RefundicióN

Suplemento núm. 6 Luns 15 maio 2006 931

I. Disposicións xerais

circunstancias cambiantes e ás expectativas que neles se
XEFATURA DO ESTADO depositaban en cada momento histórico. En consecuen-
cia, a súa evolución foi moi notable, ata chegar a posuír
na actualidade unhas características claramente diferen-
7899 LEI ORGÁNICA 2/2006, do 3 de maio, de educa- tes das que tiñan no momento da súa constitución.
ción. («BOE» 106, do 4-5-2006.) En cada fase da súa evolución, os sistemas educativos
tiveron que responder a uns retos prioritarios. Na segunda
metade do século XX enfrontáronse á exixencia de facer
JUAN CARLOS I efectivo o dereito de todos os cidadáns á educación. A
universalización do ensino primario, que xa se alcanzara
REI DE ESPAÑA nalgúns países a finais do século XIX, iríase completando
ao longo do seguinte, incorporando ademais o acceso
Saiban todos os que a viren e a entenderen que as xeneralizado á etapa secundaria, que pasou así a se con-
Cortes Xerais aprobaron e eu sanciono a seguinte lei siderar parte integrante da educación básica. O obxectivo
orgánica prioritario consistiu en facer efectiva unha escolarización
máis prolongada e cunhas metas máis ambiciosas para
PREÁMBULO toda a mocidade de ambos os sexos.
Nos anos finais do século XX, o desafío consistiu en
As sociedades actuais concédenlle grande importan- conseguir que esa educación amplamente xeneralizada
cia á educación que recibe a súa mocidade, na convición fose ofrecida nunhas condicións de alta calidade, coa
de que dela dependen tanto o benestar individual como o exixencia ademais de que tal beneficio alcanzase a todos
colectivo. A educación é o medio máis adecuado para os cidadáns. En novembro de 1990 reuníanse en París os
construír a súa personalidade, desenvolver ao máximo as ministros de Educación dos países da Organización para a
súas capacidades, conformar a súa propia identidade per- Cooperación e o Desenvolvemento Económico, con
soal e configurar a súa comprensión da realidade, inte- obxecto de abordar como se podía facer efectiva unha
grando a dimensión cognoscitiva, a afectiva e a axioló- educación e unha formación de calidade para todos. O
xica. Para a sociedade, a educación é o medio de desafío era cada vez máis apremante e os responsables
transmitir e, ao mesmo tempo, de renovar a cultura e o educativos dos países con maior nivel de desenvolve-
acervo de coñecementos e valores que a sustentan, de mento aprestáronse a darlle unha resposta satisfactoria.
extraer as máximas posibilidades das súas fontes de Catorce anos máis tarde, en setembro de 2004, os
riqueza, de fomentar a convivencia democrática e o res- máis de sesenta ministros reunidos en Xenebra, con oca-
pecto ás diferenzas individuais, de promover a solidarie- sión da 47.ª Conferencia Internacional de Educación con-
dade e evitar a discriminación, co obxectivo fundamental vocada pola UNESCO, demostraban a mesma inque-
de lograr a necesaria cohesión social. Ademais, a educa- danza, poñendo así de manifesto a vixencia do desafío
ción é o medio máis adecuado para garantir o exercicio formulado na década precedente. Se en 1990 eran os res-
da cidadanía democrática, responsable, libre e crítica, que ponsables dos países máis desenvolvidos os que chama-
resulta indispensable para a constitución de sociedades ban a atención acerca da necesidade de combinar cali-
avanzadas, dinámicas e xustas. Por ese motivo, unha boa dade con equidade na oferta educativa, en 2004 eran os
educación é a maior riqueza e o principal recurso dun país dun número moito máis amplo de Estados, de caracterís-
e dos seus cidadáns. ticas e niveis de desenvolvemento moi diversos, os que
Esa preocupación por ofrecer unha educación capaz formulaban a mesma cuestión.
de responder ás cambiantes necesidades e ás demandas Lograr que todos os cidadáns poidan recibir unha
que formulan as persoas e os grupos sociais non é nova. educación e unha formación de calidade, sen que ese ben
Tanto aquelas coma estes depositaron historicamente na quede limitado soamente a algunhas persoas ou sectores
educación as súas esperanzas de progreso e de desenvol- sociais, é urxente no momento actual. Países moi diver-
vemento. A concepción da educación como un instru- sos, con sistemas políticos distintos e gobernos de dife-
mento de mellora da condición humana e da vida colec- rente orientación, estanse propondo ese obxectivo.
tiva foi unha constante, aínda que non sempre esa España non pode de ningún xeito constituír unha excep-
aspiración se convertese en realidade. ción.
O interese histórico pola educación viuse reforzado A xeneralización da educación básica foi tardía no
coa aparición dos sistemas educativos contemporáneos. noso país. Aínda que a obrigatoriedade escolar se pro-
Esas estruturas dedicadas á formación dos cidadáns mulgou en 1857 e en 1964 se estendeu desde os seis ata
foron concibidas como instrumentos fundamentais para a os catorce anos, houbo que esperar ata mediados da
construción dos Estados nacionais, nunha época decisiva década dos oitenta do século pasado para que esta pres-
para a súa configuración. A partir de entón, todos os paí- crición se fixese realidade. A Lei xeral de educación de
ses prestaron unha atención crecente aos seus sistemas 1970 supuxo o inicio da superación do grande atraso his-
de educación e formación, co obxectivo de adecualos ás tórico que afectaba o sistema educativo español. A Lei

932 Luns 15 maio 2006 Suplemento núm. 6

orgánica do dereito á educación proporcionou un novo e entre todos», no cal se presentaban un conxunto de análi-
decidido impulso a ese proceso de modernización educa- ses e diagnósticos sobre a situación educativa actual e se
tiva, pero a consecución total dese obxectivo tivo que sometían a debate unha serie de propostas de solución.
esperar aínda bastantes anos. Tanto as comunidades autónomas como as organizacións
A Lei 14/1970, xeral de educación e de financiamento representadas nos consellos escolares do Estado e auto-
da reforma educativa, e a Lei orgánica 8/1985, reguladora nómicos foron invitadas formalmente a expresar a súa
do dereito á educación, declaraban a educación como opinión e manifestar a súa postura ante tales propostas.
servizo público. A Lei orgánica de educación segue e ins- Ademais, outras moitas persoas, asociacións e grupos
críbese nesta tradición. O servizo público da educación fixeron chegar ao Ministerio de Educación e Ciencia as
considera esta como un servizo esencial da comunidade, súas reflexións e as súas propias propostas, que foron
que debe facer que a educación escolar sexa accesible a difundidas por diversos medios, respondendo así á von-
todos, sen distinción de ningunha clase, en condicións de tade de transparencia que debe presidir calquera debate
igualdade de oportunidades, con garantía de regularidade público. Como resultado dese proceso de debate, publi-
e continuidade e adaptada progresivamente aos cambios couse un documento de síntese, que recolle un resumo
sociais. O servizo público da educación pode ser prestado das contribucións realizadas polas distintas organiza-
polos poderes públicos e pola iniciativa social, como cións, asociacións e colectivos.
garantía dos dereitos fundamentais dos cidadáns e a O desenvolvemento deste proceso de debate, que se
liberdade de ensino. prolongou durante seis meses, permitiu contrastar posi-
En 1990, a Lei orgánica de ordenación xeral do sis- cións e puntos de vista, debater acerca dos problemas
tema educativo estableceu en dez anos o período de obri- existentes no sistema educativo español e buscar o
gatoriedade escolar e proporcionou un impulso e pres- máximo grao de acordo en torno ás súas posibles solu-
tixio profesional e social á formación profesional que cións. Este período resultou fundamental para identificar
permitiría finalmente equiparar a España cos países máis os principios que deben rexer o sistema educativo e para
avanzados do seu contorno. Como consecuencia desa traducilos en formulacións normativas.
vontade expresada na lei, a finais do século XX conseguí- Tres son os principios fundamentais que presiden esta
rase que todos os mozos españois de ambos os sexos lei. O primeiro consiste na exixencia de proporcionar
asistisen aos centros educativos polo menos entre os seis unha educación de calidade a todos os cidadáns de
e os dezaseis anos e que moitos deles comezasen antes a ambos os sexos, en todos os niveis do sistema educativo.
súa escolarización e a prolongasen despois. Acurtárase Xa se aludiu ao desafío que esa exixencia implica para os
así unha distancia moi importante cos países da Unión sistemas educativos actuais e en concreto para o español.
Europea, na cal España se integrou en 1986. Tras conseguir que todos os mozos estean escolarizados
A pesar destes logros indubidables, desde mediados ata os dezaseis anos de idade, o obxectivo consiste agora
da década dos noventa vénse chamando a atención en mellorar os resultados xerais e en reducir as aínda ele-
acerca da necesidade de mellorar a calidade da educación vadas taxas de terminación da educación básica sen titu-
que recibe a nosa mocidade. A realización de diversas lación e de abandono temperán dos estudos. Trátase de
avaliacións acerca da reforma experimental das ensinan- conseguir que todos os cidadáns alcancen o máximo des-
zas medias que se levou a cabo nos anos oitenta e a par- envolvemento posible de todas as súas capacidades, indi-
ticipación española nalgúns estudos internacionais a viduais e sociais, intelectuais, culturais e emocionais para
comezos dos noventa evidenciaron uns niveis insuficien- o que necesitan recibir unha educación de calidade adap-
tes de rendemento, sen dúbida explicables, pero que tada ás súas necesidades. Ao mesmo tempo, débeselles
exixían unha actuación decidida. En consecuencia, en garantir unha igualdade efectiva de oportunidades, pres-
1995 aprobouse a Lei orgánica da participación, a avalia- tando os apoios necesarios, tanto ao alumnado que o
ción e o goberno dos centros docentes, co propósito de requira como aos centros en que están escolarizados. En
desenvolver e modificar algunhas das disposicións esta- suma, trátase de mellorar o nivel educativo de todo o
blecidas na LOXSE orientadas á mellora da calidade. No alumnado, conciliando a calidade da educación coa equi-
ano 2002 quíxose dar un paso máis cara ao mesmo dade da súa repartición.
obxectivo, mediante a promulgación da Lei orgánica de O segundo principio consiste na necesidade de que
calidade da educación. todos os compoñentes da comunidade educativa colabo-
Nos comezos do século XXI, a sociedade española ten ren para conseguir ese obxectivo tan ambicioso. A combi-
a convicción de que é necesario mellorar a calidade da nación de calidade e equidade que implica o principio
educación, pero tamén de que ese beneficio debe chegar anterior exixe ineludiblemente a realización dun esforzo
a toda a mocidade, sen exclusións. Como se subliñou compartido. Con frecuencia vénse insistindo no esforzo
moitas veces, hoxe en día considérase que a calidade e a dos estudantes. Trátase dun principio fundamental, que
equidade son dous principios indisociables. Algunhas non debe ser ignorado, pois sen un esforzo persoal, froito
avaliacións internacionais recentes puxeron claramente dunha actitude responsable e comprometida coa propia
de manifesto que é posible combinar calidade e equidade formación, é moi difícil conseguir o pleno desenvolve-
e que non se deben considerar obxectivos contrapostos. mento das capacidades individuais. Pero a responsabili-
Ningún país pode desperdiciar a reserva de talento dade do éxito escolar de todo o alumnado non só recae
que posúen todos e cada un dos seus cidadáns, sobre sobre o alumnado individualmente considerado, senón
todo nunha sociedade que se caracteriza polo valor cre- tamén sobre as súas familias, o profesorado, os centros
cente que adquiren a información e o coñecemento para docentes, as administracións educativas e, en última ins-
o desenvolvemento económico e social. E do recoñece- tancia, sobre a sociedade no seu conxunto, responsable
mento dese desafío deriva a necesidade de propoñerse a última da calidade do sistema educativo.
meta de conseguir o éxito escolar de toda a mocidade. O principio do esforzo, que resulta indispensable para
A magnitude deste desafío obriga a que os obxectivos lograr unha educación de calidade, débese aplicar a todos
que se deban alcanzar sexan asumidos non só polas os membros da comunidade educativa. Cada un deles
administracións educativas e polos compoñentes da terá que realizar unha contribución específica. As familias
comunidade escolar, senón polo conxunto da sociedade. terán que colaborar estreitamente e deberanse compro-
Por ese motivo e co propósito de estimular un debate meter co traballo cotián dos seus fillos e coa vida dos
social sobre a educación, con carácter previo a promover centros docentes. Os centros e o profesorado deberanse
calquera iniciativa lexislativa, o Ministerio de Educación e esforzar por construír contornos de aprendizaxe ricos,
Ciencia publicou en setembro de 2004 o documento que motivadores e exixentes. As administracións educativas
leva por título «Unha educación de calidade para todos e teranlles que facilitar a todos os compoñentes da comuni-


dade escolar o cumprimento das súas funcións, propor- a cohesión social. En terceiro lugar, marcouse o obxectivo
cionándolles os recursos que necesitan e reclamándolles de abrir estes sistemas ao mundo exterior, o que exixe
ao mesmo tempo o seu compromiso e esforzo. A socie- reforzar os lazos coa vida laboral, coa investigación e coa
dade, en suma, terá que apoiar o sistema educativo e sociedade en xeral, desenvolver o espírito emprendedor,
crear un contorno favorable para a formación persoal ao mellorar a aprendizaxe de idiomas estranxeiros, aumen-
longo de toda a vida. Soamente o compromiso e o esforzo tar a mobilidade e os intercambios e reforzar a coopera-
compartido permitirán a consecución de obxectivos tan ción europea.
ambiciosos. O sistema educativo español debe acomodar as súas
Unha das consecuencias máis relevantes do principio actuacións nos próximos anos á consecución destes
do esforzo compartido consiste na necesidade de levar a obxectivos compartidos cos seus socios da Unión Euro-
cabo unha escolarización equitativa do alumnado. A pea. Nalgúns casos, a situación educativa española
Constitución española recoñeceu a existencia dunha encóntrase próxima á fixada como obxectivo para o final
dobre rede de centros escolares, públicos e privados, e a desta década. Noutros, porén, a distancia é notable. A
Lei orgánica do dereito á educación dispuxo un sistema participación activa de España na Unión Europea obriga á
de concertos para conseguir unha prestación efectiva do mellora dos niveis educativos, ata lograr situalos nunha
servizo público e social da educación, de maneira gra- posición acorde coa súa posición en Europa, o que exixe
tuíta, en condicións de igualdade e no marco da progra- un compromiso e un esforzo decidido, que tamén esta lei
mación xeral do ensino. Ese modelo, que respecta o asume.
dereito á educación e á liberdade de ensino, veu funcio- Para conseguir que estes principios se convertan en
nando satisfactoriamente, en liñas xerais, aínda que co realidade, hai que actuar en varias direccións comple-
paso do tempo se manifestaron novas necesidades. Unha mentarias. En primeiro lugar, débese concibir a formación
das principais refírese á distribución equitativa do alum- como un proceso permanente, que se desenvolve durante
nado entre os distintos centros docentes. toda a vida. Se a aprendizaxe se concibiu tradicional-
Coa ampliación da idade de escolarización obrigatoria mente como unha tarefa que corresponde sobre todo á
e o acceso á educación de novos grupos estudantís, as etapa da nenez e a adolescencia, na actualidade esa for-
condicións en que os centros levan a cabo a súa tarefa mulación resulta claramente insuficiente. Hoxe sábese
fixéronse máis complexas. Resulta, pois, necesario aten- que a capacidade de aprender se mantén ao longo dos
der á diversidade do alumnado e contribuír de maneira anos, aínda que cambien o modo en que se aprende e a
equitativa aos novos retos e ás dificultades que esa diver- motivación para seguir formándose. Tamén se sabe que
sidade xera. Trátase, en última instancia, de que todos os as necesidades derivadas dos cambios económicos e
centros, tanto os de titularidade pública como os privados sociais obrigan os cidadáns a ampliar permanentemente
concertados, asuman o seu compromiso social coa edu- a súa formación. En consecuencia, a atención cara á edu-
cación e realicen unha escolarización sen exclusións, cación das persoas adultas viuse incrementada.
acentuando así o carácter complementario de ambas as Fomentar a aprendizaxe ao longo de toda a vida
redes escolares, aínda que sen perder a súa singulari- implica, ante todo, proporcionarlle á mocidade unha edu-
dade. A cambio, todos os centros sostidos con fondos cación completa, que abarque os coñecementos e as
públicos deberán recibir os recursos materiais e humanos competencias básicas que resultan necesarias na socie-
necesarios para cumprir as súas tarefas. Para prestar o dade actual, que lles permita desenvolver os valores que
servizo público da educación, a sociedade debe dotalos sustentan a práctica da cidadanía democrática, a vida en
adecuadamente. común e a cohesión social, que estimule neles e nelas o
O terceiro principio que inspira esta lei consiste nun desexo de seguir aprendendo e a capacidade de aprender
compromiso decidido cos obxectivos educativos formula- por si mesmos. Ademais, supón ofrecerlles posibilidades
dos pola Unión Europea para os próximos anos. O pro- ás persoas novas e adultas de combinar o estudo e a for-
ceso de construción europea está levando a unha certa mación coa actividade laboral ou con outras actividades.
converxencia dos sistemas de educación e formación, Para permitir o tránsito da formación ao traballo e
que se traduciron no establecemento duns obxectivos viceversa, ou destas a outras actividades, é necesario
educativos comúns para este inicio do século XXI. incrementar a flexibilidade do sistema educativo. Aínda
A pretensión de se converter na próxima década na que o sistema educativo español fose perdendo parte da
economía baseada no coñecemento máis competitiva e súa rixidez inicial co paso do tempo, non favoreceu en
dinámica, capaz de lograr un crecemento económico sus- xeral a existencia de camiños de ida e volta cara ao estudo
tentable, acompañado dunha mellora cuantitativa e cuali- e a formación. Permitir que os mozos que abandonaron
tativa do emprego e dunha maior cohesión social, plas- os seus estudos de maneira temperá poidan retomalos e
mouse na formulación duns obxectivos educativos completalos e que as persoas adultas poidan continuar a
comúns. En vista da evolución acelerada da ciencia e a súa aprendizaxe ao longo da vida exixe concibir o sistema
tecnoloxía e o impacto que esta evolución ten no desen- educativo de maneira máis flexible. E esa flexibilidade
volvemento social, é máis necesario ca nunca que a edu- implica establecer conexións entre os distintos tipos de
cación prepare adecuadamente para vivir na nova socie- ensinanzas, facilitar o paso dunhas a outras e permitir a
dade do coñecemento e poder afrontar os retos que disto configuración de vías formativas adaptadas ás necesida-
derivan. des e intereses persoais.
É por iso polo que en primeiro lugar, a Unión Europea A flexibilidade do sistema educativo comporta nece-
e a UNESCO se propuxeron mellorar a calidade e a efica- sariamente a concesión dun espazo propio de autonomía
cia dos sistemas de educación e de formación, o que aos centros docentes. A exixencia que se lles demanda de
implica mellorar a capacitación dos docentes, desenvol- proporcionar unha educación de calidade a todo o alum-
ver as aptitudes necesarias para a sociedade do coñece- nado, tendo ao mesmo tempo en conta a diversidade dos
mento, garantir o acceso de todos ás tecnoloxías da infor- seus intereses, características e situacións persoais,
mación e a comunicación, aumentar a matriculación nos obriga a recoñecerlles unha capacidade de decisión que
estudos científicos, técnicos e artísticos e aproveitar ao afecta tanto a súa organización como o seu modo de fun-
máximo os recursos dispoñibles, aumentando o investi- cionamento. Aínda que as administracións deban estable-
mento en recursos humanos. En segundo lugar, buscouse cer o marco xeral en que se debe desenvolver a actividade
facilitar o acceso xeneralizado aos sistemas de educación educativa, os centros deben posuír unha marxe propia de
e formación, o que supón construír un ámbito de aprendi- autonomía que lles permita adecuar a súa actuación ás
zaxe aberto, facer a aprendizaxe máis atractiva e promo- súas circunstancias concretas e ás características do seu
cionar a cidadanía activa, a igualdade de oportunidades e alumnado, co obxectivo de conseguir o éxito escolar de


todos os estudantes. Os responsables da educación cativo. A normativa básica estatal, de carácter común, e a
débenlles proporcionar aos centros os recursos e os normativa autonómica, aplicable ao territorio correspon-
medios que necesitan para levar a cabo a súa actividade e dente, débense combinar con novos mecanismos de
alcanzar tal obxectivo, mentres que estes deben utilizalos cooperación que permitan o desenvolvemento concer-
con rigor e eficiencia para cumprir o seu cometido do tado de políticas educativas de ámbito supracomunitario.
mellor modo posible. É necesario que a normativa com- Con esta lei asegúrase a necesaria homoxeneidade básica
bine ambos os aspectos, establecendo as normas comúns e a unidade do sistema educativo e resáltase o amplo
que todos teñen que respectar, así como o espazo de campo normativo e executivo de que dispoñen estatuta-
autonomía que se ten que conceder aos centros docen- riamente as comunidades autónomas para cumprir os
tes. fins do sistema educativo. A lei contén unha proposta de
A existencia dun marco lexislativo capaz de combinar cooperación territorial e entre administracións para levar
obxectivos e normas comúns coa necesaria autonomía a cabo proxectos e programas de interese xeral, para
pedagóxica e de xestión dos centros docentes obriga, por compartir información e aprender das mellores prácticas.
outra parte, a establecer mecanismos de avaliación e de Os principios anteriormente enunciados e as vías de
rendición de contas. A importancia dos desafíos que actuación sinaladas constitúen o fundamento en que
afronta o sistema educativo demanda como contrapartida asenta esta lei. O seu obxectivo último consiste en sentar
unha información pública e transparente acerca do uso as bases que permitan facerlles fronte aos importantes
que se fai dos medios e os recursos postos á súa disposi- desafíos que a educación española ten ante si e lograr as
ción, así como unha valoración dos resultados que con ambiciosas metas que se propuxo para os próximos anos.
eles se alcanzan. A avaliación converteuse nun valioso Para iso, a lei parte dos avances que o sistema educativo
instrumento de seguimento e de valoración dos resulta- realizou nas últimas décadas, incorporando todos aque-
dos obtidos e de mellora dos procesos que permiten les aspectos estruturais e de ordenación que demostraron
obtelos. Por ese motivo, resulta imprescindible establecer a súa pertinencia e a súa eficacia e propoñendo cambios
procedementos de avaliación dos distintos ámbitos e naqueloutros que requiren revisión. Fuxiuse da tentación
axentes da actividade educativa, alumnado, profesorado, de pretender cambiar todo o sistema educativo, como se
centros, currículo, administracións, e comprometer as se partise de cero, e optouse, en cambio, por ter en conta
autoridades correspondentes a render contas da situa- a experiencia adquirida e os avances rexistrados. En
ción existente e o desenvolvemento experimentado en última instancia, a lei aséntase na convicción de que as
materia de educación. reformas educativas deben ser continuas e paulatinas e
A actividade dos centros docentes recae, en última que o papel dos lexisladores e dos responsables da edu-
instancia, no profesorado que neles traballa. Conseguir cación non é outro que o de favorecer a mellora continua
que todos os mozos desenvolvan ao máximo as súas e progresiva da educación que reciben os cidadáns.
capacidades, nun marco de calidade e equidade, conver- De acordo con tales supostos de base, a lei estrutú-
ter os obxectivos xerais en logros concretos, adaptar o rase nun título preliminar, oito títulos, trinta e unha dispo-
currículo e a acción educativa ás circunstancias específi- sicións adicionais, dezaoito disposicións transitorias,
cas en que os centros se desenvolven, conseguir que os unha disposición derrogatoria e oito disposicións derra-
pais e as nais se impliquen na educación dos seus fillos, deiras.
non é posible sen un profesorado comprometido na súa O título preliminar comeza cun capítulo dedicado aos
tarefa. Por unha parte, os cambios que se produciron no principios e os fins da educación, que constitúen os ele-
sistema educativo e no funcionamento dos centros mentos centrais en torno aos cales se debe organizar o
docentes obrigan a revisar o modelo da formación inicial conxunto do sistema educativo. Nun lugar destacado
do profesorado e adecualo ao ámbito europeo. Por outra aparece formulado o principio fundamental da calidade
parte, o desenvolvemento profesional exixe un compro- da educación para todo o alumnado, en condicións de
miso por parte das administracións educativas pola for- equidade e con garantía de igualdade de oportunidades.
mación continua do profesorado ligada á práctica educa- A participación da comunidade educativa e o esforzo
tiva. E todo iso resulta imposible sen o necesario compartido que deben realizar o alumnado, as familias, o
recoñecemento social da función que os profesores des- profesorado, os centros, as administracións, as institu-
empeñan e da tarefa que levan a cabo. cións e a sociedade no seu conxunto constitúen o com-
Unha última condición que se debe cumprir para per- plemento necesario para asegurar unha educación de
mitir o logro duns obxectivos educativos tan ambiciosos calidade con equidade.
como os propostos consiste en acometer unha simplifica- Tamén ocupa un lugar relevante, na relación de princi-
ción e unha clarificación normativas, nun marco de pleno pios da educación, a transmisión daqueles valores que
respecto á repartición de competencias que en materia de favorecen a liberdade persoal, a responsabilidade, a cida-
educación establecen a Constitución española e as leis danía democrática, a solidariedade, a tolerancia, a igual-
que a desenvolven. dade, o respecto e a xustiza, que constitúen a base da vida
A partir de 1990 produciuse unha proliferación de leis en común.
educativas e dos seus correspondentes desenvolvemen- Entre os fins da educación resáltanse o pleno desen-
tos regulamentarios, que foron derrogando parcialmente volvemento da personalidade e das capacidades afectivas
as anteriores, provocando unha falta de claridade en do alumnado, a formación no respecto dos dereitos e
canto ás normas aplicables á ordenación académica e ao liberdades fundamentais e da igualdade efectiva de opor-
funcionamento do sistema educativo. En consecuencia, tunidades entre homes e mulleres, o recoñecemento da
convén simplificar a normativa vixente, co propósito de diversidade afectivo-sexual, así como a valoración crítica
facela máis clara, comprensible e sinxela. das desigualdades, que permita superar os comporta-
Ademais, a finalización no ano 2000 do proceso de mentos sexistas. Asúmese así, na súa integridade o con-
transferencias en materia de educación creou unhas tido do expresado na Lei orgánica 1/2004, do 28 de dec-
novas condicións, moi diferentes das existentes en 1990, embro, de medidas de protección integral contra a
que aconsellan revisar o conxunto da normativa vixente violencia de xénero.
para as ensinanzas distintas das universitarias. Cando xa Así mesmo, proponse o exercicio da tolerancia e da
se desenvolveu plenamente o marco de repartición de liberdade, dentro dos principios democráticos de convi-
competencias, que en materia de educación estableceu a vencia e a prevención de conflitos e a súa resolución pací-
Constitución española, as novas leis que se aproben fica. Igualmente, insístese na importancia da preparación
deben conciliar o respecto á citada repartición competen- do alumnado para o exercicio da cidadanía e para a parti-
cial coa necesaria vertebración territorial do sistema edu- cipación na vida económica, social e cultural, con actitude


crítica e responsable. A relación completa de principios e disponse que poidan establecer concertos para garantir a
fins permitirá asentar sobre bases firmes o conxunto da gratuidade do segundo ciclo.
actividade educativa. As ensinanzas que teñen carácter obrigatorio son a
De acordo cos principios reitores que inspiran a lei, a educación primaria e a educación secundaria obrigatoria.
educación concíbese como unha aprendizaxe perma- Na etapa primaria ponse a énfase na atención á diversi-
nente, que se leva a cabo ao longo da vida. En consecuen- dade do alumnado e na prevención das dificultades de
cia, todos os cidadáns deben ter a posibilidade de se for- aprendizaxe, actuando tan pronto como estas se detec-
mar dentro e fóra do sistema educativo, co fin de adquirir, ten. Unha das novidades da lei consiste na realización
actualizar, completar e ampliar as súas capacidades, dunha avaliación de diagnóstico das competencias bási-
coñecementos, habilidades, aptitudes e competencias cas alcanzadas polo alumnado ao finalizar o segundo
para o seu desenvolvemento persoal e profesional. A lei ciclo desta etapa, que terá carácter formativo e orienta-
concédelle á aprendizaxe permanente tal importancia que dor, proporcionará información sobre a situación do
lle dedica, xunto á organización das ensinanzas, un capí- alumnado, dos centros e do propio sistema educativo e
tulo específico do título preliminar. permitirá adoptar as medidas pertinentes para mellorar
Nese mesmo capítulo establécese a estrutura das as posibles deficiencias. Outra avaliación similar levarase
ensinanzas, recuperando a educación infantil como unha a cabo ao finalizar o segundo curso da educación secun-
etapa única e consolidando o resto das ensinanzas actual- daria obrigatoria. Para favorecer a transición entre a pri-
mente existentes, por entender que o sistema educativo maria e a secundaria, o alumnado recibirá un informe
encontrou nesa organización unha base sólida para o seu personalizado da súa evolución ao finalizar a educación
desenvolvemento. Tamén se regula a educación básica, primaria e incorporarse á etapa seguinte.
que, de acordo co disposto na Constitución, ten carácter A educación secundaria obrigatoria debe combinar o
obrigatorio e gratuíto para todos os nenos e mozos de principio dunha educación común coa atención á diversi-
ambos os sexos e cuxa duración se establece en dez cur- dade do alumnado, permitíndolles aos centros a adopción
sos, que abranguen a educación primaria e a educación das medidas organizativas e curriculares que resulten
secundaria obrigatoria. A atención á diversidade establé- máis adecuadas ás características do seu alumnado, de
cese como principio fundamental que debe rexer todo o maneira flexible e en uso da súa autonomía pedagóxica.
ensino básico, co obxectivo de lle proporcionar a todo o Para lograr estes obxectivos, proponse unha concepción
alumnado unha educación adecuada ás súas característi- das ensinanzas de carácter máis común nos tres primei-
cas e necesidades. ros cursos, con programas de reforzo das capacidades
A definición e a organización do currículo constitúe un básicas para o alumnado que o requira, e un cuarto curso
dos elementos centrais do sistema educativo. O título de carácter orientador, tanto para os estudos postobriga-
preliminar dedica un capítulo a este asunto, establecendo torios como para a incorporación á vida laboral. Nos dous
os seus compoñentes e a distribución de competencias primeiros cursos establécese unha limitación do número
na súa definición e o seu proceso de desenvolvemento. máximo de materias que se deben cursar e ofrécense
Especial interese reviste a inclusión das competencias posibilidades para reducir o número de profesores que
básicas entre os compoñentes do currículo, por canto dan clase a un mesmo grupo de alumnos. O último curso
debe permitir caracterizar de maneira precisa a formación concíbese cunha organización flexible das materias
que deben recibir os estudantes. Co fin de asegurar unha comúns e optativas, ofrecendo maiores posibilidades de
formación común e garantir a homologación dos títulos, elección ao alumnado en función das súas expectativas
encoméndaselle ao Goberno a fixación dos obxectivos, futuras e dos seus intereses.
competencias básicas, contidos e criterios de avaliación Para atender o alumnado con dificultades especiais de
dos aspectos básicos do currículo, que constitúen as ensi- aprendizaxe inclúense programas de diversificación curri-
nanzas mínimas, e ás administracións educativas o esta- cular desde o terceiro curso desta etapa. Ademais, co fin
blecemento do currículo das distintas ensinanzas. Ade- de evitar o abandono escolar temperán, abrir expectati-
mais faise referencia á posibilidade de establecer vas de formación e cualificación posterior e facilitar o
currículos mixtos de ensinanzas do sistema educativo acceso á vida laboral, establécense programas de cualifi-
español e doutros sistemas educativos, conducentes aos cación profesional inicial destinados a alumnos maiores
títulos respectivos. de dezaseis anos que non obtivesen o título de graduado
Abórdase no título preliminar, finalmente, a coopera- en educación secundaria obrigatoria.
ción territorial e entre administracións, co fin, por unha O bacharelato comprende dous cursos e desenvól-
parte, de lograr a maior eficacia dos recursos destinados vese en tres modalidades diferentes, organizadas de
á educación, e por outra, de alcanzar os obxectivos esta- modo flexible, en distintas vías que serán o resultado da
blecidos con carácter xeral, favorecer o coñecemento e libre elección polos alumnos de materias de modalidade
aprecio da diversidade cultural e lingüística das distintas e optativas. Os alumnos con avaliación positiva en todas
comunidades autónomas e contribuír á solidariedade as materias obterán o título de bacharel. Tras a obtención
interterritorial e ao equilibrio territorial na compensación do título, poderanse incorporar á vida laboral, matricu-
das desigualdades. Así mesmo, disponse que se poñan á larse na formación profesional de grao superior ou acce-
disposición do alumnado os recursos educativos necesa- der aos estudos superiores. Para acceder á universidade
rios para asegurar a consecución dos fins establecidos na será necesaria a superación dunha única proba homolo-
lei e a mellora permanente da educación en España. gada á cal se poderá presentar quen estea en posesión do
No título I establécese a ordenación das ensinanzas e título de bacharel.
as súas etapas. Concibida como unha etapa única, a edu- No que se refire ao currículo, unha das novidades da
cación infantil está organizada en dous ciclos que respon- lei consiste en situar a preocupación pola educación para
den ambos a unha intencionalidade educativa, non nece- a cidadanía nun lugar moi destacado do conxunto das
sariamente escolar, e que obriga os centros a contar actividades educativas e na introdución duns novos con-
desde o primeiro ciclo cunha proposta pedagóxica espe- tidos referidos a esta educación que, con diferentes deno-
cífica. No segundo ciclo fomentarase unha primeira minacións, de acordo coa natureza dos contidos e as ida-
aproximación á lecto-escritura, á iniciación en habilidades des dos alumnos, se impartirá nalgúns cursos da
lóxico-matemáticas, a unha lingua estranxeira, ao uso das educación primaria, secundaria obrigatoria e bacharelato.
tecnoloxías da información e a comunicación e ao coñe- A súa finalidade consiste en ofrecer a todos os estudantes
cemento das diferentes linguaxes artísticas. Ínstanse as un espazo de reflexión, análise e estudo acerca das carac-
administracións públicas a que desenvolvan progresiva- terísticas fundamentais e o funcionamento dun réxime
mente unha oferta suficiente de prazas no primeiro ciclo e democrático, dos principios e dereitos establecidos na


