A literatura do exilio

2.469 visualizaciones

Publicado el

GALICIA NA GUERRA CIVIL E NA DITADURA. A LITERATURA DO EXILIO (1936-1975)

Publicado en: Educación
  • Sé el primero en comentar

  • Sé el primero en recomendar esto

A literatura do exilio

  1. 1. GALICIA NA GUERRA CIVILGALICIA NA GUERRA CIVIL E NA DITADURA. AE NA DITADURA. A LITERATURA DO EXILIOLITERATURA DO EXILIO (1936-1975)(1936-1975)
  2. 2. GUERRA CIVILGUERRA CIVIL 1936-19391936-1939
  3. 3. • Tras o inicio da guerra civil española en 1936,Tras o inicio da guerra civil española en 1936, milleiros de persoas vense obrigadas a exiliar caramilleiros de persoas vense obrigadas a exiliar cara outros puntos da xeografía mundial.outros puntos da xeografía mundial.
  4. 4. Primeira etapa: 1936-1939Primeira etapa: 1936-1939 • Nesta primeiraNesta primeira etapa os exiliadosetapa os exiliados fuxían cara afuxían cara a outros paísesoutros países europeos comoeuropeos como Francia, AlemañaFrancia, Alemaña ou Portugal.ou Portugal.
  5. 5. Segunda etapa: 1940-1945Segunda etapa: 1940-1945 – Nunha segunda etapaNunha segunda etapa tras o estalido datras o estalido da Segunda Guerra Mundial,Segunda Guerra Mundial, os exiliados buscabanos exiliados buscaban outros lugares europeosoutros lugares europeos como poden ser Grancomo poden ser Gran Bretaña ou Rusia.Bretaña ou Rusia.
  6. 6. Segunda etapa 1940-1945Segunda etapa 1940-1945 • Entre estes anosEntre estes anos tamén abondan astamén abondan as viaxes cara a América.viaxes cara a América. Por todo o continentePor todo o continente americano podiamosamericano podiamos encontrar refuxiadosencontrar refuxiados españois e galegos enespañois e galegos en lugares como Boslugares como Bos Aires, Chile,Aires, Chile, Venezuela, Cuba…Venezuela, Cuba…
  7. 7. • Nacionalismo galego: aniquilado ( fusilamentos -Alexandre Bóveda;Nacionalismo galego: aniquilado ( fusilamentos -Alexandre Bóveda; asasinados en cunetas -Anxel Casal; exilio -Castelao; fuxidos -asasinados en cunetas -Anxel Casal; exilio -Castelao; fuxidos - Alonso Ríos; cárcere -Carballo Calero; silenciados -OteroAlonso Ríos; cárcere -Carballo Calero; silenciados -Otero Pedrayo…). Outros escritores apoiaron o réxime (Cunqueiro,Pedrayo…). Outros escritores apoiaron o réxime (Cunqueiro, Risco…)Risco…) • Desaparición de empresas culturais.Desaparición de empresas culturais.
  8. 8. Guerra civil (1936-1939)Guerra civil (1936-1939) • Despois da guerraDespois da guerra civil, á cultura galegacivil, á cultura galega quedábanlle dousquedábanlle dous camiños: ficar encamiños: ficar en Galicia (silencio,Galicia (silencio, morte, cárcere) oumorte, cárcere) ou “viaxar en barco” cara“viaxar en barco” cara ao exilio.ao exilio.
  9. 9. EXILIO INTERIOREXILIO INTERIOR
  10. 10. Actividade cultural e políticaActividade cultural e política no exiliono exilio • Toda a actividadeToda a actividade levada a cabo atalevada a cabo ata ese momento enese momento en Galicia se trasladouGalicia se trasladou aos Centros Galegosaos Centros Galegos de América (Bosde América (Bos Aires, Habana,Aires, Habana, México…)México…)
  11. 11. Labor feito no exilioLabor feito no exilio • Creación de editoriais (Citania, Botella alCreación de editoriais (Citania, Botella al Mar…)Mar…) • Emisións de radio.Emisións de radio. • Representacións teatrais.Representacións teatrais. • Xornais e revistas (Vieiros, GaliciaXornais e revistas (Vieiros, Galicia Emigrante…).Emigrante…). • Asociacións para difundir a cultura galega.Asociacións para difundir a cultura galega.
