BetaG 4. mailaBetaG 4. maila
4º curso. ByG4º curso. ByG
tema 1. ikasgaiatema 1. ikasgaia
Izaki bizidun guztiakIzaki bizidun guztiak
zelula-unitatez eginak baigaude.zelula-unitatez eginak baigaude.
Todos los seres vivosTodos los seres vivos
estamos hechos de célulasestamos hechos de células.
Baina zelula guztiak ez dira berdinak.Baina zelula guztiak ez dira berdinak.
Pero no todas las células son iguales.Pero no todas las células son iguales.
Adibidez: bi zelula mota
Tuberkulosiaren eragileaTuberkulosiaren eragilea
den Koch baziloa eta harkden Koch baziloa eta hark
kutsatzen dituen gurekutsatzen dituen gure
birikietako Zelulak.birikietako Zelulak.
El bacilo de Koch, causante de la tuberculósis,El bacilo de Koch, causante de la tuberculósis,
y las células de los pulmones que aquel infecy las células de los pulmones que aquel infectata
Oso bestelakoak diraOso bestelakoak dira
Son muy diferentesSon muy diferentes
Desberdintasun horiei eskerDesberdintasun horiei esker
sendagaiak baziloak ezaba ditzakesendagaiak baziloak ezaba ditzake
gure zelulei kalterik egin gabe.gure zelulei kalterik egin gabe.
Estas diferencias son las que explicanEstas diferencias son las que explican
por qué un fármaco elimina los bacilospor qué un fármaco elimina los bacilos
sin dañar las célulassin dañar las células..
DakigunaDakiguna
-izaki bizidun guztiak zelulazizaki bizidun guztiak zelulaz
osatuta daudeosatuta daude
-todos los seres vivos estántodos los seres vivos están
constituidos por céluasconstituidos por céluas
1665. urtean1665. urtean
Robert HookeRobert Hooke
1665. urtean1665. urtean
Robert HookeRobert Hooke
Zuhaitz batetik hartutako artelazkiarenZuhaitz batetik hartutako artelazkiaren
xafla mehe bat behatu zuen.xafla mehe bat behatu zuen.
Observó una delgada lámina de corcho.Observó una delgada lámina de corcho.
Ikusitakoa erleen abaraskaren antzekoIkusitakoa erleen abaraskaren antzeko
egitura gisa zeukan.egitura gisa zeukan.
Estructura similar a un panal de abejasEstructura similar a un panal de abejas
ZELULAZELULA (gelaxka)(gelaxka)
deitu zien konpartimentu txiki bakoitzari.deitu zien konpartimentu txiki bakoitzari.
LlamóLlamó CÉLULACÉLULA (celdilla)(celdilla)
a cada uno de los compartimentosa cada uno de los compartimentos
que vio.que vio.
1838. Urtean1838. Urtean
M.SchleidenM.Schleiden
Edozein landare-zati mikroskopioanEdozein landare-zati mikroskopioan
behatutakoan Hooke aurkitutako zelulakbehatutakoan Hooke aurkitutako zelulak
ikus zitezkeela konturatu zenikus zitezkeela konturatu zen
En cualquier fragmento de plantaEn cualquier fragmento de planta
observando se podían reconocer lasobservando se podían reconocer las
células descubiertas por Hookecélulas descubiertas por Hooke
1839an1839an
T.SchwanT.Schwan
Animaliak ere zelulaz osatutaAnimaliak ere zelulaz osatuta
zeudela ohartu zenzeudela ohartu zen
También los animales estabanTambién los animales estaban
formados por célulasformados por células
Teoria zelularraTeoria zelularra
Zelula da beren kasa (kabuz)Zelula da beren kasa (kabuz)
bizi daitezkeenbizi daitezkeen
organismo zelulanitzaorganismo zelulanitza
ororen oinarrizko egitura-unitateaororen oinarrizko egitura-unitatea
La célula es la unidad estructural básicaLa célula es la unidad estructural básica
de todos losorganismos pluricelularesde todos losorganismos pluricelulares
capaz de existir por si mismacapaz de existir por si misma
1860ko hamarkadan frogatu zen
Ezinezkoa dela bizitza
bere kasa agertzea.
Zelula oro
aurreko beste zelula batetik badator
Toda célula procede
de otra célula anterior
Teoria zelularraTeoria zelularra
-Zelula izaki bizidun egiruta-unitatea da.Zelula izaki bizidun egiruta-unitatea da.
La célula es la unidad estructural.La célula es la unidad estructural.
-Zelula izaki bizidun funtzio-unitatea daZelula izaki bizidun funtzio-unitatea da
La célula es la unidad funcional.La célula es la unidad funcional.
-Zelula da izaki bizidun ugalketa-unitatea daZelula da izaki bizidun ugalketa-unitatea da
La célula es la unidad reproductora.La célula es la unidad reproductora.