Constitución española e nos tratados e as declaracións A adecuada resposta educativa a todos os alumnos
universais dos dereitos humanos, así como dos valores concíbese a partir do principio de inclusión, entendendo
comúns que constitúen o substrato da cidadanía demo- que unicamente dese modo se garante o desenvolve-
crática nun contexto global. Esta educación, cuxos conti- mento de todos, se favorece a equidade e se contribúe a
dos non se poden considerar en ningún caso alternativos unha maior cohesión social. A atención á diversidade é
ou substitutorios do ensino relixioso, non entra en contra- unha necesidade que abarca todas as etapas educativas e
dición coa práctica democrática que debe inspirar o todos os alumnos. É dicir, trátase de considerar a diversi-
conxunto da vida escolar e que se ten que desenvolver dade das alumnas e alumnos como principio e non como
como parte da educación en valores con carácter trans- unha medida que corresponde ás necesidades duns
versal a todas as actividades escolares. A nova materia poucos.
permitirá afondar nalgúns aspectos relativos á nosa vida A lei trata así mesmo da compensación das desigual-
en común, contribuíndo a formar os novos cidadáns. dades a través de programas específicos desenvolvidos
A formación profesional comprende un conxunto de en centros docentes escolares ou en zonas xeográficas
ciclos formativos de grao medio e de grao superior que onde resulte necesaria unha intervención educativa com-
teñen como finalidade preparar as alumnas e os alumnos pensatoria, e a través das bolsas e axudas ao estudo, que
para o desempeño cualificado das diversas profesións, o teñen como obxectivo garantir o dereito á educación dos
acceso ao emprego e a participación activa na vida social, estudantes con condicións socioeconómicas desfavora-
cultural e económica. A lei introduce unha maior flexibili- bles. A programación da escolarización en centros públi-
dade no acceso, así como nas relacións entre os distintos cos e privados concertados debe garantir unha distribu-
subsistemas da formación profesional. Con obxecto de ción adecuada e equilibrada entre os centros escolares
aumentar a flexibilidade do sistema educativo e favorecer dos alumnos con necesidade de apoio educativo.
a formación permanente, establécense diversas O protagonismo que debe adquirir o profesorado des-
conexións entre a educación xeral e a formación profesio- envólvese no título III da lei. Nel préstaselle unha atención
nal. prioritaria á súa formación inicial e permanente, cuxa
Especial mención merecen as ensinanzas artísticas, reforma se debe levar a cabo nos próximos anos, no con-
que teñen como finalidade proporcionarlles aos alumnos texto do novo espazo europeo de educación superior e co
unha formación artística de calidade e cuxa ordenación fin de lles dar resposta ás necesidades e ás novas deman-
non fora revisada desde 1990. A lei regula, por unha parte, das que recibe o sistema educativo. A formación inicial
as ensinanzas artísticas profesionais, que agrupan as debe incluír, ademais da adecuada preparación científica,
ensinanzas de música e danza de grao medio, así como as unha formación pedagóxica e didáctica que se comple-
de artes plásticas e deseño de grao medio e de grao supe- tará coa titoría e asesoramento aos novos profesores por
rior. Por outro lado, establece as denominadas ensinan- parte de compañeiros experimentados. Por outra parte, o
zas artísticas superiores, que agrupan os estudos superio- título aborda a mellora das condicións en que o profeso-
res de música e danza, as ensinanzas de arte dramática, rado realiza o seu traballo, así como o recoñecemento,
as ensinanzas de conservación e restauración de bens apoio e valoración social da función docente.
culturais e os estudos superiores de artes plásticas e des- O título IV trata dos centros docentes, a súa tipoloxía e
o seu réxime xurídico, así como da programación da rede
eño. Estas últimas ensinanzas teñen carácter de educa- de centros desde a consideración da educación como ser-
ción superior e a súa organización adecúase ás exixencias vizo público. Así mesmo, establécese a posibilidade de
correspondentes, o que implica algunhas peculiaridades que os titulares dos centros privados definan o carácter
no que se refire ao establecemento do seu currículo e a propio destes respectando o marco constitucional. Os
organización dos centros que as imparten. centros privados que ofrezan ensinanzas declaradas gra-
A lei tamén regula as ensinanzas de idiomas, dispo- tuítas poderanse acoller ao réxime de concertos, estable-
ñendo que serán organizadas polas escolas oficiais de céndose os requisitos que deben cumprir os centros pri-
idiomas e adecuaranse aos niveis recomendados polo vados concertados.
consello de Europa e as ensinanzas deportivas, que por A lei concibe a participación como un valor básico
primeira vez se ordenan nunha lei de educación. para a formación de cidadáns autónomos, libres, respon-
Por último, o título I dedica unha especial atención á sables e comprometidos e, por iso, as administracións
educación de persoas adultas, co obxectivo de que todos educativas garantirán a participación da comunidade
os cidadáns teñan a posibilidade de adquirir, actualizar, educativa na organización, o goberno, o funcionamento e
completar ou ampliar os seus coñecementos e aptitudes a avaliación dos centros educativos, tal como establece o
para o seu desenvolvemento persoal e profesional. Para título V. Préstaselle particular atención á autonomía dos
iso, regula as condicións en que se deben impartir as centros docentes, tanto no pedagóxico, a través da elabo-
ensinanzas conducentes a títulos oficiais, ao mesmo ración dos seus proxectos educativos, como no que res-
tempo que establece un marco aberto e flexible para rea- pecta á xestión económica dos recursos e á elaboración
lizar outras aprendizaxes e prevé a posibilidade de validar das súas normas de organización e funcionamento. A lei
a experiencia adquirida por outras vías. outórgalles maior protagonismo aos órganos colexiados
Co fin de garantir a equidade, o título II aborda os gru- de control e goberno dos centros, que son o consello
pos de alumnos que requiren unha atención educativa escolar, o claustro de profesores e os órganos de coordi-
diferente á ordinaria por presentaren algunha necesidade nación docente, e aborda as competencias da dirección
específica de apoio educativo e establece os recursos pre- dos centros públicos, o procedemento de selección dos
cisos para acometer esta tarefa co obxectivo de lograr a directores e o recoñecemento da función directiva.
súa plena inclusión e integración. Inclúese concretamente O título VI dedícase á avaliación do sistema educativo,
neste título o tratamento educativo das alumnas e alum- que se considera un elemento fundamental para a mellora
nos que requiren determinados apoios e atencións espe- da educación e o aumento da transparencia do sistema
cíficas derivadas de circunstancias sociais, de discapaci- educativo. A importancia concedida á avaliación ponse de
dade física, psíquica ou sensorial ou que manifesten manifesto no tratamento dos distintos ámbitos en que se
trastornos graves de conduta. O sistema educativo espa- debe aplicar, que abarcan os procesos de aprendizaxe dos
ñol realizou grandes avances neste ámbito nas últimas alumnos, a actividade do profesorado, os procesos edu-
décadas, que cómpre continuar impulsando. Tamén preci- cativos, a función directiva, o funcionamento dos centros
san un tratamento específico os alumnos con altas capa- docentes, a inspección e as propias administracións edu-
cidades intelectuais e os que se integraron tarde no sis- cativas. A avaliación xeral do sistema educativo atribúe-
tema educativo español. selle ao Instituto de Avaliación, que traballará en colabo-


ración cos organismos correspondentes que establezan TÍTULO PRELIMINAR
as comunidades autónomas. Co propósito de lles render
contas acerca do funcionamento do sistema educativo, CAPÍTULO I
disponse a presentación dun informe anual ao Parla-
mento, que sintetice os resultados que dan as avaliacións Principios e fins da educación
xerais de diagnóstico, os doutras probas de avaliación
que se realicen, os principais indicadores da educación Artigo 1. Principios.
española e os aspectos máis destacados do informe anual
do consello escolar do Estado. O sistema educativo español, configurado de acordo
No título VII encoméndaselle á inspección educativa o cos valores da Constitución e asentado no respecto aos
apoio á elaboración dos proxectos educativos e a autoava- dereitos e liberdades recoñecidos nela, inspírase nos
liación dos centros escolares, como peza clave para a seguintes principios:
mellora do sistema educativo. Ao Estado correspóndelle a
alta inspección. Recóllense as funcións da inspección a) A calidade da educación para todo o alumnado,
educativa e a súa organización, así como as atribucións independentemente das súas condicións e circunstan-
dos inspectores. cias.
O título VIII aborda a dotación de recursos económi- b) A equidade, que garanta a igualdade de oportuni-
cos e o incremento do gasto público en educación para dades, a inclusión educativa e a non discriminación e
cumprir os obxectivos desta lei cuxo detalle se recolle na actúe como elemento compensador das desigualdades
memoria económica que a acompaña. Esta memoria persoais, culturais, económicas e sociais, con especial
recolle os compromisos de gasto para o período de atención ás que deriven de discapacidade.
implantación da lei, incrementados no trámite parlamen- c) A transmisión e posta en práctica de valores que
tario. favorezan a liberdade persoal, a responsabilidade, a cida-
As disposicións adicionais refírense ao calendario de danía democrática, a solidariedade, a tolerancia, a igual-
aplicación da lei, ao ensino de relixión, aos libros de texto dade, o respecto e a xustiza, así como que axuden a supe-
e materiais curriculares e ao calendario escolar. Unha rar calquera tipo de discriminación.
parte importante das disposicións adicionais ten que ver d) A concepción da educación como unha aprendi-
zaxe permanente, que se desenvolve ao longo de toda a
co persoal docente, establecéndose as bases do réxime
vida.
estatutario da función pública docente, as funcións dos
e) A flexibilidade para adecuar a educación á diversi-
corpos docentes, os requisitos de ingreso e acceso aos
dade de aptitudes, intereses, expectativas e necesidades
respectivos corpos, a carreira docente e o desempeño da do alumnado, así como aos cambios que experimentan o
función inspectora. alumnado e a sociedade.
Outras disposicións adicionais refírense á coopera- f) A orientación educativa e profesional dos estudan-
ción dos municipios coas administracións educativas e os tes, como medio necesario para o logro dunha formación
posibles convenios de cooperación que se poden estable- personalizada, que propicie unha educación integral en
cer entre aquelas e as corporacións locais, así como ao coñecementos, destrezas e valores.
procedemento de consulta ás comunidades autónomas. g) O esforzo individual e a motivación do alum-
En relación cos centros prorrógase o réxime actual nado.
aplicable aos requisitos que deben cumprir os centros h) O esforzo compartido por alumnado, familias,
privados de bacharelato que impartan a modalidade de profesores, centros, administracións, institucións e o
ciencias da natureza e da saúde e a modalidade de tecno- conxunto da sociedade.
loxía, establécense as funcións do claustro de profesores i) A autonomía para establecer e adecuar as actua-
nos centros concertados e considérase a agrupación de cións organizativas e curriculares no marco das compe-
centros públicos dun ámbito territorial determinado, a tencias e responsabilidades que corresponden ao Estado,
denominación específica do consello escolar, os conve- ás comunidades autónomas, ás corporacións locais e aos
nios cos que impartan ciclos de formación profesional, así centros educativos.
como outros aspectos relativos aos centros concertados. j) A participación da comunidade educativa na orga-
Finalmente, faise referencia ao alumnado estranxeiro, nización, goberno e funcionamento dos centros docen-
ás vítimas do terrorismo e de actos de violencia de tes.
xénero, ao réxime dos datos persoais dos alumnos, á k) A educación para a prevención de conflitos e para
incorporación de créditos para a gratuidade do segundo a súa resolución pacífica, así como a non-violencia en
ciclo de educación infantil e ao fomento da igualdade todos os ámbitos da vida persoal, familiar e social.
efectiva entre homes e mulleres. l) O desenvolvemento da igualdade de dereitos e
Nas disposicións transitorias abórdanse, entre outras oportunidades e o fomento da igualdade efectiva entre
cuestións, a xubilación voluntaria anticipada do profeso- homes e mulleres.
rado, a mobilidade dos funcionarios dos corpos docentes, m) A consideración da función docente como factor
a duración do mandato dos órganos de goberno e o exer- esencial da calidade da educación, o recoñecemento
cicio da dirección nos centros docentes públicos, a forma- social do profesorado e o apoio á súa tarefa.
ción pedagóxica e didáctica, a adaptación dos centros n) O fomento e a promoción da investigación, a
para impartir a educación infantil, a modificación dos con- experimentación e a innovación educativa.
certos e o acceso das ensinanzas de idiomas a menores ñ) A avaliación do conxunto do sistema educativo,
de dezaseis anos. tanto na súa programación e organización e nos procesos
Recóllese unha disposición derrogatoria única. As dis- de ensino e aprendizaxe como nos seus resultados.
posicións derradeiras abordan, entre outros aspectos, a o) A cooperación entre o Estado e as comunidades
modificación da Lei orgánica do dereito á educación e da autónomas na definición, aplicación e avaliación das polí-
Lei de medidas para a reforma da función pública, a com- ticas educativas.
petencia que corresponde ao Estado ao abeiro da Consti- p) A cooperación e colaboración das administra-
tución para ditar esta lei, a competencia para o seu desen- cións educativas coas corporacións locais na planifica-
volvemento e o seu carácter orgánico. ción e implementación da política educativa.


Artigo 2. Fins. d) Bacharelato.
e) Formación profesional.
1. O sistema educativo español orientarase á conse- f) Ensinanzas de idiomas.
cución dos seguintes fins: g) Ensinanzas artísticas.
h) Ensinanzas deportivas.
a) O pleno desenvolvemento da personalidade e das i) Educación de persoas adultas.
capacidades dos alumnos. j) Ensino universitario.
b) A educación no respecto dos dereitos e liberdades
fundamentais, na igualdade de dereitos e oportunidades 3. A educación primaria e a educación secundaria
entre homes e mulleres e na igualdade de trato e non dis- obrigatoria constitúen a educación básica.
criminación das persoas con discapacidade. 4. A educación secundaria divídese en educación
c) A educación no exercicio da tolerancia e da liber- secundaria obrigatoria e educación secundaria postobri-
dade dentro dos principios democráticos de convivencia, gatoria. Constitúen a educación secundaria postobrigato-
así como na prevención de conflitos e a súa resolución ria o bacharelato, a formación profesional de grao medio,
pacífica. as ensinanzas profesionais de artes plásticas e deseño de
d) A educación na responsabilidade individual e no grao medio e as ensinanzas deportivas de grao medio.
mérito e esforzo persoal. 5. O ensino universitario, as ensinanzas artísticas
e) A formación para a paz, o respecto aos dereitos superiores, a formación profesional de grao superior, as
humanos, a vida en común, a cohesión social, a coopera- ensinanzas profesionais de artes plásticas e deseño de
ción e solidariedade entre os pobos así como a adquisi- grao superior e as ensinanzas deportivas de grao superior
ción de valores que propicien o respecto cara aos seres constitúen a educación superior.
vivos e o ambiente, en particular ao valor dos espazos 6. As ensinanzas de idiomas, as ensinanzas artísticas
forestais e o desenvolvemento sustentable. e as deportivas terán a consideración de ensinanzas de
f) O desenvolvemento da capacidade dos alumnos réxime especial.
para regular a súa propia aprendizaxe, confiar nas súas 7. O ensino universitario regúlase polas súas normas
aptitudes e coñecementos, así como para desenvolver a específicas.
creatividade, a iniciativa persoal e o espírito emprende- 8. As ensinanzas a que se refire o punto 2 adapta-
dor. ranse ao alumnado con necesidade específica de apoio
g) A formación no respecto e recoñecemento da plu- educativo. Esta adaptación garantirá o acceso, a perma-
ralidade lingüística e cultural de España e da intercultura- nencia e a progresión deste alumnado no sistema educa-
lidade como un elemento enriquecedor da sociedade. tivo.
h) A adquisición de hábitos intelectuais e técnicas de 9. Para garantir o dereito á educación de quen non
traballo, de coñecementos científicos, técnicos, humanís- poida asistir de modo regular aos centros docentes, des-
ticos, históricos e artísticos, así como o desenvolvemento envolverase unha oferta adecuada de educación a distan-
de hábitos saudables, o exercicio físico e o deporte. cia ou, de ser o caso, de apoio e atención educativa espe-
i) A capacitación para o exercicio de actividades pro- cífica.
fesionais.
j) A capacitación para a comunicación na lingua ofi- Artigo 4. O ensino básico.
cial e cooficial, se a houbese, e nunha ou máis linguas
estranxeiras. 1. O ensino básico a que se refire o artigo 3.3 desta
k) A preparación para o exercicio da cidadanía e para lei é obrigatorio e gratuíto para todas as persoas.
a participación activa na vida económica, social e cultural, 2. O ensino básico comprende dez anos de escolari-
con actitude crítica e responsable e con capacidade de dade e desenvólvese, de forma regular, entre os seis e os
adaptación ás situacións cambiantes da sociedade do dezaseis anos de idade. Non obstante, os alumnos terán
coñecemento. dereito a permanecer en réxime ordinario cursando o
ensino básico ata os dezaoito anos de idade, cumpridos
2. Os poderes públicos prestarán unha atención no ano en que finalice o curso, nas condicións estableci-
prioritaria ao conxunto de factores que favorecen a cali- das nesta lei.
dade do ensino e, en especial, a cualificación e formación 3. Sen prexuízo de que ao longo do ensino básico se
do profesorado, o seu traballo en equipo, a dotación de garanta unha educación común para os alumnos, adopta-
recursos educativos, a investigación, a experimentación e rase a atención á diversidade como principio fundamen-
a renovación educativa, o fomento da lectura e o uso de tal. Cando tal diversidade o requira, adoptaranse as medi-
bibliotecas, a autonomía pedagóxica, organizativa e de das organizativas e curriculares pertinentes, segundo o
xestión, a función directiva, a orientación educativa e pro- disposto nesta lei.
fesional, a inspección educativa e a avaliación.
Artigo 5. A aprendizaxe ao longo da vida.
CAPÍTULO II
1. Todas as persoas deben ter a posibilidade de se
A organización das ensinanzas e a aprendizaxe ao longo formar ao longo da vida, dentro e fóra do sistema educa-
da vida tivo, co fin de adquirir, actualizar, completar e ampliar as
súas capacidades, coñecementos, habilidades, aptitudes
Artigo 3. As ensinanzas. e competencias para o seu desenvolvemento persoal e
profesional.
1. O sistema educativo organízase en etapas, ciclos, 2. O sistema educativo ten como principio básico
graos, cursos e niveis de ensino de forma que asegure a propiciar a educación permanente. Para tal efecto, prepa-
transición entre estes e, de ser o caso, dentro de cada un rará os alumnos para aprender por si mesmos e facilitara-
deles. lles ás persoas adultas a súa incorporación ás distintas
ensinanzas, favorecendo a conciliación da aprendizaxe
2. As ensinanzas que ofrece o sistema educativo son con outras responsabilidades e actividades.
as seguintes: 3. Para garantir o acceso universal e permanente á
a) Educación infantil. aprendizaxe, as diferentes administracións públicas iden-
b) Educación primaria. tificarán novas competencias e facilitarán a formación
c) Educación secundaria obrigatoria. requirida para a súa adquisición.


4. Así mesmo, correspóndelles ás administracións Artigo 8. Cooperación entre administracións.
públicas promover, ofertas de aprendizaxe flexibles que
permitan a adquisición de competencias básicas e, de ser 1. As administracións educativas e as corporacións
o caso, as correspondentes titulacións, a aqueles mozos e locais coordinarán as súas actuacións, cada unha no
adultos que abandonaron o sistema educativo sen nin- ámbito das súas competencias, para lograr unha maior
gunha titulación. eficacia dos recursos destinados á educación e contribuír
5. O sistema educativo debe facilitar e as administra- aos fins establecidos nesta lei.
cións públicas deben promover que toda a poboación 2. As ofertas educativas dirixidas a persoas en idade
chegue a alcanzar unha formación de educación secunda- de escolarización obrigatoria que realicen as administra-
ria postobrigatoria ou equivalente. cións ou outras institucións públicas, así como as actua-
6. Correspóndelles ás administracións públicas faci- cións que tivesen finalidades educativas ou consecuen-
litaren o acceso á información e á orientación sobre as cias na educación dos nenos e mozos, deberanse facer en
ofertas de aprendizaxe permanente e as posibilidades de coordinación coa Administración educativa correspon-
acceso a estas. dente.
3. As comunidades autónomas poderán convir a
CAPÍTULO III delegación de competencias de xestión de determinados
servizos educativos nos municipios ou agrupacións de
Currículo municipios que se configuren para o efecto, co fin de pro-
piciar unha maior eficacia, coordinación e control social
no uso dos recursos.
Artigo 6. Currículo.

1. Para os efectos do disposto nesta lei, enténdese Artigo 9. Programas de cooperación territorial.
por currículo o conxunto de obxectivos, competencias
básicas, contidos, métodos pedagóxicos e criterios de 1. O Estado promoverá programas de cooperación
avaliación de cada unha das ensinanzas reguladas nesta territorial co fin de alcanzar os obxectivos educativos de
lei. carácter xeral, reforzar as competencias básicas dos estu-
2. Co fin de asegurar unha formación común e dantes, favorecer o coñecemento e aprecio por parte do
alumnado da riqueza cultural e lingüística das distintas
garantir a validez dos títulos correspondentes, o Goberno
comunidades autónomas, así como contribuír á solidarie-
fixará, en relación cos obxectivos, competencias básicas,
dade interterritorial e ao equilibrio territorial na compen-
contidos e criterios de avaliación, os aspectos básicos do
sación de desigualdades.
currículo que constitúen as ensinanzas mínimas a que se 2. Os programas a que se refire este artigo pode-
refire a disposición adicional primeira, punto 2, letra c) da ranse levar a cabo mediante convenios ou acordos entre
Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do dereito á as diferentes administracións educativas competentes.
educación.
3. Os contidos básicos das ensinanzas mínimas
requirirán o 55 por cento dos horarios escolares para as Artigo 10. Difusión de información.
comunidades autónomas que teñan lingua cooficial e o
65 por cento para aquelas que non a teñan. 1. Correspóndelles ás administracións educativas
4. As administracións educativas establecerán o facilitar o intercambio de información e a difusión de boas
currículo das distintas ensinanzas reguladas nesta lei, do prácticas educativas ou de xestión dos centros docentes,
cal formarán parte os aspectos básicos sinalados en pun- co fin de contribuír á mellora da calidade da educación.
2. As administracións educativas proporcionarán os
tos anteriores. Os centros docentes desenvolverán e com-
datos necesarios para a elaboración das estatísticas edu-
pletarán, de ser o caso, o currículo das diferentes etapas e
cativas nacionais e internacionais que lle corresponde
ciclos en uso da súa autonomía e tal como se recolle no
efectuar ao Estado, as cales contribúen á xestión, planifi-
capítulo II do título V desta lei. cación, seguimento e avaliación do sistema educativo, así
5. Os títulos correspondentes ás ensinanzas regula- como á investigación educativa. Así mesmo, as adminis-
das por esta lei serán homologados polo Estado e expedi- tracións educativas farán públicos os datos e indicadores
dos polas administracións educativas nas condicións que contribúan a facilitar a transparencia, a boa xestión
previstas na lexislación vixente e nas normas básicas e da educación e a investigación educativa.
específicas que para o efecto se diten.
6. No marco da cooperación internacional en mate-
ria de educación, o Goberno, de acordo co establecido no Artigo 11. Oferta e recursos educativos.
punto 4 deste artigo, poderá establecer currículos mixtos
de ensinanzas do sistema educativo español e doutros 1. O Estado promoverá accións destinadas a favore-
sistemas educativos, conducentes aos títulos respecti- cer que todos os alumnos poidan elixir as opcións educa-
tivas que desexen con independencia do seu lugar de
vos.
residencia, de acordo cos requisitos académicos estable-
cidos en cada caso.
CAPÍTULO IV 2. Correspóndelles ás administracións educativas,
en aplicación do principio de colaboración, facilitar o
Cooperación entre administracións educativas acceso a ensinanzas de oferta escasa e a centros de zonas
limítrofes aos alumnos que non tivesen esa oferta educa-
Artigo 7. Concertación de políticas educativas. tiva en centros próximos ou da súa mesma comunidade
autónoma. Para tal efecto, nos procedementos de admi-
As administracións educativas poderán concertar o sión de alumnos terase en conta esta circunstancia.
establecemento de criterios e obxectivos comúns co fin 3. Coa mesma finalidade, e en aplicación do princi-
de mellorar a calidade do sistema educativo e garantir a pio de colaboración, correspóndelles ás administracións
equidade. A Conferencia Sectorial de Educación promo- educativas facilitar a alumnos e profesores doutras comu-
verá este tipo de acordos e será informada de todos os nidades autónomas o acceso ás súas instalacións con
que se adopten. valor educativo e a utilización dos seus recursos.


TÍTULO I 6. Os métodos de traballo en ambos os ciclos basea-
ranse nas experiencias, as actividades e o xogo e aplica-
ranse nun ambiente de afecto e confianza, para potenciar
As ensinanzas e a súa ordenación a súa autoestima e integración social.
7. As administracións educativas determinarán os
CAPÍTULO I contidos educativos do primeiro ciclo da educación infan-
til de acordo co previsto neste capítulo. Así mesmo, regu-
Educación infantil larán os requisitos que teñan que cumprir os centros que
impartan este ciclo, relativos, en todo caso, á relación
Artigo 12. Principios xerais. numérica alumnado-profesor, ás instalacións e ao número
de postos escolares.
1. A educación infantil constitúe a etapa educativa
con identidade propia que atende nenas e nenos desde o Artigo 15. Oferta de prazas e gratuidade.
nacemento ata os seis anos de idade.
2. A educación infantil ten carácter voluntario e a súa 1. As administracións públicas promoverán un incre-
finalidade é a de contribuír ao desenvolvemento físico, mento progresivo da oferta de prazas públicas no pri-
afectivo, social e intelectual dos nenos. meiro ciclo. Así mesmo, coordinarán as políticas de
3. Co obxecto de respectar a responsabilidade fun- cooperación entre elas e con outras entidades para ase-
damental das nais e pais ou titores nesta etapa, os centros gurar a oferta educativa neste ciclo. Para tal fin, determi-
de educación infantil cooperarán estreitamente con eles. narán as condicións en que se poderán establecer conve-
nios coas corporacións locais, outras administracións e
Artigo 13. Obxectivos. entidades privadas sen fins de lucro.
2. O segundo ciclo da educación infantil será gra-
A educación infantil contribuirá a desenvolver nas tuíto. Co fin de atender as demandas das familias, as
nenas e nenos as capacidades que lles permitan: administracións educativas garantirán unha oferta sufi-
ciente de prazas nos centros públicos e concertarán con
a) Coñecer o seu propio corpo e o dos outros, as centros privados, no contexto da súa programación edu-
súas posibilidades de acción e aprender a respectar as cativa.
diferenzas. 3. Os centros poderán ofrecer o primeiro ciclo de
b) Observar e explorar o seu ambiente familiar, natu- educación infantil, o segundo ou ambos.
ral e social. 4. De acordo co que establezan as administracións
c) Adquirir progresivamente autonomía nas súas educativas, o primeiro ciclo da educación infantil pode-
actividades habituais. rase ofrecer en centros que abarquen o ciclo completo ou
d) Desenvolver as súas capacidades afectivas. unha parte deste. Aqueles centros cuxa oferta sexa de,
e) Relacionarse cos demais e adquirir progresiva- polo menos, un ano completo do citado ciclo deberán
mente pautas elementais de convivencia e relación social, incluír no seu proxecto educativo a proposta pedagóxica
así como exercitarse na resolución pacífica de conflitos. a que se refire o punto 2 do artigo 14 e deberán contar co
f) Desenvolver habilidades comunicativas en dife- persoal cualificado nos termos recollidos no artigo 92.
rentes linguaxes e formas de expresión.
g) Iniciarse nas habilidades lóxico-matemáticas, na CAPÍTULO II
lecto-escritura e no movemento, o xesto e o ritmo.
Educación primaria
Artigo 14. Ordenación e principios pedagóxicos.
Artigo 16. Principios xerais.
1. A etapa de educación infantil ordénase en dous
ciclos. O primeiro comprende ata os tres anos, e o 1. A educación primaria é unha etapa educativa que
segundo, desde os tres aos seis anos de idade. comprende seis cursos académicos, que se cursarán ordi-
2. O carácter educativo dun e doutro ciclo será reco- nariamente entre os seis e os doce anos de idade.
llido polos centros educativos nunha proposta peda- 2. A finalidade da educación primaria é proporcionar
góxica. a todos os nenos e nenas unha educación que permita
3. En ambos os ciclos da educación infantil atende- afianzar o seu desenvolvemento persoal e o seu propio
rase progresivamente ao desenvolvemento afectivo, ao benestar, adquirir as habilidades culturais básicas relati-
movemento e os hábitos de control corporal, ás manifes- vas á expresión e comprensión oral, á lectura, á escritura
tacións da comunicación e da linguaxe, ás pautas elemen- e ao cálculo, así como desenvolver as habilidades sociais,
tais de convivencia e relación social, así como ao descu- os hábitos de traballo e estudo, o sentido artístico, a crea-
brimento das características físicas e sociais do medio en tividade e a afectividade.
que viven. Ademais, facilitarase que nenas e nenos elabo- 3. A acción educativa nesta etapa procurará a inte-
ren unha imaxe de si mesmos positiva e equilibrada e gración das distintas experiencias e aprendizaxes do
adquiran autonomía persoal. alumnado e adaptarase aos seus ritmos de traballo.
4. Os contidos educativos da educación infantil
organizaranse en áreas correspondentes a ámbitos pro-
pios da experiencia e do desenvolvemento infantil e abor- Artigo 17. Obxectivos da educación primaria.
daranse por medio de actividades globalizadas que teñan
interese e significado para os nenos. A educación primaria contribuirá a desenvolver nos
5. Correspóndelles ás administracións educativas nenos e nenas as capacidades que lles permitan:
fomentar unha primeira aproximación á lingua estranxeira a) Coñecer e apreciar os valores e as normas de con-
nas aprendizaxes do segundo ciclo da educación infantil, vivencia, aprender a obrar de acordo con elas, prepararse
especialmente no último ano. Así mesmo, fomentarán para o exercicio activo da cidadanía e respectar os derei-
unha primeira aproximación á lectura e á escritura, así tos humanos, así como o pluralismo propio dunha socie-
como experiencias de iniciación temperá en habilidades dade democrática.
numéricas básicas, nas tecnoloxías da información e a b) Desenvolver hábitos de traballo individual e de
comunicación e na expresión visual e musical. equipo, de esforzo e responsabilidade no estudo, así


como actitudes de confianza en si mesmo, sentido crítico, 6. No conxunto da etapa, a acción titorial orientará o
iniciativa persoal, curiosidade, interese e creatividade na proceso educativo individual e colectivo do alumnado.
aprendizaxe.
c) Adquirir habilidades para a prevención e para a Artigo 19. Principios pedagóxicos.
resolución pacífica de conflitos, que lles permitan desen-
volverse con autonomía no ámbito familiar e doméstico, 1. Nesta etapa porase especial énfase na atención á
así como nos grupos sociais con que se relacionan. diversidade do alumnado, na atención individualizada, na
d) Coñecer, comprender e respectar as diferentes prevención das dificultades de aprendizaxe e na posta en
culturas e as diferenzas entre as persoas, a igualdade de práctica de mecanismos de reforzo tan pronto como se
dereitos e oportunidades de homes e mulleres e a non detecten estas dificultades.
discriminación de persoas con discapacidade. 2. Sen prexuízo do seu tratamento específico nal-
e) Coñecer e utilizar de maneira apropiada a lingua gunhas das áreas da etapa, a comprensión lectora, a
castelá e, se a houbese, a lingua cooficial da comunidade expresión oral e escrita, a comunicación audiovisual, as
autónoma e desenvolver hábitos de lectura. tecnoloxías da información e a comunicación e a educa-
f) Adquirir en, polo menos, unha lingua estranxeira a ción en valores traballaranse en todas as áreas.
competencia comunicativa básica que lles permita expre- 3. Co fin de fomentar o hábito da lectura dedicarase
sar e comprender mensaxes sinxelas e desenvolverse en un tempo diario a ela.
situacións cotiás.
g) Desenvolver as competencias matemáticas bási- Artigo 20. Avaliación.
cas e iniciarse na resolución de problemas que requiran a
realización de operacións elementais de cálculo, coñece- 1. A avaliación dos procesos de aprendizaxe do
mentos xeométricos e estimacións, así como ser capaces alumnado será continua e global e terá en conta o seu
de aplicalos ás situacións da súa vida cotiá. progreso no conxunto das áreas.
h) Coñecer e valorar o seu contorno natural, social e 2. O alumnado accederá ao ciclo educativo ou etapa
cultural, así como as posibilidades de acción e o seu coi- seguinte sempre que se considere que alcanzou as com-
dado. petencias básicas correspondentes e o adecuado grao de
i) Iniciarse na utilización, para a aprendizaxe, das madurez.
tecnoloxías da información e a comunicación desenvol- 3. Malia o sinalado no punto anterior, o alumnado
vendo un espírito crítico ante as mensaxes que reciben e que non alcanzase algún dos obxectivos das áreas poderá
elaboran. pasar ao ciclo ou etapa seguinte sempre que esa circuns-
j) Utilizar diferentes representacións e expresións tancia non lle impida seguir con aproveitamento o novo
artísticas e iniciarse na construción de propostas visuais. curso. Neste caso recibirá os apoios necesarios para recu-
k) Valorar a hixiene e a saúde, aceptar o propio corpo perar os devanditos obxectivos.
e o dos outros, respectar as diferenzas e utilizar a educa- 4. No suposto de que un alumno non alcanzase as
ción física e o deporte como medios para favorecer o competencias básicas, poderá permanecer un curso máis
desenvolvemento persoal e social. no mesmo ciclo. Esta medida poderase adoptar unha soa
l) Coñecer e valorar os animais máis próximos ao vez ao longo da educación primaria e cun plan específico
ser humano e adoptar modos de comportamento que de reforzo ou recuperación das súas competencias bási-
favorezan o seu coidado. cas.
m) Desenvolver as súas capacidades afectivas en 5. Co fin de garantir a continuidade do proceso de
todos os ámbitos da personalidade e nas súas relacións formación do alumnado, cada alumno disporá ao finalizar
cos demais, así como unha actitude contraria á violencia, a etapa dun informe sobre a súa aprendizaxe, os obxecti-
aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexis- vos alcanzados e as competencias básicas adquiridas,
tas. segundo dispoñan as administracións educativas. Así
n) Fomentar a educación viaria e actitudes de res- mesmo, as administracións educativas establecerán os
pecto que incidan na prevención dos accidentes de trá- pertinentes mecanismos de coordinación.
fico.
Artigo 21. Avaliación de diagnóstico.
Artigo 18. Organización.
Ao finalizar o segundo ciclo da educación primaria
1. A etapa de educación primaria comprende tres
todos os centros realizarán unha avaliación de diagnós-
ciclos de dous anos académicos cada un e organízase en
tico das competencias básicas alcanzadas polos seus
áreas, que terán un carácter global e integrador.
alumnos. Esta avaliación, competencia das administra-
2. As áreas desta etapa educativa son as seguintes:
cións educativas, terá carácter formativo e orientador
Coñecemento do medio natural, social e cultural. para os centros e informativo para as familias e para o
Educación artística. conxunto da comunidade educativa. Estas avaliacións
Educación física. terán como marco de referencia as avaliacións xerais de
Lingua castelá e literatura e, se a houbese, lingua diagnóstico que se establecen no artigo 144.1 desta lei.
cooficial e literatura.
Lingua estranxeira. CAPÍTULO III
Matemáticas.
3. Nun dos cursos do terceiro ciclo da etapa, ás áreas Educación secundaria obrigatoria
incluídas no punto anterior engadirase a de educación
para a cidadanía e os dereitos humanos, na cal se pres- Artigo 22. Principios xerais.
tará especial atención á igualdade entre homes e mulle-
res. 1. A etapa de educación secundaria obrigatoria com-
4. No terceiro ciclo da etapa, as administracións edu- prende catro cursos, que se seguirán ordinariamente
cativas poderán engadir unha segunda lingua estranxeira. entre os doce e os dezaseis anos de idade.
5. As áreas que teñan carácter instrumental para a 2. A finalidade da educación secundaria obrigatoria
adquisición doutros coñecementos recibirán especial consiste en lograr que os alumnos e alumnas adquiran os
consideración. elementos básicos da cultura, especialmente nos seus