  12. 12. LABOR FEITO NOLABOR FEITO NO EXILIOEXILIO
  13. 13. Características daCaracterísticas da literatura galega no exilioliteratura galega no exilio
  14. 14. POESÍPOESÍ AA
  15. 15. LUIS SEOANELUIS SEOANE
  16. 16. Luís SEOANE (1910)Luís SEOANE (1910) • Segundo o historiador CarlosSegundo o historiador Carlos Fernández Santander, SeoaneFernández Santander, Seoane podería ser o autor que, baixo opodería ser o autor que, baixo o pseudónimo de Hernán Quijano,pseudónimo de Hernán Quijano, escribiu ”escribiu ”Galicia Mártir” –Galicia Mártir” – Episodios del terror blanco en lasEpisodios del terror blanco en las provincias gallegasprovincias gallegas. Este libro,. Este libro, publicado en París e Arxentinapublicado en París e Arxentina en 1938, narra a sublevaciónen 1938, narra a sublevación militar e a feroz represión nasmilitar e a feroz represión nas provincias de Pontevedra e Aprovincias de Pontevedra e A Coruña entre agosto e decembroCoruña entre agosto e decembro de 1936.de 1936.
  17. 17. LUÍS SEOANE:LUÍS SEOANE: TEATROTEATRO • A soldadeiraA soldadeira • Minia, a soldadeira, serve deMinia, a soldadeira, serve de enlace entre o pasado e oenlace entre o pasado e o presente.presente. • Guía aos labregos do 36 poloGuía aos labregos do 36 polo mundo medieval, mentresmundo medieval, mentres realiza o seu traballo derealiza o seu traballo de mensaxeira entre os gemiosmensaxeira entre os gemios artesanais de Compostela e asartesanais de Compostela e as forzas labregas de Roi Xordo.forzas labregas de Roi Xordo. • Escolle o mundo medieval porEscolle o mundo medieval por estar normalizado lingüística eestar normalizado lingüística e culturalemente.culturalemente.
  18. 18. A mediados dos anos noventa, a partir dos fondos conservados pola viúva de Seoane, Maruxa, creouse a Fundación Luís Seoane na Coruña, que desde entonces realiza e promove mostras sobre a súa obra e a súa época.
  19. 19. [Noivos en xogo] 1939 Gravado en linóleo sobre papel 26 x 19 cm. Colección Fundación Luís Seoane, A Coruña                                   
  20. 20. LORENZO VARELALORENZO VARELA • Catro poemas paraCatro poemas para catro gravadoscatro gravados • LonxeLonxe • SaudadeSaudade • Guerra civilGuerra civil • Louvanza de figurasLouvanza de figuras míticas de Galiciamíticas de Galicia (bispo Adaúlfo, Roi(bispo Adaúlfo, Roi Xordo…)Xordo…)
  21. 21. EMILIO PITAEMILIO PITA • JacobuslandJacobusland • Cantigas de nenosCantigas de nenos • Mesmos temas queMesmos temas que os dous autoresos dous autores anteriores.anteriores.
  22. 22. NARRATIVANARRATIVA • Ramón deRamón de Valenzuela,Valenzuela, NonNon agardei por ninguénagardei por ninguén.. • Sivio Santiago,Sivio Santiago, OO silencio redimidosilencio redimido • Antón Alonso Ríos,Antón Alonso Ríos, OO señor Afranio ouseñor Afranio ou como me rispei dascomo me rispei das gadoupas da mortegadoupas da morte,, ““Memorias dunMemorias dun fuxidofuxido””
  23. 23. Ramón deRamón de ValenzuelaValenzuela (1914-80)(1914-80)
  24. 24. ““Non agardei por ninguén”Non agardei por ninguén”19519577 • Escrita dende una perspectivaEscrita dende una perspectiva republicana en Galiza, na que serepublicana en Galiza, na que se pode observar a recensiónpode observar a recensión autobiográfica do autor,autobiográfica do autor, aparecendo na novela coaparecendo na novela co pseudónimo de D. Gonzalopseudónimo de D. Gonzalo Ozores de Ulloa. Nesta novela,Ozores de Ulloa. Nesta novela, Ramón recrea Galiza noRamón recrea Galiza no levantamento militar do 1936,levantamento militar do 1936, onde o protagonista foxe daonde o protagonista foxe da represión con compañeiros dorepresión con compañeiros do ideal pasándose ao bandoideal pasándose ao bando republicanorepublicano..