Gaur egun badakigu
Hoy sabemos
- Nolakoa den zelula baten
barruko estruktura
Cómo es la estructura
interna de una célula
- Zelula nola funzionatzen da
Cómo funciona una célula
Bizitzaren antolaketa hierarkokia
Organización jerárquica de la vida
Molekula
Zelula
Ehuna / Tejido
Organoa
Organo-sistema edo aparatua
Organismoa
Populazioa (espezie berekoa/la misma)
Komunitatea (espezie desberdinak/diferentes)
Biosfera
ZER DA ZELULA EUKARIOTIKOA?ZER DA ZELULA EUKARIOTIKOA?
¿QUÉ ES UNA CÉLULA EUCARIÓTICA?¿QUÉ ES UNA CÉLULA EUCARIÓTICA?
ZELULA EUKARIOTIKOA oinarizko egituraZELULA EUKARIOTIKOA oinarizko egitura
Estructura básica de la C.EUCARIÓTICAEstructura básica de la C.EUCARIÓTICA
-mintz plasmatikoa/menbrana p.mintz plasmatikoa/menbrana p.
substantzian sartzea eta irtetea erregulatzen dusubstantzian sartzea eta irtetea erregulatzen du
-zitoplasmazitoplasma
hialoplasma eta organuluakhialoplasma eta organuluak
--nukleoa (mintz n/membrana n)nukleoa (mintz n/membrana n)
ZELULA EUKARIOTIKO BATEN EGITURAZELULA EUKARIOTIKO BATEN EGITURA
ZELULEN FUNTZIOAKZELULEN FUNTZIOAK
FUNCIONES CELULARESFUNCIONES CELULARES
UGALKETA / LA REPRODUCCIÓNUGALKETA / LA REPRODUCCIÓN
ELIKADURA / LA NUTRICIÓNELIKADURA / LA NUTRICIÓN
HARREMAN / LA RELACIÓNHARREMAN / LA RELACIÓN
ZELULAREN NUKLEO ETA ZELULAREN ZIKLOAZELULAREN NUKLEO ETA ZELULAREN ZIKLOA
EL NÚCLEO Y EL CICLO CELULAREL NÚCLEO Y EL CICLO CELULAR
Zelula-zikloaZelula-zikloa
Zelula bat jaitzen den unetik zelula umeakZelula bat jaitzen den unetik zelula umeak
sortzen diren arteko denbora tartea da.sortzen diren arteko denbora tartea da.
Periodo que va desde que una célula nacePeriodo que va desde que una célula nace
hasta que se originan sus células hijas.hasta que se originan sus células hijas.
Ziklo batean honako faseak gertatzen diraZiklo batean honako faseak gertatzen dira
En un ciclo se suceden las siguientes fasesEn un ciclo se suceden las siguientes fases
- Interfase- Interfase
- Banaketa fasea / Fase de división- Banaketa fasea / Fase de división
InterfaseInterfase
Zelula jaiotzen denetikZelula jaiotzen denetik
zatitzekoan denera artekozatitzekoan denera arteko
denbora tarteadenbora tartea dada
Periodo de tiempo:Periodo de tiempo: desdedesde
que la célula nace hastaque la célula nace hasta
el momento de dividirse.el momento de dividirse.
Banaketa faseaBanaketa fasea
Zelula zatituZelula zatitu
etaeta
bi zelulabi zelula sortzen dirasortzen dira
La célula se divideLa célula se divide
yy
originaorigina dos célulasdos células hijashijas
Zer dago nukleo barruan?Zer dago nukleo barruan?
¿Qué hay en el interior del núcleo?¿Qué hay en el interior del núcleo?
NukleoakNukleoak zelularen funtzionamenduazelularen funtzionamendua
kontrolatzen duenkontrolatzen duen informazioainformazioa du.du.
El núcleo contiene laEl núcleo contiene la informacióninformación
que controla elque controla el funcionamiento de la célulafuncionamiento de la célula
Nukleoaren egituraNukleoaren egitura
Nukloaren itxura / aspecto del núcleoNukloaren itxura / aspecto del núcleo
zelula-zikloaren fasearen araberazelula-zikloaren fasearen arabera
asko aldatuko da.asko aldatuko da.
su aspecto es muy diferentesu aspecto es muy diferente
según la fase el ciclo celular.según la fase el ciclo celular.