aspectos humanístico, artístico, científico e tecnolóxico; tiva persoal e a capacidade para aprender a aprender,
desenvolver e consolidar neles hábitos de estudo e de planificar, tomar decisións e asumir responsabilidades.
traballo; preparalos para a súa incorporación a estudos h) Comprender e expresar con corrección, oralmente
posteriores e para a súa inserción laboral e formalos para e por escrito, na lingua castelá e, de a haber, na lingua
o exercicio dos seus dereitos e obrigas na vida como cida- cooficial da comunidade autónoma, textos e mensaxes
dáns. complexas, e iniciarse no coñecemento, a lectura e o
3. Na educación secundaria obrigatoria prestarase estudo da literatura.
especial atención á orientación educativa e profesional do i) Comprender e expresarse nunha ou máis linguas
alumnado. estranxeiras de maneira apropiada.
4. A educación secundaria obrigatoria organizarase j) Coñecer, valorar e respectar os aspectos básicos
de acordo cos principios de educación común e de atenda cultura e a historia propias e dos demais, así como o
ción á diversidade do alumnado. Correspóndelles ás patrimonio artístico e cultural.
administracións educativas regular as medidas de aten- k) Coñecer e aceptar o funcionamento do propio
ción á diversidade, organizativas e curriculares, que lles corpo e o dos outros, respectar as diferenzas, afianzar os
permitan aos centros, no exercicio da súa autonomía, hábitos de coidado e saúde corporais e incorporar a edu-
unha organización flexible das ensinanzas. cación física e a práctica do deporte para favorecer o des-
5. Entre as medidas sinaladas no punto anterior con- envolvemento persoal e social. Coñecer e valorar a
sideraranse as adaptacións do currículo, a integración de dimensión humana da sexualidade en toda a súa diversi-
materias en ámbitos, os agrupamentos flexibles, os des- dade. Valorar criticamente os hábitos sociais relacionados
dobramentos de grupos, a oferta de materias optativas, coa saúde, o consumo, o coidado dos seres vivos e o
programas de reforzo e programas de tratamento perso- ambiente, contribuíndo á súa conservación e mellora.
nalizado para o alumnado con necesidade específica de l) Apreciar a creación artística e comprender a lin-
apoio educativo. guaxe das distintas manifestacións artísticas, utilizando
6. No marco do disposto nos puntos 4 e 5, os centros diversos medios de expresión e representación.
educativos terán autonomía para organizar os grupos e as
materias de maneira flexible e para adoptar as medidas
de atención á diversidade adecuadas ás características do Artigo 24. Organización dos cursos primeiro, segundo e
seu alumnado. terceiro.
7. As medidas de atención á diversidade que adop-
ten os centros estarán orientadas á consecución dos 1. As materias dos cursos primeiro a terceiro da
obxectivos da educación secundaria obrigatoria por parte etapa serán as seguintes:
de todo o seu alumnado e non poderán, en ningún caso, Ciencias da natureza.
supoñer unha discriminación que lles impida alcanzar os Educación física.
devanditos obxectivos e a titulación correspondente. Ciencias sociais, xeografía e historia.
Lingua castelá e literatura e, se a houbese, lingua
Artigo 23. Obxectivos. cooficial e literatura.
Lingua estranxeira.
A educación secundaria obrigatoria contribuirá a des- Matemáticas.
envolver nos alumnos e nas alumnas as capacidades que Educación plástica e visual.
lles permitan: Música.
a) Asumir responsablemente os seus deberes, coñe- Tecnoloxías.
cer e exercer os seus dereitos no respecto aos demais, 2. Ademais, en cada un dos cursos todos os alumnos
practicar a tolerancia, a cooperación e a solidariedade cursarán as materias seguintes:
entre as persoas e os grupos, exercitarse no diálogo
afianzando os dereitos humanos como valores comúns Ciencias da natureza.
dunha sociedade plural e prepararse para o exercicio da Educación física.
cidadanía democrática. Ciencias sociais, xeografía e historia.
b) Desenvolver e consolidar hábitos de disciplina, Lingua castelá e literatura e, se a houbese, lingua
estudo e traballo individual e en equipo como condición cooficial e literatura.
necesaria para unha realización eficaz das tarefas da Lingua estranxeira.
aprendizaxe e como medio de desenvolvemento persoal. Matemáticas.
c) Valorar e respectar a diferenza de sexos e a igual-
dade de dereitos e oportunidades entre eles. Rexeitar os 3. Nun dos tres primeiros cursos todos os alumnos
estereotipos que supoñan discriminación entre homes e cursarán a materia de educación para a cidadanía e os
mulleres. dereitos humanos, na cal se prestará especial atención á
d) Fortalecer as súas capacidades afectivas en todos igualdade entre homes e mulleres.
os ámbitos da personalidade e nas súas relacións cos 4. No terceiro curso a materia de ciencias da natu-
demais, así como rexeitar a violencia, os prexuízos de reza poderase desdobrar en bioloxía e xeoloxía, por un
calquera tipo, os comportamentos sexistas e resolver lado, e física e química por outro.
pacificamente os conflitos. 5. Así mesmo, no conxunto dos tres cursos, os alum-
e) Desenvolver destrezas básicas na utilización das nos poderán cursar algunha materia optativa. A oferta de
fontes de información para, con sentido crítico, adquirir materias neste ámbito de optatividade deberá incluír
novos coñecementos. Adquirir unha preparación básica unha segunda lingua estranxeira e cultura clásica. As
no campo das tecnoloxías, especialmente as da informa- administracións educativas poderán incluír a segunda
ción e a comunicación. lingua estranxeira entre as materias a que se refire o
f) Concibir o coñecemento científico como un saber punto 1.
integrado, que se estrutura en distintas disciplinas, así 6. En cada un dos cursos primeiro e segundo os
como coñecer e aplicar os métodos para identificar os alumnos cursarán un máximo de dúas materias máis que
problemas nos diversos campos do coñecemento e da no último ciclo de educación primaria.
experiencia. 7. Sen prexuízo do seu tratamento específico nalgun-
g) Desenvolver o espírito emprendedor e a confianza has das materias da etapa, a comprensión lectora, a
en si mesmos, a participación, o sentido crítico, a inicia- expresión oral e escrita, a comunicación audiovisual, as


tecnoloxías da información e a comunicación e a educa- 3. As administracións educativas establecerán as
ción en valores traballaranse en todas as áreas. condicións que permitan que, nos primeiros cursos da
8. Os centros educativos poderán organizar, de etapa, os profesores coa debida cualificación impartan
acordo co que regulen as administracións educativas, máis dunha materia ao mesmo grupo de alumnos.
programas de reforzo das capacidades básicas para aque- 4. Correspóndelles ás administracións educativas
les alumnos que, en virtude do informe a que se fai refe- promover as medidas necesarias para que a titoría per-
rencia no artigo 20.5, así o requiran para poderen seguir soal dos alumnos e a orientación educativa, psicopeda-
con aproveitamento as ensinanzas da educación secun- góxica e profesional, constitúan un elemento fundamen-
daria. tal na ordenación desta etapa.
5. Así mesmo, correspóndelles ás administracións
Artigo 25. Organización do cuarto curso. educativas regular solucións específicas para a atención
daqueles alumnos que manifesten dificultades especiais
1. Todos os alumnos deberán cursar no cuarto curso de aprendizaxe ou de integración na actividade ordinaria
as materias seguintes: dos centros, dos alumnos de alta capacidade intelectual e
dos alumnos con discapacidade.
Educación física.
Educación ético-cívica. Artigo 27. Programas de diversificación curricular.
Ciencias sociais, xeografía e historia.
Lingua castelá e literatura e, se a houbese, lingua 1. Na definición das ensinanzas mínimas da etapa
cooficial e literatura. incluiranse as condicións básicas para establecer as
Matemáticas. diversificacións do currículo desde terceiro curso de edu-
Primeira lingua estranxeira. cación secundaria obrigatoria, para o alumnado que o
2. Ademais das materias enumeradas no punto ante- requira tras a oportuna avaliación. Neste suposto, os
rior, os alumnos deberán cursar tres materias das seguin- obxectivos da etapa alcanzaranse cunha metodoloxía
tes: específica a través dunha organización de contidos, activi-
dades prácticas e, de ser o caso, de materias, diferente á
Bioloxía e xeoloxía. establecida con carácter xeral.
Educación plástica e visual. 2. Os alumnos que unha vez cursado segundo non
Física e química. estean en condicións de promocionar a terceiro e repeti-
Informática. sen xa unha vez en secundaria, poderanse incorporar a un
Latín. programa de diversificación curricular, tras a oportuna
Música. avaliación.
Segunda lingua estranxeira. 3. Os programas de diversificación curricular esta-
Tecnoloxía. rán orientados á consecución do título de graduado en
educación secundaria obrigatoria.
3. Os alumnos poderán cursar unha ou máis mate-
rias optativas de acordo co marco que establezan as
administracións educativas. Artigo 28. Avaliación e promoción.
4. Na materia de educación ético-cívica prestaráselle
especial atención á igualdade entre homes e mulleres. 1. A avaliación do proceso de aprendizaxe do alum-
5. Sen prexuízo do seu tratamento específico nal- nado da educación secundaria obrigatoria será continua e
gunhas das materias deste cuarto curso, a comprensión diferenciada segundo as distintas materias do currículo.
lectora, a expresión oral e escrita, a comunicación audio- 2. As decisións sobre a promoción do alumnado dun
visual, as tecnoloxías da información e a comunicación e curso a outro, dentro da etapa, serán adoptadas de forma
a educación en valores traballaranse en todas as áreas. colexiada polo conxunto de profesores do alumno res-
6. Este cuarto curso terá carácter orientador, tanto pectivo, atendendo á consecución dos obxectivos. As
para os estudos postobrigatorios como para a incorpora- decisións sobre a obtención do título ao final desta etapa
ción á vida laboral. Co fin de orientar a elección dos alum- serán adoptadas de forma colexiada polo conxunto de
nos, poderanse establecer agrupacións destas materias profesores do alumno respectivo, atendendo á consecu-
ción das competencias básicas e os obxectivos da etapa.
en diferentes opcións. 3. Para os efectos do disposto no punto anterior, os
7. Os centros deberán ofrecer a totalidade das mate- alumnos promocionarán de curso cando superen os
rias e opcións citadas nos puntos anteriores. Só se poderá obxectivos das materias cursadas ou teñan avaliación
limitar a elección de materias e opcións dos alumnos negativa en dúas materias, como máximo, e repetirán
cando haxa un número insuficiente destes para algunha curso cando teñan avaliación negativa en tres ou máis
delas a partir de criterios obxectivos establecidos previa- materias. Excepcionalmente, poderase autorizar a promo-
mente polas administracións educativas. ción dun alumno con avaliación negativa en tres materias
cando o equipo docente considere que a natureza destas
Artigo 26. Principios pedagóxicos. non lle impide seguir con éxito o curso seguinte, cando se
considere que ten expectativas favorables de recupera-
1. Os centros elaborarán as súas propostas peda- ción e que a devandita promoción beneficiará a súa evo-
góxicas para esta etapa desde a consideración da aten- lución académica. As administracións educativas regula-
ción á diversidade e do acceso de todo o alumnado á rán as actuacións do equipo docente responsable da
educación común. Así mesmo, arbitrarán métodos que avaliación.
teñan en conta os diferentes ritmos de aprendizaxe dos 4. Co fin de lles facilitar aos alumnos a recuperación
alumnos, favorezan a capacidade de aprender por si mes- das materias con avaliación negativa, as administracións
mos e promovan o traballo en equipo. educativas regularán as condicións para que os centros
2. Nesta etapa prestaráselles unha atención especial organicen as oportunas probas extraordinarias nas condi-
á adquisición e ao desenvolvemento das competencias cións que determinen.
básicas e fomentarase a correcta expresión oral e escrita 5. Os que promocionen sen superar todas as mate-
e o uso das matemáticas. Co fin de promover o hábito da rias seguirá os programas de reforzo que estableza o
lectura, dedicaráselle un tempo a esta na práctica docente equipo docente e deberán superar as avaliacións corres-
de todas as materias. pondentes aos devanditos programas de reforzo. Esta


circunstancia será tida en conta para os efectos de promo- maneira simultánea cos módulos a que se refiren os ante-
ción e titulación previstos nos puntos anteriores. riores parágrafos a) e b) ou unha vez superados estes.
6. O alumno poderá repetir o mesmo curso unha soa
vez e dúas veces como máximo dentro da etapa. Cando 4. Os alumnos que superen os módulos obrigatorios
esta segunda repetición se deba producir no último curso destes programas obterán unha certificación académica
da etapa, prolongarase un ano o límite de idade a que se expedida polas administracións educativas. Esta certifica-
refire o punto 2 do artigo 4. Excepcionalmente, un alumno ción terá efectos de acreditación das competencias profe-
poderá repetir unha segunda vez en cuarto curso se non sionais adquiridas en relación co Sistema Nacional de
repetiu nos cursos anteriores da etapa. Cualificacións e Formación Profesional.
7. En todo caso, as repeticións planificaranse de 5. A oferta de programas de cualificación profesional
maneira que as condicións curriculares se adapten ás inicial poderá adoptar modalidades diferentes. Poderán
necesidades do alumno e estean orientadas á superación participar nestes programas os centros educativos, as
das dificultades detectadas. corporacións locais, as asociacións profesionais, as orga-
8. Os alumnos que ao finalizar o cuarto curso de nizacións non gobernamentais e outras entidades empre-
educación secundaria obrigatoria non obtivesen a titula- sariais e sindicais, baixo a coordinación das administra-
ción establecida no artigo 31.1 desta lei poderán realizar cións educativas.
unha proba extraordinaria das materias que non supera- 6. Correspóndelles ás administracións educativas
sen. regular os programas de cualificación profesional inicial,
9. Os alumnos que cursen os programas de diversi- que serán ofrecidos, en todo caso, en centros públicos e
ficación curricular a que se refire o artigo 27, serán avalia- privados concertados co fin de lle posibilitar ao alumnado
dos de conformidade cos obxectivos da etapa e os crite- o acceso aos devanditos programas.
rios de avaliación fixados en cada un dos respectivos
programas. Artigo 31. Título de graduado en educación secundaria
obrigatoria.
Artigo 29. Avaliación de diagnóstico.
1. Os alumnos que ao terminaren a educación secun-
Ao finalizar o segundo curso da educación secundaria daria obrigatoria alcanzasen as competencias básicas e
obrigatoria todos os centros realizarán unha avaliación de os obxectivos da etapa obterán o título de graduado en
diagnóstico das competencias básicas alcanzadas polos educación secundaria obrigatoria.
seus alumnos. Esta avaliación será competencia das 2. O título de graduado en educación secundaria
administracións educativas e terá carácter formativo e obrigatoria permitirá acceder ao bacharelato, á formación
orientador para os centros e informativo para as familias profesional de grao medio, aos ciclos de grao medio de
e para o conxunto da comunidade educativa. Estas avalia- artes plásticas e deseño, ás ensinanzas deportivas de
cións terán como marco de referencia as avaliacións grao medio e ao mundo laboral.
xerais de diagnóstico que se establecen no artigo 144.1 3. Os alumnos que cursen a educación secundaria
desta lei. obrigatoria e non obteñan o título a que se refire este
artigo recibirán un certificado de escolaridade en que
Artigo 30. Programas de cualificación profesional ini- consten os anos cursados.
cial.
CAPÍTULO IV
1. Correspóndelles ás administracións educativas
organizar programas de cualificación profesional inicial Bacharelato
destinados ao alumnado maior de dezaseis anos, cumpri-
dos antes do 31 de decembro do ano do inicio do pro- Artigo 32. Principios xerais.
grama, que non obtivesen o título de graduado en educa-
ción secundaria obrigatoria. Excepcionalmente, e co 1. O bacharelato ten como finalidade proporcionar-
acordo de alumnos e pais ou titores, esta idade poderase lles aos alumnos formación, madurez intelectual e
reducir a quince anos para aqueles que cumpran o pre- humana, coñecementos e habilidades que lles permitan
visto no artigo 27.2. Neste caso, o alumno adquirirá o desenvolver funcións sociais e incorporarse á vida activa
compromiso de cursar os módulos a que fai referencia o con responsabilidade e competencia. Así mesmo, capaci-
punto 3.c) deste artigo. tará os alumnos para acceder á educación superior.
2. O obxectivo dos programas de cualificación profe- 2. Poderán acceder aos estudos do bacharelato os
sional inicial é que todos os alumnos alcancen competen- alumnos que estean en posesión do título de graduado en
cias profesionais propias dunha cualificación de nivel un educación secundaria obrigatoria.
da estrutura actual do Catálogo Nacional de Cualifica- 3. O bacharelato comprende dous cursos, desenvol-
cións Profesionais creado pola Lei 5/2002, do 19 de xuño, verase en modalidades diferentes, organizarase de modo
das cualificacións e da formación profesional, así como flexible e, de ser o caso, en distintas vías, co fin de lles
que teñan a posibilidade dunha inserción sociolaboral poder ofrecer unha preparación especializada aos alum-
satisfactoria e amplíen as súas competencias básicas para nos acorde coas súas perspectivas e intereses de forma-
proseguir estudos nas diferentes ensinanzas. ción ou permita a incorporación á vida activa unha vez
3. Os programas de cualificación profesional inicial finalizado este.
incluirán tres tipos de módulos: 4. Os alumnos poderán permanecer cursando
a) Módulos específicos referidos ás unidades de bacharelato en réxime ordinario durante catro anos.
competencia correspondentes a cualificacións de nivel un 5. As administracións públicas promoverán un incre-
do catálogo citado. mento progresivo da oferta de prazas públicas en bacha-
b) Módulos formativos de carácter xeral, que relato nas súas distintas modalidades e vías.
amplíen competencias básicas e favorezan a transición
desde o sistema educativo ao mundo laboral. Artigo 33. Obxectivos.
c) Módulos de carácter voluntario para os alumnos,
que conduzan á obtención do título de graduado en edu- O bacharelato contribuirá a desenvolver nos alumnos
cación secundaria obrigatoria e que se poderán cursar de e as alumnas as capacidades que lles permitan:


a) Exercer a cidadanía democrática, desde dunha elección de materias e vías por parte dos alumnos cando
perspectiva global, e adquirir unha conciencia cívica res- haxa un número insuficiente deles, segundo os criterios
ponsable, inspirada polos valores da Constitución espa- obxectivos establecidos previamente polas administra-
ñola así como polos dereitos humanos, que fomente a cións educativas.
corresponsabilidade na construción dunha sociedade 5. Cando a oferta de materias nun centro quede limi-
xusta e equitativa. tada por razóns organizativas, as administracións educa-
b) Consolidar unha madurez persoal e social que lles tivas facilitarán que os alumnos poidan cursar algunha
permita actuar de forma responsable e autónoma e des- materia noutros centros ou mediante a modalidade de
envolver o seu espírito crítico. Prever e resolver pacifica- educación a distancia.
mente os conflitos persoais, familiares e sociais. 6. As materias comúns do bacharelato serán as
c) Fomentar a igualdade efectiva de dereitos e opor- seguintes:
tunidades entre homes e mulleres, analizar e valorar criti-
camente as desigualdades existentes e impulsar a igual- Ciencias para o mundo contemporáneo.
dade real e a non discriminación das persoas con Educación física.
discapacidade. Filosofía e cidadanía.
d) Afianzar os hábitos de lectura, estudo e disciplina, Historia da filosofía.
como condicións necesarias para o eficaz aproveitamento Historia de España.
da aprendizaxe, e como medio de desenvolvemento per- Lingua castelá e literatura e, se a houbese, lingua
soal. cooficial e literatura.
e) Dominar, tanto na súa expresión oral como Lingua estranxeira.
escrita, a lingua castelá e, de ser o caso, a lingua cooficial
da súa comunidade autónoma. 7. Correspóndelles ás administracións educativas a
f) Expresarse con fluidez e corrección nunha ou máis ordenación das materias optativas. Os centros concreta-
linguas estranxeiras. rán a oferta destas materias no seu proxecto educativo.
g) Utilizar con solvencia e responsabilidade as tec- 8. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
noloxías da información e a comunicación. autónomas, regulará o réxime de recoñecemento recí-
h) Coñecer e valorar criticamente as realidades do proco entre os estudos de bacharelato e os ciclos formati-
mundo contemporáneo, os seus antecedentes históricos vos de grao medio co fin de que poidan ser tidos en conta
e os principais factores da súa evolución. Participar de os estudos superados, aínda cando non se alcanzase a
forma solidaria no desenvolvemento e mellora do seu titulación correspondente.
ámbito social.
i) Acceder aos coñecementos científicos e tecnolóxi- Artigo 35. Principios pedagóxicos.
cos fundamentais e dominar as habilidades básicas pro-
pias da modalidade elixida. 1. As actividades educativas no bacharelato favore-
j) Comprender os elementos e procedementos fun- cerán a capacidade do alumno para aprender por si
damentais da investigación e dos métodos científicos. mesmo, para traballar en equipo e para aplicar os méto-
Coñecer e valorar de forma crítica a contribución da cien- dos de investigación apropiados.
cia e a tecnoloxía no cambio das condicións de vida, así 2. As administracións educativas promoverán as
como afianzar a sensibilidade e o respecto cara ao medidas necesarias para que nas distintas materias se
ambiente. desenvolvan actividades que estimulen o interese e o
k) Afianzar o espírito emprendedor con actitudes de hábito da lectura e a capacidade de se expresar correcta-
creatividade, flexibilidade, iniciativa, traballo en equipo, mente en público.
confianza nun mesmo e sentido crítico.
l) Desenvolver a sensibilidade artística e literaria, así Artigo 36. Avaliación e promoción.
como o criterio estético, como fontes de formación e enri-
quecemento cultural. 1. A avaliación da aprendizaxe dos alumnos será
m) Utilizar a educación física e o deporte para favo- continua e diferenciada segundo as distintas materias. O
recer o desenvolvemento persoal e social.
n) Afianzar actitudes de respecto e prevención no profesor de cada materia decidirá, ao remate do curso, se
ámbito da seguridade viaria. o alumno superou os seus obxectivos.
2. Os alumnos promocionarán de primeiro a
segundo de bacharelato cando superasen as materias
Artigo 34. Organización. cursadas ou teñan avaliación negativa en dúas materias,
como máximo. Neste caso, deberanse matricular en
1. As modalidades do bacharelato serán as seguin- segundo curso das materias pendentes de primeiro. Os
tes: centros educativos deberán organizar as conseguintes
a) Artes. actividades de recuperación e a avaliación das materias
b) Ciencias e Tecnoloxía. pendentes.
c) Humanidades e Ciencias Sociais. 3. Os alumnos poderán realizar unha proba extraor-
2. O bacharelato organizarase en materias comúns, dinaria das materias que non superasen, nas datas que
en materias de modalidade e en materias optativas. determinen as administracións educativas.
3. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
autónomas, establecerá a estrutura das modalidades, as Artigo 37. Título de bacharel.
materias específicas de cada modalidade e o número des-
tas materias que deben cursar os alumnos. 1. Os alumnos que cursen satisfactoriamente o
4. Os alumnos poderán elixir entre a totalidade das bacharelato en calquera das súas modalidades recibirán o
materias de modalidade establecidas. Cada unha das título de bacharel, que terá efectos laborais e académicos.
modalidades poderase organizar en distintas vías que Para obter o título será necesaria a avaliación positiva en
faciliten unha especialización dos alumnos para a súa todas as materias dos dous cursos de bacharelato.
incorporación aos estudos posteriores ou á vida activa. 2. O título de bacharel facultará para acceder ás dis-
Os centros ofrecerán a totalidade das materias e, de ser o tintas ensinanzas que constitúen a educación superior
caso, vías de cada modalidade. Só se poderá limitar a establecidas no artigo 3.5.


Artigo 38. Proba de acceso á universidade. nización modular, de duración variable e contidos teórico-
prácticos adecuados aos diversos campos profesionais.
1. Para acceder aos estudos universitarios será nece- 4. Os ciclos formativos serán de grao medio e de
saria a superación dunha única proba que, xunto coas grao superior, estarán referidos ao Catálogo Nacional de
cualificacións obtidas no bacharelato, valorará, con carác- Cualificacións Profesionais e constituirán, respectiva-
ter obxectivo, a madurez académica e os coñecementos mente, a formación profesional de grao medio e a forma-
adquiridos nel, así como a capacidade para seguir con ción profesional de grao superior. O currículo destas
éxito os estudos universitarios. ensinanzas axustarase ás exixencias derivadas do Sis-
2. Poderanse presentar á proba de acceso á universi- tema Nacional de Cualificacións e Formación Profesional
dade todos os alumnos que estean en posesión do título e ao establecido no artigo 6.3 desta lei.
de bacharel, con independencia da modalidade e da vía 5. Os estudos de formación profesional regulados
cursadas. A proba terá validez para o acceso ás distintas nesta lei poderanse realizar tanto nos centros educativos
titulacións das universidades españolas. que nela se regulan como nos centros integrados e de
3. O Goberno establecerá as características básicas referencia nacional a que se refire o artigo 11 da Lei orgá-
da proba de acceso á universidade, logo de consulta ás nica 5/2002, do 19 de xuño, das cualificacións e da forma-
comunidades autónomas, e informe previo do consello ción profesional.
de Coordinación Universitaria. Esta proba terá en conta 6. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
as modalidades de bacharelato e as vías que poden seguir autónomas, establecerá as titulacións correspondentes
os alumnos e versará sobre as materias de segundo de aos estudos de formación profesional, así como os aspec-
bacharelato. tos básicos do currículo de cada unha delas.
4. As administracións educativas e as universidades
organizarán a proba de acceso, garantirán a súa adecua- Artigo 40. Obxectivos.
ción ao currículo do bacharelato, así como a coordinación
entre as universidades e os centros que imparten bacha- A formación profesional no sistema educativo contri-
relato para a súa organización e realización. buirá a que os alumnos e as alumnas adquiran as capaci-
5. Poderán acceder ás universidades españolas, sen dades que lles permitan:
necesidade de realizar a proba de acceso, os alumnos a) Desenvolver a competencia xeral correspondente
procedentes de sistemas educativos de Estados membros á cualificación ou cualificacións obxecto dos estudos rea-
da Unión Europea ou os doutros Estados cos cales se lizados.
subscribisen acordos internacionais aplicables a este res- b) Comprender a organización e as características
pecto, en réxime de reciprocidade, sempre que os devan- do sector produtivo correspondente, así como os meca-
ditos alumnos cumpran os requisitos académicos exixi- nismos de inserción profesional; coñecer a lexislación
dos nos seus sistemas educativos para acceder ás súas laboral e os dereitos e obrigas que derivan das relacións
universidades. laborais.
6. De acordo coa lexislación vixente e o punto 1 c) Aprender por si mesmos e traballar en equipo, así
deste artigo, o Goberno establecerá, logo de informe do como formarse na prevención de conflitos e na súa reso-
consello de Coordinación Universitaria, a normativa lución pacífica en todos os ámbitos da vida persoal, fami-
básica que lles permita ás universidades fixar os procede- liar e social. Fomentar a igualdade efectiva de oportunida-
mentos de solicitude de praza dos alumnos que supera- des entre homes e mulleres para acceder a unha
sen a proba de acceso, con independencia de onde reali- formación que permita todo tipo de opcións profesionais
zasen os seus estudos previos, a matriculación e a e o exercicio destas.
incorporación destes á universidade da súa elección, así d) Traballar en condicións de seguridade e saúde, así
como a daqueles que se encontren na situación a que se como previr os posibles riscos derivados do traballo.
refire o punto anterior. e) Desenvolver unha identidade profesional motiva-
dora de futuras aprendizaxes e adaptacións á evolución
CAPÍTULO V dos procesos produtivos e ao cambio social.
f) Afianzar o espírito emprendedor para o desem-
Formación profesional peño de actividades e iniciativas empresariais.

Artigo 39. Principios xerais. Artigo 41. Condicións de acceso.

1. A formación profesional comprende o conxunto 1. Poderá cursar a formación profesional de grao
de accións formativas que capacitan para o desempeño medio quen estea en posesión do título de graduado en
cualificado das diversas profesións, o acceso ao emprego educación secundaria obrigatoria. Poderá cursar a forma-
e a participación activa na vida social, cultural e econó- ción profesional de grao superior quen estea en posesión
mica. Inclúe as ensinanzas propias da formación profesio- do título de bacharel.
nal inicial, as accións de inserción e reinserción laboral 2. Tamén poderán acceder á formación profesional
dos traballadores así como as orientadas á formación aqueles aspirantes que, carecendo dos requisitos acadé-
continua nas empresas, que permitan a adquisición e micos, superen unha proba de acceso regulada polas
actualización permanente das competencias profesionais. administracións educativas. Para acceder por esta vía a
A regulación contida nesta lei refírese á formación profe- ciclos formativos de grao medio requirirase ter dezasete
sional inicial que forma parte do sistema educativo. anos como mínimo, e dezanove para acceder a ciclos for-
2. A formación profesional, no sistema educativo, mativos de grao superior, cumpridos no ano de realiza-
ten por finalidade preparar os alumnos e as alumnas para ción da proba ou dezaoito se se acredita estar en posesión
a actividade nun campo profesional e facilitar a súa adap- dun título de técnico relacionado con aquel ao cal se des-
tación ás modificacións laborais que se poden producir exa acceder.
ao longo da súa vida, así como contribuír ao seu desen- 3. As probas a que se refire o punto anterior deberán
volvemento persoal e ao exercicio dunha cidadanía acreditar, para a formación profesional de grao medio, os
democrática. coñecementos e habilidades suficientes para cursar con
3. A formación profesional no sistema educativo aproveitamento estas ensinanzas e, para a formación pro-
comprende un conxunto de ciclos formativos cunha orga- fesional de grao superior, a madurez en relación cos


obxectivos de bacharelato e as súas capacidades referen- CAPÍTULO VI
tes ao campo profesional de que se trate.
4. Correspóndelles ás administracións educativas Ensinanzas artísticas
regular a exención da parte das probas que proceda, para
quen superase un programa de cualificación profesional Artigo 45. Principios.
inicial, un ciclo formativo de grao medio, estea en pose-
sión dun certificado de profesionalidade relacionado co 1. As ensinanzas artísticas teñen como finalidade
ciclo formativo que se pretende cursar ou acredite unha proporcionarlle ao alumnado unha formación artística de
determinada cualificación ou experiencia laboral. calidade e garantir a cualificación dos futuros profesio-
5. As administracións educativas poderán progra- nais da música, a danza, a arte dramática, as artes plásti-
mar e ofertar cursos destinados á preparación das probas cas e o deseño.
para o acceso á formación profesional de grao medio por 2. Son ensinanzas artísticas as seguintes:
parte de quen superase un programa de cualificación pro-
fesional inicial e para o acceso á formación profesional de a) As ensinanzas elementais de música e de danza.
grao superior por parte de quen estea en posesión do b) As ensinanzas artísticas profesionais. Teñen esta
título de técnico a que se refire o punto 1 do artigo 44. As condición as ensinanzas profesionais de música e danza,
cualificacións obtidas nestes cursos serán tidas en conta así como os graos medio e superior de artes plásticas e
na nota final da respectiva proba de acceso. deseño.
c) As ensinanzas artísticas superiores. Teñen esta
condición os estudos superiores de música e de danza, as
Artigo 42. Contido e organización da oferta. ensinanzas de arte dramático, as ensinanzas de conserva-
ción e restauración de bens culturais, os estudos superio-
1. Correspóndelles ás administracións educativas, res de deseño e os estudos superiores de artes plásticas,
no ámbito das súas competencias e coa colaboración das entre os que se inclúen os estudos superiores de cerá-
corporacións locais e dos axentes sociais e económicos, mica e os estudos superiores do vidro.
programar a oferta das ensinanzas de formación profesio-
nal, con respecto aos dereitos recoñecidos nesta lei. 3. Créase o consello Superior de Ensinanzas Artísti-
2. O currículo das ensinanzas de formación profesio- cas, como órgano consultivo do Estado e de participación
nal incluirá unha fase de formación práctica nos centros en relación con estas ensinanzas.
de traballo, da cal poderá quedar exento quen acredite 4. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
unha experiencia laboral que se corresponda cos estudos autónomas, regulará a composición e funcións do devan-
profesionais cursados. As administracións educativas dito consello.
regularán esta fase e a mencionada exención.
3. A formación profesional promoverá a integración Artigo 46. Ordenación das ensinanzas.
de contidos científicos, tecnolóxicos e organizativos e
garantirá que o alumnado adquira os coñecementos e 1. O currículo das ensinanzas artísticas profesionais
capacidades relacionadas coas áreas establecidas na dis- será definido polo procedemento establecido no artigo 6
posición adicional terceira da Lei 5/2002, do 19 de xuño, desta lei.
das cualificacións e da formación profesional. 2. A definición do contido das ensinanzas artísticas
superiores, así como a súa avaliación, farase no contexto
Artigo 43. Avaliación. da ordenación da educación superior española no marco
europeo e coa participación do consello Superior de Ensi-
1. A avaliación da aprendizaxe do alumnado nos nanzas Artísticas e, de ser o caso, do consello de Coordi-
ciclos formativos realizarase por módulos profesionais. nación Universitaria.
2. A superación dun ciclo formativo requirirá a ava-
liación positiva en todos os módulos que o compoñen. Artigo 47. Correspondencia con outras ensinanzas.