  25. 25. ““As bágoas do demoAs bágoas do demo” 1964” 1964 • Esta obra mostra ao espectadorEsta obra mostra ao espectador emigrante galego unha Galiza tanxible eemigrante galego unha Galiza tanxible e recoñecible visualizada nas terras dorecoñecible visualizada nas terras do TrasDeza. O mundo rural, coa súaTrasDeza. O mundo rural, coa súa propia dinámica, pouco esperanzadorapropia dinámica, pouco esperanzadora para cambios sociais, impón a súapara cambios sociais, impón a súa propia lei. “As bagoas do demo” é unhapropia lei. “As bagoas do demo” é unha peza significativa do teatro dapeza significativa do teatro da emigración. Aporta una visión do mundoemigración. Aporta una visión do mundo rural, coas contradicións enrural, coas contradicións en confrontación coas aspiracións do propioconfrontación coas aspiracións do propio autor, cun punto de vista existencial eautor, cun punto de vista existencial e cultural, construído dende a loita e acultural, construído dende a loita e a emigración.emigración.
  26. 26. ““O NARANXOO NARANXO” 1974” 1974 Neste libro, ValenzuelaNeste libro, Valenzuela xoga coas perspectivasxoga coas perspectivas dun tolo e dun cordo,dun tolo e dun cordo, contrapoñéndoas, nacontrapoñéndoas, na procura dunha reflexiónprocura dunha reflexión filosófica, mesturada defilosófica, mesturada de afecto e humanidade.afecto e humanidade.
  27. 27. ““Historia do galeguismo político”Historia do galeguismo político” 19761976 • Onde desatou unha forteOnde desatou unha forte polémica: fai apolémica: fai a consideración histórica deconsideración histórica de que foron os galegos e nonque foron os galegos e non os estranxeiros quenos estranxeiros quen liquidaron a cultura e aliquidaron a cultura e a personalidade galega.personalidade galega.
  28. 28. ““Era tempo de apandarEra tempo de apandar” 1980” 1980 • Segunda e última novelaSegunda e última novela do noso autor quedo noso autor que complementa os aspectoscomplementa os aspectos máis novelescos da súamáis novelescos da súa biografía. Ambas novelasbiografía. Ambas novelas son narradas nunson narradas nun escenario Trasdezano,escenario Trasdezano, así como case todos osasí como case todos os protagonistas son daprotagonistas son da contorna da Bandeira.contorna da Bandeira.
  29. 29. Antón Alonso RíosAntón Alonso Ríos • Antón Hipólito Alonso Ríos, nado en Camporrapado, Cortegada, Silleda, o 15 de agosto de 1887 e finado en 1980, foi un mestre, escritor, líder agrarista e político galego que presidiu o Consello de Galicia tras a morte de Castelao. Morre na Arxentina en 1980.
  30. 30. Antón Alonso RíosAntón Alonso Ríos • É unha das persoas máis importantes de Galicia xa que conseguiu sobrevivir nos montes de Galicia mentres que os seus amigos e compañeiros foron capturados, torturados e asasinados. Durante este tempo fíxose chamar “Siñor Afranio” e traballou como mendigo, criado e traballador nas colleitas.
  31. 31. ENSAIOENSAIO • Sempre en GalizaSempre en Galiza • Reflexión sobre a políticaReflexión sobre a política da época.da época. • Trazos que definen aTrazos que definen a Galicia como unha naciónGalicia como unha nación • Historia de GaliciaHistoria de Galicia • Políticas prácticas paraPolíticas prácticas para acabar coas inxustizasacabar coas inxustizas históricas do noso paíshistóricas do noso país • Luís Seoane: artigos eLuís Seoane: artigos e estudos sobre a arteestudos sobre a arte galega.galega.
