii wrześniowej Adam i Maria wraz z córką wyjechali do Francji, Maria Potocka i Jadwiga Dembińska zlewają nalewki na tarasie zamku w Zatorze, 1929. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze gdzie Maria przez cały okres wojny prowadziła pensjonat dla samotnych matek z dziećmi. Jej córka Maria Teresa skończyła studia pielęgniarskie i opiekowała się chorymi w szpitalach wojskowych. Adam trafił do niemieckiego obozu jenieckiego, w którym przebywał do końca wojny. Po II wojnie światowej perspektywa powrotu rodziny Potockich do kraju oddaliła się. Nowe władze ludowe zakazały im przebywania w promieniu 50 kilometrów od ich przedwojennego majątku. Adam i Maria wraz z Marią Teresą przenieśli się do Anglii. Andrzej Potocki mieszkał nadal w Polsce, głównie w Krakowie. Podczas okupacji niemieckiej w zatorskim zamku urządzono punkt przesiedleńczy dla Niemców. Tuż po zakończeniu wojny zamek został okradziony – wyniesiono wyposażenie należące do Potockich oraz przedmioty pozostawione przez wojska niemieckie. 
  • 8. Kąpiel w Skawie, 1933. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Pamiątkowe zdjęcie z kursu kroju i szycia w Zatorze. Maria Potocka w środkowym rzędzie obok ks. dziekana Walkosza, 1935. Zbiory rodziny Czuba Na nartach w kuligu po zamarzniętym stawie w okolicy Zatora – Maria Potocka i jej dzieci Andrzej i Maria Teresa, 1931. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze
  • 9. Odłów ryb w gospodarstwie rybnym hrabiego Potockiego w Zatorze. zbiory narodowego archiwum cyfrowego Odłów ryb w jednym z zatorskich stawów, 1929. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Początki rybactwa na ziemiach polskich sięgają zamierzchłych czasów. Pierwsze stawy rybne, czyli rybniki powstawały głównie w dorzeczach górnej Wisły, Soły i Skawy. W jakich okolicznościach i za czyją przyczyną udomowiony karp zagościł w Polsce – trudno jednoznacznie stwierdzić. Najbliższa prawdzie wydaje się jednak hipoteza pośrednictwa zakonników – jako pierwsi chowem ryb zajmowali się bowiem cystersi sprowadzeni do Polski w połowie XII wieku. Zalążki rybactwa na terenie ziemi zatorskiej datuje się już na XIV wiek. Od tego momentu jak grzyby po deszczu wyrastały kolejne stawy. Odławiane z nich ryby – szczupaki, sumy, sandacze i karpie – trafiały między innymi na dwór królewski, a gospodarka rybna stanowiła ważne źródło dochodów miasta. Na przestrzeni kolejnych stuleci gospodarkę rybną kształtowały głównie procesy historyczne oraz kolejni właściciele i zarządcy zatorskich stawów. W latach siedemdziesiątych XIX wieku gospodarstwo w Spytkowicach w dzierżawę wziął M. Naimski. Przeprowadzono wówczas rozbudowę całego kompleksu stawów i magazynów rybnych. Do działań modernizacyjnych powrócono po I wojnie światowej. Rodzina Potockich inwestowała w zatorskie stawy i dbała o rozwój rybackiej gospodarki. Pojawiły się nowe innowacyjne pomysły, między innymi sztuczne łowiska, transport ziemi kolejką polową i szuflą amerykańską, koszenie roślinności na stawach kosą Resinga. Zatorski majątek, którego administratorem był w owym czasie inż. Załuski, stał się największym producentem ryb w Małopolsce.
  • 10. Po II wojnie światowej zatorski majątek (włącznie z zamkiem) został uwłaszczony. Władze ludowe szukały pomysłu na jego nowe zagospodarowanie. W kwietniu 1946 roku Majątek Państwowy Zator został przejęty przez Uniwersytet Jagielloński. W roku 1950 nowym gospodarzem został Instytut Zootechniki PAN w Krakowie. Zabytkowe wnętrza mieściły zbożowe magazyny, izbę porodową, mieszkania, biura i laboratoria instytutu… Wszystko to wpłynęło na znaczne pogorszenie stanu obiektu. W latach sześćdziesiątych XX wieku Zbigniew Rychlicki – ówczes­ ny dyrektor Instytutu Rybackiego, należącego do Instytutu Zoo­ techniki PAN – przeprowadził gruntowny remont zamku. Pracami konserwatorskimi kierował prof. Józef Dudkiewicz z krakowskiej ASP. Wnętrza zamku dostosowano do potrzeb laboratoriów i pracowni naukowych, w których doskonalono linię karpia zatorskiego. Lata osiemdziesiąte przyniosły kolejną zmianę – nowym zarządcą zamku został Rybacki Zakład Doświadczalny IRŚ w Olsztynie. W zamku nadal funkcjonowały laboratoria, a także biura i archiwum RZD. W 2015 roku zamek powrócił do spadkobierców rodziny Adama Potockiego, którzy zamierzają tchnąć w niego nowe życie… By ponownie służył mieszkańcom ziemi zatorskiej. Biblioteka Instytutu Zootechniki PAN w tzw. sali paprociowej na zamku w Zatorze, lata siedemdziesiąte XX wieku. Za: K. Stępińska, Pałace i zamki w Polsce. Dawniej i dziś. Warszawa 1977 Zamek w okresie powojennym – przed remontem. Zbiory Fundacji Zamek w Zatorze Podczas wyprowadzki Rybackiego Zakładu Doświadczalnego w 2005 roku. Zbiory Fundacji Zamek w zatorze