Artigo 44. Títulos e validacións. 1. As administracións educativas facilitarán a posibi-
lidade de cursar simultaneamente as ensinanzas artísticas
1. Os alumnos que superen as ensinanzas de forma- profesionais e a educación secundaria.
ción profesional de grao medio recibirán o título de téc- 2. Con obxecto de facer efectivo o previsto no punto
nico da correspondente profesión. anterior, poderanse adoptar as oportunas medidas de
O título de técnico, no caso do alumnado que cursase organización e de ordenación académica que incluirán,
a formación profesional de grao medio, de acordo co dis- entre outras, as validacións e a creación de centros inte-
posto no artigo 41.2, permitirá o acceso directo a todas as grados.
modalidades de bacharelato.
2. Os alumnos que superen as ensinanzas de forma- SECCIÓN PRIMEIRA. ENSINANZAS ELEMENTAIS E PROFESIONAIS
ción profesional de grao superior obterán o título de téc- DE MÚSICA E DE DANZA
nico superior. O título de técnico superior permitirá o
acceso aos estudos universitarios que determine o Artigo 48. Organización.
Goberno, logo de consulta ás comunidades autónomas, e
informe do consello de Coordinación Universitaria. 1. As ensinanzas elementais de música e de danza
3. O Goberno, oído o Consello de Coordinación Uni- terán as características e a organización que as adminis-
versitaria, regulará o réxime de validacións entre estudos tracións educativas determinen.
universitarios e estudos de formación profesional de grao 2. As ensinanzas profesionais de música e de danza
superior. organizaranse nun grao de seis cursos de duración. Os
4. Aqueles alumnos que non superen na súa totali- alumnos poderán, con carácter excepcional e coa orienta-
dade as ensinanzas de cada un dos ciclos formativos reci- ción previa do profesorado, matricularse en máis dun
birán un certificado académico dos módulos superados curso cando así o permita a súa capacidade de aprendi-
que terá efectos de acreditación parcial acumulable das zaxe.
competencias profesionais adquiridas en relación co Sis- 3. Con independencia do establecido nos puntos
tema Nacional de Cualificacións e Formación Profesio- anteriores, poderanse cursar estudos de música ou de
nal. danza que non conduzan á obtención de títulos con vali-


dez académica ou profesional en escolas específicas, con Artigo 53. Titulacións.
organización e estrutura diferentes e sen limitación de
idade. Estas escolas serán reguladas polas administra- 1. Os alumnos que superen o grao medio de artes
cións educativas. plásticas e deseño recibirán o título de técnico de artes
plásticas e deseño na especialidade correspondente.
Artigo 49. Acceso. 2. O título de técnico de artes plásticas e deseño per-
mitirá o acceso directo á modalidade de artes de bachare-
Para acceder ás ensinanzas profesionais de música e lato.
de danza será preciso superar unha proba específica de 3. Os alumnos que superen o grao superior de artes
acceso regulada e organizada polas administracións edu- plásticas e deseño recibirán o título de técnico superior de
cativas. Poderase acceder igualmente a cada curso sen artes plásticas e deseño na especialidade correspondente.
superar os anteriores sempre que, a través dunha proba, 4. O Goberno, oído o consello de Coordinación Uni-
o aspirante demostre ter os coñecementos necesarios versitaria, regulará o réxime de validacións entre os estu-
para cursar con aproveitamento as ensinanzas correspon- dos universitarios e os ciclos formativos de grao superior
dentes. de artes plásticas e deseño.
5. O título de técnico superior de artes plásticas e
Artigo 50. Titulacións. deseño permitirá o acceso aos estudos superiores, uni-
versitarios ou non, que se determinen, tendo en conta a
1. A superación das ensinanzas profesionais de súa relación cos estudos de artes plásticas e deseño
música ou de danza dará dereito á obtención do título correspondentes.
profesional correspondente.
2. O alumnado que finalice as ensinanzas profesio- SECCIÓN TERCEIRA. ENSINANZAS ARTÍSTICAS SUPERIORES
nais de música e danza, obterá o título de bacharel se
supera as materias comúns do bacharelato, aínda que Artigo 54. Estudos superiores de música e de danza.
non realizase o bacharelato da modalidade de artes na
súa vía específica de música e danza. 1. Os estudos superiores de música e de danza orga-
nizaranse en diferentes especialidades e consistirán nun
SECCIÓN SEGUNDA. ENSINANZAS PROFESIONAIS DE ARTES ciclo de duración variable segundo as súas respectivas
PLÁSTICAS E DESEÑO características.
2. Para acceder aos estudos superiores de música ou
Artigo 51. Organización. de danza será preciso reunir os requisitos seguintes:
a) Estar en posesión do título de bacharel ou ter
1. As ensinanzas de artes plásticas e deseño organi- superado a proba de acceso á universidade para maiores
zaranse en ciclos de formación específica, segundo o dis- de 25 anos.
posto para o efecto no capítulo V do título I desta lei, coas b) Ter superado unha proba específica de acceso
particularidades que se establecen nos artigos seguintes. regulada polas administracións educativas en que o aspi-
2. Os ciclos formativos a que se refire este artigo rante demostre os coñecementos e habilidades profesio-
incluirán fases de formación práctica en empresas, estu- nais necesarios para cursar con aproveitamento as ensi-
dos e talleres. nanzas correspondentes. A posesión do título profesional
será tida en conta na cualificación final da proba.
Artigo 52. Requisitos de acceso. 3. Os alumnos que rematasen os estudos superiores
de música ou de danza obterán o título superior de música
1. Para acceder ao grao medio das ensinanzas de ou danza na especialidade de que se trate, que será equi-
artes plásticas e deseño será necesario estar en posesión valente para todos os efectos ao título universitario de
do título de graduado en educación secundaria obrigato- licenciado ou o título de grao equivalente.
ria e, ademais, acreditar as aptitudes necesarias mediante
a superación dunha proba específica. Artigo 55. Ensinanzas de arte dramática.
2. Poderá acceder ao grao superior de artes plásticas
e deseño quen teña o título de bacharel e supere unha 1. As ensinanzas de arte dramática comprenderán un
proba que permita demostrar as aptitudes necesarias único grao de carácter superior, de duración adaptada ás
para cursar con aproveitamento as ensinanzas de que se características destas ensinanzas.
trate. 2. Para acceder ás ensinanzas de arte dramática será
3. Tamén poderán acceder aos graos medio e supe- preciso:
rior destas ensinanzas aqueles aspirantes que, carecendo
dos requisitos académicos, superen unha proba de a) Estar en posesión do título de bacharel ou ter
acceso. Para acceder por esta vía a ciclos formativos de superado a proba de acceso á universidade para maiores
grao medio requirirase ter dezasete anos como mínimo, e de 25 anos.
dezanove para o acceso ao grao superior, cumpridos no b) Ter superado unha proba específica, regulada
ano de realización da proba ou dezaoito se se acredita polas administracións educativas, en que se valorará a
estar en posesión dun título de técnico relacionado con madurez, os coñecementos e as aptitudes necesarias para
aquel ao cal se desexa acceder. cursar con aproveitamento estas ensinanzas.
4. As probas a que se refire o punto anterior deberán 3. Quen superase as ensinanzas de arte dramática
acreditar para o grao medio os coñecementos e habilida- obterá o título superior de arte dramática, equivalente
des suficientes para cursar con aproveitamento estas para todos os efectos ao título universitario de licenciado
ensinanzas, ademais das aptitudes necesarias a que se ou o título de grao equivalente.
refire o punto 1 deste artigo. Para o acceso ao grao supe-
rior deberán acreditar a madurez en relación cos obxecti- Artigo 56. Ensinanzas de conservación e restauración de
vos do bacharelato e as aptitudes a que fai referencia o bens culturais.
punto dous deste artigo.
5. As administracións educativas regularán as pro- 1. Para o acceso ás ensinanzas de conservación e
bas mencionadas nos puntos anteriores. restauración de bens culturais requirirase estar en pose-


sión do título de bacharel e superar unha proba de acceso, CAPÍTULO VII
regulada polas administracións educativas, en que se
valorarán a madurez, os coñecementos e as aptitudes Ensinanzas de idiomas
para cursar con aproveitamento estas ensinanzas.
2. Os alumnos que superen estes estudos obterán o Artigo 59. Organización.
título superior de conservación e restauración de bens
culturais, que será equivalente para todos os efectos ao 1. As ensinanzas de idiomas teñen por obxecto capa-
título universitario de diplomado ou o título de grao equi- citar o alumnado para o uso adecuado dos diferentes
valente. idiomas, fóra das etapas ordinarias do sistema educativo,
e organízanse nos niveis seguintes: básico, intermedio e
Artigo 57. Estudos superiores de artes plásticas e avanzado.
deseño. As ensinanzas do nivel básico terán as características
e a organización que as administracións educativas deter-
1. Teñen a condición de estudos superiores no minen.
2. Para acceder ás ensinanzas de idiomas será requi-
ámbito das artes plásticas e o deseño os estudos superio-
sito imprescindible ter dezaseis anos cumpridos no ano
res de artes plásticas e os estudos superiores de deseño. en que se comecen os estudos. Poderán acceder así
A ordenación destes estudos comportará a súa organiza- mesmo os maiores de catorce anos para seguir as ensi-
ción por especialidades. nanzas dun idioma distinto do cursado na educación
2. Para o acceso aos estudos superiores a que se secundaria obrigatoria.
refire este artigo requirirase estar en posesión do título de
bacharel e superar unha proba de acceso, regulada polas Artigo 60. Escolas oficiais de idiomas.
administracións educativas, en que se valorarán a madu-
rez, os coñecementos e as aptitudes para cursar con apro- 1. As ensinanzas de idiomas correspondentes aos
veitamento estes estudos. niveis intermedio e avanzado a que se refire o artigo ante-
3. Os estudos superiores de artes plásticas, entre os rior serán impartidas nas escolas oficiais de idiomas. As
cales se inclúen os estudos superiores de cerámica e os administracións educativas regularán os requisitos que
estudos superiores do vidro, conducirán ao título superior teñan que cumprir as escolas oficiais de idiomas, relati-
de artes plásticas na especialidade que corresponda, que vos á relación numérica alumno-profesor, ás instalacións
será equivalente para todos os efectos ao título universi- e ao número de postos escolares.
tario de diplomado ou o título de grao equivalente. 2. As escolas oficiais de idiomas fomentarán espe-
4. Os estudos superiores de deseño conducirán ao cialmente o estudo das linguas oficiais dos Estados mem-
título superior de deseño, na especialidade que corres- bros da Unión Europea, das linguas cooficiais existentes
ponda, que será equivalente para todos os efectos ao en España e do español como lingua estranxeira. Así
título universitario de diplomado ou o título de grao equi- mesmo, facilitarase o estudo doutras linguas que por
valente. razóns culturais, sociais ou económicas presenten un
interese especial.
Artigo 58. Organización das ensinanzas artísticas supe- 3. As administracións educativas poderán integrar
riores. nas escolas oficiais de idiomas as ensinanzas de idiomas
a distancia.
1. Correspóndelle ao Goberno, logo de consulta ás 4. De acordo co que establezan as administracións
comunidades autónomas e ao consello Superior de Ensi- educativas, as escolas oficiais de idiomas poderán impar-
nanzas Artísticas, definir a estrutura e o contido básicos tir cursos para a actualización de coñecementos de idio-
dos diferentes estudos de ensinanzas artísticas superio- mas e para a formación do profesorado e doutros colecti-
res regulados nesta lei. vos profesionais.
2. Na definición a que se refire o punto anterior,
regularanse as condicións para a oferta de estudos de Artigo 61. Certificados.
posgrao nos centros de ensinanzas artísticas superiores.
Estes estudos conducirán a títulos equivalentes, para 1. A superación das exixencias académicas estable-
todos os efectos, aos títulos universitarios de posgrao. cidas para cada un dos niveis das ensinanzas de idiomas
dará dereito á obtención do certificado correspondente,
3. Os estudos superiores de música e de danza cur-
cuxos efectos se establecerán na definición dos aspectos
saranse nos conservatorios ou escolas superiores de básicos do currículo das distintas linguas.
música e danza e os de arte dramática nas escolas supe- 2. A avaliación dos alumnos que cursen os seus
riores de arte dramática; os de conservación e restaura- estudos nas escolas oficiais de idiomas, para os efectos
ción de bens culturais nas escolas superiores de conser- do previsto no punto anterior, faraa o profesorado respec-
vación e restauración de bens culturais; os estudos tivo. As administracións educativas regularán as probas
superiores de artes plásticas nas escolas superiores da terminais, que realizará o profesorado, para a obtención
especialidade correspondente e os estudos superiores de dos certificados oficiais dos niveis básico, intermedio e
deseño nas escolas superiores de deseño. avanzado.
4. As comunidades autónomas e as universidades
dos seus respectivos ámbitos territoriais poderán convir Artigo 62. Correspondencia con outras ensinanzas.
fórmulas de colaboración para os estudos de ensinanzas
artísticas superiores regulados nesta lei. 1. O título de bacharel habilitará para acceder direc-
5. Así mesmo as administracións educativas fomen- tamente aos estudos de idiomas de nivel intermedio da
tarán convenios coas universidades para a organización primeira lingua estranxeira cursada no bacharelato.
de estudos de doutoramento propios das ensinanzas 2. Sen prexuízo do disposto no punto anterior, as
artísticas. administracións educativas facilitarán a realización de
6. Os centros superiores de ensinanzas artísticas probas homologadas para obter a certificación oficial do
fomentarán programas de investigación no ámbito das coñecemento das linguas cursadas polos alumnos de
disciplinas que lles sexan propias. educación secundaria e formación profesional.


CAPÍTULO VIII acreditación do mérito deportivo a que fai referencia o
punto 2 deste artigo.
Ensinanzas deportivas 5. As ensinanzas deportivas organizaranse en blo-
ques e módulos, de duración variable, constituídos por
Artigo 63. Principios xerais. áreas de coñecemento teórico-prácticas adecuadas aos
diversos campos profesionais.
1. As ensinanzas deportivas teñen como finalidade 6. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
preparar os alumnos para a actividade profesional en autónomas, establecerá as titulacións correspondentes
relación cunha modalidade ou especialidade deportiva, aos estudos de ensinanzas deportivas, os aspectos bási-
así como facilitar a súa adaptación á evolución do mundo cos do currículo de cada unha delas e os requisitos míni-
laboral e deportivo e á cidadanía activa. mos dos centros en que se poderán impartir as ensinan-
2. As ensinanzas deportivas contribuirán a que os zas respectivas.
alumnos adquiran as capacidades que lles permitan:
a) Desenvolver a competencia xeral correspondente Artigo 65. Titulacións e validacións.
ao perfil dos estudos respectivos.
b) Garantir a cualificación profesional de iniciación, 1. Quen supere as ensinanzas deportivas do grao
condución, adestramento básico, perfeccionamento téc- medio recibirá o título de técnico deportivo na modali-
nico, adestramento e dirección de equipos e deportistas dade ou especialidade deportiva correspondente.
de alto rendemento na modalidade ou especialidade 2. Quen supere as ensinanzas deportivas do grao
correspondente. superior recibirá o título de técnico deportivo superior na
c) Comprender as características e a organización da modalidade ou especialidade deportiva correspondente.
modalidade ou especialidade respectiva e coñecer os 3. O título de técnico deportivo superior permitirá o
dereitos e obrigas que derivan das súas funcións. acceso aos estudos universitarios que se determine.
d) Adquirir os coñecementos e habilidades necesa- 4. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
rios para desenvolver o seu labor en condicións de segu- autónomas e oído o consello de Coordinación Universita-
ridade. ria, regulará o réxime de validacións entre estudos uni-
versitarios e estudos de ensinanzas deportivas de grao
3. As ensinanzas deportivas organizaranse tomando superior.
como base as modalidades deportivas e, de ser o caso, as
súas especialidades, de conformidade co recoñecemento
CAPÍTULO IX
outorgado polo consello Superior de Deportes, de acordo
co artigo 8.b) da Lei 10/1990, do 15 de outubro, do deporte. Educación de persoas adultas
Esta realizarase en colaboración coas comunidades autó-
nomas e coa consulta previa aos seus correspondentes
órganos en materia de ensinanzas deportivas. Artigo 66. Obxectivos e principios.
4. O currículo das ensinanzas deportivas axustarase
ás exixencias derivadas do Sistema Nacional de Cualifica- 1. A educación de persoas adultas ten a finalidade de
cións e Formación Profesional e ao establecido no artigo ofrecer a todos os maiores de dezaoito anos a posibili-
6.3 desta lei. dade de adquirir, actualizar, completar ou ampliar os seus
coñecementos e aptitudes para o seu desenvolvemento
persoal e profesional.
Artigo 64. Organización.
2. Para o logro da finalidade proposta, as administra-
cións educativas poderán colaborar con outras adminis-
1. As ensinanzas deportivas estruturaranse en dous tracións públicas con competencias na formación de
graos, grao medio e grao superior, e poderán estar referi- adultos e, en especial, coa Administración laboral, así
das ao Catálogo Nacional de Cualificacións Profesionais. como coas corporacións locais e os diversos axentes
2. Para acceder ao grao medio será necesario o título sociais.
de graduado en educación secundaria obrigatoria. Para 3. A educación de persoas adultas terá os seguintes
acceder ao grao superior será necesario o título de bacha-
obxectivos:
rel e o de técnico deportivo, na modalidade ou especiali-
dade correspondente. No caso de determinadas modali- a) Adquirir unha formación básica, ampliar e reno-
dades ou especialidades, será ademais requisito necesario var os seus coñecementos, habilidades e destrezas de
a superación dunha proba realizada polas administra- modo permanente e facilitar o acceso ás distintas ensi-
cións educativas, ou acreditar un mérito deportivo en que nanzas do sistema educativo.
se demostre ter as condicións necesarias para cursar con b) Mellorar a súa cualificación profesional ou adqui-
aproveitamento as ensinanzas correspondentes. rir unha preparación para o exercicio doutras profesións.
3. Tamén poderán acceder aos graos medio e supe- c) Desenvolver as súas capacidades persoais, nos
rior destas ensinanzas aqueles aspirantes que, carecendo ámbitos expresivos, comunicativo, de relación interper-
do título de graduado en educación secundaria obrigato- soal e de construción do coñecemento.
ria ou do título de bacharel, superen unha proba de acceso d) Desenvolver a súa capacidade de participación na
regulada polas administracións educativas. Para acceder vida social, cultural, política e económica e facer efectivo
por esta vía ao grao medio requirirase ter a idade de deza- o seu dereito á cidadanía democrática.
sete anos, e dezanove para o acceso ao grao superior, e) Desenvolver programas que corrixan os riscos de
cumpridos no ano de realización da proba ou dezaoito se exclusión social, especialmente dos sectores máis desfa-
se acredita estar en posesión dun título de técnico relacio- vorecidos.
nado con aquel ao cal se desexa acceder. f) Responder adecuadamente aos desafíos que
4. As probas a que se refire o punto anterior deberán supón o envellecemento progresivo da poboación, ase-
acreditar para o grao medio, os coñecementos e habilida- gurándolles ás persoas de maior idade a oportunidade de
des suficientes para cursar con aproveitamento as devan- incrementar e actualizar as súas competencias.
ditas ensinanzas e, para o grao superior, a madurez en g) Prever e resolver pacificamente os conflitos per-
relación cos obxectivos de bacharelato. En ambos os soais, familiares e sociais. Fomentar a igualdade efectiva
casos, será tamén requisito a superación da proba ou a de dereitos e oportunidades entre homes e mulleres, así


como analizar e valorar criticamente as desigualdades tas dispoñan dunha oferta específica destes estudos orga-
entre eles. nizada de acordo coas súas características.
3. Igualmente, correspóndelles ás administracións
4. As persoas adultas poden realizar as súas aprendi- educativas organizar a oferta pública de educación a dis-
zaxes tanto por medio de actividades de ensino, regrado tancia co fin de dar unha resposta adecuada á formación
ou non regrado, como a través da experiencia, laboral ou permanente das persoas adultas. Esta oferta incluirá o
en actividades sociais, polo que se tenderá a establecer uso das tecnoloxías da información e a comunicación.
conexións entre ambas as vías e se adoptarán medidas 4. As administracións educativas, no ámbito das
para a validación das aprendizaxes así adquiridas. súas competencias, organizarán periodicamente probas
para obter directamente o título de bacharel ou algún dos
Artigo 67. Organización. títulos de formación profesional, sempre que demostren
ter alcanzado os obxectivos establecidos nos artigos 33 e
1. Ademais das persoas adultas, excepcionalmente, 40, así como os fixados nos aspectos básicos do currículo
poderán cursar estas ensinanzas os maiores de dezaseis respectivo. Para presentarse ás probas para a obtención
anos que o soliciten e que teñan un contrato laboral que do título de bacharel requírese ter vinte anos; dezaoito
non lles permita acudir aos centros educativos en réxime para o título de técnico, vinte para o de técnico superior
ordinario ou sexan deportistas de alto rendemento. Pode- ou, de ser o caso, dezanove para aqueles que estean en
rase incorporar á educación de persoas adultas quen posesión do título de técnico.
cumpra dezaoito anos no ano en que comece o curso. 5. Os maiores de dezanove anos de idade poderán
2. A organización e a metodoloxía das ensinanzas acceder directamente ás ensinanzas artísticas superiores
para as persoas adultas basearanse na autoaprendizaxe e mediante a superación dunha proba específica, regulada
terán en conta as súas experiencias, necesidades e intere- e organizada polas administracións educativas, que acre-
ses, podendo desenvolverse a través do ensino presen- dite que o aspirante posúe a madurez en relación cos
cial e tamén mediante a educación a distancia. obxectivos do bacharelato e os coñecementos, habilida-
3. As administracións educativas poderán promover des e aptitudes necesarios para cursar con aproveita-
convenios de colaboración para o ensino de persoas adul- mento as correspondentes ensinanzas.
tas coas universidades, corporacións locais e outras enti- 6. As persoas maiores de 25 anos de idade poderán
dades públicas ou privadas. Neste último suposto, dará- acceder directamente á universidade, sen necesidade de
selles preferencia ás asociacións sen ánimo de lucro. titulación ningunha, mediante a superación dunha proba
Estes convenios poderán, así mesmo, prever a elabora- específica.
ción de materiais que respondan ás necesidades técnicas
e metodolóxicas deste tipo de ensinanzas. Artigo 70. Centros.
4. Igualmente, correspóndelles ás administracións
educativas promover programas específicos de aprendi- Cando a educación das persoas adultas conduza á
zaxe da lingua castelá e das outras linguas cooficiais, de obtención dun dos títulos establecidos nesta lei, será
ser o caso, así como de elementos básicos da cultura para impartida en centros docentes ordinarios ou específicos,
facilitar a integración das persoas inmigrantes. debidamente autorizados pola Administración educativa
5. Na educación de persoas adultas prestaráselles competente.
unha atención adecuada a aquelas que presenten necesi-
dade específica de apoio educativo.
6. Nos establecementos penitenciarios garantiráse- TÍTULO II
lle á poboación reclusa o acceso a estas ensinanzas.
7. As ensinanzas para as persoas adultas organiza-
ranse cunha metodoloxía flexible e aberta, de modo que Equidade na educación
respondan ás súas capacidades, necesidades e intereses.
8. As administracións educativas estimularán a reali- CAPÍTULO I
zación de investigacións e a difusión de prácticas innova-
doras no campo da educación das persoas adultas, con Alumnado con necesidade específica de apoio educativo
obxecto de permitir o desenvolvemento de novos mode-
los educativos e a mellora continua dos existentes. Artigo 71. Principios.
Artigo 68. Ensino básico. 1. As administracións educativas disporán os medios
necesarios para que todo o alumnado alcance o máximo
1. As persoas adultas que queiran adquirir as com- desenvolvemento persoal, intelectual, social e emocional,
petencias e os coñecementos correspondentes á educa- así como os obxectivos establecidos con carácter xeral
ción básica contarán cunha oferta adaptada ás súas con- nesta lei.
dicións e necesidades. 2. Correspóndelles ás administracións educativas
2. Correspóndelles ás administracións educativas, asegurar os recursos necesarios para que os alumnos e
no ámbito das súas competencias, organizar periodica- alumnas que requiran unha atención educativa diferente
mente probas para que as persoas maiores de dezaoito á ordinaria, por presentaren necesidades educativas
anos poidan obter directamente o título de graduado en especiais, por dificultades específicas de aprendizaxe,
educación secundaria obrigatoria, sempre que alcanza- polas súas altas capacidades intelectuais, por térense
sen as competencias básicas e os obxectivos da etapa. incorporado tarde ao sistema educativo, ou por condi-
cións persoais ou de historia escolar, poidan alcanzar o
Artigo 69. Ensinanzas postobrigatorias. máximo desenvolvemento posible das súas capacidades
persoais e, en todo caso, os obxectivos establecidos con
1. As administracións educativas promoverán medi- carácter xeral para todo o alumnado.
das tendentes a ofrecer a todas as persoas a oportunidade 3. As administracións educativas establecerán os
de acceder ás ensinanzas de bacharelato ou formación procedementos e recursos precisos para identificar de
profesional. forma temperá as necesidades educativas específicas dos
2. Correspóndelles ás administracións educativas alumnos e alumnas a que se refire o punto anterior. A
adoptar as medidas oportunas para que as persoas adul- atención integral ao alumnado con necesidade específica


de apoio educativo iniciarase desde o mesmo momento modalidade de escolarización, de modo que se poida
en que esa necesidade sexa identificada e rexerase polos favorecer, sempre que sexa posible, o acceso do alum-
principios de normalización e inclusión. nado a un réxime de maior integración.
4. Correspóndelles ás administracións educativas 4. Correspóndelles ás administracións educativas
garantir a escolarización, regular e asegurar a participa- promover a escolarización na educación infantil do alum-
ción dos pais ou titores nas decisións que afecten a esco- nado que presente necesidades educativas especiais e
larización e os procesos educativos deste alumnado. desenvolver programas para a súa adecuada escolariza-
Correspóndelles, igualmente, adoptar as medidas oportu- ción nos centros de educación primaria e secundaria obri-
nas para que os pais destes alumnos reciban o adecuado gatoria.
asesoramento individualizado, así como a información 5. Correspóndelles así mesmo ás administracións
necesaria que lles axude na educación dos seus fillos. educativas favorecer que o alumnado con necesidades
educativas especiais poida continuar a súa escolarización
Artigo 72. Recursos. de maneira adecuada nas ensinanzas postobrigatorias,
así como adaptar as condicións de realización das probas
1. Para alcanzar os fins sinalados no artigo anterior, establecidas nesta lei para aquelas persoas con discapaci-
as administracións educativas disporán do profesorado dade que así o requiran.
das especialidades correspondentes e de profesionais
cualificados, así como dos medios e materiais precisos Artigo 75. Integración social e laboral.
para a adecuada atención a este alumnado.
2. Correspóndelles ás administracións educativas 1. Coa finalidade de facilitar a integración social e
dotar os centros dos recursos necesarios para atender laboral do alumnado con necesidades educativas especiais
adecuadamente a este alumnado. Os criterios para deter- que non poida conseguir os obxectivos da educación obri-
minar estas dotacións serán os mesmos para os centros gatoria, as administracións públicas fomentarán ofertas
públicos e privados concertados. formativas adaptadas ás súas necesidades específicas.
3. Os centros contarán coa debida organización 2. As administracións educativas establecerán unha
escolar e realizarán as adaptacións e diversificacións reserva de prazas nas ensinanzas de formación profesio-
curriculares precisas para lle facilitar a todo o alumnado a nal para o alumnado con discapacidade.
consecución dos fins establecidos.
4. As administracións educativas promoverán a for- SECCIÓN SEGUNDA. ALUMNADO CON ALTAS CAPACIDADES
mación do profesorado e doutros profesionais relacio- INTELECTUAIS
nada co tratamento do alumnado con necesidade especí-
fica de apoio educativo. Artigo 76. Ámbito.
5. As administracións educativas poderán colaborar
con outras administracións ou entidades públicas ou pri-
vadas sen ánimo de lucro, institucións ou asociacións, Correspóndelles ás administracións educativas adop-
para facilitar a escolarización e unha mellor incorporación tar as medidas necesarias para identificar a alumnado con
deste alumnado ao centro educativo. altas capacidades intelectuais e valorar de forma temperá
as súas necesidades. Así mesmo, correspóndelles adop-
tar plans de actuación adecuados a estas necesidades.
SECCIÓN PRIMEIRA. ALUMNADO QUE PRESENTA NECESIDADES
EDUCATIVAS ESPECIAIS
Artigo 77. Escolarización.
Artigo 73. Ámbito.
O Goberno, logo de consulta ás comunidades autóno-
Enténdese por alumnado que presenta necesidades mas, establecerá as normas para flexibilizar a duración de
educativas especiais, aquel que requira, por un período cada unha das etapas do sistema educativo para os alum-
da súa escolarización ou ao longo de toda ela, determina- nos con altas capacidades intelectuais, con independen-
dos apoios e atencións educativas específicas derivadas cia da súa idade.
de discapacidade ou trastornos graves de conduta.
SECCIÓN TERCEIRA. ALUMNOS CON INTEGRACIÓN TARDÍA NO SISTEMA
EDUCATIVO ESPAÑOL
Artigo 74. Escolarización.

1. A escolarización do alumnado que presenta nece- Artigo 78. Escolarización.
sidades educativas especiais rexerase polos principios de
normalización e inclusión e asegurará a súa non discrimi- 1. Correspóndelles ás administracións públicas favo-
nación e a igualdade efectiva no acceso e a permanencia recer a incorporación ao sistema educativo dos alumnos
no sistema educativo, podendo introducirse medidas de que, por proceder doutros países ou por calquera outro
flexibilización das distintas etapas educativas, cando se motivo, se incorporen de forma tardía ao sistema educa-
considere necesario. A escolarización deste alumnado en tivo español. Esta incorporación garantirase, en todo
unidades ou centros de educación especial, que se poderá caso, na idade de escolarización obrigatoria.
estender ata os vinte e un anos, só se levará a cabo cando 2. As administracións educativas garantirán que a
as súas necesidades non poidan ser atendidas no marco escolarización do alumnado que acceda de forma tardía
das medidas de atención á diversidade dos centros ordi- ao sistema educativo español se realice atendendo ás
narios. súas circunstancias, coñecementos, idade e historial aca-
2. A identificación e valoración das necesidades edu- démico, de modo que se poida incorporar ao curso máis
cativas deste alumnado realizarao, da forma máis tem- adecuado ás súas características e coñecementos pre-
perá posible, persoal coa debida cualificación e nos ter- vios, cos apoios oportunos, e desta forma continuar con
mos que determinen as administracións educativas. aproveitamento a súa educación.
3. Ao finalizar cada curso avaliaranse os resultados
conseguidos por cada un dos alumnos en función dos Artigo 79. Programas específicos.
obxectivos propostos a partir da valoración inicial. A
devandita avaliación permitirá proporcionarlles a orienta- 1. Correspóndelles ás administracións educativas
ción adecuada e modificar o plan de actuación así como a desenvolver programas específicos para os alumnos que


presenten graves carencias lingüísticas ou nas súas com- tracións educativas prestarán de forma gratuíta os servi-
petencias ou coñecementos básicos, co fin de facilitar a zos escolares de transporte e, de ser o caso, comedor e
súa integración no curso correspondente. internado.
2. O desenvolvemento destes programas será en
todo caso simultáneo á escolarización dos alumnos nos Artigo 83. Bolsas e axudas ao estudo.
grupos ordinarios, conforme o nivel e evolución da súa
aprendizaxe. 1. Para garantir a igualdade de todas as persoas no
3. Correspóndelles ás administracións educativas exercicio do dereito á educación, os estudantes con con-
adoptar as medidas necesarias para que os pais ou titores dicións socioeconómicas desfavorables terán dereito a
do alumnado que se incorpora tardiamente ao sistema obter bolsas e axudas ao estudo. No ensino postobrigato-
educativo reciban o asesoramento necesario sobre os rio as bolsas e axudas ao estudo terán en conta ademais
dereitos, deberes e oportunidades que comporta a incor- o rendemento escolar dos alumnos.
poración ao sistema educativo español. 2. O Estado establecerá, con cargo aos seus orza-
mentos xerais, un sistema xeral de bolsas e axudas ao
CAPÍTULO II estudo, co fin de que todas as persoas, con independen-
cia do seu lugar de residencia, gocen das mesmas condi-
Compensación das desigualdades en educación cións no exercicio do dereito á educación.
3. Para estes efectos, o Goberno regulará, con carác-
Artigo 80. Principios. ter básico, as modalidades e contías das bolsas e axudas
ao estudo a que se refire o punto anterior, as condicións
1. Co fin de facer efectivo o principio de igualdade no económicas e académicas que teñan reunir os candida-
exercicio do dereito á educación, as administracións tos, así como os supostos de incompatibilidade, revoga-
públicas desenvolverán accións de carácter compensato- ción, reintegro e cantos requisitos sexan precisos para
rio en relación coas persoas, grupos e ámbitos territoriais asegurar a igualdade no acceso ás citadas bolsas e axu-
que se encontren en situacións desfavorables e proverán das, sen detrimento das competencias normativas e de
os recursos económicos e os apoios precisos para iso. execución das comunidades autónomas.
2. As políticas de educación compensatoria reforza- 4. Co fin de articular un sistema eficaz de verificación
rán a acción do sistema educativo de forma que se eviten e control das bolsas e axudas concedidas, estableceranse
desigualdades derivadas de factores sociais, económicos, os procedementos necesarios de información, coordina-
culturais, xeográficos, étnicos ou doutra índole. ción e cooperación entre as diferentes administracións
3. Correspóndelles ao Estado e ás comunidades educativas.
autónomas nos seus respectivos ámbitos de competencia
fixar os seus obxectivos prioritarios de educación com- CAPÍTULO III
pensatoria.
Escolarización en centros públicos e privados
Artigo 81. Escolarización. concertados

1. Correspóndelles ás administracións educativas Artigo 84. Admisión de alumnos.
asegurar unha actuación preventiva e compensatoria
garantindo as condicións máis favorables para a escolari- 1. As administracións educativas regularán a admi-
zación, durante a etapa de educación infantil, de todos os sión de alumnos en centros públicos e privados concerta-
nenos cuxas condicións persoais supoñan unha desigual- dos de tal forma que garanta o dereito á educación, o
dade inicial para acceder á educación básica e para pro- acceso en condicións de igualdade e a liberdade de elec-
gresar nos niveis posteriores. ción de centro por parte dos pais ou titores. En todo caso,
2. Correspóndelles ás administracións educativas atenderase a unha adecuada e equilibrada distribución
adoptar medidas singulares naqueles centros escolares entre os centros escolares dos alumnos con necesidade
ou zonas xeográficas en que resulte necesaria unha inter- específica de apoio educativo.
vención educativa compensatoria. 2. Cando non existan prazas suficientes, o proceso
3. Na educación primaria, as administracións educa- de admisión rexerase polos criterios prioritarios de exis-
tivas garantiranlles a todos os alumnos un posto escolar tencia de irmáns matriculados no centro ou pais ou titores
gratuíto no seu propio municipio ou na zona de escolari- legais que traballen nel, proximidade do domicilio ou do
zación establecida. lugar de traballo dalgún dos pais ou titores legais, rendas
4. Sen prexuízo do disposto no capítulo I deste anuais da unidade familiar, atendendo ás especificidades
mesmo título, as administracións educativas dotarán os que para o seu cálculo se aplican ás familias numerosas,
centros públicos e privados concertados dos recursos e concorrencia de discapacidade no alumno ou nalgún
humanos e materiais necesarios para compensar a situados seus pais ou irmáns, sen que ningún deles teña carác-
ción dos alumnos que teñan dificultades especiais para ter excluínte e sen prexuízo do establecido no punto 7
alcanzar os obxectivos da educación obrigatoria, debido deste artigo.
ás súas condicións sociais. 3. En ningún caso haberá discriminación por razón
de nacemento, raza, sexo, relixión, opinión ou calquera
Artigo 82. Igualdade de oportunidades no mundo rural. outra condición ou circunstancia persoal ou social.
4. As administracións educativas poderán solicitar a
1. As administracións educativas terán en conta o colaboración doutras instancias administrativas para
carácter particular da escola rural co fin de proporcionar garantir a autenticidade dos datos que os interesados e os
os medios e sistemas organizativos necesarios para aten- centros acheguen no proceso de admisión do alumnado.
der as súas necesidades específicas e garantir a igualdade 5. Os centros públicos adscritos a outros centros
de oportunidades. públicos, que impartan etapas diferentes, consideraranse
2. Sen prexuízo do disposto no punto 3 do artigo centros únicos para os efectos de aplicación dos criterios
anterior, na educación básica, naquelas zonas rurais en de admisión do alumnado establecidos nesta lei. Así
que se considere aconsellable, poderanse escolarizar os mesmo, nos centros públicos que ofrezan varias etapas
nenos nun municipio próximo ao da súa residencia para educativas o procedemento inicial de admisión realiza-
garantir a calidade do ensino. Neste suposto as adminis- rase ao comezo daquela que corresponda á menor idade.