  32. 32. TEATRO NA DIÁSPORATEATRO NA DIÁSPORA • Teatro popularTeatro popular • Apela ao corazón e oApela ao corazón e o sentimento.sentimento. • Pezas rurais,Pezas rurais, costumistas e concostumistas e con presenza do humor.presenza do humor. • Elementos de críticaElementos de crítica social.social. • Varela BuxánVarela Buxán • Teatro cultoTeatro culto • Apela á razónApela á razón • Incorporación deIncorporación de elementos dramáticoselementos dramáticos propios das correntespropios das correntes máis modernas emáis modernas e vangardistasvangardistas • Castelao, Blanco-Castelao, Blanco- Amor, Seoane.Amor, Seoane.
  33. 33. Os vellos non deben de namorarseOs vellos non deben de namorarse • Simetría estruturalSimetría estrutural • Tradición e combinaciónTradición e combinación • Amor e morteAmor e morte • Falsidade nas relacións, poder do diñeiro, obxectualización daFalsidade nas relacións, poder do diñeiro, obxectualización da mullermuller • Teatro da arte (espectáculo integral)Teatro da arte (espectáculo integral)
  34. 34. Epílogo deEpílogo de Os vellos non debenOs vellos non deben dede namorarsenamorarse
  35. 35. VARELA BUXÁNVARELA BUXÁN • Taberna sin donoTaberna sin dono • A xustiza dunA xustiza dun muiñeiromuiñeiro • Pezas onde sePezas onde se recrean costumesrecrean costumes rurais e mariñeiros.rurais e mariñeiros.
  36. 36. EDUARDO BLANCOEDUARDO BLANCO AMORAMOR
  37. 37. TEATROTEATRO • Teatro PopularTeatro Popular GalegoGalego • Farsas para títeresFarsas para títeres • Elementos satíricos eElementos satíricos e fantásticos.fantásticos. • InfluenciasInfluencias (esperpento valle-(esperpento valle- inclaniano e teatro doinclaniano e teatro do absurdo europeo).absurdo europeo).
  38. 38. NARRATIVANARRATIVA
  39. 39. CreaciónCreación O exilioO exilio
  40. 40. Manuel COLMEIROManuel COLMEIRO •  Manuel Colmeiro GuimarásManuel Colmeiro Guimarás .. Nace en Chapa, Silleda  Nace en Chapa, Silleda  (Pontevedra), o 7 de agosto (Pontevedra), o 7 de agosto  de 1901. Fillo de Balbino e de 1901. Fillo de Balbino e  María Guimarás. Os seus María Guimarás. Os seus  primeiros anos vive entre primeiros anos vive entre  Chapa e Santa Fiz de Chapa e Santa Fiz de  Margaride. Margaride.  • Con 16 anos adquire Con 16 anos adquire  experiencia na Academia de experiencia na Academia de  Belas Artes da capital Belas Artes da capital  arxentina. Funda cun grupo arxentina. Funda cun grupo  de amigos un núcleo artístico de amigos un núcleo artístico  de aprendizaxe autodidacta.de aprendizaxe autodidacta. http://www.manuelcolmeiro.com/
  41. 41. ““Despedida” (1938)Despedida” (1938) ““Mineiros” (1929)Mineiros” (1929)
  42. 42. MARUJA MALLOMARUJA MALLO • Nada en Viveiro en 1902, a profesión do seu pai -funcionario de aduanas-Nada en Viveiro en 1902, a profesión do seu pai -funcionario de aduanas- levouna a residir en distintas provincias españolas até a definitivalevouna a residir en distintas provincias españolas até a definitiva instalación da familia en Madrid en 1922.instalación da familia en Madrid en 1922. • Anos máis tarde ingresa na Academia de Belas Artes e empeza aAnos máis tarde ingresa na Academia de Belas Artes e empeza a relacionarse coa nova xuventude de poetas e artistas que irrompen narelacionarse coa nova xuventude de poetas e artistas que irrompen na escena española, algúns deles conformarían a Xeración do 27. Coñece aescena española, algúns deles conformarían a Xeración do 27. Coñece a Salvador Dalí e á poeta Concha Méndez, que a introducen no círculo daSalvador Dalí e á poeta Concha Méndez, que a introducen no círculo da Residencia