NUKLEOAREN EGITURANUKLEOAREN EGITURA INTERFASEANINTERFASEAN
Esfera forma daukaEsfera forma dauka
Animalia-ZeluletanAnimalia-Zeluletan ERDIALDEANERDIALDEAN
Landare-ZeluletanLandare-Zeluletan ALDEETAKO BATERAALDEETAKO BATERA
Bereizten dira:Bereizten dira:
-- Estalki (mintz) nuklearraEstalki (mintz) nuklearra
-- KromatinaKromatina antolatu gabe/zuntzexka nahaspilaantolatu gabe/zuntzexka nahaspila
-- NukleoloaNukleoloa
ESTRUCTURA DEL NÚCLEO ENESTRUCTURA DEL NÚCLEO EN INTERFASEINTERFASE
Forma esféricaForma esférica
En enEn en CENTROCENTRO en las c. animalesen las c. animales
En laEn la PERIFERIAPERIFERIA en las c. vegetalesen las c. vegetales
Se distinguen:Se distinguen:
-- Envoltura (membrana) nuclearEnvoltura (membrana) nuclear
-- CromatinaCromatina maraña de fibras sin ordenarmaraña de fibras sin ordenar
-- NucleoloNucleolo
NUKLEOAREN EGITURANUKLEOAREN EGITURA
ZELULA-ZATIKETA HASTEN DENEANZELULA-ZATIKETA HASTEN DENEAN
Nukleoaren itxura ALDATU EGITEN daNukleoaren itxura ALDATU EGITEN da
-Mintza desegiten daMintza desegiten da
-Edukia zelula osora zabaltzen daEdukia zelula osora zabaltzen da
-Nukleoloa desagertu egiten daNukleoloa desagertu egiten da
-Kromatinaren filamentuak ------Kromatinaren filamentuak ------ KROMOSOMAKKROMOSOMAK
1. Trinkotu1. Trinkotu
2. Loditu2. Loditu
3. Laburtu3. Laburtu
ESTRUCTURA DEL NÚCLEOESTRUCTURA DEL NÚCLEO
AL INICIARSE LA DIVISIÓNAL INICIARSE LA DIVISIÓN
El núcleo cambia de aspecto:El núcleo cambia de aspecto:
-Su membrana desapareceSu membrana desaparece
-El contenido se dispersa por toda la célulaEl contenido se dispersa por toda la célula
-El nucleolo desapareceEl nucleolo desaparece
-Filamentos de cromatina ------Filamentos de cromatina ------ CROMOSOMAKCROMOSOMAK
1. Se condensa1. Se condensa
2. Engruesa2. Engruesa
3. Acortan3. Acortan
KROMOSOMEN EGITURAKROMOSOMEN EGITURA
http://fundacionannavazquez.wordpress.com/2007/12/13/http://fundacionannavazquez.wordpress.com/2007/12/13/
ZELULAK bete behar dituen FUNTZIOAKZELULAK bete behar dituen FUNTZIOAK
FUNCIONES que desarrolla DE LAFUNCIONES que desarrolla DE LA
CÉLULA:CÉLULA:
UGALTZEA - REPRODUCCIÓNUGALTZEA - REPRODUCCIÓN
ELIKATZEA – NUTRICIÓNELIKATZEA – NUTRICIÓN
inguruarekininguruarekin
HARREMANAK – RELACIONESHARREMANAK – RELACIONES
con el mediocon el medio
ZELULAZELULA
ZELULANITZA - PLURICELULARZELULANITZA - PLURICELULAR
zelulak espezializatutak daudezelulak espezializatutak daude
eta guztion artean funtzoiak egineta guztion artean funtzoiak egin
las células se especializan y el conjuntolas células se especializan y el conjunto
realiza las funcionesrealiza las funciones
ZELULABAKARRA - UNICELULARZELULABAKARRA - UNICELULAR
zelula batek funtzio guztiak bete ditu.zelula batek funtzio guztiak bete ditu.
La única célula realiza todas lasLa única célula realiza todas las
funcionesfunciones
ZELULA-UGALKETAZELULA-UGALKETA
REPRODUCCIÓN CELULARREPRODUCCIÓN CELULAR
ZELULA-ZATIKETA - DIVISIÓN CELULARZELULA-ZATIKETA - DIVISIÓN CELULAR
ZELULANITZAZELULANITZA
tamainaz handitzekoeta hiltzen direnak ordezkatzekotamainaz handitzekoeta hiltzen direnak ordezkatzeko
aumentar tamaño y sustituir a las que muerenaumentar tamaño y sustituir a las que mueren
ZELULABAKARRAZELULABAKARRA
organismoa ugaltzeaorganismoa ugaltzea
reproducción del organísmoreproducción del organísmo
ZELULA-ZATIKETAZELULA-ZATIKETA
DIVISIÓN CELULARDIVISIÓN CELULAR
(I)(I)
11 Nukleoaren zatiketaNukleoaren zatiketa
División del núcleoDivisión del núcleo
zatiketak bizitzeko beharrezkoa denzatiketak bizitzeko beharrezkoa den
informazioa jasotzea bermatu behar duinformazioa jasotzea bermatu behar du
la división debe garantizar el reparto de lala división debe garantizar el reparto de la
información necesaria para vivirinformación necesaria para vivir
MITOSIAMITOSIA -- MITOSISMITOSIS
ZELULA-ZATIKETAZELULA-ZATIKETA
DIVISIÓN CELULARDIVISIÓN CELULAR
(II)(II)
22 Zitoplamaren zatiketaZitoplamaren zatiketa