6. Correspóndelles ás administracións educativas Artigo 86. Igualdade na aplicación das normas de admi-
establecer o procedemento e as condicións para a adscri- sión.
ción de centros públicos a que se refire o punto anterior,
respectando a posibilidade de libre elección de centro. 1. As administracións educativas garantirán a igual-
7. Nos procedementos de admisión de alumnos en dade na aplicación das normas de admisión, o que inclúe
centros públicos que impartan educación primaria, edu- o establecemento das mesmas áreas de influencia para
cación secundaria obrigatoria ou bacharelato, cando non os centros públicos e privados concertados, dun mesmo
existan prazas suficientes, terán prioridade aqueles alum- municipio ou ámbito territorial.
nos que procedan dos centros de educación infantil, edu- 2. Sen prexuízo das competencias que lles son pro-
cación primaria ou de educación secundaria obrigatoria, pias, as administracións educativas poderán constituír
respectivamente, que teñan adscritos. No caso dos cen- comisións ou órganos de garantías de admisión, que se
tros privados concertados seguirase un procedemento deberán en todo caso, constituír cando a demanda de
análogo, sempre que as devanditas ensinanzas estean prazas nalgún centro educativo do ámbito de actuación
concertadas. da comisión supere a oferta. Estas comisións recibirán
8. Nos centros privados concertados, que impartan dos centros toda a información e documentación precisa
varias etapas educativas, o procedemento inicial de admi- para o exercicio destas funcións. As devanditas comisións
sión realizarase ao comezo da oferta do curso que sexa supervisarán o proceso de admisión de alumnos, o cum-
obxecto de concerto e que corresponda á menor idade. primento das normas que o regulan e proporanlles ás
Este procedemento realizarase de acordo co establecido administracións educativas as medidas que consideren
para os centros públicos. adecuadas. Estas comisións ou órganos estarán integra-
9. A matriculación dun alumno nun centro público dos por representantes da Administración educativa, da
ou privado concertado suporá respectar o seu proxecto Administración local, dos pais, dos profesores e dos cen-
educativo, sen prexuízo dos dereitos recoñecidos aos tros públicos e privados concertados.
alumnos e ás súas familias nas leis e o establecido no 3. As familias poderán presentar ao centro en que
punto 3 deste artigo. desexen escolarizar os seus fillos as solicitudes de admi-
10. A información de carácter tributario que se pre- sión que, en todo caso, deberán ser tramitadas.
cisa para a acreditación das condicións económicas a que
se refire o artigo 84.2 desta lei, subministraranlla directa- Artigo 87. Equilibrio na admisión de alumnos.
mente á Administración educativa a Axencia Estatal de
Administración Tributaria e os órganos competentes da 1. Co fin de asegurar a calidade educativa para
Comunidade Autónoma do País Vasco e a Comunidade todos, a cohesión social e a igualdade de oportunidades,
Foral de Navarra, a través de medios informáticos ou tele- as administracións garantirán unha adecuada e equili-
máticos, no marco de colaboración que se estableza nos brada escolarización do alumnado con necesidade espe-
termos e cos requisitos a que se refire a disposición adi- cífica de apoio educativo. Para iso, establecerán a propor-
cional cuarta da Lei 40/1998, do 9 de decembro, do ción de alumnos destas características que deban ser
imposto sobre a renda das persoas físicas e outras nor- escolarizados en cada un dos centros públicos e privados
mas tributarias, e as disposicións que as desenvolven. concertados e garantirán os recursos persoais e económi-
11. Na medida en que a través do indicado marco de cos necesarios aos centros para ofrecer ese apoio.
colaboración se poida dispoñer da devandita informa- 2. Para facilitar a escolarización e garantir o dereito á
ción, non se lles exixirá aos interesados que acheguen educación do alumnado con necesidade específica de
individualmente certificacións expedidas pola Axencia apoio educativo, as administracións educativas poderan-
Estatal de Administración Tributaria e polos órganos men- lle reservar ata o final do período de preinscrición e matrí-
cula unha parte das prazas dos centros públicos e priva-
cionados no punto anterior, nin a presentación, en orixi- dos concertados. Así mesmo, poderán autorizar un
nal, copia ou certificación, das súas declaracións tributa- incremento de ata un dez por cento do número máximo
rias. Nestes supostos, o certificado será substituído por de alumnos por aula nos centros públicos e privados con-
declaración responsable do interesado de que cumpre as certados dunha mesma área de escolarización para aten-
obrigas sinaladas, así como autorización expresa deste der necesidades inmediatas de escolarización do alum-
para que a Axencia Estatal de Administración Tributaria nado de incorporación tardía.
ou os órganos competentes da Comunidade Autónoma 3. As administracións educativas adoptarán as medi-
do País Vasco e da Comunidade Foral de Navarra, submi- das de escolarización previstas nos puntos anteriores
nistren a información á Administración educativa. atendendo ás condicións socioeconómicas e demográfi-
cas da área respectiva, así como ás de índole persoal ou
Artigo 85. Condicións específicas de admisión de alum- familiar do alumnado que supoñan unha necesidade
nos en etapas postobrigatorias. específica de apoio educativo.
4. Os centros públicos e privados concertados están
1. Para as ensinanzas de bacharelato, ademais de obrigados a manter escolarizados todos os seus alumnos,
aos criterios establecidos no artigo anterior, atenderase ata o final do ensino obrigatorio, salvo cambio de centro
ao expediente académico dos alumnos. producido por vontade familiar ou por aplicación dalgún
2. Nos procedementos de admisión de alumnos aos dos supostos previstos na normativa sobre dereitos e
ciclos formativos de grao medio ou de grao superior de deberes dos alumnos.
formación profesional, cando non existan prazas suficien-
tes, atenderase exclusivamente ao expediente académico Artigo 88. Garantías de gratuidade.
dos alumnos con independencia de que estes procedan
do mesmo centro ou doutro distinto. 1. Para garantir a posibilidade de escolarizar todos
3. Aqueles alumnos que cursen simultaneamente os alumnos sen discriminación por motivos socioeconó-
ensinanzas regradas de música ou danza e ensinanzas de micos, en ningún caso poderán os centros públicos ou
educación secundaria terán prioridade para ser admitidos privados concertados percibir cantidades das familias por
nos centros que impartan ensinanzas de educación recibir as ensinanzas de carácter gratuíto, impoñerlles ás
secundaria que a Administración educativa determine. O familias a obriga de facer achegas a fundacións ou asocia-
mesmo tratamento aplicaráselles aos alumnos que sigan cións nin establecer servizos obrigatorios, asociados ás
programas deportivos de alto rendemento. ensinanzas, que requiran achega económica, por parte


das familias dos alumnos. No marco do disposto no k) A participación nos plans de avaliación que deter-
artigo 51 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora minen as administracións educativas ou os propios cen-
do dereito á educación, quedan excluídas desta categoría tros.
as actividades extraescolares, as complementarias, e os l) A investigación, a experimentación e a mellora
servizos escolares que, en todo caso, terán carácter continua dos procesos de ensino correspondente.
voluntario.
2. As administracións educativas dotarán os centros 2. Os profesores realizarán as funcións expresadas
dos recursos necesarios para facer posible a gratuidade no punto anterior baixo o principio de colaboración e tra-
das ensinanzas de carácter gratuíto. ballo en equipo.

CAPÍTULO IV CAPÍTULO II

Premios, concursos e recoñecementos Profesorado das distintas ensinanzas

Artigo 89. Premios e concursos. Artigo 92. Profesorado de educación infantil.

1. A atención educativa directa aos nenos do pri-
O Ministerio de Educación e Ciencia, sen prexuízo das
meiro ciclo de educación infantil correrá a cargo de profe-
competencias das comunidades autónomas, poderá esta-
sionais que posúan o título de mestre coa especialización
blecer, por si mesmo ou en colaboración con outras enti- en educación infantil ou o título de grao equivalente e, de
dades, premios e concursos de carácter estatal destina- ser o caso, doutro persoal coa debida titulación para a
dos a alumnos, profesores ou centros escolares. atención ás nenas e nenos desta idade. En todo caso, a
elaboración e seguimento da proposta pedagóxica a que
Artigo 90. Recoñecementos. fai referencia o punto 2 do artigo 14, estarán baixo a res-
ponsabilidade dun profesional co título de mestre de edu-
O Ministerio de Educación e Ciencia, así como as cación infantil ou título de grao equivalente.
comunidades autónomas, poderán recoñecer e premiar o 2. O segundo ciclo de educación infantil será impar-
labor didáctico ou de investigación de profesores e cen- tido por profesores co título de mestre e a especialidade
tros, facilitando a difusión entre os distintos centros esco- en educación infantil ou o título de grao equivalente e
lares dos traballos ou experiencias que mereceron ese poderán ser apoiados, no seu labor docente, por mestres
recoñecemento pola súa calidade e esforzo. doutras especialidades cando as ensinanzas impartidas o
requiran.
TÍTULO III
Artigo 93. Profesorado de educación primaria.

Profesorado 1. Para impartir as ensinanzas de educación primaria
será necesario ter o título de mestre de educación prima-
ria ou o título de grao equivalente, sen prexuízo da habili-
CAPÍTULO I tación doutras titulacións universitarias que, para os
Funcións do profesorado efectos de docencia, puidese establecer o Goberno para
determinadas áreas, logo de consulta ás comunidades
autónomas.
Artigo 91. Funcións do profesorado. 2. A educación primaria será impartida por mestres,
que terán competencia en todas as áreas deste nivel. O
1. As funcións do profesorado son, entre outras, as ensino da música, da educación física, dos idiomas
seguintes: estranxeiros ou daqueloutras ensinanzas que determine o
a) A programación e o ensino das áreas, materias e Goberno, logo de consulta ás comunidades autónomas,
módulos que teñan encomendados. serán impartidas por mestres coa especialización ou cua-
b) A avaliación do proceso de aprendizaxe do alum- lificación correspondente.
nado, así como a avaliación dos procesos de ensino.
c) A titoría dos alumnos, a dirección e a orientación Artigo 94. Profesorado de educación secundaria obriga-
da súa aprendizaxe e o apoio no seu proceso educativo, toria e de bacharelato.
en colaboración coas familias.
d) A orientación educativa, académica e profesional Para impartir as ensinanzas de educación secundaria
dos alumnos, en colaboración, de ser o caso, cos servizos obrigatoria e de bacharelato será necesario ter o título de
ou departamentos especializados. licenciado, enxeñeiro ou arquitecto, ou o título de grao
e) A atención ao desenvolvemento intelectual, afec- equivalente, ademais da formación pedagóxica e didác-
tivo, psicomotriz, social e moral do alumnado. tica de nivel de posgrao, de acordo co disposto no artigo
f) A promoción, organización e participación nas 100 desta lei, sen prexuízo da habilitación doutras titula-
actividades complementarias, dentro ou fóra do recinto cións que, para os efectos de docencia, puidese estable-
educativo, programadas polos centros. cer o Goberno para determinadas áreas, logo de consulta
g) A contribución a que as actividades do centro se ás comunidades autónomas.
leven a cabo nun clima de respecto, de tolerancia, de par-
ticipación e de liberdade para fomentar nos alumnos os Artigo 95. Profesorado de formación profesional.
valores da cidadanía democrática.
h) A información periódica ás familias sobre o pro- 1. Para impartir ensinanzas de formación profesional
ceso de aprendizaxe dos seus fillos e fillas, así como a exixiranse os mesmos requisitos de titulación e forma-
orientación para a súa cooperación neste. ción establecidos no artigo anterior para a educación
i) A coordinación das actividades docentes, de xes- secundaria obrigatoria e o bacharelato, sen prexuízo da
tión e de dirección que lles sexan encomendadas. habilitación doutras titulacións que, para os efectos de
j) A participación na actividade xeral do centro. docencia, puidese establecer o Goberno para determina-


dos módulos, logo de consulta ás comunidades autóno- daqueles a quen sexa de aplicación o réxime comunitario
mas. de estranxeiría.
2. Excepcionalmente, para determinados módulos
poderanse incorporar, como profesores especialistas, Artigo 98. Profesorado de ensinanzas deportivas.
atendendo á súa cualificación e ás necesidades do sis-
tema educativo, profesionais, non necesariamente titula- 1. Para exercer a docencia nas ensinanzas deportivas
dos, que desenvolvan a súa actividade no ámbito laboral. será necesario estar en posesión do título de licenciado,
Esta incorporación realizarase en réxime laboral ou admi- enxeñeiro ou arquitecto, ou o título de grao correspon-
nistrativo, de acordo coa normativa que resulte de aplica- dente ou titulación equivalente para os efectos de docen-
ción. cia. Requirirase así mesmo a formación pedagóxica e
didáctica a que se refire o artigo 100 desta lei. O Goberno
Artigo 96. Profesorado de ensinanzas artísticas. habilitará outras titulacións para a docencia en determi-
nados módulos e bloques logo de consulta ás comunida-
1. Para exercer a docencia das ensinanzas artísticas des autónomas.
será necesario estar en posesión do título de licenciado, 2. Excepcionalmente, para determinadas materias
enxeñeiro ou arquitecto, ou do título de grao correspon-
as administracións educativas poderán incorporar como
dente ou titulación equivalente para os efectos de docen-
cia, sen prexuízo da intervención educativa doutros profe- profesores especialistas, atendendo á súa cualificación e
sionais no caso das ensinanzas de artes plásticas e deseño ás necesidades do sistema educativo, profesionais, non
de grao medio e de grao superior e da habilitación doutras necesariamente titulados, que desenvolvan a súa activi-
titulacións que, para os efectos de docencia, puidese esta- dade no ámbito deportivo e laboral. Esa incorporación
blecer o Goberno para determinados módulos, logo de realizarase en réxime laboral ou administrativo, de acordo
consulta ás comunidades autónomas. No caso das ensi- coa normativa que resulte de aplicación.
nanzas artísticas profesionais requirirase, así mesmo, a
formación pedagóxica e didáctica a que se refire o artigo Artigo 99. Profesorado de educación de persoas adul-
100 desta lei. tas.
2. Na regulación das ensinanzas artísticas superio-
res o Goberno, logo de consulta ás comunidades autóno- Os profesores de ensinanzas para as persoas adultas
mas, poderá incluír outras exixencias para o profesorado comprendidas nesta lei, que conduzan á obtención dun
que as asuma, derivadas das condicións de inserción des- título académico ou profesional, deberán contar coa titu-
tas ensinanzas no marco da educación superior. lación establecida con carácter xeral para impartir as res-
3. Excepcionalmente, para determinados módulos pectivas ensinanzas. As administracións educativas facili-
ou materias, poderanse incorporar como profesores taranlles a estes profesores unha formación adecuada
especialistas, atendendo á súa cualificación e ás necesi- para responder ás características das persoas adultas.
dades do sistema educativo, profesionais, non necesaria-
mente titulados, que desenvolvan a súa actividade no
ámbito laboral. Esta incorporación realizarase en réxime CAPÍTULO III
laboral ou administrativo, de acordo coa normativa que
resulte de aplicación. Formación do profesorado
4. Para as ensinanzas artísticas superiores, excepcio-
nalmente, poderanse incorporar como profesores espe- Artigo 100. Formación inicial.
cialistas, atendendo á súa cualificación e ás necesidades
do sistema educativo, profesionais, non necesariamente 1. A formación inicial do profesorado axustarase ás
titulados, de nacionalidade estranxeira. Esa incorporación necesidades de titulación e de cualificación requiridas
realizarase en réxime laboral ou administrativo, de acordo pola ordenación xeral do sistema educativo. O seu con-
coa normativa que resulte de aplicación e deberase cum- tido garantirá a capacitación adecuada para afrontar os
prir o contido dos artigos 9.5 e 36 da Lei orgánica 4/2000, retos do sistema educativo e adaptar as ensinanzas ás
do 11 de xaneiro, sobre dereitos e liberdades dos novas necesidades formativas.
estranxeiros en España e a súa integración social, salvo 2. Para exercer a docencia nas diferentes ensinanzas
no caso de nacionais dos Estados membros da Unión reguladas nesta lei será necesario estar en posesión das
Europea ou daqueles a quen sexa de aplicación o réxime titulacións académicas correspondentes e ter a formación
comunitario de estranxeiría. Para estas ensinanzas o pedagóxica e didáctica que o Goberno estableza para
Goberno, logo de consulta ás comunidades autónomas, cada ensinanza.
establecerá a figura de profesor emérito. 3. Correspóndelles ás administracións educativas
establecer os convenios oportunos coas universidades
Artigo 97. Profesorado de ensinanzas de idiomas. para a organización da formación pedagóxica e didáctica
a que se refire o punto anterior.
1. Para impartir ensinanzas de idiomas exixiranse os 4. A formación inicial do profesorado das diferentes
mesmos requisitos de titulación e formación establecidos ensinanzas reguladas nesta lei adaptarase ao sistema de
no artigo 94 para a educación secundaria obrigatoria e o graos e posgraos do espazo europeo de educación supe-
bacharelato. rior segundo o que estableza a correspondente normativa
2. As administracións educativas, excepcionalmente,
poderán incorporar como profesores especialistas, aten- básica.
dendo á súa cualificación e ás necesidades do sistema
educativo, profesionais, non necesariamente titulados, de Artigo 101. Incorporación á docencia en centros públi-
nacionalidade estranxeira. Esa incorporación realizarase cos.
en réxime laboral ou administrativo, de acordo coa nor-
mativa que resulte de aplicación e deberase cumprir o O primeiro curso de exercicio da docencia en centros
contido dos artigos 9.5 e 36 da Lei orgánica 4/2000, do 11 públicos desenvolverase baixo a titoría de profesores
de xaneiro, sobre dereitos e liberdades dos estranxeiros experimentados. O profesor titor e o profesor en forma-
en España e a súa integración social, salvo no caso de ción compartirán a responsabilidade sobre a programa-
nacionais dos Estados membros da Unión Europea ou ción das ensinanzas dos alumnos deste último.


Artigo 102. Formación permanente. Artigo 105. Medidas para o profesorado de centros
públicos.
1. A formación permanente constitúe un dereito e
unha obriga de todo o profesorado e unha responsabili- 1. Correspóndelles ás administracións educativas,
dade das administracións educativas e dos propios cen- respecto do profesorado dos centros públicos, adoptar as
tros. medidas oportunas para garantir a debida protección e
2. Os programas de formación permanente deberán asistencia xurídica, así como a cobertura da responsabili-
prever a adecuación dos coñecementos e métodos á evo- dade civil, en relación cos feitos que deriven do seu exer-
lución das ciencias e das didácticas específicas, así como cicio profesional.
todos aqueles aspectos de coordinación, orientación, tito- 2. As administracións educativas, respecto ao profe-
ría, atención educativa á diversidade e organización enca- sorado dos centros públicos, favorecerán:
miñados a mellorar a calidade do ensino e o funciona- a) O recoñecemento da función titorial, mediante os
mento dos centros. Así mesmo, deberán incluír formación oportunos incentivos profesionais e económicos.
específica en materia de igualdade nos termos estableci- b) O recoñecemento do labor do profesorado, aten-
dos no artigo sete da Lei orgánica 1/2004, do 28 de dec- dendo á súa especial dedicación ao centro e á implanta-
embro, de medidas de protección integral contra a violen- ción de plans que supoñan innovación educativa, por
cia de xénero. medio dos incentivos económicos e profesionais corres-
3. As administracións educativas promoverán a utili- pondentes.
zación das tecnoloxías da información e a comunicación e c) O recoñecemento do traballo dos profesores que
a formación en linguas estranxeiras de todo o profeso- impartan clases da súa materia nunha lingua estranxeira
rado, independentemente da súa especialidade, estable- nos centros bilingües.
cendo programas específicos de formación neste ámbito. d) O desenvolvemento de licenzas retribuídas, de
Igualmente, correspóndelles fomentar programas de acordo coas condicións e requisitos que establezan, co fin
investigación e innovación. de estimular a realización de actividades de formación e
4. O Ministerio de Educación e Ciencia poderá ofre- de investigación e innovación educativas que revertan en
cer programas de formación permanente de carácter beneficio directo do propio sistema educativo.
estatal, dirixidos a profesores de todas as ensinanzas e) A redución de xornada lectiva daqueles profeso-
reguladas nesta lei e establecer, para tal efecto, os conve- res maiores de 55 anos que o soliciten, coa correspon-
nios oportunos coas institucións correspondentes. dente diminución proporcional das retribucións. Poderán,
así mesmo, favorecer a substitución parcial da xornada
Artigo 103. Formación permanente do profesorado de lectiva por actividades doutra natureza sen redución das
centros públicos. súas retribucións.

1. As administracións educativas planificarán as acti- Artigo 106. Avaliación da función pública docente.
vidades de formación do profesorado, garantirán unha
oferta diversificada e gratuíta destas actividades e esta- 1. Co fin de mellorar a calidade do ensino e o traballo
blecerán as medidas oportunas para favorecer a participa- dos profesores, as administracións educativas elaborarán
ción do profesorado nelas. Así mesmo, correspóndelles plans para a avaliación da función docente, coa participa-
facilitar o acceso dos profesores a titulacións que permi- ción do profesorado.
tan a mobilidade entre as distintas ensinanzas, incluídas 2. Os plans para a valoración da función docente,
as universitarias, mediante os acordos oportunos coas que deben ser públicos, incluirán os fins e os criterios
universidades. precisos da valoración e a forma de participación do pro-
2. O Ministerio de Educación e Ciencia, en colabora- fesorado, da comunidade educativa e da propia Adminis-
ción coas comunidades autónomas, favorecerá a mobili- tración.
dade internacional dos docentes, os intercambios posto a 3. As administracións educativas fomentarán así
posto e as estadías noutros países. mesmo a avaliación voluntaria do profesorado.
dispoñer os procedementos para que os resultados da
CAPÍTULO IV valoración da función docente sexan tidos en conta de
modo preferente nos concursos de traslados e na carreira
Recoñecemento, apoio e valoración do profesorado docente, xunto coas actividades de formación, investiga-
ción e innovación.
Artigo 104. Recoñecemento e apoio ao profesorado.

1. As administracións educativas velarán por que o TÍTULO IV
profesado reciba o trato, a consideración e o respecto
acordes coa importancia social da súa tarefa.
2. As administracións educativas prestarán unha Centros docentes
atención prioritaria á mellora das condicións en que o
profesorado realiza o seu traballo e ao estímulo dunha CAPÍTULO I
crecente consideración e recoñecemento social da fun-
ción docente. Principios xerais
3. Dada a exixencia de formación permanente do
profesorado e a necesidade de actualización, innovación Artigo 107. Réxime xurídico.
e investigación que acompaña a función docente, o profe-
sorado debidamente acreditado disporá de acceso gra- 1. Os centros docentes que ofrezan ensinanzas regu-
tuíto ás bibliotecas e museos dependentes dos poderes ladas nesta lei rexeranse polo disposto na Lei orgánica
públicos. Así mesmo, poderán facer uso dos servizos de 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do dereito á educación,
préstamo de libros e outros materiais que ofrezan estas nesta lei orgánica e nas disposicións que a desenvolvan,
bibliotecas. Para tal fin, os directores dos centros educati- así como polo establecido nas demais normas vixentes
vos facilitaranlle ao profesorado a acreditación corres- que lles sexan de aplicación, sen prexuízo do previsto nos
pondente. puntos seguintes deste artigo.


2. En relación cos centros integrados e de referencia 2. As administracións educativas promoverán pro-
nacional de formación profesional observarase o disposto gramas para adecuar as condicións físicas, incluído o
na Lei orgánica 5/2002, do 19 de xuño, das cualificacións transporte escolar, e tecnolóxicas dos centros e dotaranos
e da formación profesional e nas normas que a desenvol- dos recursos materiais e de acceso ao currículo adecua-
van. dos ás necesidades do alumnado que escolariza, especial-
3. Correspóndelles ás comunidades autónomas mente no caso de persoas con discapacidade, de modo
regular a organización dos centros que ofrezan algunhas que non se convertan en factor de discriminación e garan-
das ensinanzas artísticas superiores definidas como tales tan unha atención inclusiva e universalmente accesible a
no artigo 45 desta lei. todos os alumnos.
4. Correspóndelle ao Goberno a regulación e a xes-
tión dos centros docentes públicos españois no exterior. CAPÍTULO II
5. As administracións educativas poderán conside-
rar centro educativo, para os efectos de organización, Centros públicos
xestión e administración, a agrupación de centros públi-
cos situados nun ámbito territorial determinado. Artigo 111. Denominación dos centros públicos.
Artigo 108. Clasificación dos centros. 1. Os centros públicos que ofrecen educación infantil
denominaranse escolas infantís, os que ofrecen educación
1. Os centros docentes clasifícanse en públicos e pri- primaria, colexios de educación primaria, os que ofrecen
vados. educación secundaria obrigatoria, bacharelato e formación
2. Son centros públicos aqueles cuxo titular sexa profesional, institutos de educación secundaria.
unha administración pública. 2. Os centros públicos que ofrecen educación infan-
3. Son centros privados aqueles cuxo titular sexa til e educación primaria denominaranse colexios de edu-
unha persoa física ou xurídica de carácter privado e son cación infantil e primaria.
centros privados concertados os centros privados acolli- 3. Os centros públicos que ofrecen ensinanzas profe-
dos ao réxime de concertos legalmente establecido. sionais de artes plásticas e deseño denominaranse esco-
Enténdese por titular dun centro privado a persoa física las de arte; os que ofrecen ensinanzas profesionais e, de
ou xurídica que conste como tal no Rexistro de centros da ser o caso, elementais, de música e danza, conservato-
correspondente Administración educativa. rios. Os centros que ofrecen ensinanzas artísticas superio-
4. A prestación do servizo público da educación rea- res terán as denominacións a que se refire o artigo 58
lizarase a través dos centros públicos e privados concerta- desta lei.
dos. 4. Os centros que ofrecen ensinanzas dirixidas a
5. Os centros docentes orientarán a súa actividade á alumnos con necesidades educativas especiais que non
consecución dos principios e fins da educación estableci- poidan ser atendidas no marco das medidas de atención
dos nesta lei. á diversidade dos centros ordinarios, denominaranse
6. Os pais ou titores, en relación coa educación dos centros de educación especial.
seus fillos ou pupilos, teñen dereito, de acordo co estable- 5. Correspóndelles ás administracións educativas
cido no artigo 4 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, determinar a denominación daqueles centros públicos
reguladora do dereito á educación, a escoller centro que ofrezan ensinanzas agrupadas de maneira distinta ás
docente tanto público como distinto dos creados polos definidas nos puntos anteriores.
poderes públicos, a que se refire o punto 3 deste artigo.
Artigo 112. Medios materiais e humanos.
Artigo 109. Programación da rede de centros.
1. Na programación da oferta de prazas, as adminis- dotar os centros públicos dos medios materiais e huma-
tracións educativas harmonizarán as exixencias deriva- nos necesarios para ofrecer unha educación de calidade e
das da obriga que teñen os poderes públicos de garantir garantir a igualdade de oportunidades na educación.
o dereito de todos á educación e os dereitos individuais 2. No contexto do disposto no punto anterior, os
de alumnos, pais e titores. centros disporán da infraestrutura informática necesaria
2. As administracións educativas programarán a para garantir a incorporación das tecnoloxías da informa-
oferta educativa das ensinanzas que nesta lei se declaran ción e a comunicación nos procesos educativos. Corres-
gratuítas tendo en conta a oferta existente de centros póndelles ás administracións educativas proporcionar
públicos e privados concertados e, como garantía da cali- servizos educativos externos e facilitar a relación dos cen-
dade do ensino, unha adecuada e equilibrada escolariza- tros públicos co seu contorno e a utilización por parte do
ción dos alumnos con necesidade específica de apoio centro dos recursos próximos, tanto propios como
educativo. Así mesmo, as administracións educativas doutras administracións públicas.
garantirán a existencia de prazas públicas suficientes 3. Os centros que escolaricen alumnado con necesi-
especialmente nas zonas de nova poboación. dade específica de apoio educativo, en proporción maior
3. As administracións educativas deberán ter en á establecida con carácter xeral ou para a zona en que se
conta as consignacións orzamentarias existentes e o prin- localicen, recibirán os recursos complementarios necesa-
cipio de economía e eficiencia no uso dos recursos públi- rios para atender adecuadamente a este alumnado.
cos. 4. As administracións educativas facilitarán que
aqueles centros que, polo seu número de unidades, non
Artigo 110. Accesibilidade. poidan dispoñer dos especialistas a que se refire o artigo
93 desta lei, reciban os apoios necesarios para asegurar a
1. Os centros educativos existentes que non reúnan calidade das correspondentes ensinanzas.
as condicións de accesibilidade exixidas pola lexislación 5. As administracións educativas potenciarán que os
vixente na materia, deberanse adecuar nos prazos e con- centros públicos poidan ofrecer actividades e servizos
forme os criterios establecidos pola Lei 51/2003, do 2 de complementarios co fin de favorecer que amplíen a súa
decembro, de igualdade de oportunidades, non discrimi- oferta educativa para atender as novas demandas sociais,
nación e accesibilidade universal, e nas súas normas de así como que poidan dispoñer dos medios adecuados,
desenvolvemento. particularmente daqueles centros que atendan unha ele-


vada poboación de alumnos con necesidade específica de 2. Entre os centros que cumpran os requisitos esta-
apoio educativo. blecidos no punto anterior, terán preferencia para se aco-
ller ao réxime de concertos aqueles que atendan
Artigo 113. Bibliotecas escolares. poboacións escolares de condicións económicas desfavo-
rables ou os que realicen experiencias de interese peda-
1. Os centros de ensino disporán dunha biblioteca góxico para o sistema educativo. En todo caso, terán
escolar. preferencia os centros que, cumprindo os criterios ante-
2. As administracións educativas completarán a riormente sinalados, estean constituídos e funcionen en
dotación das bibliotecas dos centros públicos de forma réxime de cooperativa.
progresiva. Para tal fin elaborarán un plan que permita 3. Correspóndelle ao Goberno establecer os aspec-
alcanzar ese obxectivo dentro do período de implantación tos básicos a que se deben someter os concertos. Estes
desta lei. aspectos referiranse ao cumprimento dos requisitos pre-
3. As bibliotecas escolares contribuirán a fomentar a vistos na Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, do dereito á
lectura e a que o alumno acceda á información e outros educación e nas normas que lle sexan de aplicación desta
recursos para a aprendizaxe das demais áreas e materias lei, á tramitación da solicitude, á duración máxima do
e poida formarse no seu uso crítico. Igualmente, contri- concerto e ás causas de extinción, ás obrigas da titulari-
buirán a facer efectivo o disposto nos artigos 19.3 e 26.2 dade do centro concertado e da Administración educa-
desta lei. tiva, ao sometemento do concerto ao dereito administra-
4. A organización das bibliotecas escolares deberá tivo, ás singularidades do réxime do profesorado sen
permitir que funcionen como un espazo aberto á comuni- relación laboral, á constitución do consello escolar do
dade educativa dos centros respectivos. centro ao cal se lle outorga o concerto e á designación do
5. Os centros poderán chegar a acordos cos munici- director.
pios respectivos, para o uso de bibliotecas municipais 4. Correspóndelles ás comunidades autónomas ditar
coas finalidades previstas neste artigo. as normas necesarias para o desenvolvemento do réxime
de concertos educativos, de acordo co previsto neste
CAPÍTULO III artigo e no marco do disposto nos artigos 108 e 109. O
concerto establecerá os dereitos e obrigas recíprocas en
Centros privados canto ao seu réxime económico, duración, prórroga e
extinción, número de unidades escolares concertadas e
Artigo 114. Denominación. demais condicións, con suxeición ás disposicións regula-
doras do réxime de concertos.
Os centros privados poderán adoptar calquera deno- 5. Os concertos poderán afectar varios centros sem-
minación, excepto a que lles corresponde a centros públi- pre que pertenzan a un mesmo titular.
cos ou poida inducir a confusión con eles. 6. As administracións educativas poderán concertar,
con carácter preferente, os programas de cualificación
Artigo 115. Carácter propio dos centros privados. profesional inicial que, conforme o previsto nesta lei, os
centros privados concertados de educación secundaria
obrigatoria impartan ao seu alumnado. Os devanditos
1. Os titulares dos centros privados terán dereito a
establecer o carácter propio destes que, en todo caso, concertos terán carácter singular.
deberá respectar os dereitos garantidos a profesores, pais 7. O concerto para as ensinanzas postobrigatorias
e alumnos na Constitución e nas leis. terá carácter singular.
2. O carácter propio do centro deberállelo dar a
coñecer o titular do centro aos distintos sectores da Artigo 117. Módulos de concerto.
comunidade educativa, así como a cantos puidesen estar
interesados en acceder a el. A matriculación dun alumno 1. A contía global dos fondos públicos destinados ao
suporá o respecto do carácter propio do centro, que sostemento dos centros privados concertados, para facer
deberá respectar pola súa vez, os dereitos dos alumnos e efectiva a gratuidade das ensinanzas obxecto de concerto,
das súas familias recoñecidos na Constitución e nas leis. establecerase nos orzamentos das administracións
3. Calquera modificación no carácter propio dun correspondentes.
centro privado, por cambio na titularidade ou por cal- 2. Para os efectos de distribución da contía global a
quera outra circunstancia, deberase poñer en coñece- que fai referencia o punto anterior, o importe do módulo
mento da comunidade educativa con antelación sufi- económico por unidade escolar fixarase anualmente nos
ciente. En calquera caso, a modificación do carácter orzamentos xerais do Estado e, de ser o caso, nos das
propio, unha vez iniciado o curso, non poderá producir comunidades autónomas, non podendo nestes ser infe-
efectos antes de finalizado o proceso de admisión e matri- rior ao que se estableza nos primeiros en ningunha das
culación dos alumnos para o curso seguinte. cantidades en que se diferencia o citado módulo de
acordo co que se establece no punto seguinte.
CAPÍTULO IV 3. No módulo, cuxa contía asegurará que o ensino
se imparta en condicións de gratuidade, diferenciaranse:
Centros privados concertados a) Os salarios do persoal docente, incluídas as coti-
zacións por cota patronal á Seguridade Social que corres-
Artigo 116. Concertos. pondan aos titulares dos centros.
b) As cantidades asignadas a outros gastos, que
1. Os centros privados que ofrezan ensinanzas decla- comprenderán as de persoal de administración e servi-
radas gratuítas nesta lei e satisfagan necesidades de zos, as ordinarias de mantemento, conservación e funcio-
escolarización, no marco do disposto nos artigos 108 e namento, así como as cantidades que correspondan á
109, poderanse acoller ao réxime de concertos nos ter- reposición de investimentos reais. Así mesmo, poderanse
mos legalmente establecidos. Os centros que accedan ao considerar as derivadas do exercicio da función directiva
réxime de concertación educativa deberán formalizar coa non docente. En ningún caso se computarán xuros do
Administración educativa que proceda o correspondente capital propio. As citadas cantidades fixaranse con crite-
concerto. rios análogos aos aplicados aos centros públicos.


c) As cantidades pertinentes para atender o paga- que promovan e incentiven a colaboración efectiva entre
mento dos conceptos de antigüidade do persoal docente a familia e a escola.
dos centros privados concertados e conseguinte repercu- 5. En relación cos centros integrados e de referencia
sión nas cotas da Seguridade Social; pagamento das subs- nacional de formación profesional observarase o disposto
titucións do profesorado e os derivados do exercicio da na Lei orgánica 5/2002, do 19 de xuño, das cualificacións
función directiva docente; pagamento das obrigas deriva- e da formación profesional e nas normas que a desenvol-
das do exercicio das garantías recoñecidas aos represen- van.
tantes legais dos traballadores segundo o establecido no 6. Correspóndelles ás administracións educativas
artigo 68 do Estatuto dos traballadores. Tales cantidades regular a participación nos centros que impartan ensinan-
recolleranse nun fondo xeral que se distribuirá de forma zas artísticas superiores de acordo coa normativa básica
individualizada entre o persoal docente dos centros priva- que estableza o Goberno.
dos concertados, de acordo coas circunstancias que conco- 7. Correspóndelles ás administracións educativas
rran en cada profesor e aplicando criterios análogos aos adaptar o establecido neste título ás características dos
fixados para o profesorado dos centros públicos. centros que imparten unicamente o primeiro ciclo de edu-
4. As cantidades correspondentes aos salarios do cación infantil. Esta adaptación deberá respectar, en todo
persoal docente a que fai referencia o punto anterior, caso, os principios de autonomía e participación da
posibilitarán a equiparación gradual da súa remuneración comunidade educativa recollidos nel.
coa do profesorado público das respectivas etapas.
5. Os salarios do persoal docente serán aboados Artigo 119. Participación no funcionamento e o goberno
pola Administración ao profesorado como pagamento dos centros públicos e privados concertados.
delegado e en nome da entidade titular do centro, con
cargo e á conta das cantidades previstas no punto ante- 1. As administracións educativas garantirán a partici-
rior. Para tal fin, o titular do centro, na súa condición de pación da comunidade educativa na organización, o
empregado na relación laboral, facilitaralle á Administra- goberno, o funcionamento e a avaliación dos centros.
ción as nóminas correspondentes, así como as súas even- 2. A comunidade educativa participará no goberno
tuais modificacións. dos centros a través do consello escolar.
6. A Administración non poderá asumir alteracións 3. Os profesores participarán tamén na toma de
nos gastos de persoal e custos laborais do profesorado, decisións pedagóxicas que corresponden ao claustro, aos
derivadas de convenios colectivos que superen a porcen- órganos de coordinación docente e aos equipos de profe-
taxe de incremento global das cantidades corresponden- sores que impartan clase no mesmo curso.
tes a salarios a que fai referencia o punto 3 deste artigo. 4. Correspóndelles ás administracións educativas
7. As administracións educativas poderán incremen- favorecer a participación do alumnado no funcionamento
tar os módulos para os centros privados concertados que dos centros a través dos seus delegados de grupo e curso,
escolaricen alumnos con necesidade específica de apoio así como dos seus representantes no consello escolar.
educativo en proporción maior á establecida con carácter 5. Os pais e os alumnos poderán participar tamén no
xeral ou para a zona en que se localicen. funcionamento dos centros a través das súas asociacións.
8. A regulamentación que desenvolva o réxime de As administracións educativas favorecerán a información
concertos terá en conta as características específicas das e a formación dirixida a eles.
cooperativas de ensino e dos profesores sen relación 6. Os centros terán, polo menos, os seguintes órga-
laboral coa titularidade do centro, co fin de facilitar a xes- nos colexiados de goberno: consello escolar e claustro de
tión dos seus recursos económicos e humanos. profesores.
9. Na Lei de orzamentos xerais do Estado determina-
rase o importe máximo das cotas que os centros con con-
certo singular poderán percibir das familias. CAPÍTULO II
Autonomía dos centros
TÍTULO V
Artigo 120. Disposicións xerais.
Participación, autonomía e goberno dos centros 1. Os centros disporán de autonomía pedagóxica, de
organización e de xestión no marco da lexislación vixente
CAPÍTULO I e nos termos recollidos nesta lei e nas normas que a des-
envolvan.
Participación no funcionamento e o goberno dos centros 2. Os centros docentes disporán de autonomía para
elaborar, aprobar e executar un proxecto educativo e un
Artigo 118. Principios xerais. proxecto de xestión, así como as normas de organización
e funcionamento do centro.
1. A participación é un valor básico para a formación 3. As administracións educativas favorecerán a auto-
de cidadáns autónomos, libres, responsables e compro- nomía dos centros de forma que os seus recursos econó-
metidos cos principios e valores da Constitución. micos, materiais e humanos se poidan adecuar aos plans
2. A participación, autonomía e goberno dos centros de traballo e organización que elaboren, unha vez que
que ofrezan ensinanzas reguladas nesta lei axustaranse sexan convenientemente avaliados e valorados.
ao disposto nela e na Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, 4. Os centros, no exercicio da súa autonomía, poden
reguladora do dereito á educación, e nas normas que se adoptar experimentacións, plans de traballo, formas de
diten no seu desenvolvemento. organización ou ampliación do horario escolar nos ter-
3. As administracións educativas fomentarán, no mos que establezan as administracións educativas, sen
ámbito da súa competencia, o exercicio efectivo da parti- que, en ningún caso, se impoñan achegas ás familias nin
cipación de alumnado, profesorado, familias e persoal de exixencias para as administracións educativas.
administración e servizos nos centros educativos. 5. Cando estas experimentacións, plans de traballo
4. Co fin de facer efectiva a corresponsabilidade ou formas de organización poidan afectar a obtención de
entre o profesorado e as familias na educación dos seus títulos académicos ou profesionais, deberán ser autoriza-
fillos, as administracións educativas adoptarán medidas dos expresamente polo Goberno.