de Estudiantes, onde estreita lazos de amizade e camaradaríaResidencia de Estudiantes, onde estreita lazos de amizade e camaradaría con Lorca, Buñuel e en especial con Rafael Alberti, con que mantén unhacon Lorca, Buñuel e en especial con Rafael Alberti, con que mantén unha relación amorosa importante e longo tempo silenciada tanto na súarelación amorosa importante e longo tempo silenciada tanto na súa biografía como na do poeta.biografía como na do poeta. • Concha Méndez e Maruja pasearon por Madrid como mulleres modernasConcha Méndez e Maruja pasearon por Madrid como mulleres modernas e emancipadas, manexando bicicletas, facendo deporte, asistindo aose emancipadas, manexando bicicletas, facendo deporte, asistindo aos cafés, a eventos literarios ou a verbenas populares.cafés, a eventos literarios ou a verbenas populares. • Nestes anos, Maruja crea a súa propia linguaxe artística, atenta aos ecosNestes anos, Maruja crea a súa propia linguaxe artística, atenta aos ecos das distintas vangardas que empezan a chegar a España -futurismo,das distintas vangardas que empezan a chegar a España -futurismo, surrealismo, cine- e cos ollos abertos á arte popular. Mestura todo coa súasurrealismo, cine- e cos ollos abertos á arte popular. Mestura todo coa súa particular interpretación.particular interpretación.
  43. 43. A súa obra é cada vez máis valoradaA súa obra é cada vez máis valorada especialmente pola crítica españolaespecialmente pola crítica española máis nova, que ve nela a encarnaciónmáis nova, que ve nela a encarnación dunha vangarda oculta polodunha vangarda oculta polo franquismo.franquismo. Tras a morte de Franco chégalle oTras a morte de Franco chégalle o recoñecemento total; a súarecoñecemento total; a súa culminación podería establecerse naculminación podería establecerse na Medalla de Ouro de Belas Artes, noMedalla de Ouro de Belas Artes, no 1982, e na exposición antolóxica que1982, e na exposición antolóxica que en 1993 lle dedica, entre unha forteen 1993 lle dedica, entre unha forte polémica polo inadecuado dopolémica polo inadecuado do momento, o Centro Galego de Artemomento, o Centro Galego de Arte Contemporánea.Contemporánea. Para entón Maruja está xa moiPara entón Maruja está xa moi enferma. Encamada, morre o 6 deenferma. Encamada, morre o 6 de febreiro de 1995 na residencia defebreiro de 1995 na residencia de anciánsanciáns Menéndez Pidal de MadridMenéndez Pidal de Madrid
  44. 44. Ángel BOTELLOÁngel BOTELLO • Pintor galego, nado en Cangas doPintor galego, nado en Cangas do Morrazo, Pontevedra, en 1913. NonMorrazo, Pontevedra, en 1913. Non acabara os estudos de bacharelatoacabara os estudos de bacharelato cando pasou a Burdeus, Francia, ondecando pasou a Burdeus, Francia, onde durante cinco anos estudou pintura. Dedurante cinco anos estudou pintura. De regreso a España sorpréndeo a guerraregreso a España sorpréndeo a guerra civil e emigra coa súa nai e as irmás ácivil e emigra coa súa nai e as irmás á República Dominicana. Botello BarrosRepública Dominicana. Botello Barros estivo pouco tempo residindo en Santoestivo pouco tempo residindo en Santo Domingo, de aí foi a Haití. DespoisDomingo, de aí foi a Haití. Despois dunha exposición en 1944, casa cunhadunha exposición en 1944, casa cunha haitiana, permanecendo naquel paíshaitiana, permanecendo naquel país durante doce anos. Tras unha brevedurante doce anos. Tras unha breve temporada en Nova York trasládase atemporada en Nova York trasládase a Puerto Rico, instalando unha galería dePuerto Rico, instalando unha galería de arte que leva o seu nome.arte que leva o seu nome.