División del citoplasmaDivisión del citoplasma
banaketa egiterakoan zehatz-mehatz egiteabanaketa egiterakoan zehatz-mehatz egitea
ez da beharrezkoaez da beharrezkoa
no es necesaria una división precisano es necesaria una división precisa
ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA
TIPOS DE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR
1. elikadura - nutrición1. elikadura - nutrición
AUTOTROFOAAUTOTROFOA
2. elikadura – nutrición2. elikadura – nutrición
HETEROTROFOAHETEROTROFOA
ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA
TIPOS DE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR
(I)(I)
1. elikadura1. elikadura AUTOTROFOAAUTOTROFOA
nutriciónnutrición
mat ez-organikotik --- mat. organikoa sortumat ez-organikotik --- mat. organikoa sortu
mat. no organica--------- crear mat organicamat. no organica--------- crear mat organica
energiaenergia ENERGIAENERGIA
sol luz /sol luz / eguzki edo argi-energiaeguzki edo argi-energia
klorofilaklorofila
FOTOSINTESIAFOTOSINTESIA
ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA
TIPOS DE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR
(II)(II)
2. elikadura2. elikadura HETEROTROFOAHETEROTROFOA
ingurunetik hartutako mat. organikotik nahiz ezingurunetik hartutako mat. organikotik nahiz ez
organikotik---------------- bere konposatu org. lortuorganikotik---------------- bere konposatu org. lortu
toman del medio mat orgánica y no orgánica----toman del medio mat orgánica y no orgánica----
------------- crear propios compuestos orgánicos------------- crear propios compuestos orgánicos
proceso de digesíón / digestio prozesuaproceso de digesíón / digestio prozesua
lisosomas / lisosomaklisosomas / lisosomak
ENERGIA LORTZEKOENERGIA LORTZEKO
PROZESUAKPROZESUAK
PROCESOS PARA OBTENERPROCESOS PARA OBTENER
ENERGÍAENERGÍA
1.1. ARNASKETA ZELULARRAARNASKETA ZELULARRA
RESPIRACIÓN CELULARRESPIRACIÓN CELULAR
2.2. HARTZIDURAHARTZIDURA
FERMENTACIÓNFERMENTACIÓN
ARNASKETA ZELULARRAARNASKETA ZELULARRA
RESPIRACIÓN CELULARRESPIRACIÓN CELULAR
Z.AUTOTROFOETAN NAHIZ Z.HETEROTROFOETANZ.AUTOTROFOETAN NAHIZ Z.HETEROTROFOETAN
EN C.AUTÓTROFAS Y EN C.HETERÓTROFASEN C.AUTÓTROFAS Y EN C.HETERÓTROFAS
Nutrientes + O2 -------- materia + E+ CO2 +Nutrientes + O2 -------- materia + E+ CO2 + H2O +H2O + deshechosdeshechos
Nutrientes + O2 ------- matéria + E + CO2 +Nutrientes + O2 ------- matéria + E + CO2 + H2O +H2O +zaborrazaborra
HARTZIDURAHARTZIDURA
FERMENTACIÓNFERMENTACIÓN
SIN OXIGENOrik GABESIN OXIGENOrik GABE
en el citoplasma / zitoplasmanen el citoplasma / zitoplasman
Se libera menos E que en la R.C.Se libera menos E que en la R.C.
A.Zean baino E gutxiago askatzen daA.Zean baino E gutxiago askatzen da
más deshechos – zabor gehiagomás deshechos – zabor gehiago
HARREMAN FUNTSIOAKHARREMAN FUNTSIOAK
C.PROCARIOTICASC.PROCARIOTICAS
Z.PROKARIOTIKOAKZ.PROKARIOTIKOAK
BAKTERIAKBAKTERIAK
- no tiene nucleo verdadero- no tiene nucleo verdadero
ez du benetako nukleorikez du benetako nukleorik
- menbrana plasmatica / mintz plasmatikoamenbrana plasmatica / mintz plasmatikoa
- tiene ribosomas / baditu erribosomariktiene ribosomas / baditu erribosomarik
-no tiene mitocondrias ni cloroplastosno tiene mitocondrias ni cloroplastos
ez du kloroplastorik es mitokondriarikez du kloroplastorik es mitokondriarik
-material hereditario: 1 cromosoma-material hereditario: 1 cromosoma
herentzia materiala: cromosoma batherentzia materiala: cromosoma bat
BAKTERIOAKBAKTERIOAK
ENERGIA LORTZEKO / PARA OBTENER ENERGÍAENERGIA LORTZEKO / PARA OBTENER ENERGÍA
ARNASKETA ZELULARRA – RESPIRACIÓN CELULARARNASKETA ZELULARRA – RESPIRACIÓN CELULAR
HARTZIDURA FERMENTACIÓNHARTZIDURA FERMENTACIÓN
MAT.ORGAN. LORTZEKO / PARA OBTENER MAT. ORGANMAT.ORGAN. LORTZEKO / PARA OBTENER MAT. ORGAN
FOTOSINTESIA – FOTOSÍNTESISFOTOSINTESIA – FOTOSÍNTESIS
zitoplasman bertanzitoplasman bertan
en el citoplasmaen el citoplasma
BetaG 4. tema1.ikasgaia

BetaG 4. tema1.ikasgaia

  • 1.