Artigo 121. Proxecto educativo. 2. As administracións educativas poderán delegar
nos órganos de goberno dos centros públicos a adquisi-
1. O proxecto educativo do centro recollerá os valo- ción de bens, contratación de obras, servizos e subminis-
res, os obxectivos e as prioridades de actuación. Así tracións, de acordo co Real decreto lexislativo 2/2000, do
mesmo, incorporará a concreción dos currículos estable- 16 de xuño, polo que se aproba o texto refundido da Lei
cidos pola Administración educativa que corresponde de contratos das administracións públicas, e cos límites
fixar e aprobar ao claustro, así como o tratamento trans- que se fixen na normativa correspondente. O exercicio da
versal nas áreas, materias ou módulos da educación en autonomía dos centros para administrar estes recursos
valores e outras ensinanzas. estará sometido ás disposicións que as administracións
2. Este proxecto, que deberá ter en conta as caracte- educativas establezan para regular o proceso de contrata-
rísticas do ámbito social e cultural do centro, recollerá a ción, de realización e de xustificación do gasto.
forma de atención á diversidade do alumnado e a acción 3. Para o cumprimento dos seus proxectos educati-
titorial, así como o plan de convivencia, e deberá respec- vos, os centros públicos poderán formular requisitos de
tar o principio de non discriminación e de inclusión edu- titulación e capacitación profesional respecto de determi-
cativa como valores fundamentais, así como os principios nados postos de traballo do centro, de acordo coas condi-
e obxectivos recollidos nesta lei e na Lei orgánica 8/1985, cións que establezan as administracións educativas.
do 3 de xullo, reguladora do dereito á educación.
4. Os centros públicos expresarán a ordenación e
establecer o marco xeral que lles permita aos centros utilización dos seus recursos, tanto materiais como
públicos e privados concertados elaborar os seus proxec- humanos, a través da elaboración do seu proxecto de
tos educativos, que se deberán facer públicos con obxecto xestión, nos termos que regulen as administracións edu-
de facilitar o seu coñecemento polo conxunto da comunicativas.
dade educativa. Así mesmo, correspóndelles ás adminis- 5. As administracións educativas poderán delegar
tracións educativas contribuír ao desenvolvemento do nos órganos de goberno dos centros públicos as compe-
currículo favorecendo a elaboración de modelos abertos tencias que determinen, incluídas as relativas a xestión
de programación docente e de materiais didácticos que de persoal, responsabilizando aos directores da xestión
atendan ás distintas necesidades dos alumnos e do profe- dos recursos postos á disposición do centro.
sorado.
4. Correspóndelles ás administracións educativas Artigo 124. Normas de organización e funcionamento.
favorecer a coordinación entre os proxectos educativos
dos centros de educación primaria e os de educación 1. Os centros docentes elaborarán as súas normas
secundaria obrigatoria con obxecto de que a incorpora- de organización e funcionamento, que deberán incluír as
ción dos alumnos á educación secundaria sexa gradual e que garantan o cumprimento do plan de convivencia.
positiva. 2. As administracións educativas facilitarán que os
5. Os centros promoverán compromisos educativos centros, no marco da súa autonomía, poidan elaborar as
entre as familias ou titores legais e o propio centro nos súas propias normas de organización e funcionamento.
cales se consignen as actividades que pais, profesores e
alumnos se comprometen a desenvolver para mellorar o Artigo 125. Programación xeral anual.
rendemento académico do alumnado.
6. O proxecto educativo dos centros privados con-
certados, que en todo caso se deberá facer público, será Os centros educativos elaborarán ao principio de cada
disposto polo respectivo titular e incorporará o carácter curso unha programación xeral anual que recolla todos
propio a que se refire o artigo 115 desta lei. os aspectos relativos á organización e funcionamento do
centro, incluídos os proxectos, o currículo, as normas, e
Artigo 122. Recursos. todos os plans de actuación acordados e aprobados.

1. Os centros estarán dotados dos recursos educati- CAPÍTULO III
vos, humanos e materiais necesarios para ofrecer un
ensino de calidade e garantir a igualdade de oportunida- Órganos colexiados de goberno e de coordinación
des no acceso á educación. docente dos centros públicos
2. As administracións educativas poderán asignar
maiores dotacións de recursos a determinados centros SECCIÓN PRIMEIRA. CONSELLO ESCOLAR
públicos ou privados concertados en razón dos proxectos
que así o requiran ou en atención ás condicións de espe- Artigo 126. Composición do consello escolar.
cial necesidade da poboación que escolarizan.
3. Os centros docentes públicos poderán obter 1. O consello escolar dos centros públicos estará
recursos complementarios, logo de aprobación do conse- composto polos seguintes membros:
llo escolar, nos termos que establezan as administracións
educativas, dentro dos límites que a normativa vixente a) O director do centro, que será o seu presidente.
establece. Estes recursos non poderán provir das activi- b) O xefe de estudos.
dades levadas a cabo polas asociacións de pais e de c) Un concelleiro ou representante do concello en
alumnos en cumprimento dos seus fins e deberán ser cuxo termo municipal estea radicado o centro.
aplicados aos seus gastos, de acordo co que as adminis- d) Un número de profesores, elixidos polo claustro,
tracións educativas establezan. que non poderá ser inferior a un terzo do total dos compo-
ñentes do consello.
Artigo 123. Proxecto de xestión dos centros públicos. e) Un número de pais e de alumnos, elixidos respec-
tivamente por e entre eles, que non poderá ser inferior a
1. Os centros públicos que impartan ensinanzas un terzo do total dos compoñentes do consello.
reguladas por esta lei disporán de autonomía na súa xes- f) Un representante do persoal de administración e
tión económica de acordo coa normativa establecida servizos do centro.
nesta lei así como na que determine cada Administración g) O secretario do centro, que actuará como secreta-
educativa. rio do consello, con voz e sen voto.


2. Unha vez constituído o consello escolar do centro, res e a resolución pacífica de conflitos en todos os ámbi-
este designará unha persoa que impulse medidas educa- tos da vida persoal, familiar e social.
tivas que fomenten a igualdade real e efectiva entre h) Promover a conservación e renovación das insta-
homes e mulleres. lacións e equipo escolar e aprobar a obtención de recur-
3. Un dos representantes dos pais no consello esco- sos complementarios de acordo co establecido no artigo
lar será designado pola asociación de pais máis represen- 122.3.
tativa do centro, de acordo co procedemento que estable- i) Fixar as directrices para a colaboración, con fins
zan as administracións educativas. educativos e culturais, coas administracións locais, con
outros centros, entidades e organismos.
regular as condicións polas cales os centros que impartan
as ensinanzas de formación profesional ou artes plásticas j) Analizar e valorar o funcionamento xeral do cen-
e deseño poidan incorporar ao seu consello escolar un tro, a evolución do rendemento escolar e os resultados
representante proposto polas organizacións empresariais das avaliacións internas e externas en que participe o cen-
ou institucións laborais presentes no ámbito de acción do tro.
centro. k) Elaborar propostas e informes, por iniciativa pro-
5. Os alumnos poderán ser elixidos membros do pia ou por petición da Administración competente, sobre
consello escolar a partir do primeiro curso da educación o funcionamento do centro e a mellora da calidade da
secundaria obrigatoria. Non obstante, os alumnos dos xestión, así como sobre aqueloutros aspectos relaciona-
dous primeiros cursos da educación secundaria obrigato- dos coa súa calidade.
ria non poderán participar na selección ou o cesamento l) Calquera outra que lle sexa atribuída pola Admi-
do director. Os alumnos de educación primaria poderán nistración educativa.
participar no consello escolar do centro nos termos que
establezan as administracións educativas. SECCIÓN SEGUNDA. CLAUSTRO DE PROFESORES
determinar o número total de membros do consello esco- Artigo 128. Composición.
lar e regular o proceso de elección.
7. Nos centros específicos de educación infantil, nos
incompletos de educación primaria, nos de educación 1. O claustro de profesores é o órgano propio de par-
secundaria con menos de oito unidades, en centros de ticipación dos profesores no goberno do centro e ten a
educación permanente de persoas adultas e de educación responsabilidade de planificar, coordinar, informar e, de
especial, nos cales se impartan ensinanzas artísticas pro- ser o caso, decidir sobre todos os aspectos educativos do
fesionais, de idiomas ou deportivas, así como naquelas centro.
unidades ou centros de características singulares, a 2. O claustro presidirao o director e estará integrado
Administración educativa competente adaptará o dis- pola totalidade dos profesores que presten servizo no
posto neste artigo á súa singularidade. centro.
8. Nos centros específicos de educación especial e
naqueles que teñan unidades de educación especial for- Artigo 129. Competencias.
mará parte tamén do consello escolar un representante
do persoal de atención educativa complementaria. O claustro de profesores terá as seguintes competen-
cias:
Artigo 127. Competencias do consello escolar.
a) Formular ao equipo directivo e ao consello esco-
O consello escolar do centro terá as seguintes compe- lar propostas para a elaboración dos proxectos do centro
tencias: e da programación xeral anual.
b) Aprobar e avaliar a concreción do currículo e
a) Aprobar e avaliar os proxectos e as normas a que
se refire o capítulo II do título V desta lei. todos os aspectos educativos dos proxectos e da progra-
b) Aprobar e avaliar a programación xeral anual do mación xeral anual.
centro sen prexuízo das competencias do claustro de pro- c) Fixar os criterios referentes á orientación, titoría,
fesores, en relación coa planificación e organización avaliación e recuperación dos alumnos.
docente. d) Promover iniciativas no ámbito da experimenta-
c) Coñecer as candidaturas á dirección e os proxec- ción e da investigación pedagóxica e na formación do
tos de dirección presentados polos candidatos. profesorado do centro.
d) Participar na selección do director do centro nos e) Elixir os seus representantes no consello escolar
termos que esta lei establece. Ser informado do nomeado centro e participar na selección do director nos termos
mento e do cesamento dos demais membros do equipo establecidos por esta lei.
directivo. De ser o caso, logo do acordo dos seus mem- f) Coñecer as candidaturas á dirección e os proxec-
bros, adoptado por maioría de dous terzos, propoñer a tos de dirección presentados polos candidatos.
revogación do nomeamento do director. g) Analizar e valorar o funcionamento xeral do centro,
e) Decidir sobre a admisión de alumnos con suxei- a evolución do rendemento escolar e os resultados das
ción ao establecido nesta lei e disposicións que a desen- avaliacións internas e externas en que participe o centro.
volvan. h) Emitir informe sobre as normas de organización e
f) Coñecer a resolución de conflitos disciplinarios e
funcionamento do centro.
velar porque se ateñan á normativa vixente. Cando as
medidas disciplinarias adoptadas polo director corres- i) Coñecer a resolución de conflitos disciplinarios e a
pondan a condutas do alumnado que prexudiquen grave- imposición de sancións e velar por que estas se ateñan á
mente a convivencia do centro, o consello escolar, por normativa vixente.
instancia de pais ou titores, poderá revisar a decisión j) Propoñer medidas e iniciativas que favorezan a
adoptada e propoñer, de ser o caso, as medidas oportu- convivencia no centro.
nas. k) Calquera outra que lle sexa atribuída pola Admi-
g) Propoñer medidas e iniciativas que favorezan a nistración educativa ou polas respectivas normas de
convivencia no centro, a igualdade entre homes e mulle- organización e funcionamento.


SECCIÓN TERCEIRA. OUTROS ÓRGANOS DE COORDINACIÓN DOCENTE co ámbito, e fomentar un clima escolar que favoreza o
estudo e o desenvolvemento de cantas actuacións propi-
Artigo 130. Órganos de coordinación docente. cien unha formación integral en coñecementos e valores
dos alumnos.
1. Correspóndelles ás administracións educativas h) Impulsar as avaliacións internas do centro e cola-
regular o funcionamento dos órganos de coordinación borar nas avaliacións externas e na avaliación do profeso-
docente e de orientación e potenciar os equipos de profe- rado.
sores que impartan clase no mesmo curso, así como a i) Convocar e presidir os actos académicos e as
colaboración e o traballo en equipo dos profesores que sesións do consello escolar e do claustro de profesores
impartan clase a un mesmo grupo de alumnos. do centro e executar os acordos adoptados no ámbito das
2. Nos institutos de educación secundaria existirán, súas competencias.
entre os órganos de coordinación docente, departamen- j) Realizar as contratacións de obras, servizos e sub-
tos de coordinación didáctica que se encargarán da orga- ministracións, así como autorizar os gastos de acordo co
nización e desenvolvemento das ensinanzas propias das orzamento do centro, ordenar os pagamentos e visar as
materias ou módulos que se lles encomenden. certificacións e documentos oficiais do centro, todo isto
de acordo co que establezan as administracións educati-
CAPÍTULO IV vas.
k) Propoñer á Administración educativa o nomea-
Dirección dos centros públicos mento e cesamento dos membros do equipo directivo,
logo de información ao claustro de profesores e ao conse-
Artigo 131. O equipo directivo. llo escolar do centro.
l) Calquera outra que lle sexa encomendada pola
Administración educativa.
1. O equipo directivo, órgano executivo de goberno
dos centros públicos, estará integrado polo director, o
xefe de estudos, o secretario e cantos determinen as Artigo 133. Selección do director.
administracións educativas.
2. O equipo directivo traballará de forma coordinada 1. A selección do director realizarase mediante un
no desempeño das súas funcións, conforme as instru- proceso no cal participen a comunidade educativa e a
cións do director e as funcións específicas legalmente Administración educativa.
establecidas. 2. O devandito proceso debe permitir seleccionar os
3. O director, logo de comunicación ao claustro de candidatos máis idóneos profesionalmente e que obte-
profesores e ao consello escolar, formulará proposta de ñan o maior apoio da comunidade educativa.
nomeamento e cesamento á Administración educativa 3. A selección e nomeamento de directores dos cen-
dos cargos de xefe de estudos e secretario de entre os tros públicos efectuarase mediante concurso de méritos
profesores con destino no devandito centro. entre profesores funcionarios de carreira que impartan
4. Todos os membros do equipo directivo cesarán algunha das ensinanzas encomendadas ao centro.
nas súas funcións no momento de finalización do seu 4. A selección realizarase de conformidade cos prin-
mandato ou cando se produza o cesamento do director. cipios de igualdade, publicidade, mérito e capacidade.
5. As administracións educativas favorecerán o exer-
cicio da función directiva nos centros docentes, mediante Artigo 134. Requisitos para ser candidato a director.
a adopción de medidas que permitan mellorar a actua-
ción dos equipos directivos en relación co persoal e os 1. Serán requisitos para poder participar no concurso
recursos materiais e mediante a organización de progra- de méritos os seguintes:
mas e cursos de formación.
a) Ter unha antigüidade de polo menos cinco anos
como funcionario de carreira na función pública docente.
Artigo 132. Competencias do director. b) Ter impartido docencia directa como funcionario
de carreira, durante un período de igual duración, nal-
Son competencias do director: gunha das ensinanzas que ofrece o centro a que se opta.
a) Exercer a representación do centro, representar a c) Estar prestando servizos nun centro público, nal-
Administración educativa nel e facerlle chegar a esta as gunha das ensinanzas das do centro a que se opta, cunha
formulacións, aspiracións e necesidades da comunidade antigüidade nel de polo menos un curso completo ao se
educativa. publicar a convocatoria, no ámbito da Administración
b) Dirixir e coordinar todas as actividades do centro, educativa convocante.
sen prexuízo das competencias atribuídas ao claustro de d) Presentar un proxecto de dirección que inclúa,
profesores e ao consello escolar. entre outros, os obxectivos, as liñas de actuación e a súa
c) Exercer a dirección pedagóxica, promover a inno- avaliación.
vación educativa e impulsar plans para a consecución dos
obxectivos do proxecto educativo do centro. 2. Nos centros específicos de educación infantil, nos
d) Garantir o cumprimento das leis e demais dispo- incompletos de educación primaria, nos de educación
sicións vixentes. secundaria con menos de oito unidades, nos que impar-
e) Exercer a xefatura de todo o persoal adscrito ao tan ensinanzas artísticas profesionais, deportivas, de idio-
centro. mas ou as dirixidas a persoas adultas con menos de oito
f) Favorecer a convivencia no centro, garantir a profesores, as administracións educativas poderán exi-
mediación na resolución dos conflitos e impoñer as medi- mir os candidatos de cumprir algún dos requisitos esta-
das disciplinarias que correspondan aos alumnos, en blecidos no punto 1 deste artigo.
cumprimento da normativa vixente sen prexuízo das
competencias atribuídas ao consello escolar no artigo 127 Artigo 135. Procedemento de selección.
desta lei. Para tal fin, promoverase a axilización dos pro-
cedementos para a resolución dos conflitos nos centros. 1. Para a selección dos directores nos centros públi-
g) Impulsar a colaboración coas familias, con institu- cos, as administracións educativas convocarán concurso
cións e con organismos que faciliten a relación do centro de méritos e establecerán os criterios obxectivos e o pro-


cedemento de valoración dos méritos do candidato e do das, de acordo coas contías que para os complementos
proxecto presentado. establecidos para o efecto fixen as administracións edu-
2. A selección realizaraa o centro unha comisión cativas.
constituída por representantes da Administración educa- 2. Así mesmo, o exercicio de cargos directivos e, en
tiva e do centro correspondente. todo caso, do cargo de director será especialmente valo-
3. Correspóndelles ás administracións educativas rado para os efectos da provisión de postos de traballo na
determinar o número total de vogais das comisións. Polo función pública docente.
menos un terzo dos membros da comisión será profeso- 3. Os directores serán avaliados ao final do seu man-
rado elixido polo claustro e outro terzo será elixido por e dato. Os que obtivesen avaliación positiva, obterán un
entre os membros do consello escolar que non son profe- recoñecemento persoal e profesional nos termos que
sores. establezan as administracións educativas.
4. A selección do director, que terá en conta a valora- 4. Os directores dos centros públicos que exercesen
ción obxectiva dos méritos académicos e profesionais o seu cargo con valoración positiva durante o período de
acreditados polos aspirantes e a valoración do proxecto tempo que cada Administración educativa determine,
de dirección, será decidida democraticamente polos manterán, mentres permanezan en situación de activo, a
membros da comisión, de acordo cos criterios estableci- percepción dunha parte do complemento retributivo
dos polas administracións educativas. correspondente na proporción, condicións e requisitos
5. A selección realizarase considerando, primeiro, as que determinen as administracións educativas.
candidaturas de profesores do centro, que terán preferen-
cia. En ausencia de candidatos do centro ou cando estes
non fosen seleccionados, a comisión valorará as candida- TÍTULO VI
turas de profesores doutros centros.

Artigo 136. Nomeamento. Avaliación do sistema educativo

1. Os aspirantes seleccionados deberán superar un Artigo 140. Finalidade da avaliación.
programa de formación inicial, organizado polas adminis-
tracións educativas. Os aspirantes seleccionados que 1. A avaliación do sistema educativo terá como fina-
acrediten unha experiencia de polo menos dous anos na lidade:
función directiva estarán exentos da realización do pro- a) Contribuír a mellorar a calidade e a equidade da
grama de formación inicial. educación.
2. A Administración educativa nomeará director do b) Orientar as políticas educativas.
centro que corresponda, por un período de catro anos, o c) Aumentar a transparencia e eficacia do sistema
aspirante que superase este programa. educativo.
3. O nomeamento dos directores poderase renovar, d) Ofrecer información sobre o grao de cumpri-
por períodos de igual duración, logo de avaliación posi- mento dos obxectivos de mellora establecidos polas
tiva do traballo levado acabo ao final deles. Os criterios e
administracións educativas.
procedementos desta avaliación serán públicos. As admi-
nistracións educativas poderán fixar un límite máximo e) Proporcionar información sobre o grao de conse-
para a renovación dos mandatos. cución dos obxectivos educativos españois e europeos,
así como do cumprimento dos compromisos educativos
contraídos en relación coa demanda da sociedade espa-
Artigo 137. Nomeamento con carácter extraordinario. ñola e as metas fixadas no contexto da Unión Europea.
En ausencia de candidatos, no caso de centros de 2. A finalidade establecida no punto anterior non
nova creación ou cando a comisión correspondente non poderá amparar que os resultados das avaliacións do sis-
seleccionase ningún aspirante, a Administración educa- tema educativo, independentemente do ámbito territorial
tiva nomeará director un profesor funcionario por un estatal ou autonómico no cal se apliquen, poidan ser utili-
período máximo de catro anos. zados para valoracións individuais dos alumnos ou para
establecer clasificacións dos centros.
Artigo 138. Cesamento do director.
Artigo 141. Ámbito da avaliación.
O cesamento do director producirase nos seguintes
supostos: A avaliación estenderase a todos os ámbitos educati-
a) Finalización do período para o cal foi nomeado e, vos regulados nesta lei e aplicarase sobre os procesos de
de ser o caso, da súa prórroga. aprendizaxe e resultados dos alumnos, a actividade do
b) Renuncia motivada aceptada pola Administración profesorado, os procesos educativos, a función directiva,
educativa. o funcionamento dos centros docentes, a inspección e as
c) Incapacidade física ou psíquica sobrevida. propias administracións educativas.
d) Revogación motivada, pola Administración edu-
cativa competente, por iniciativa propia ou por proposta Artigo 142. Organismos responsables da avaliación.
motivada do consello escolar, por incumprimento grave
das funcións inherentes ao cargo de director. En todo 1. Realizarán a avaliación do sistema educativo o
caso, a resolución de revogación emitirase tras a instru- Instituto Nacional de Avaliación e Calidade do Sistema
ción dun expediente contraditorio, logo de audiencia ao Educativo, que pasa a denominarse Instituto de Avalia-
interesado e oído o consello escolar. ción, e os organismos correspondentes das administra-
cións educativas que estas determinen, que avaliarán o
Artigo 139. Recoñecemento da función directiva. sistema educativo no ámbito das súas competencias.
2. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
1. O exercicio de cargos directivos, e en especial do autónomas, determinará a estrutura e funcións do Insti-
cargo de director, será retribuído de forma diferenciada, tuto de Avaliación, no cal se garantirá a participación das
en consideración á responsabilidade e dedicación exixi- administracións educativas.


3. Os equipos directivos e o profesorado dos centros Artigo 147. Difusión do resultado das avaliacións.
docentes colaborarán coas administracións educativas
nas avaliacións que se realicen nos seus centros. 1. O Goberno, logo de consulta ás comunidades
autónomas, presentará anualmente ao Congreso dos
Artigo 143. Avaliación xeral do sistema educativo. Deputados un informe sobre os principais indicadores do
sistema educativo español, os resultados das avaliacións
1. O Instituto de Avaliación, en colaboración coas de diagnóstico españolas ou internacionais e as recomen-
administracións educativas, elaborará plans plurianuais dacións formuladas a partir delas, así como sobre os
de avaliación xeral do sistema educativo. Previamente á aspectos máis destacados do informe que sobre o sis-
súa realización, faranse públicos os criterios e procede- tema educativo elabora o Consello Escolar do Estado.
mentos de avaliación. 2. O Ministerio de Educación e Ciencia publicará
2. O Instituto de Avaliación, en colaboración coas periodicamente as conclusións de interese xeral das ava-
administracións educativas, coordinará a participación do liacións efectuadas polo Instituto de Avaliación en colabo-
Estado español nas avaliacións internacionais. ración coas administracións educativas e dará a coñecer a
3. O Instituto de Avaliación, en colaboración coas información que ofreza periodicamente o Sistema Estatal
administracións educativas, elaborará o Sistema Estatal de Indicadores.
de Indicadores da Educación, que contribuirá ao coñece-
mento do sistema educativo e a orientar a toma de deci- TÍTULO VII
sións das institucións educativas e de todos os sectores
implicados na educación. Os datos necesarios para a súa
elaboración deberánllelos facilitar ao Ministerio de Edu- Inspección do sistema educativo
cación e Ciencia as administracións educativas das comu-
nidades autónomas. Artigo 148. Inspección do sistema educativo.

Artigo 144. Avaliacións xerais de diagnóstico. 1. É competencia e responsabilidade dos poderes
públicos a inspección do sistema educativo.
1. O Instituto de Avaliación e os organismos corres- 2. Correspóndelles ás administracións públicas
pondentes das administracións educativas, no marco da competentes ordenar, regular e exercer a inspección edu-
avaliación xeral do sistema educativo que lles compete, cativa dentro do respectivo ámbito territorial.
colaborarán na realización de avaliacións xerais de diag- 3. A inspección educativa realizarase sobre todos os
nóstico, que permitan obter datos representativos, tanto elementos e aspectos do sistema educativo, co fin de ase-
do alumnado e dos centros das comunidades autónomas gurar o cumprimento das leis, a garantía dos dereitos e a
como do conxunto do Estado. Estas avaliacións versarán observancia dos deberes de cantos participan nos proce-
sobre as competencias básicas do currículo, realizaranse sos de ensino e aprendizaxe, a mellora do sistema educa-
no ensino primario e secundario e incluirán, en todo caso, tivo e a calidade e equidade do ensino.
as previstas nos artigos 21 e 29. A Conferencia Sectorial
de Educación velará para que estas avaliacións se reali- CAPÍTULO I
cen con criterios de homoxeneidade.
2. No marco das súas respectivas competencias, Alta inspección
correspóndelles ás administracións educativas desenvol-
ver e controlar as avaliacións de diagnóstico nas cales Artigo 149. Ámbito.
participen os centros dependentes delas e proporcionar
os modelos e os apoios pertinentes co fin de que todos os Correspóndelle ao Estado a alta inspección educativa,
centros poidan realizar de modo adecuado estas avalia- para garantir o cumprimento das facultades que lle están
cións, que terán carácter formativo e interno. atribuídas en materia de ensino e a observancia dos prin-
3. Correspóndelles ás administracións educativas cipios e normas constitucionais aplicables e demais nor-
regular a forma en que os resultados destas avaliacións mas básicas que desenvolven o artigo 27 da Constitu-
de diagnóstico que realizan os centros, así como os plans ción.
de actuación que deriven delas, deban ser postos en
coñecemento da comunidade educativa. En ningún caso Artigo 150. Competencias.
os resultados destas avaliacións poderán ser utilizados
para o establecemento de clasificacións dos centros. 1. No exercicio das funcións que están atribuídas ao
Estado, corresponde á Alta Inspección:
Artigo 145. Avaliación dos centros. a) Comprobar o cumprimento dos requisitos esta-
blecidos polo Estado na ordenación xeral do sistema edu-
1. Poderán as administracións educativas, no marco cativo en canto a modalidades, etapas, ciclos e especiali-
das súas competencias, elaborar e realizar plans de ava- dades de ensino, así como en canto ao número de cursos
liación dos centros educativos, que terán en conta as que en cada caso corresponda.
situacións socioeconómicas e culturais das familias e b) Comprobar a inclusión dos aspectos básicos do
alumnos que acollen, o ámbito do propio centro e os currículo dentro dos currículos respectivos e que estes se
recursos de que dispón. cursan de acordo co ordenamento estatal correspon-
2. Así mesmo, as administracións educativas apoia- dente.
rán e facilitarán a autoavaliación dos centros educativos. c) Comprobar o cumprimento das condicións para a
obtención dos títulos correspondentes e dos seus efectos
Artigo 146. Avaliación da función directiva. académicos ou profesionais.
d) Velar polo cumprimento das condicións básicas
Co fin de mellorar o funcionamento dos centros edu- que garantan a igualdade de todos os españois no exerci-
cativos, as administracións educativas, no ámbito das cio dos seus dereitos e deberes en materia de educación,
súas competencias, poderán elaborar plans para a valora- así como dos seus dereitos lingüísticos, de acordo coas
ción da función directiva. disposicións aplicables.


e) Verificar a adecuación da concesión das subven- actividades, para cuxo exercicio os inspectores terán a
cións e bolsas aos criterios xerais que establezan as dis- consideración de autoridade pública.
posicións do Estado. d) Calquera outra que lle sexa atribuída polas admi-
nistracións educativas, dentro do ámbito das súas com-
2. No exercicio das funcións de alta inspección, os petencias.
funcionarios do Estado gozarán da consideración de auto-
ridade pública para todos os efectos, podendo solicitar nas Artigo 154. Organización da inspección educativa.
súas actuacións a colaboración necesaria das autoridades
do Estado e das comunidades autónomas para o cumpri-
mento das funcións que lles están encomendadas. 1. As administracións educativas regularán a estru-
3. O Goberno regulará a organización e réxime de tura e o funcionamento dos órganos que establezan para
persoal da Alta Inspección, así como a súa dependencia. o desempeño da inspección educativa nos seus respecti-
Así mesmo, o Goberno, consultadas as comunidades vos ámbitos territoriais.
autónomas, regulará os procedementos de actuación da 2. A estrutura a que se refire o punto anterior pode-
Alta Inspección. rase organizar sobre a base dos perfís profesionais dos
inspectores, entendidos en función dos criterios seguin-
tes: titulacións universitarias, cursos de formación no
CAPÍTULO II exercicio da inspección, experiencia profesional na
docencia e experiencia na propia inspección educativa.
Inspección educativa 3. Nos procedementos para a provisión de postos de
traballo na inspección educativa poderanse ter en consi-
Artigo 151. Funcións da inspección educativa. deración as necesidades das respectivas administracións
educativas e poderá ser valorada como mérito a especia-
As funcións da inspección educativa son as seguin- lización dos aspirantes de acordo coas condicións descri-
tes: tas no punto anterior.
a) Supervisar e controlar, desde o punto de vista
pedagóxico e organizativo, o funcionamento dos centros TÍTULO VIII
educativos así como os programas que neles inciden.
b) Supervisar a práctica docente, a función directiva
e colaborar na súa mellora continua. Recursos económicos
c) Participar na avaliación do sistema educativo e
dos elementos que o integran. Artigo 155. Recursos para lle dar cumprimento ao esta-
d) Velar polo cumprimento, nos centros educativos, blecido nesta lei.
das leis, regulamentos e demais disposicións vixentes
que afecten o sistema educativo. 1. Os poderes públicos dotarán o conxunto do sis-
e) Velar polo cumprimento e aplicación dos princi- tema educativo dos recursos económicos necesarios para
pios e valores recollidos nesta lei, incluídos os destinados lle dar cumprimento ao establecido nesta lei, co fin de
a fomentar a igualdade real entre homes e mulleres. garantir a consecución dos obxectivos nela previstos.
f) Asesorar, orientar e informar os distintos sectores 2. O Estado e as comunidades autónomas acordarán
da comunidade educativa no exercicio dos seus dereitos un plan de incremento do gasto público en educación
e no cumprimento das súas obrigas. para os próximos dez anos, que permita o cumprimento
g) Emitir os informes solicitados polas administra- dos obxectivos establecidos nesta lei e a equiparación
cións educativas respectivas ou que deriven do coñece- progresiva á media dos países da Unión Europea.
mento da realidade propio da inspección educativa, a
través das canles regulamentarias. Artigo 156. Informe anual sobre o gasto público na edu-
h) Calquera outra que lle sexa atribuída polas admi- cación.
nistracións educativas, dentro do ámbito das súas com-
petencias. O Goberno, no informe anual a que fai referencia o
artigo 147 desta lei, incluirá os datos relativos ao gasto
Artigo 152. Inspectores de educación. público en educación.
A inspección educativa será exercida polas adminis- Artigo 157. Recursos para a mellora das aprendizaxes e
tracións educativas a través de funcionarios públicos do apoio ao profesorado.
corpo de inspectores de educación, así como os perten-
centes ao extinguido corpo de inspectores ao servizo da 1. Correspóndelles ás administracións educativas
Administración educativa creado pola Lei 30/1984, do 2 de prover os recursos necesarios para garantir, no proceso
agosto, de medidas para a reforma da función pública, de aplicación desta lei:
modificada pola Lei 23/1988, do 28 de xullo, que non opta-
sen no seu momento pola súa incorporación ao de ins- a) Un número máximo de alumnos por aula que no
pectores de educación. ensino obrigatorio será de 25 para a educación primaria e
de 30 para a educación secundaria obrigatoria.
Artigo 153. Atribucións dos inspectores. b) A posta en marcha dun plan de fomento da lec-
tura.
c) O establecemento de programas de reforzo e
Para cumprir as funcións da inspección educativa os apoio educativo e de mellora das aprendizaxes.
inspectores terán as seguintes atribucións: d) O establecemento de programas de reforzo da
a) Coñecer directamente todas as actividades que se aprendizaxe das linguas estranxeiras.
realicen nos centros, aos cales terán libre acceso. e) A atención á diversidade dos alumnos e en espe-
b) Examinar e comprobar a documentación acadé- cial a atención a aqueles que presentan necesidade espe-
mica, pedagóxica e administrativa dos centros. cífica de apoio educativo.
c) Recibir dos restantes funcionarios e responsables f) O establecemento de programas de reforzo da
dos centros e servizos educativos, públicos e privados, a aprendizaxe das tecnoloxías da información e a comuni-
necesaria colaboración para o desenvolvemento das súas cación.