  45. 45. Arturo SOUTOArturo SOUTO • Nado no ano 1902. Foi fillo do maxistrado eNado no ano 1902. Foi fillo do maxistrado e pintor Alfredo Souto Cuero que foi o seupintor Alfredo Souto Cuero que foi o seu primeiro mestre; e de Pilar Feijoo Freire. Osprimeiro mestre; e de Pilar Feijoo Freire. Os diferentes destinos do seu pai levárono adiferentes destinos do seu pai levárono a vivir en Oviedo, Zaragoza, Lugo e A Coruña,vivir en Oviedo, Zaragoza, Lugo e A Coruña, ata establecerse en Sevilla, onde estudouata establecerse en Sevilla, onde estudou (entre 1916 e 1920) na Escola Industrial de(entre 1916 e 1920) na Escola Industrial de Artes e Oficios e de Belas Artes.Artes e Oficios e de Belas Artes. • O seu pai inclinouno cara unha carreiraO seu pai inclinouno cara unha carreira máis positiva, e cursa estudos demáis positiva, e cursa estudos de aparellador. Todos os anos pasan o veránaparellador. Todos os anos pasan o verán en Galiza, e os ambientes rurais e mariñosen Galiza, e os ambientes rurais e mariños influirán decisivamente na inicial visióninfluirán decisivamente na inicial visión plástica de Arturo.plástica de Arturo. • O artista busca ambientes pechados para asO artista busca ambientes pechados para as súas acuarelas, como os cafés cantantes esúas acuarelas, como os cafés cantantes e incluso as casas de lenocinio, apaixonadoincluso as casas de lenocinio, apaixonado pola figura feminina e en concreto polospola figura feminina e en concreto polos corpos espidos.corpos espidos.
  46. 46. Eugenio GRANELLEugenio GRANELL • Eugenio Granell nace naEugenio Granell nace na Coruña en 1912. Vive aCoruña en 1912. Vive a maior parte da súamaior parte da súa infancia en Santiago deinfancia en Santiago de Compostela, cidade queCompostela, cidade que marcará gran parte da súamarcará gran parte da súa obra artística.obra artística. • Desde pequeno mostraDesde pequeno mostra unha gran predisposiciónunha gran predisposición na arte, en concreto ána arte, en concreto á música, e en 1928música, e en 1928 trasládase a Madrid paratrasládase a Madrid para cursar estudos de violíncursar estudos de violín na Escola Superior dena Escola Superior de Música. Música. 
  47. 47. ISAAC DÍAZ PARDOISAAC DÍAZ PARDO • Isaac Díaz PardoIsaac Díaz Pardo   (Santiago de(Santiago de Compostela,Compostela, 22 de agosto22 de agosto de 1920 -de 1920 - A Coruña, 5 de enero de 2012) FoiA Coruña, 5 de enero de 2012) Foi un intelectual galeguista, pintor,un intelectual galeguista, pintor, • ceramista, deseñador, editorceramista, deseñador, editor e empresario.e empresario. • Fillo do pintor e escenógrafo CamiloFillo do pintor e escenógrafo Camilo Díaz Baliño, na súa casa tiñan lugarDíaz Baliño, na súa casa tiñan lugar reunións diversas relacionadasreunións diversas relacionadas coascoas Irmandades da FalaIrmandades da Fala, das que, das que Díaz Baliño era membro activo eDíaz Baliño era membro activo e nas que participan personalidadesnas que participan personalidades como Castelao, Vicentecomo Castelao, Vicente Risco, Otero Pedrayo, RamónRisco, Otero Pedrayo, Ramón Cabanillas, Antón VillarCabanillas, Antón Villar Ponte, Eduardo Blanco AmorPonte, Eduardo Blanco Amor ou Asorey.ou Asorey.
  48. 48. JoséJosé SUÁREZSUÁREZ
  49. 49. CarlosCarlos VELOVELO

×