    BetaG 4. mailaBetaG4. maila 4º curso. ByG4º curso. ByG tema 1. ikasgaiatema 1. ikasgaia
  • 2.
    Izaki bizidun guztiakIzakibizidun guztiak zelula-unitatez eginak baigaude.zelula-unitatez eginak baigaude. Todos los seres vivosTodos los seres vivos estamos hechos de célulasestamos hechos de células.
  • 3.
    Baina zelula guztiakez dira berdinak.Baina zelula guztiak ez dira berdinak. Pero no todas las células son iguales.Pero no todas las células son iguales. Adibidez: bi zelula mota Tuberkulosiaren eragileaTuberkulosiaren eragilea den Koch baziloa eta harkden Koch baziloa eta hark kutsatzen dituen gurekutsatzen dituen gure birikietako Zelulak.birikietako Zelulak. El bacilo de Koch, causante de la tuberculósis,El bacilo de Koch, causante de la tuberculósis, y las células de los pulmones que aquel infecy las células de los pulmones que aquel infectata
  • 4.
    Oso bestelakoak diraOsobestelakoak dira Son muy diferentesSon muy diferentes Desberdintasun horiei eskerDesberdintasun horiei esker sendagaiak baziloak ezaba ditzakesendagaiak baziloak ezaba ditzake gure zelulei kalterik egin gabe.gure zelulei kalterik egin gabe. Estas diferencias son las que explicanEstas diferencias son las que explican por qué un fármaco elimina los bacilospor qué un fármaco elimina los bacilos sin dañar las célulassin dañar las células..
  • 5.
    DakigunaDakiguna -izaki bizidun guztiakzelulazizaki bizidun guztiak zelulaz osatuta daudeosatuta daude -todos los seres vivos estántodos los seres vivos están constituidos por céluasconstituidos por céluas
  • 6.
  • 7.
    1665. urtean1665. urtean RobertHookeRobert Hooke Zuhaitz batetik hartutako artelazkiarenZuhaitz batetik hartutako artelazkiaren xafla mehe bat behatu zuen.xafla mehe bat behatu zuen. Observó una delgada lámina de corcho.Observó una delgada lámina de corcho. Ikusitakoa erleen abaraskaren antzekoIkusitakoa erleen abaraskaren antzeko egitura gisa zeukan.egitura gisa zeukan. Estructura similar a un panal de abejasEstructura similar a un panal de abejas
  • 8.
    ZELULAZELULA (gelaxka)(gelaxka) deitu zienkonpartimentu txiki bakoitzari.deitu zien konpartimentu txiki bakoitzari. LlamóLlamó CÉLULACÉLULA (celdilla)(celdilla) a cada uno de los compartimentosa cada uno de los compartimentos que vio.que vio.
  • 9.
    1838. Urtean1838. Urtean M.SchleidenM.Schleiden Edozeinlandare-zati mikroskopioanEdozein landare-zati mikroskopioan behatutakoan Hooke aurkitutako zelulakbehatutakoan Hooke aurkitutako zelulak ikus zitezkeela konturatu zenikus zitezkeela konturatu zen En cualquier fragmento de plantaEn cualquier fragmento de planta observando se podían reconocer lasobservando se podían reconocer las células descubiertas por Hookecélulas descubiertas por Hooke
  • 10.
    1839an1839an T.SchwanT.Schwan Animaliak ere zelulazosatutaAnimaliak ere zelulaz osatuta zeudela ohartu zenzeudela ohartu zen También los animales estabanTambién los animales estaban formados por célulasformados por células
  • 11.
    Teoria zelularraTeoria zelularra Zelulada beren kasa (kabuz)Zelula da beren kasa (kabuz) bizi daitezkeenbizi daitezkeen organismo zelulanitzaorganismo zelulanitza ororen oinarrizko egitura-unitateaororen oinarrizko egitura-unitatea La célula es la unidad estructural básicaLa célula es la unidad estructural básica de todos losorganismos pluricelularesde todos losorganismos pluricelulares capaz de existir por si mismacapaz de existir por si misma
  • 12.
    1860ko hamarkadan frogatuzen Ezinezkoa dela bizitza bere kasa agertzea. Zelula oro aurreko beste zelula batetik badator Toda célula procede de otra célula anterior
  • 13.
    Teoria zelularraTeoria zelularra -Zelulaizaki bizidun egiruta-unitatea da.Zelula izaki bizidun egiruta-unitatea da. La célula es la unidad estructural.La célula es la unidad estructural. -Zelula izaki bizidun funtzio-unitatea daZelula izaki bizidun funtzio-unitatea da La célula es la unidad funcional.La célula es la unidad funcional. -Zelula da izaki bizidun ugalketa-unitatea daZelula da izaki bizidun ugalketa-unitatea da La célula es la unidad reproductora.La célula es la unidad reproductora.
  • 14.