g) Medidas de apoio ao profesorado. 2. A edición e adopción dos libros de texto e demais
h) A existencia de servizos ou profesionais especiali- materiais non requirirán a autorización previa da Admi-
zados na orientación educativa, psicopedagóxica e profe- nistración educativa. En todo caso, estes deberanse adap-
sional. tar ao rigor científico adecuado ás idades dos alumnos e
ao currículo aprobado por cada Administración educativa.
2. Na Comunidade Autónoma do País Vasco e na Así mesmo, deberán reflectir e fomentar o respecto aos
Comunidade Foral de Navarra o financiamento dos recur- principios, valores, liberdades, dereitos e deberes consti-
sos a que fai referencia este título rexeranse polo sistema tucionais, así como aos principios e valores recollidos
do concerto económico e do convenio, respectivamente.
nesta lei e na Lei orgánica 1/2004, do 28 de decembro, de
medidas de protección integral contra a violencia de
Disposición adicional primeira. Calendario de aplicación xénero, aos cales se ten que axustar toda a actividade
da lei. educativa.
3. A supervisión dos libros de texto e outros mate-
O Goberno, logo de consulta ás comunidades autóno- riais curriculares constituirá parte do proceso ordinario de
mas, aprobará o calendario de aplicación desta lei, que inspección que exerce a Administración educativa sobre a
terá un ámbito temporal de cinco anos, a partir da súa totalidade de elementos que integran o proceso de ensino
entrada en vigor. No devandito calendario establecerase a e aprendizaxe, que debe velar polo respecto aos princi-
implantación dos currículos das ensinanzas correspon- pios e valores contidos na Constitución e ao disposto
dentes. nesta lei.
Disposición adicional segunda. Ensino da relixión. Disposición adicional quinta. Calendario escolar.
1. O ensino da relixión católica axustarase ao esta- O calendario escolar, que fixarán anualmente as admi-
blecido no Acordo sobre Ensnino e Asuntos Culturais nistracións educativas, comprenderá un mínimo de 175
subscrito entre a Santa Sé e o Estado español. Para tal fin,
e de conformidade co que dispoña o devandito acordo, días lectivos para as ensinanzas obrigatorias.
incluirase a relixión católica como área ou materia nos
niveis educativos que corresponda, que será de oferta Disposición adicional sexta. Bases do réxime estatutario
obrigatoria para os centros e de carácter voluntario para da función pública docente.
os alumnos.
2. O ensino doutras relixións axustarase ao disposto 1. Son bases do réxime estatutario dos funcionarios
nos acordos de cooperación subscritos polo Estado espa- públicos docentes, ademais das recollidas, con tal carác-
ñol coa Federación de Entidades Relixiosas Evanxélicas ter, na Lei 30/1984, do 2 de agosto, de medidas para a
de España, a Federación de Comunidades Israelís de reforma da función pública, modificada pola Lei 23/1988,
España, a Comisión Islámica de España e, de ser o caso, do 28 de xullo, as reguladas por esta lei e a normativa que
aos que no futuro se poidan subscribir con outras confe- a desenvolva, para o ingreso, a mobilidade entre os cor-
sións relixiosas. pos docentes, a reordenación dos corpos e escalas, e a
provisión de prazas mediante concursos de traslados de
Disposición adicional terceira. Profesorado de relixión. ámbito estatal. O Goberno desenvolverá regulamentaria-
mente as devanditas bases naqueles aspectos básicos
1. Os profesores que impartan o ensino das relixións que sexan necesarios para garantir o marco común básico
deberán cumprir os requisitos de titulación establecidos da función pública docente.
para as distintas ensinanzas reguladas nesta lei, así como 2. As comunidades autónomas ordenarán a súa fun-
os establecidos nos acordos subscritos entre o Estado ción pública docente no marco das súas competencias,
español e as diferentes confesións relixiosas. respectando, en todo caso, as normas básicas a que se fai
2. Os profesores que, non pertencendo aos corpos referencia no punto anterior.
de funcionarios docentes, impartan o ensino das relixións 3. Periodicamente, as administracións educativas
nos centros públicos farano en réxime de contratación convocarán concursos de traslado de ámbito estatal, para
laboral, de conformidade co Estatuto dos traballadores, os efectos de proceder á provisión das prazas vacantes
coas respectivas administracións competentes. A regula- que determinen nos centros docentes de ensino depen-
ción do seu réxime laboral farase coa participación dos dentes daquelas, así como para garantir a posible conco-
representantes do profesorado. Accederase ao destino rrencia dos funcionarios do seu ámbito de xestión a pra-
mediante criterios obxectivos de igualdade, mérito e zas doutras administracións educativas e, de ser o caso,
capacidade. Estes profesores percibirán as retribucións se procede, a adxudicación daquelas que resulten do pro-
que correspondan no respectivo nivel educativo aos propio concurso. Nestes concursos poderán participar todos
fesores interinos. os funcionarios públicos docentes, calquera que sexa a
En todo caso, a proposta para a docencia correspon- Administración educativa da que dependan ou pola que
deralles ás entidades relixiosas e renovarase automatica- ingresasen, sempre que reúnan os requisitos xerais e os
mente cada ano. A determinación do contrato, a tempo específicos que, de acordo cos respectivos cadros de per-
completo ou a tempo parcial segundo o que requiran as soal ou relacións de postos de traballo, establezan as
necesidades dos centros, corresponderalles ás adminis- devanditas convocatorias.
tracións competentes. A remoción, de ser o caso, axusta- Estas convocatorias faranse públicas a través do Bole-
rase a dereito. tín Oficial del Estado e dos diarios oficiais das comunida-
des autónomas convocantes. Incluirán un único baremo
Disposición adicional cuarta. Libros de texto e demais de méritos, entre os cales se terán en conta os cursos de
materiais curriculares. formación e perfeccionamento superados, os méritos
académicos e profesionais, a antigüidade, a pertenza a
1. No exercicio da autonomía pedagóxica, corres- algún dos corpos de catedráticos e a avaliación voluntaria
póndelles aos órganos de coordinación didáctica dos da función docente.
centros públicos adoptar os libros de texto e demais Para os efectos dos concursos de traslados de ámbito
materiais que se teñan que utilizar no desenvolvemento estatal e do recoñecemento da mobilidade entre os cor-
das diversas ensinanzas. pos docentes, as actividades de formación organizadas


por calquera das administracións educativas producirán ción o sinalado para os efectos de mobilidade na disposi-
os seus efectos en todo o territorio nacional. ción adicional duodécima desta lei.
4. Durante os cursos escolares en que non haxa os
concursos de ámbito estatal a que se refire esta disposi- 2. Correspóndelle ao Goberno, logo de consulta ás
ción, as diferentes administracións educativas poderán comunidades autónomas, a creación ou supresión das
organizar procedementos de provisión referidos ao especialidades docentes dos corpos a que se refire esta
ámbito territorial cuxa xestión lles corresponda e destina- disposición, coa excepción da letra i) do punto anterior, e
dos á cobertura das súas prazas, todo iso sen prexuízo de a asignación de áreas, materias e módulos que deberán
que en calquera momento poidan realizar procesos de impartir os funcionarios adscritos a cada unha delas, sen
redistribución ou de recolocación dos seus efectivos. prexuízo do disposto no artigo 93.2 desta lei.
5. A provisión de prazas por funcionarios docentes Así mesmo, as administracións educativas poderán
nos centros superiores de ensinanzas artísticas realiza- establecer os requisitos de formación ou titulación que
rase por concurso específico, de acordo co que determi- deben cumprir os funcionarios dos corpos que imparten a
nen as administracións educativas. educación secundaria obrigatoria para impartir ensinan-
6. Os funcionarios docentes que obteñan unha praza zas dos primeiros cursos desta etapa correspondentes a
por concurso deberán permanecer nela un mínimo de outra especialidade, de acordo co establecido no punto 3
dous anos para poder participar en sucesivos concursos do artigo 26.
de provisión de postos de traballo. Non obstante, os procesos selectivos e concursos de
traslados de ámbito estatal terán en conta unicamente as
especialidades docentes.
Disposición adicional sétima. Ordenación da función
pública docente e funcións dos corpos docentes.
Disposición adicional oitava. Corpos de catedráticos.
1. A función pública docente ordénase nos seguintes
corpos: 1. Os funcionarios dos corpos de catedráticos de
ensino secundario, de música e artes escénicas, de esco-
a) O corpo de mestres, que desempeñará as súas las oficiais de idiomas e de artes plásticas e deseño reali-
funcións na educación infantil e primaria. zarán as funcións que se lles encomendan nesta lei e as
b) Os corpos de catedráticos de ensino secundario e que regulamentariamente se determinen.
de profesores de ensino secundario, que desempeñarán 2. Con carácter preferente atribúenselles aos funcio-
as súas funcións na educación secundaria obrigatoria, narios dos corpos citados no punto anterior, as seguintes
bacharelato e formación profesional. funcións:
c) O corpo de profesores técnicos de formación pro-
fesional, que desempeñará as súas funcións na formación a) A dirección de proxectos de innovación e investi-
profesional e, excepcionalmente, nas condicións que se gación didáctica da propia especialidade que se realicen
establezan, na educación secundaria obrigatoria. no centro.
d) O corpo de profesores de música e artes escéni- b) O exercicio da xefatura dos departamentos de
cas, que desempeñará as súas funcións nas ensinanzas coordinación didáctica, así como, de ser o caso, do depar-
elementais e profesionais de música e danza, nas ensi- tamento de orientación.
c) A dirección da formación en prácticas dos profe-
nanzas de arte dramática e, de ser o caso, naquelas mate- sores de novo ingreso que se incorporen ao departa-
rias das ensinanzas superiores de música e danza ou da mento.
modalidade de artes do bacharelato que se determinen. d) A coordinación dos programas de formación con-
e) O corpo de catedráticos de música e artes escéni- tinua do profesorado que se desenvolvan dentro do
cas, que desempeñará as súas funcións nas ensinanzas departamento.
superiores de música e danza e nas de arte dramática. e) A presidencia dos tribunais de acceso e, de ser o
f) Os corpos de catedráticos de artes plásticas e des- caso, ingreso aos respectivos corpos de catedráticos.
eño e de profesores de artes plásticas e deseño, que des-
empeñarán as súas funcións nas ensinanzas de artes 3. No momento de se facer efectiva a integración
plásticas e deseño, nas ensinanzas de conservación e res- nos corpos de catedráticos de ensino secundario, de cate-
tauración de bens culturais e nas ensinanzas da modali- dráticos de escolas oficiais de idiomas e de catedráticos
dade de artes do bacharelato que se determinen. de artes plásticas e deseño, os funcionarios dos respecti-
g) O corpo de mestres de taller de artes plásticas e vos corpos coa condición de catedrático incorporaranse
deseño, que desempeñará as súas funcións nas ensinan- coa antigüidade que tivesen na devandita condición e
zas de artes plásticas e deseño e nas ensinanzas de con- respectaránselles os dereitos de que viñesen desfrutando
servación e restauración de bens culturais. no momento de se facer efectiva a integración, incluídos
h) Os corpos de catedráticos de escolas oficiais de os dereitos económicos recoñecidos aos funcionarios
idiomas e de profesores de escolas oficiais de idiomas, provenientes do corpo de catedráticos numerarios de
que desempeñarán as súas funcións nas ensinanzas de bacharelato. A integración nos distintos corpos de cate-
idiomas. dráticos farase efectiva nos mesmos postos que tivesen
i) O corpo de inspectores de educación, que realizará asignados no momento desta.
as funcións recollidas no artigo 151 desta lei. 4. A habilitación prevista na disposición adicional
O Goberno, logo de consulta ás comunidades autóno- primeira da Lei orgánica 5/2002, do 19 de xuño, das cuali-
mas, poderá establecer as condicións e os requisitos para ficacións e da formación profesional, estenderase aos
que os funcionarios pertencentes a algún dos corpos funcionarios dos corpos de catedráticos de ensino secun-
docentes recollidos no punto anterior poidan excepcio- dario nas condicións e cos requisitos establecidos na
nalmente desempeñar funcións nunha etapa ou, de ser o devandita lei.
caso, ensinanzas distintas das asignadas ao seu corpo 5. Os funcionarios dos correspondentes corpos de
con carácter xeral. Para tal desempeño determinarase a catedráticos de ensino secundario, escolas oficiais de
titulación, formación ou experiencia que se consideren idiomas e de artes plásticas e deseño participarán nos
necesarias. concursos de provisión de postos conxuntamente cos
Os corpos e escalas declarados a extinguir polas nor- funcionarios dos corpos de profesores dos niveis corres-
mas anteriores á Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de pondentes, ás mesmas vacantes, sen prexuízo dos méri-
ordenación xeral do sistema educativo, rexeranse polo tos específicos que lles sexan de aplicación pola súa per-
establecido naquelas disposicións, e seralles de aplica- tenza aos mencionados corpos de catedráticos.


6. A pertenza a algún dos corpos de catedráticos ou materias, o Goberno, logo de consulta ás comunida-
valorarase, para todos os efectos, como mérito docente des autónomas poderá determinar, para os efectos de
específico. docencia, a equivalencia doutras titulacións distintas ás
exixidas nesta disposición adicional. No caso de que o
Disposición adicional novena. Requisitos para o ingreso ingreso sexa aos corpos de profesores técnicos de forma-
nos corpos de funcionarios docentes. ción profesional e ao de mestres de taller, poderase exixir,
ademais unha experiencia profesional nun campo laboral
1. Para o ingreso no corpo de mestres serán requisi- relacionado coa materia ou área a que se aspire.
tos indispensables estar en posesión do título de mestre
ou o título de grao correspondente e superar o correspon- Disposición adicional décima. Requisitos para o acceso
dente proceso selectivo. aos corpos de catedráticos e inspectores.
2. Para o ingreso no corpo de profesores de ensino
secundario será necesario estar en posesión do título de
doutor, licenciado, enxeñeiro, arquitecto, ou o título de 1. Para acceder ao corpo de catedráticos de ensino
grao correspondente ou outros títulos equivalentes, para secundario, será necesario pertencer ao corpo de profe-
os efectos de docencia, ademais da formación pedagóxica sores de ensino secundario e estar en posesión do título
e didáctica a que se refire o artigo 100.2 desta lei, así de doutor, licenciado, arquitecto, enxeñeiro ou grao
como superar o correspondente proceso selectivo. correspondente ou titulación equivalente para os efectos
3. Para o ingreso no corpo de profesores técnicos de de docencia, así como superar o correspondente proceso
formación profesional será necesario estar en posesión selectivo.
da titulación de diplomado, arquitecto técnico, enxeñeiro 2. Para acceder ao corpo de catedráticos de artes
técnico ou o título de grao correspondente ou outros títu- plásticas e deseño será necesario pertencer ao corpo de
los equivalentes, para os efectos de docencia, ademais da profesores de artes plásticas e deseño e estar en posesión
formación pedagóxica e didáctica a que se refire o artigo do título de doutor, licenciado, arquitecto, enxeñeiro ou
100.2 desta lei, así como superar o correspondente pro- grao correspondente ou titulación equivalente, para os
ceso selectivo. efectos de docencia, así como superar o correspondente
4. Para o ingreso aos corpos de profesores de música proceso selectivo.
e artes escénicas e de catedráticos de música e artes escé- 3. Para acceder ao corpo de catedráticos de escolas
nicas será necesario estar en posesión do título de doutor,
oficiais de idiomas, será necesario pertencer ao corpo de
licenciado, enxeñeiro, arquitecto ou título de grao corres-
pondente, ou outro título equivalente para os efectos de profesores de escolas oficiais de idiomas e estar en pose-
docencia, ademais de, no caso do corpo de profesores de sión do título de doutor, licenciado, arquitecto, enxeñeiro
música e artes escénicas, excepto nas especialidades pro- ou grao correspondente ou titulación equivalente, para os
pias de arte dramática, a formación pedagóxica e didác- efectos de docencia, así como superar o correspondente
tica a que se refire o artigo 100.2 desta lei, así como supe- proceso selectivo.
rar o correspondente proceso selectivo. O Goberno, logo 4. Sen prexuízo da posibilidade de ingreso regulado
de consulta ás comunidades autónomas, establecerá as na disposición adicional novena, punto 4, para acceder ao
condicións para permitir o ingreso no corpo de catedráti- corpo de catedráticos de música e artes escénicas, será
cos de música e artes escénicas, mediante concurso de necesario pertencer ao corpo de profesores de música e
méritos, a personalidades de recoñecido prestixio nos artes escénicas e estar en posesión do título de doutor,
seus respectivos campos profesionais. licenciado, arquitecto, enxeñeiro ou grao correspondente
5. Para o ingreso no corpo de profesores de artes ou titulación equivalente, para os efectos de docencia, así
plásticas e deseño, será necesario estar en posesión do como superar o correspondente proceso selectivo.
título de doutor, licenciado, arquitecto, enxeñeiro ou o 5. Para acceder ao corpo de inspectores de Educa-
título de grao correspondente ou outros títulos equivalen- ción será necesario pertencer a algún dos corpos que
tes, para os efectos de docencia, ademais da formación integran a función pública docente con polo menos unha
pedagóxica e didáctica a que se refire o artigo 100.2 desta
lei, así como superar o correspondente proceso selec- experiencia de cinco anos neles e estar en posesión do
tivo. título de doutor, licenciado, enxeñeiro, arquitecto ou título
6. Para o ingreso no corpo de mestres de taller de equivalente e superar o correspondente proceso selec-
artes plásticas e deseño será necesario estar en posesión tivo, así como, de ser o caso, acreditar o coñecemento da
da titulación de diplomado, arquitecto técnico, enxeñeiro lingua cooficial da comunidade autónoma de destino, de
técnico ou o título de grao correspondente ou outros títu- acordo coa súa normativa.
los equivalentes, para os efectos de docencia, ademais da
formación pedagóxica e didáctica a que se refire o artigo Disposición adicional décimo primeira. Equivalencia de
100.2 desta lei, así como superar o correspondente pro- titulacións do profesorado.
ceso selectivo.
7 Para o ingreso no corpo de profesores de escolas
. 1. O título de profesor de educación xeral básica con-
oficiais de idiomas será necesario estar en posesión do sidérase equivalente, para todos os efectos, ao título de
título de doutor, licenciado, arquitecto, enxeñeiro ou o mestre ao cal se refire esta lei. O título de mestre de
título de grao correspondente ou outros títulos equivalen- ensino primario manterá os efectos que lle outorga a
tes, para efectos de docencia, ademais da formación peda- lexislación vixente.
góxica e didáctica a que se refire o artigo 100.2 desta lei, así
como superar o correspondente proceso selectivo. 2. As referencias establecidas nesta lei en relación
8. Para o ingreso no corpo de profesores de ensino coas distintas titulacións universitarias, sono sen prexuízo
secundario no caso de materias ou áreas de especial rele- das normas que o Goberno dite para o establecemento,
vancia para a formación profesional, para o ingreso no reforma ou adaptación das modalidades cíclicas de cada
corpo de profesores de artes plásticas e deseño no caso ensinanza e dos títulos correspondentes, en virtude da
de materias de especial relevancia para a formación espe- autorización outorgada a este polo artigo 88.2 da Lei orgá-
cífica artístico-plástica e deseño, así como para o ingreso nica 6/2001, do 21 de decembro, de universidades, co fin
nos corpos de profesores técnicos de formación profesio- de cumprir as liñas xerais que emanen do Espazo Europeo
nal e de mestres de taller no caso de determinadas áreas de ensino superior.


Disposición adicional décimo segunda. Ingreso e pro- 4. O acceso ao corpo de inspectores de educación
moción interna. realizarase mediante concurso-oposición. Os aspirantes
deberán contar cunha antigüidade mínima de seis anos
1. O sistema de ingreso na función pública docente nalgún dos corpos que integran a función pública docente
será o de concurso-oposición convocado polas respecti- e unha experiencia docente de igual duración. As admi-
vas administracións educativas. Na fase de concurso nistracións educativas convocarán o concurso-oposición
valoraranse, entre outros méritos, a formación académica correspondente con suxeición aos seguintes criterios:
e a experiencia docente previa. Na fase de oposición a) Na fase de concurso valorarase a traxectoria pro-
teranse en conta a posesión dos coñecementos específi- fesional dos candidatos e os seus méritos específicos
cos da especialidade docente a que se opta, a aptitude como docentes, o desempeño de cargos directivos con
pedagóxica e o dominio das técnicas necesarias para o avaliación positiva e a pertenza a algún dos corpos de
exercicio docente. As probas convocaranse, segundo catedráticos a que se refire esta lei.
corresponda, de acordo coas especialidades docentes. b) A fase de oposición consistirá nunha proba na cal
Para a selección dos aspirantes terase en conta a valora-
ción de ambas as fases do concurso-oposición, sen se valorarán os coñecementos pedagóxicos, de adminis-
prexuízo da superación das probas correspondentes. O tración e lexislación educativa dos aspirantes adecuada á
número de seleccionados non poderá superar o número función inspectora que van realizar, así como os coñece-
de prazas convocadas. Así mesmo, existirá unha fase de mentos e técnicas específicos para o seu desempeño.
prácticas, que poderá incluír cursos de formación, e cons- c) Nas convocatorias de acceso ao corpo de inspec-
tituirá parte do proceso selectivo. tores, as administracións educativas poderán reservar ata
2. Os funcionarios docentes dos corpos de profeso- un terzo das prazas para a provisión mediante concurso
res de ensino secundario, de profesores de escolas ofi- de méritos destinado aos profesores que, reunindo os
ciais de idiomas, de profesores de música e artes escéni- requisitos xerais, exercesen con avaliación positiva, polo
cas e de profesores de artes plásticas e deseño que menos durante tres mandatos, o cargo de director.
queiran acceder aos corpos de catedráticos de ensino Os candidatos seleccionados mediante o concurso-
secundario, de catedráticos de escolas oficiais de idio- oposición deberán realizar para a súa adecuada prepara-
mas, de catedráticos de música e artes escénicas e de ción un período de prácticas de carácter selectivo, ao
catedráticos de artes plásticas e deseño, respectivamente, finalizar o cal serán nomeados, de ser o caso, funciona-
deberán contar cunha antigüidade mínima de oito anos rios de carreira do corpo de inspectores de educación.
no correspondente corpo como funcionarios de carreira. 5. Os funcionarios docentes a que se refire esta lei,
Nas convocatorias correspondentes, que non terán poderán, así mesmo, acceder a un corpo do mesmo
fase de prácticas, o sistema de acceso aos citados corpos grupo e nivel de complemento de destino, sen limitación
será o de concurso no cal se valorarán os méritos relacio- de antigüidade, sempre que posúan a titulación exixida e
nados coa actualización científica e didáctica, a participa- superen o correspondente proceso selectivo. Para este
ción en proxectos educativos, a avaliación positiva da efecto terase en conta a súa experiencia docente e as pro-
actividade docente e, de ser o caso, a traxectoria artística bas que no seu día se superaron, quedando exentos da
dos candidatos. realización da fase de prácticas. Estes funcionarios, cando
O número de funcionarios dos corpos de catedráticos, accedan a un corpo, ao mesmo tempo que outros funcio-
excepto no corpo de catedráticos de música e artes escé- narios pola quenda libre ou por algunha das quendas
nicas, non superará, en cada caso, o 30% do número total previstas nesta disposición, terán prioridade para a elec-
de funcionarios de cada corpo de orixe. ción de destino.
3. Os funcionarios dos corpos docentes clasificados 6. O Goberno e as comunidades autónomas fomen-
no grupo B a que se refire a vixente lexislación da función tarán convenios coas universidades que faciliten a incor-
pública poderán acceder aos corpos de profesores de poración, con xornada total ou parcial, compartida neste
ensino secundario e de profesores de artes plásticas e des- caso coa súa actividade docente non universitaria, aos
eño. Nas convocatorias correspondentes para estes funcio- departamentos universitarios dos funcionarios dos cor-
narios valoraranse preferentemente os méritos dos con-
cursantes, entre os que se terán en conta o traballo pos docentes de niveis correspondentes ás ensinanzas
desenvolvido e os cursos de formación e perfecciona- reguladas nesta lei, no marco da disposición adicional
mento superados, así como os méritos académicos, e a vixésimo sétima da Lei orgánica 6/2001, do 21 de decem-
avaliación positiva da actividade docente. Así mesmo, rea- bro, de universidades.
lizarase unha proba consistente na exposición dun tema da 7. A Administración do Estado e as comunidades
especialidade a que se accede, para cuxa superación se autónomas impulsarán o estudo e a implantación, de ser
atenderá tanto aos coñecementos sobre a materia como o caso, de medidas destinadas ao desenvolvemento da
aos recursos didácticos e pedagóxicos dos candidatos. carreira profesional dos funcionarios docentes sen que
Nas convocatorias de ingreso nos corpos de profeso- necesariamente supoña o cambio de corpo.
res de ensino secundario e de profesores de artes plásti-
cas e deseño reservarase unha porcentaxe das prazas que Disposición adicional décimo terceira. Desempeño da
se convoquen para o acceso destes funcionarios docen- función inspectora por funcionarios non pertencentes
tes, que deberán estar en posesión da titulación requirida ao corpo de inspectores de educación.
para o ingreso nos correspondentes corpos, así como ter
permanecido nos seus corpos de procedencia un mínimo 1. Os funcionarios do corpo de inspectores ao ser-
de seis anos como funcionarios de carreira. vizo da Administración educativa que optasen por perma-
Quen acceda por este procedemento estará exento da necer nese corpo «a extinguir» terán dereito, para os
realización da fase de prácticas e terá preferencia na elec- efectos de mobilidade, a participar nos concursos para a
ción dos destinos vacantes sobre os aspirantes que ingre- provisión de postos na inspección de educación.
sen pola quenda libre da correspondente convocatoria. Os funcionarios do corpo de inspectores ao servizo da
Malia o disposto no parágrafo anterior, os aspirantes Administración educativa das comunidades autónomas
seleccionados que estean ocupando, con carácter defini- con destino definitivo, e integrados nos correspondentes
tivo no ámbito da Administración pública convocante, corpos de acordo coa normativa ditada por aquelas, terán
prazas do corpo e especialidade ás cales acceden, pode- dereito, para os efectos de mobilidade, a participar nos
rán optar, nas condicións que se establezan nas respecti- concursos para a provisión de postos da inspección de
vas convocatorias, por permaneceren nelas. educación.


2. Aqueles funcionarios dos corpos docentes que culturais, deportivas ou outras de carácter social. Este uso
accederon á función inspectora de conformidade coas quedará unicamente suxeito ás necesidades derivadas da
disposicións da Lei 30/1984, do 2 de agosto, de medidas programación das actividades dos devanditos centros.
para a reforma da función pública, modificada pola Lei 7. As administracións educativas, deportivas e muni-
23/1988, do 28 de xullo, e que non accedesen ao corpo de cipais colaborarán para o establecemento de procede-
inspectores de educación no momento da entrada en mentos que permitan o dobre uso das instalacións depor-
vigor desta lei, poderán continuar desempeñando a fun- tivas pertencentes aos centros docentes ou aos
ción inspectora con carácter definitivo e ata a súa xubila- municipios.
ción como funcionarios, de conformidade coas disposi-
cións polas cales accederon a este. Disposición adicional décimo sexta. Denominación das
etapas educativas.
Disposición adicional décimo cuarta. Centros autoriza-
dos para impartir a modalidade de ciencias da natu- As referencias contidas na Lei orgánica 8/1985, do 3 de
reza e da saúde e a modalidade de tecnoloxía en xullo, reguladora do dereito á educación, aos niveis edu-
bacharelato. cativos enténdense substituídas polas denominacións
que, para os distintos niveis e etapas educativas e para os
Os centros docentes privados de bacharelato que no respectivos centros, se establecen nesta lei.
momento da entrada en vigor desta lei impartan a moda-
lidade de ciencias da natureza e da saúde, a modalidade Disposición adicional décimo sétima. claustro de profe-
de tecnoloxía, ou ambas, quedarán automaticamente sores dos centros privados concertados.
autorizados para impartir a modalidade de ciencias e tec-
noloxía, establecida nesta lei.
O claustro de profesores dos centros privados concer-
tados terá funcións análogas ás previstas no artigo 129
Disposición adicional décimo quinta. Municipios, corpo- desta lei.
racións ou entidades locais.
Disposición adicional décimo oitava. Procedemento de
1. As administracións educativas poderán establecer
procedementos e instrumentos para favorecer e estimu- consulta ás comunidades autónomas.
lar a xestión conxunta coas administracións locais e a
colaboración entre centros educativos e administracións A referencia no articulado desta lei ás consultas pre-
públicas. vias ás comunidades autónomas enténdese realizadas no
No que se refire ás corporacións locais, establece- seo da Conferencia Sectorial.
ranse procedementos de consulta e colaboración coas
súas federacións ou agrupacións máis representativas. Disposición adicional décimo novena. Alumnado estran-
2. A conservación, o mantemento e a vixilancia dos xeiro.
edificios destinados a centros públicos de educación
infantil, de educación primaria ou de educación especial, O establecido nesta lei en relación coa escolarización,
corresponderán ao municipio respectivo. Estes edificios obtención de títulos e acceso ao sistema xeral de bolsas e
non se poderán destinar a outros servizos ou finalidades axudas ao estudo será aplicable ao alumnado estranxeiro
sen autorización previa da Administración educativa nos termos establecidos na Lei orgánica 4/2000, do 11 de
correspondente. xaneiro, sobre dereitos e liberdades dos estranxeiros en
3. Cando o Estado ou as comunidades autónomas España e a súa integración social, modificada pola Lei
deban afectar, por necesidades de escolarización, edifi- orgánica 8/2000, do 22 de decembro, e na normativa que
cios escolares de propiedade municipal nos cales estean as desenvolve.
situados centros de educación infantil, de educación pri-
maria ou de educación especial, dependentes das admi- Disposición adicional vixésima. Atención ás vítimas do
nistracións educativas, para impartir educación secunda- terrorismo.
ria ou formación profesional, asumirán, respecto dos
mencionados centros, os gastos que os municipios viñe- As administracións educativas facilitarán que os cen-
sen sufragando de acordo coas disposicións vixentes, sen tros educativos poidan prestar especial atención aos
prexuízo da titularidade demanial que poidan posuír os alumnos vítimas do terrorismo para que estes reciban a
municipios respectivos. O disposto non será de aplicación axuda necesaria para realizar adecuadamente os seus
respecto aos edificios escolares de propiedade municipal estudos.
en que se imparta, ademais de educación infantil e educa-
ción primaria ou educación especial, o primeiro ciclo de
educación secundaria obrigatoria. Se a afectación fose Disposición adicional vixésimo primeira. Cambios de
parcial establecerase o correspondente convenio de cola- centro derivados de actos de violencia.
boración entre as administracións afectadas.
4. Os municipios cooperarán coas administracións As administracións educativas asegurarán a escolari-
educativas correspondentes na obtención dos predios zación inmediata das alumnas ou alumnos que se vexan
necesarios para a construción de novos centros docen- afectados por cambios de centro derivados de actos de
tes. violencia de xénero ou acoso escolar. Igualmente, facilita-
5. As administracións educativas poderán establecer rán que os centros educativos lles presten especial aten-
convenios de colaboración coas corporacións locais para ción a estes alumnos.
as ensinanzas artísticas. Estes convenios poderán prever
unha colaboración específica en escolas de ensinanzas Disposición adicional vixésimo segunda. Transforma-
artísticas cuxos estudos non conduzan á obtención de ción de ensinanzas.
títulos con validez académica.
6. Correspóndelles ás administracións educativas No suposto de que no proceso de ordenación do
establecer o procedemento para o uso dos centros docen- ensino universitario se definisen no futuro títulos que
tes que delas dependan, por parte das autoridades muni- correspondan a estudos regulados nesta lei, o Goberno,
cipais, fóra do horario lectivo para actividades educativas, logo de consulta ás comunidades autónomas, poderá


establecer o oportuno proceso de transformación de tales Disposición adicional vixésimo sétima. Revisión dos
estudos. módulos de concertos.