    Gaur egun badakigu Hoysabemos - Nolakoa den zelula baten barruko estruktura Cómo es la estructura interna de una célula - Zelula nola funzionatzen da Cómo funciona una célula
  • 15.
    Bizitzaren antolaketa hierarkokia Organizaciónjerárquica de la vida Molekula Zelula Ehuna / Tejido Organoa Organo-sistema edo aparatua Organismoa Populazioa (espezie berekoa/la misma) Komunitatea (espezie desberdinak/diferentes) Biosfera
  • 16.
    ZER DA ZELULAEUKARIOTIKOA?ZER DA ZELULA EUKARIOTIKOA? ¿QUÉ ES UNA CÉLULA EUCARIÓTICA?¿QUÉ ES UNA CÉLULA EUCARIÓTICA? ZELULA EUKARIOTIKOA oinarizko egituraZELULA EUKARIOTIKOA oinarizko egitura Estructura básica de la C.EUCARIÓTICAEstructura básica de la C.EUCARIÓTICA -mintz plasmatikoa/menbrana p.mintz plasmatikoa/menbrana p. substantzian sartzea eta irtetea erregulatzen dusubstantzian sartzea eta irtetea erregulatzen du -zitoplasmazitoplasma hialoplasma eta organuluakhialoplasma eta organuluak --nukleoa (mintz n/membrana n)nukleoa (mintz n/membrana n)
  • 17.
    ZELULA EUKARIOTIKO BATENEGITURAZELULA EUKARIOTIKO BATEN EGITURA
  • 19.
    ZELULEN FUNTZIOAKZELULEN FUNTZIOAK FUNCIONESCELULARESFUNCIONES CELULARES UGALKETA / LA REPRODUCCIÓNUGALKETA / LA REPRODUCCIÓN ELIKADURA / LA NUTRICIÓNELIKADURA / LA NUTRICIÓN HARREMAN / LA RELACIÓNHARREMAN / LA RELACIÓN
  • 20.
    ZELULAREN NUKLEO ETAZELULAREN ZIKLOAZELULAREN NUKLEO ETA ZELULAREN ZIKLOA EL NÚCLEO Y EL CICLO CELULAREL NÚCLEO Y EL CICLO CELULAR
  • 21.
    Zelula-zikloaZelula-zikloa Zelula bat jaitzenden unetik zelula umeakZelula bat jaitzen den unetik zelula umeak sortzen diren arteko denbora tartea da.sortzen diren arteko denbora tartea da. Periodo que va desde que una célula nacePeriodo que va desde que una célula nace hasta que se originan sus células hijas.hasta que se originan sus células hijas. Ziklo batean honako faseak gertatzen diraZiklo batean honako faseak gertatzen dira En un ciclo se suceden las siguientes fasesEn un ciclo se suceden las siguientes fases - Interfase- Interfase - Banaketa fasea / Fase de división- Banaketa fasea / Fase de división
  • 22.
    InterfaseInterfase Zelula jaiotzen denetikZelulajaiotzen denetik zatitzekoan denera artekozatitzekoan denera arteko denbora tarteadenbora tartea dada Periodo de tiempo:Periodo de tiempo: desdedesde que la célula nace hastaque la célula nace hasta el momento de dividirse.el momento de dividirse.
  • 23.
    Banaketa faseaBanaketa fasea ZelulazatituZelula zatitu etaeta bi zelulabi zelula sortzen dirasortzen dira La célula se divideLa célula se divide yy originaorigina dos célulasdos células hijashijas
  • 24.
    Zer dago nukleobarruan?Zer dago nukleo barruan? ¿Qué hay en el interior del núcleo?¿Qué hay en el interior del núcleo? NukleoakNukleoak zelularen funtzionamenduazelularen funtzionamendua kontrolatzen duenkontrolatzen duen informazioainformazioa du.du. El núcleo contiene laEl núcleo contiene la informacióninformación que controla elque controla el funcionamiento de la célulafuncionamiento de la célula
  • 25.
    Nukleoaren egituraNukleoaren egitura Nukloarenitxura / aspecto del núcleoNukloaren itxura / aspecto del núcleo zelula-zikloaren fasearen araberazelula-zikloaren fasearen arabera asko aldatuko da.asko aldatuko da. su aspecto es muy diferentesu aspecto es muy diferente según la fase el ciclo celular.según la fase el ciclo celular.
  • 26.
    NUKLEOAREN EGITURANUKLEOAREN EGITURAINTERFASEANINTERFASEAN Esfera forma daukaEsfera forma dauka Animalia-ZeluletanAnimalia-Zeluletan ERDIALDEANERDIALDEAN Landare-ZeluletanLandare-Zeluletan ALDEETAKO BATERAALDEETAKO BATERA Bereizten dira:Bereizten dira: -- Estalki (mintz) nuklearraEstalki (mintz) nuklearra -- KromatinaKromatina antolatu gabe/zuntzexka nahaspilaantolatu gabe/zuntzexka nahaspila -- NukleoloaNukleoloa
  • 27.
    ESTRUCTURA DEL NÚCLEOENESTRUCTURA DEL NÚCLEO EN INTERFASEINTERFASE Forma esféricaForma esférica En enEn en CENTROCENTRO en las c. animalesen las c. animales En laEn la PERIFERIAPERIFERIA en las c. vegetalesen las c. vegetales Se distinguen:Se distinguen: -- Envoltura (membrana) nuclearEnvoltura (membrana) nuclear -- CromatinaCromatina maraña de fibras sin ordenarmaraña de fibras sin ordenar -- NucleoloNucleolo
  • 28.
    NUKLEOAREN EGITURANUKLEOAREN EGITURA ZELULA-ZATIKETAHASTEN DENEANZELULA-ZATIKETA HASTEN DENEAN Nukleoaren itxura ALDATU EGITEN daNukleoaren itxura ALDATU EGITEN da -Mintza desegiten daMintza desegiten da -Edukia zelula osora zabaltzen daEdukia zelula osora zabaltzen da -Nukleoloa desagertu egiten daNukleoloa desagertu egiten da -Kromatinaren filamentuak ------Kromatinaren filamentuak ------ KROMOSOMAKKROMOSOMAK 1. Trinkotu1. Trinkotu 2. Loditu2. Loditu 3. Laburtu3. Laburtu
  • 29.
    ESTRUCTURA DEL NÚCLEOESTRUCTURADEL NÚCLEO AL INICIARSE LA DIVISIÓNAL INICIARSE LA DIVISIÓN El núcleo cambia de aspecto:El núcleo cambia de aspecto: -Su membrana desapareceSu membrana desaparece -El contenido se dispersa por toda la célulaEl contenido se dispersa por toda la célula -El nucleolo desapareceEl nucleolo desaparece -Filamentos de cromatina ------Filamentos de cromatina ------ CROMOSOMAKCROMOSOMAK 1. Se condensa1. Se condensa 2. Engruesa2. Engruesa 3. Acortan3. Acortan
  • 30.
  • 31.
  • 32.
    ZELULAK bete behardituen FUNTZIOAKZELULAK bete behar dituen FUNTZIOAK FUNCIONES que desarrolla DE LAFUNCIONES que desarrolla DE LA CÉLULA:CÉLULA: UGALTZEA - REPRODUCCIÓNUGALTZEA - REPRODUCCIÓN ELIKATZEA – NUTRICIÓNELIKATZEA – NUTRICIÓN inguruarekininguruarekin HARREMANAK – RELACIONESHARREMANAK – RELACIONES con el mediocon el medio
  • 33.
    ZELULAZELULA ZELULANITZA - PLURICELULARZELULANITZA- PLURICELULAR zelulak espezializatutak daudezelulak espezializatutak daude eta guztion artean funtzoiak egineta guztion artean funtzoiak egin las células se especializan y el conjuntolas células se especializan y el conjunto realiza las funcionesrealiza las funciones ZELULABAKARRA - UNICELULARZELULABAKARRA - UNICELULAR zelula batek funtzio guztiak bete ditu.zelula batek funtzio guztiak bete ditu. La única célula realiza todas lasLa única célula realiza todas las funcionesfunciones
  • 34.
    ZELULA-UGALKETAZELULA-UGALKETA REPRODUCCIÓN CELULARREPRODUCCIÓN CELULAR ZELULA-ZATIKETA- DIVISIÓN CELULARZELULA-ZATIKETA - DIVISIÓN CELULAR ZELULANITZAZELULANITZA tamainaz handitzekoeta hiltzen direnak ordezkatzekotamainaz handitzekoeta hiltzen direnak ordezkatzeko aumentar tamaño y sustituir a las que muerenaumentar tamaño y sustituir a las que mueren ZELULABAKARRAZELULABAKARRA organismoa ugaltzeaorganismoa ugaltzea reproducción del organísmoreproducción del organísmo
  • 35.
    ZELULA-ZATIKETAZELULA-ZATIKETA DIVISIÓN CELULARDIVISIÓN CELULAR (I)(I) 11Nukleoaren zatiketaNukleoaren zatiketa División del núcleoDivisión del núcleo zatiketak bizitzeko beharrezkoa denzatiketak bizitzeko beharrezkoa den informazioa jasotzea bermatu behar duinformazioa jasotzea bermatu behar du la división debe garantizar el reparto de lala división debe garantizar el reparto de la información necesaria para vivirinformación necesaria para vivir MITOSIAMITOSIA -- MITOSISMITOSIS
  • 36.
    ZELULA-ZATIKETAZELULA-ZATIKETA DIVISIÓN CELULARDIVISIÓN CELULAR (II)(II) 22Zitoplamaren zatiketaZitoplamaren zatiketa División del citoplasmaDivisión del citoplasma banaketa egiterakoan zehatz-mehatz egiteabanaketa egiterakoan zehatz-mehatz egitea ez da beharrezkoaez da beharrezkoa no es necesaria una división precisano es necesaria una división precisa
  • 37.
    ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA TIPOSDE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR 1. elikadura - nutrición1. elikadura - nutrición AUTOTROFOAAUTOTROFOA 2. elikadura – nutrición2. elikadura – nutrición HETEROTROFOAHETEROTROFOA
  • 38.
    ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA TIPOSDE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR (I)(I) 1. elikadura1. elikadura AUTOTROFOAAUTOTROFOA nutriciónnutrición mat ez-organikotik --- mat. organikoa sortumat ez-organikotik --- mat. organikoa sortu mat. no organica--------- crear mat organicamat. no organica--------- crear mat organica energiaenergia ENERGIAENERGIA sol luz /sol luz / eguzki edo argi-energiaeguzki edo argi-energia klorofilaklorofila FOTOSINTESIAFOTOSINTESIA
  • 39.
    ZELULEN-ELIKADURA MOTAZELULEN-ELIKADURA MOTA TIPOSDE NUTRICIÓN CELULARTIPOS DE NUTRICIÓN CELULAR (II)(II) 2. elikadura2. elikadura HETEROTROFOAHETEROTROFOA ingurunetik hartutako mat. organikotik nahiz ezingurunetik hartutako mat. organikotik nahiz ez organikotik---------------- bere konposatu org. lortuorganikotik---------------- bere konposatu org. lortu toman del medio mat orgánica y no orgánica----toman del medio mat orgánica y no orgánica---- ------------- crear propios compuestos orgánicos------------- crear propios compuestos orgánicos proceso de digesíón / digestio prozesuaproceso de digesíón / digestio prozesua lisosomas / lisosomaklisosomas / lisosomak
  • 40.
    ENERGIA LORTZEKOENERGIA LORTZEKO PROZESUAKPROZESUAK PROCESOSPARA OBTENERPROCESOS PARA OBTENER ENERGÍAENERGÍA 1.1. ARNASKETA ZELULARRAARNASKETA ZELULARRA RESPIRACIÓN CELULARRESPIRACIÓN CELULAR 2.2. HARTZIDURAHARTZIDURA FERMENTACIÓNFERMENTACIÓN
  • 41.
    ARNASKETA ZELULARRAARNASKETA ZELULARRA RESPIRACIÓNCELULARRESPIRACIÓN CELULAR Z.AUTOTROFOETAN NAHIZ Z.HETEROTROFOETANZ.AUTOTROFOETAN NAHIZ Z.HETEROTROFOETAN EN C.AUTÓTROFAS Y EN C.HETERÓTROFASEN C.AUTÓTROFAS Y EN C.HETERÓTROFAS Nutrientes + O2 -------- materia + E+ CO2 +Nutrientes + O2 -------- materia + E+ CO2 + H2O +H2O + deshechosdeshechos Nutrientes + O2 ------- matéria + E + CO2 +Nutrientes + O2 ------- matéria + E + CO2 + H2O +H2O +zaborrazaborra
  • 42.
    HARTZIDURAHARTZIDURA FERMENTACIÓNFERMENTACIÓN SIN OXIGENOrik GABESINOXIGENOrik GABE en el citoplasma / zitoplasmanen el citoplasma / zitoplasman Se libera menos E que en la R.C.Se libera menos E que en la R.C. A.Zean baino E gutxiago askatzen daA.Zean baino E gutxiago askatzen da más deshechos – zabor gehiagomás deshechos – zabor gehiago
  • 43.
  • 44.
    C.PROCARIOTICASC.PROCARIOTICAS Z.PROKARIOTIKOAKZ.PROKARIOTIKOAK BAKTERIAKBAKTERIAK - no tienenucleo verdadero- no tiene nucleo verdadero ez du benetako nukleorikez du benetako nukleorik - menbrana plasmatica / mintz plasmatikoamenbrana plasmatica / mintz plasmatikoa - tiene ribosomas / baditu erribosomariktiene ribosomas / baditu erribosomarik -no tiene mitocondrias ni cloroplastosno tiene mitocondrias ni cloroplastos ez du kloroplastorik es mitokondriarikez du kloroplastorik es mitokondriarik -material hereditario: 1 cromosoma-material hereditario: 1 cromosoma herentzia materiala: cromosoma batherentzia materiala: cromosoma bat
  • 45.
    BAKTERIOAKBAKTERIOAK ENERGIA LORTZEKO /PARA OBTENER ENERGÍAENERGIA LORTZEKO / PARA OBTENER ENERGÍA ARNASKETA ZELULARRA – RESPIRACIÓN CELULARARNASKETA ZELULARRA – RESPIRACIÓN CELULAR HARTZIDURA FERMENTACIÓNHARTZIDURA FERMENTACIÓN MAT.ORGAN. LORTZEKO / PARA OBTENER MAT. ORGANMAT.ORGAN. LORTZEKO / PARA OBTENER MAT. ORGAN FOTOSINTESIA – FOTOSÍNTESISFOTOSINTESIA – FOTOSÍNTESIS zitoplasman bertanzitoplasman bertan en el citoplasmaen el citoplasma