Disposición adicional vixésimo terceira. Datos persoais 1. Durante o período a que se refire a disposición
dos alumnos. adicional primeira desta lei, e en cumprimento do acordo
subscrito entre o Ministerio de Educación e Ciencia e as
1. Os centros docentes poderán solicitar os datos organizacións sindicais representativas do profesorado
persoais do seu alumnado que sexan necesarios para o dos centros privados concertados, todas as partidas dos
exercicio da súa función educativa. Os devanditos datos módulos do concerto se revisarán anualmente nunha por-
centaxe equivalente á das retribucións dos funcionarios
poderán facer referencia á orixe e ao ambiente familiar e públicos dependentes das administracións do Estado.
social, a características ou condicións persoais, ao desen- 2. As administracións educativas posibilitarán, para
volvemento e resultados da súa escolarización, así como o exercicio da función directiva nos centros privados con-
a aqueloutras circunstancias cuxo coñecemento sexa certados, unhas compensacións económicas, análogas ás
necesario para a educación e orientación dos alumnos. previstas para os cargos directivos dos centros públicos,
2. Os pais ou titores e os propios alumnos deberán das mesmas características.
colaborar na obtención da información a que fai referen-
cia este artigo. A incorporación dun alumno a un centro Disposición adicional vixésimo oitava. Convenios con
docente suporá o consentimento para o tratamento dos centros que impartan ciclos de formación profesio-
seus datos e, de ser o caso, a cesión de datos procedentes nal.
do centro en que estivese escolarizado con anterioridade,
nos termos establecidos na lexislación sobre protección As administracións educativas poderán establecer
de datos. En todo caso, a información a que se refire este convenios educativos cos centros que impartan ciclos
punto será a estritamente necesaria para a función formativos de formación profesional que complementen
docente e orientadora, non se podendo tratar con fins a oferta educativa dos centros públicos de acordo coa
diferentes do educativo sen consentimento expreso. programación xeral do ensino.
3. No tratamento dos datos do alumnado aplica-
ranse normas técnicas e organizativas que garantan a súa Disposición adicional vixésimo novena. Fixación do
seguridade e confidencialidade. O profesorado e o resto importe dos módulos.
do persoal que, no exercicio das súas funcións, acceda a
datos persoais e familiares ou que afecten o honor e inti- 1. Durante o período a que se refire a disposición
midade dos menores ou das súas familias quedará adicional primeira desta lei, procederase á fixación dos
suxeito ao deber de sixilo. importes dos módulos económicos establecidos, de
4. A cesión dos datos, incluídos os de carácter reser- acordo co artigo 117, en función da implantación das ensi-
vado, necesarios para o sistema educativo, realizarase nanzas que ordena esta lei.
preferentemente por vía telemática e estará suxeita á 2. No seo da Conferencia Sectorial constituirase
lexislación en materia de protección de datos de carácter unha comisión, na cal participarán as organizacións
empresariais e sindicais máis representativas no ámbito
persoal, e as condicións mínimas serán acordadas polo do ensino privado concertado, para o estudo da contía
Goberno coas comunidades autónomas no seo da Confe- dos módulos de concerto que valore o custo total da
rencia Sectorial de Educación. impartición das ensinanzas en condicións de gratuidade.
Disposición adicional vixésimo cuarta. Incorporación de Disposición adicional trixésima. Integración de centros
créditos nos orzamentos xerais do Estado para a gra- na rede de centros de titularidade pública.
tuidade do segundo ciclo de educación infantil.
As comunidades autónomas poderán integrar na res-
Os orzamentos xerais do Estado correspondentes ao pectiva rede de centros docentes públicos, de acordo coa
ámbito temporal de aplicación desta lei incorporarán pro- forma e o procedemento que se estableza mediante lei
gresivamente os créditos necesarios para facer efectiva a dos seus parlamentos, os centros de titularidade das
gratuidade do segundo ciclo da educación infantil a que administracións locais que cumpran os requisitos esta-
se refire o artigo 15.2. blecidos na lei, atendan poboacións escolares de condi-
cións socioeconómicas desfavorables ou que desempe-
Disposición adicional vixésimo quinta. Fomento da ñen un recoñecido labor na atención ás necesidades de
igualdade efectiva entre homes e mulleres. escolarización, sempre que as administracións locais
manifesten a súa vontade de integralos na devandita
Co fin de favorecer a igualdade de dereitos e oportuni- rede.
dades e fomentar a igualdade efectiva entre homes e
mulleres, os centros que desenvolvan o principio de Disposición adicional trixésimo primeira. Vixencias de
coeducación en todas as etapas educativas, serán obxecto titulacións.
de atención preferente e prioritaria na aplicación das pre-
visións recollidas nesta lei, sen prexuízo do disposto nos 1. O título de graduado escolar da Lei 14/1970, do 4
de agosto, xeral de educación e financiamento da reforma
convenios internacionais subscritos por España.
educativa, e o título de graduado en educación secunda-
ria da Lei orgánica 3/1990, do 3 de outubro, de ordenación
Disposición adicional vixésimo sexta. Denominación xeral do sistema educativo, terán os mesmos efectos pro-
específica para o consello escolar dos centros educa- fesionais que o título de graduado en educación secunda-
tivos. ria obrigatoria establecido nesta lei.
2. Os títulos de bacharel da Lei 14/1970, do 4 de
As administracións educativas poderán establecer agosto, xeral de educación e financiamento da reforma
unha denominación específica para se referir ao consello educativa e da Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de
escolar dos centros educativos. ordenación xeral do sistema educativo, terán os mesmos


efectos profesionais que o novo título de bacharel esta- función pública, modificado pola Lei 39/1999, do 5 de
blecido nesta lei. novembro, e pola Lei 51/2003, do 2 de decembro.
3. O título de técnico auxiliar da Lei 14/1970, do 4 de b) Ter cumpridos sesenta anos de idade.
agosto, xeral de educación e financiamento da reforma c) Ter acreditados quince anos de servizos efectivos
educativa, terá os mesmos efectos académicos que o ao Estado.
título de graduado en educación secundaria e os mesmos Os requisitos de idade e período de carencia exixidos
efectos profesionais que o título de técnico da correspon- nas letras b) e c) anteriores, deberanse ter cumprido na
dente profesión. data do feito causante da pensión de xubilación, que será
4. O título de técnico especialista da Lei 14/1970, do 4 para este efecto o 31 de agosto do ano en que se solicite.
de agosto, xeral de educación e financiamento da reforma Para tal fin deberase formular a solicitude, ante o órgano
educativa terá os mesmos efectos académicos e profesio- de xubilación correspondente, dentro dos dous primeiros
nais que o novo título de técnico superior na correspon- meses do ano en que se pretenda acceder á xubilación
dente especialidade. voluntaria.
Igualmente, poderán optar ao devandito réxime de
Disposición adicional trixésimo segunda. Novas titula- xubilación os funcionarios dos corpos de inspectores de
cións de formación profesional. educación, de inspectores ao servizo da Administración
educativa e de directores escolares de ensino primario,
No período de aplicación desta lei o Goberno, segundo así como os funcionarios docentes adscritos á función
o disposto no punto 6 do seu artigo 39, procederá a esta- inspectora a que se refire a disposición adicional décimo
blecer as ensinanzas de formación profesional de grao quinta da Lei 30/1984, do 2 de agosto, de medidas para a
medio e grao superior relacionadas coas artes escénicas. reforma da función pública modificada pola Lei 23/1988,
do 28 de xullo, sempre que en todos os casos reúnan os
Disposición transitoria primeira. Mestres adscritos aos requisitos anteriores, salvo no que se refire á adscrición a
cursos primeiro e segundo da educación secundaria postos pertencentes aos cadros de persoal dos centros
obrigatoria. docentes.
2. A contía da pensión de xubilación será a que
1. Os funcionarios do corpo de mestres adscritos con resulte de aplicar, aos haberes reguladores que en cada
carácter definitivo, en aplicación da disposición transito- caso procedan, a porcentaxe de cálculo correspondente á
ria cuarta da Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de suma dos anos de servizos efectivos prestados ao Estado
ordenación xeral do sistema educativo, a postos dos dous que, de acordo coa lexislación de clases pasivas, teña
primeiros cursos da educación secundaria obrigatoria, acreditados o funcionario no momento da xubilación
poderán continuar nos devanditos postos indefinida- voluntaria e do período de tempo que lle falte ata o cum-
mente, así como exercer a súa mobilidade en relación primento da idade de sesenta e cinco anos.
coas vacantes que para tal fin determine cada Administra- O disposto no parágrafo anterior enténdese sen
ción educativa. No suposto de que accedesen ao corpo de prexuízo do establecido en cada momento, en materia de
profesores de ensino secundario conforme o previsto na límite máximo de percepción de pensións públicas.
disposición adicional décimo segunda desta lei, poderán 3. Dado o carácter voluntario da xubilación regulada
permanecer no seu mesmo destino nos termos que se nesta disposición transitoria, non lle será de aplicación o
establezan. establecido na disposición transitoria primeira do vixente
2. Os mestres que, en aplicación da disposición tran- texto refundido da Lei de clases pasivas do Estado.
sitoria oitava da Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de 4. Os funcionarios que se xubilen voluntariamente
ordenación xeral do sistema educativo, veñan impartindo de acordo co disposto nesta norma, que teñan acredita-
os dous primeiros cursos da educación secundaria obri- dos no momento da xubilación polo menos 28 anos de
gatoria en centros docentes privados, poderán continuar servizos efectivos ao Estado, poderán percibir, por unha
realizando a mesma función nos postos que veñen ocu- soa vez, conxuntamente coa súa última mensualidade de
pando. activo, unha gratificación extraordinaria no importe e
condicións que estableza o Goberno por proposta do
Disposición transitoria segunda. Xubilación voluntaria ministro de Economía e Facenda, por iniciativa do minis-
anticipada. tro de Educación e Ciencia, atendendo á idade do funcio-
nario, aos anos de servizos prestados e ás retribucións
1. Os funcionarios de carreira dos corpos docentes a complementarias establecidas con carácter xeral para o
que se refire a disposición adicional sétima desta lei, así corpo de pertenza. A contía da gratificación extraordinaria
como os funcionarios dos corpos a extinguir a que se non poderá, en ningún caso, ser superior a un importe
refire a disposición transitoria quinta da Lei 31/1991, de equivalente a 25 mensualidades do indicador público de
orzamentos xerais do Estado para o ano 1992, incluídos renda de efectos múltiples.
no ámbito de aplicación do réxime de clases pasivas do 5. Os funcionarios de carreira dos corpos docentes a
Estado, poderán optar a un réxime de xubilación volunta- que se refire esta norma, acollidos a réximes de Seguri-
ria ata a data en que finalice o proceso de implantación dade Social ou de previsión distintos do de clases pasi-
desta lei establecido na disposición adicional primeira, vas, sempre que acrediten todos os requisitos estableci-
sempre que reúnan todos e cada un dos requisitos dos no punto 1, poderán optar no momento da solicitude
seguintes: da xubilación voluntaria por se incorporar ao réxime de
a) Ter permanecido en activo ininterrompidamente clases pasivas do Estado, para os efectos do dereito aos
nos quince anos anteriores á presentación da solicitude beneficios previstos nesta disposición, así como á súa
en postos pertencentes aos correspondentes cadros de integración no réxime especial de funcionarios civís do
persoal de centros docentes, ou que durante unha parte Estado.
dese período permanecesen na situación de servizos A comisión prevista na disposición adicional sexta do
especiais ou ocupasen un posto de traballo que dependa Real decreto 691/1991, do 12 de abril, sobre cómputo recí-
funcional ou organicamente das administracións educati- proco de cotas entre réximes de Seguridade Social, deter-
vas, ou ben que se lles concedese excedencia por algún minará a compensación económica que deba realizar a
dos supostos previstos no artigo 29, punto 4 da Lei Seguridade Social respecto do persoal de corpos docen-
30/1984, do 2 de agosto, de medidas para a reforma da tes que opte pola súa incorporación ao réxime de clases


pasivas do Estado, en función dos anos cotizados aos 2. Os procedementos de ingreso a que fai referencia
demais réximes da Seguridade Social. esta disposición só serán de aplicación no prazo de tres
6. Os funcionarios de carreira dos corpos docentes a anos.
que se refire o punto 1 desta disposición, acollidos a réxi-
mes de Seguridade Social ou de previsión distintos do de Disposición transitoria sexta. Duración do mandato dos
clases pasivas, que non exerzan a opción establecida no órganos de Goberno.
punto anterior, poderán igualmente percibir as gratifica-
cións extraordinarias que se establezan, de acordo co 1. A duración do mandato do director e demais
previsto no punto 4 desta disposición transitoria, sempre membros do equipo directivo dos centros públicos
que causen baixa definitiva na súa prestación de servizos nomeados con anterioridade á entrada en vigor desta lei
ao Estado por xubilación voluntaria ou por renuncia á súa será a establecida na normativa vixente no momento do
condición de funcionario, e reúnan os requisitos exixidos seu nomeamento.
nos números 1 e 4 desta, excepto o de pertenza ao réxime 2. As administracións educativas poderán prorrogar,
de clases pasivas do Estado. Neste suposto, a contía da por un período máximo dun ano, o mandato dos directo-
gratificación extraordinaria non poderá, en ningún caso, res e demais membros do equipo directivo dos centros
ser superior a un importe equivalente a 50 mensualidades públicos cuxa finalización se produza no curso escolar de
do indicador público de renda de efectos múltiples. entrada en vigor desta lei.
A xubilación ou renuncia dos funcionarios a que se 3. O consello escolar dos centros docentes públicos
refire o parágrafo anterior non implicará modificación e privados concertados constituído con anterioridade á
ningunha nas normas que lles sexan de aplicación, para entrada en vigor desta lei continuará o seu mandato ata a
os efectos de prestacións, conforme o réxime en que finalización deste coas atribucións establecidas nesta lei.
estean comprendidos.
7. Facúltase a Dirección Xeral de Custos de Persoal e
Pensións Públicas do Ministerio de Economía e Facenda Disposición transitoria sétima. Exercicio da dirección
para ditar as instrucións que, en relación coas pensións nos centros docentes públicos.
de clases pasivas, puidesen ser necesarias co fin de exe-
cutar o disposto nesta norma e nas que se diten no seu Os profesores que, estando acreditados para o exerci-
desenvolvemento. cio da dirección dos centros docentes públicos, non a
8. Antes da finalización do período de implantación exercesen, ou a exercesen por un período inferior ao sina-
desta lei, establecido na disposición adicional primeira, o lado no artigo 136.1 desta lei, estarán exentos da parte da
Goberno, logo de consulta ás comunidades autónomas, formación inicial que determinen as comunidades autó-
procederá á revisión do tempo referido ao réxime de nomas.
xubilación voluntaria así como dos requisitos exixidos.
Disposición transitoria oitava. Formación pedagóxica e
Disposición transitoria terceira. Mobilidade dos funcio- didáctica.
narios dos corpos docentes.
Os títulos profesionais de especialización didáctica e o
Mentres non sexan desenvolvidas as previsións conti- certificado de cualificación pedagóxica que no momento
das nesta lei que afecten a mobilidade mediante concurso da entrada en vigor desta lei organizasen as universida-
de traslados dos funcionarios dos corpos docentes nela des ao abeiro do establecido na Lei orgánica 1/1990, do 3
previstos, a mobilidade axustarase á normativa vixente de outubro, de ordenación xeral do sistema educativo, o
no momento da entrada en vigor desta lei. certificado de aptitude pedagóxica e outras certificacións
que o Goberno poida establecer serán equivalentes á for-
Disposición transitoria cuarta. Profesores técnicos de mación establecida no artigo 100.2 desta lei, ata que se
formación profesional en bacharelato. regule para cada ensinanza. Estarán exceptuados da
exixencia deste título os mestres e os licenciados en
Os profesores técnicos de formación profesional que pedagoxía e psicopedagoxía e quen estea en posesión de
no momento da entrada en vigor desta lei estean impar- licenciatura ou titulación equivalente que inclúa forma-
tindo docencia en bacharelato poderán continuar de ción pedagóxica e didáctica.
forma indefinida nesa situación.
Disposición transitoria novena. Adaptación dos cen-
Disposición transitoria quinta. Persoal laboral fixo de tros.
centros dependentes de administracións non autonó-
micas. Os centros que atendan nenos menores de tres anos e
que no momento da entrada en vigor desta lei non estean
1. Cando se incorporasen, con anterioridade á autorizados como centros de educación infantil, ou o
entrada en vigor desta lei, ou se incorporen durante os estean como centros de educación preescolar, disporán,
tres primeiros anos da súa aplicación, centros previa- para se adaptaren aos requisitos mínimos que se estable-
mente dependentes de calquera Administración pública zan, do prazo que o Goberno determine, logo de consulta
ás redes de centros docentes dependentes das adminis- ás comunidades autónomas.
tracións educativas, o persoal laboral que fose fixo no
momento da integración e realice funcións docentes nos Disposición transitoria décima. Modificación dos con-
devanditos centros, poderá acceder aos corpos docentes certos.
regulados nesta lei, logo de superación das correspon-
dentes probas selectivas convocadas para tal efecto polos 1. Os centros privados que, no momento da entrada
respectivos gobernos das comunidades autónomas. en vigor desta lei, teñan concertadas as ensinanzas posto-
Estas probas deberán garantir, en todo caso, os principios brigatorias, manterán o concerto para as ensinanzas equi-
constitucionais de igualdade, mérito e capacidade, na valentes.
forma que determinen os parlamentos autonómicos, 2. Os concertos, convenios ou subvencións aplica-
debéndose respectar, en todo caso, o establecido na nor- bles aos centros de educación preescolar e aos centros de
mativa básica do Estado. educación infantil referiranse ás ensinanzas de primeiro


ciclo de educación infantil e ás de segundo ciclo de edu- ao termo da exposición e defensa, formularlle ao aspi-
cación infantil respectivamente. rante preguntas ou solicitar aclaracións sobre a memoria
3. Os concertos, convenios ou subvencións para os exposta.
programas de garantía social referiranse a programas de 3. Quen supere o proceso selectivo quedará desti-
cualificación profesional inicial. nado na mesma praza que viñesen desempeñando e,
para os únicos efectos de determinar a súa antigüidade
Disposición transitoria décimo primeira. Aplicación das no corpo en que se integran, recoñeceráselles a data do
normas regulamentarias. seu acceso con carácter definitivo nos equipos psicopeda-
góxicos da Administración educativa.
Nas materias cuxa regulación remite esta lei a ulterio-
res disposicións regulamentarias, e mentres estas non Disposición transitoria décimo sexta. Prioridade de con-
sexan ditadas, serán de aplicación, en cada caso, as nor- certos no segundo ciclo de educación infantil.
mas deste rango que o viñan sendo na data de entrada en
vigor desta lei, sempre que non se opoñan ao disposto En relación co disposto no artigo 15.2 desta lei, as
nela. administracións educativas, no réxime de concertos a que
se refire o artigo 116 desta, e tendo en conta o previsto no
Disposición transitoria décimo segunda. Acceso ás ensi- artigo 117, considerarán as solicitudes formuladas polos
nanzas de idiomas a menores de dezaseis anos. centros privados, e darán preferencia, por esta orde, ás
unidades que se soliciten para primeiro, segundo e ter-
Malia o disposto no artigo 59.2 desta lei, os alumnos ceiro curso do segundo ciclo da educación infantil.
que no momento da entrada en vigor desta lei completa-
sen os dous primeiros cursos da educación secundaria Disposición transitoria décimo sétima. Acceso á función
obrigatoria poderán acceder ás ensinanzas de idiomas. pública docente.

Disposición transitoria décimo terceira. Mestres espe- 1. O Ministerio de Educación e Ciencia proporalles ás
cialistas. administracións educativas, a través da Conferencia Sec-
torial de Educación, a adopción de medidas que permitan
Entrementres o Goberno non determine as ensinan- a redución da porcentaxe de profesores interinos nos cen-
zas a que se refire o artigo 93.2 desta lei, o ensino da tros educativos, de maneira que no prazo de catro anos
música, da educación física e dos idiomas estranxeiros en desde a aprobación desta lei, non se superen os límites
educación primaria será impartido por mestres coa espe- máximos establecidos de forma xeral para a función
cialización correspondente. pública.
2. Durante os anos de implantación desta lei, o
acceso á función pública docente realizarase mediante un
Disposición transitoria décimo cuarta. Cambios de titu- procedemento selectivo no cal, na fase de concurso, se
lación. valorarán a formación académica e, de forma preferente,
a experiencia docente previa nos centros públicos da
Os requisitos de titulación establecidos nesta lei para mesma etapa educativa, ata os límites legais permitidos.
a impartición dos distintos niveis educativos, non afecta- A fase de oposición, que terá unha soa proba, versará
rán o profesorado que estea prestando os seus servizos sobre os contidos da especialidade que corresponda, a
en centros docentes segundo o disposto na lexislación aptitude pedagóxica e o dominio das técnicas necesarias
aplicable en relación ás prazas que se encontran ocu- para o exercicio da docencia. Para a regulación deste pro-
pando. cedemento de concurso-oposición, terase en conta o pre-
visto no punto anterior, para cuxos efectos se requirirán
Disposición transitoria décimo quinta. Mestres con os informes oportunos das administracións educativas.
praza nos servizos de orientación ou de asesoramento
psicopedagóxico. Disposición transitoria décimo oitava. Adaptación de
normativa sobre concertos.
1. As administracións educativas que non regulariza-
sen a situación administrativa para o acceso ao corpo de Co fin de que as administracións educativas poidan
profesores de ensino secundario, especialidade de psico- adaptar a súa normativa sobre concertos educativos ás
loxía e pedagoxía, mediante o concurso-oposición, disposicións desta lei, poderán acordar a prórroga de ata
quenda especial, previsto no artigo 45 da Lei 24/2001, do dous anos do período xeral de concertación educativa en
27 de decembro, de medidas fiscais, administrativas e da curso á entrada en vigor desta lei.
orde social, dos funcionarios do corpo de mestres que,
con titulación de licenciados en psicoloxía ou pedagoxía, Disposición transitoria décimo novena. Procedemento
viñeron desempeñando prazas con carácter definitivo no de admisión de alumnos.
seu ámbito de xestión, obtidas por concurso público de
méritos, nos servizos de orientación ou asesoramento Os procedementos de admisión de alumnos adapta-
psicopedagóxico, deberán convocar, no prazo máximo de ranse ao previsto no capítulo III do título II desta lei a par-
tres meses desde a aprobación desta lei, un concurso- tir do curso académico 2007/2008.
oposición, quenda especial, de acordo coas característi-
cas do punto seguinte.
2. O citado concurso-oposición, quenda especial, Disposición derrogatoria única.
constará dunha fase de concurso en que se valorarán, na
forma que establezan as convocatorias, os méritos dos 1. Quedan derrogadas as seguintes leis:
candidatos, entre os cales figurarán a formación acadé- a) Lei 14/1970, do 4 de agosto, xeral de educación e
mica e a experiencia docente previa. A fase de oposición financiamento da reforma educativa.
consistirá nunha memoria sobre as funcións propias dos b) Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de ordena-
servizos de orientación ou asesoramento psicopeda- ción xeral do sistema educativo.
góxico. Os aspirantes exporán e defenderán ante o tribu- c) Lei orgánica 9/1995, do 20 de novembro, de parti-
nal cualificador a memoria indicada, podendo o tribunal, cipación, avaliación e goberno dos centros docentes.


d) Lei orgánica 10/2002, do 23 de decembro, de cali- «1. Todos os alumnos teñen os mesmos dereitos e
dade da educación. deberes, sen máis distincións que as derivadas da súa
e) Lei 24/1994, do 12 de xullo, pola que se establecen idade e do nivel que estean cursando.
normas sobre concursos de provisión de postos de traba- 2. Todos os alumnos teñen o dereito e o deber de
llo para funcionarios docentes. coñecer a Constitución española e o respectivo Estatuto
de autonomía, co fin de se formar nos valores e principios
2. Así mesmo, quedan derrogadas cantas disposi- recoñecidos neles.
cións de igual ou inferior rango se opoñan ao disposto 3. Recoñécenselles aos alumnos os seguintes derei-
nesta lei. tos básicos:
Disposición derradeira primeira. Modificación da Lei a) A recibir unha formación integral que contribúa
orgánica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do dereito á ao pleno desenvolvemento da súa personalidade.
educación. b) A que se respecten a súa identidade, integridade e
dignidade persoais.
1. O artigo 4 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, c) A que a súa dedicación, esforzo e rendemento
reguladora do dereito á educación, queda redactado da sexan valorados e recoñecidos con obxectividade.
seguinte maneira: d) A recibir orientación educativa e profesional.
e) A que se respecte a súa liberdade de conciencia,
«1. Os pais ou titores, en relación coa educación dos as súas conviccións relixiosas e as súas conviccións
seus fillos ou pupilos, teñen os seguintes dereitos: morais, de acordo coa Constitución.
a) A que reciban unha educación, coa máxima f) Á protección contra toda agresión física ou moral.
garantía de calidade, conforme os fins establecidos na g) A participar no funcionamento e na vida do cen-
Constitución, no correspondente Estatuto de autonomía e tro, de conformidade co disposto nas normas vixentes.
nas leis educativas. h) A recibir as axudas e os apoios precisos para com-
b) A escoller centro docente tanto público como dis- pensar as carencias e desvantaxes de tipo persoal, fami-
tinto dos creados polos poderes públicos. liar, económico, social e cultural, especialmente no caso
c) A que reciban a formación relixiosa e moral que de presentar necesidades educativas especiais, que impi-
estea de acordo coas súas propias conviccións. dan ou dificulten o acceso e a permanencia no sistema
d) A estar informados sobre o progreso da aprendi- educativo.
zaxe e integración socio-educativa dos seus fillos. i) Á protección social, no ámbito educativo, nos
e) A participar no proceso de ensino e aprendizaxe casos de infortunio familiar ou accidente.
dos seus fillos. 4. Son deberes básicos dos alumnos:
f) A participar na organización, funcionamento,
goberno e avaliación do centro educativo, nos termos a) Estudar e esforzarse para conseguir o máximo
establecidos nas leis. desenvolvemento segundo as súas capacidades.
g) A ser oídos naquelas decisións que afecten a b) Participar nas actividades formativas e, especial-
orientación académica e profesional dos seus fillos. mente, nas escolares e complementarias.
c) Seguir as directrices do profesorado.
2. Así mesmo, como primeiros responsables da edu- d) Asistir á clase con puntualidade.
cación dos seus fillos ou pupilos, correspóndelles: e) Participar e colaborar na mellora da convivencia
a) Adoptar as medidas necesarias, ou solicitar a escolar e na consecución dun adecuado clima de estudo
axuda correspondente en caso de dificultade, para que os no centro, respectando o dereito dos seus compañeiros á
seus fillos ou pupilos cursen as ensinanzas obrigatorias e educación e a autoridade e orientacións do profesorado.
asistan regularmente á clase. f) Respectar a liberdade de conciencia, as conviccións
b) Proporcionar, na medida das súas dispoñibilida- relixiosas e morais, e a dignidade, integridade e intimi-
des, os recursos e as condicións necesarias para o pro- dade de todos os membros da comunidade educativa.
greso escolar. g) Respectar as normas de organización, conviven-
c) Estimulalos para que leven a cabo as actividades cia e disciplina do centro educativo, e
de estudo que se lles encomenden. h) Conservar e facer un bo uso das instalacións do
d) Participar de maneira activa nas actividades que centro e dos materiais didácticos.»
se establezan en virtude dos compromisos educativos 4. Ao artigo 7 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo,
que os centros establezan coas familias, para mellorar o reguladora do dereito á educación, engádeselle un novo
rendemento dos seus fillos. punto, coa seguinte redacción:
e) Coñecer, participar e apoiar a evolución do seu
proceso educativo, en colaboración cos profesores e os «3. As administracións educativas favorecerán o
centros. exercicio do dereito de asociación dos alumnos, así como
f) Respectar e facer respectar as normas estableci- a formación de federacións e confederacións.»
das polo centro, a autoridade e as indicacións ou orienta- 5. Ao artigo 8 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo,
cións educativas do profesorado. reguladora do dereito á educación, engádeselle un novo
g) Fomentar o respecto por todos os compoñentes parágrafo coa seguinte redacción:
da comunidade educativa.»
«Co fin de estimular o exercicio efectivo da participa-
2. O artigo 5.5 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, ción dos alumnos nos centros educativos e facilitar o seu
reguladora do dereito á educación, queda redactado da dereito de reunión, os centros educativos establecerán,
seguinte maneira: ao elaborar as súas normas de organización e funciona-
«As administracións educativas favorecerán o exerci- mento, as condicións en que os seus alumnos poden
cio do dereito de asociación dos pais, así como a forma- exercer este dereito. Nos termos que establezan as admi-
ción de federacións e confederacións.» nistracións educativas, as decisións colectivas que adop-
ten os alumnos, a partir do terceiro curso da educación
3. O artigo 6 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, secundaria obrigatoria, con respecto á asistencia á clase
reguladora do dereito á educación, queda redactado da non terán a consideración de faltas de conduta nin serán
seguinte maneira: obxecto de sanción, cando estas fosen resultado do exer-


cicio do dereito de reunión e sexan comunicadas previa- m) Propoñer medidas e iniciativas que favorezan a
mente á dirección do centro.» convivencia no centro, a igualdade entre homes e mulle-
6. O artigo 25 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, res e a resolución pacífica de conflitos en todos os ámbi-
reguladora do dereito á educación, terá a seguinte redac- tos da vida persoal, familiar e social.»
ción:
10. O artigo 62 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo,
«Dentro das disposicións desta lei e normas que a reguladora do dereito á educación, terá a seguinte redac-
desenvolvan, os centros privados non concertados goza- ción:
rán de autonomía para establecer o seu réxime interno,
seleccionar o seu profesorado de acordo coa titulación «1. Son causa de incumprimento leve do concerto
exixida pola lexislación vixente, elaborar o proxecto edu- por parte do titular do centro as seguintes:
cativo, organizar a xornada en función das necesidades a) Percibir cantidades por actividades escolares
sociais e educativas dos seus alumnos, ampliar o horario complementarias ou extraescolares ou por servizos esco-
lectivo de áreas ou materias, determinar o procedemento lares que non fosen autorizadas pola Administración edu-
de admisión de alumnos, establecer as normas de convi- cativa ou polo consello escolar do centro, de acordo co
vencia e definir o seu réxime económico.» que fose establecido en cada caso.
7. Ao artigo 31 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, b) Infrinxir as normas sobre participación previstas
reguladora do dereito á educación, engádeselle unha neste título.
nova letra n) co seguinte texto: c) Proceder a despedimentos do profesorado cando
aqueles fosen declarados improcedentes por sentenza da
«n) Os consellos escolares de ámbito autonómico.» xurisdición competente.
8. O artigo 56.1 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, d) Infrinxir a obriga de facilitar á Administración os
reguladora do dereito á educación, terá a seguinte redac- datos necesarios para o pagamento delegado dos sala-
ción: rios.
e) Infrinxir o principio de voluntariedade e non dis-
«1. O consello escolar dos centros privados concer- criminación das actividades complementarias, extraesco-
tados estará constituído por: lares e servizos complementarios.
O director. f) Calquera outro que derive da violación das obri-
Tres representantes do titular do centro. gas establecidas neste título, ou nas normas regulamen-
Un concelleiro ou representante do Concello en cuxo tarias a que fan referencia os puntos 3 e 4 do artigo 116 da
termo municipal estea radicado o centro. Lei orgánica de educación ou de calquera outro pacto que
Catro representantes dos profesores. figure no documento de concerto que o centro subscri-
Catro representantes dos pais ou titores dos alumnos, bise.
elixidos por e entre eles.
Dous representantes dos alumnos elixidos por e entre 2. Son causas de incumprimento grave do concerto
eles, a partir do primeiro curso de educación secundaria por parte do titular do centro as seguintes:
obrigatoria. a) As causas enumeradas no punto anterior cando
Un representante do persoal de administración e ser- do expediente administrativo instruído para o efecto e, de
vizos. ser o caso, de sentenza da xurisdición competente, resulte
Unha vez constituído o consello escolar do centro, que o incumprimento se produciu por ánimo de lucro,
este designará unha persoa que impulse medidas educa- con intencionalidade evidente, con perturbación mani-
tivas que fomenten a igualdade real e efectiva entre festa na prestación do servizo do ensino ou de forma rei-
homes e mulleres. terada ou reincidente.
Ademais, nos centros específicos de educación espe- b) Impartir as ensinanzas obxecto do concerto con-
cial e naqueles que teñan aulas especializadas, formará travindo o principio de gratuidade.
parte tamén do consello escolar un representante do per- c) Infrinxir as normas sobre admisión de alumnos.
soal de atención educativa complementaria. d) Separarse do procedemento de selección e des-
Un dos representantes dos pais no consello escolar pedimento do profesorado establecido nos artigos prece-
será designado pola asociación de pais máis representa- dentes.
tiva no centro. e) Lesionar os dereitos recoñecidos nos artigos 16 e
Así mesmo, os centros concertados que impartan for- 20 da Constitución, cando así se determine por sentenza
mación profesional poderán incorporar ao seu consello da xurisdición competente.
escolar un representante do mundo da empresa, desig- f) Incumprir os acordos da Comisión de Concilia-
nado polas organizacións empresariais, de acordo co ción.
procedemento que as administracións educativas esta- g) Calquera outro definido como incumprimento
blezan.» grave neste título ou nas normas regulamentarias a que
fan referencia os puntos 3 e 4 do artigo 116 da Lei orgá-
9. O artigo 57 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, nica de educación.
reguladora do dereito á educación, terá a seguinte redac-
ción nos seus puntos c), d), f) e m): Malia o anterior, cando do expediente administrativo
instruído para o efecto resulte que o incumprimento se
«c) Participar no proceso de admisión de alumnos, produciu sen ánimo de lucro, sen intencionalidade evi-
garantindo a suxeición ás normas sobre tal proceso. dente e sen perturbación na prestación do ensino e que
d) Coñecer a resolución de conflitos disciplinarios e non existe reiteración nin reincidencia no incumprimento,
velar por que se ateñan á normativa vixente. Cando as este será cualificado de leve.
medidas disciplinarias adoptadas polo director corres- 3. A reiteración de incumprimentos a que se refiren
pondan a condutas do alumnado que prexudiquen grave-
os puntos anteriores constatarao a Administración educa-
mente a convivencia do centro, o consello escolar, por
instancia de pais ou titores, poderá revisar a decisión tiva competente de acordo cos seguintes criterios:
adoptada e propoñer, de ser o caso, as medidas oportu- a) Cando se trate da reiteración dos incumprimentos
nas. cometidos con anterioridade, bastará con que esta situa-
f) Aprobar e avaliar a programación xeral do centro ción se poña de manifesto mediante informe da inspec-
que con carácter anual elaborará o equipo directivo. ción educativa correspondente.


b) Cando se trate dun novo incumprimento de tipifi- Disposición derradeira quinta. Título competencial.
cación distinta ao cometido con anterioridade, será nece-
saria a instrución do correspondente expediente adminis- Esta lei dítase con carácter básico ao abeiro da compe-
trativo. tencia que lle corresponde ao Estado conforme o artigo
149.1.1.ª, 18.ª e 30.ª da Constitución. Exceptúanse do refe-
4. O incumprimento leve do concerto dará lugar: rido carácter básico os seguintes preceptos: artigos 5.5 e
5.6; 7; 8.1 e 8.3; 9; 11.1 e 11.3; 14.6; 15.3; 18.4 e 18.5; 22.5;
a) Apercibimento por parte da Administración edu- 26.1 e 26.2; 30.5; 35; 41.5; 42.3; 47; 58.4, 58.5 e 58.6; 60.3 e
cativa. 60.4; 66.2 e 66.4; 67.2, 67.3, 67.6, 67.7 e 67.8; 72.4 e 72.5 e 89;
b) Se o titular non emendase o incumprimento leve, 90; 100.3; 101, 102.2, 102.3 e 102.4; 103.1; 105.2; 106.2 e
a Administración imporá unha multa de entre a metade e 106.3; 112.2, 112.3, 112.4 e 112.5; 113.3 e 113.4; 122.2 e 122.3;
o total do importe da partida «outros gastos» do módulo 123.2, 123.3, 123.4 e 123.5; 124; 125; 130.1; 131.2 e 131.5;
económico de concerto educativo vixente no período en 145; 146; 154; disposición adicional décimo quinta, puntos
que se determine a imposición da multa. A Administra- 1, 4, 5 e 7; e disposición derradeira cuarta.
ción educativa sancionadora determinará o importe da Disposición derradeira sexta. Desenvolvemento desta lei.
multa, dentro dos límites establecidos e poderá proceder
ao cobramento desta pola vía de compensación contra as As normas desta lei poderán ser desenvoltas polas
cantidades que deba aboarlle ao titular do centro en apli- comunidades autónomas, coa excepción das relativas a
cación do concerto educativo. aquelas materias cuxa regulación a lei lle encomenda ao
Goberno ou que corresponden ao Estado conforme o esta-
5. O incumprimento grave do concerto educativo blecido na disposición adicional primeira, número 2, da Lei
dará lugar á imposición de multa, que estará compren- orgánica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do dereito á edu-
dida entre o total e o dobre do importe da partida «outros cación.
gastos» do módulo económico de concerto educativo Disposición derradeira sétima. Carácter de lei orgánica
vixente no período en que se determine a imposición da desta lei.
multa. A Administración educativa sancionadora determi-
nará o importe da multa, dentro dos límites establecidos Teñen rango de lei orgánica o capítulo I do título preli-
e poderá proceder ao cobramento desta pola vía de com- minar, os artigos 3; 4; 5.1, 5.2; o capítulo III do título prelimi-
pensación contra as cantidades que deba aboarlle ao nar, os artigos 16; 17; 18.1, 18.2 e 18.3; 19.1; 22; 23; 24; 25;
titular do centro en aplicación do concerto educativo. 27; 30.1, 30.2, 30.3, 30.4 e 30.6; 38; 68; 71; 74; 78; 80; 81.3 e
6. O incumprimento moi grave do concerto dará 81.4; 82.2; 83; 84.1, 84.2, 84.3, 84.4, 84.5, 84.6, 84.7, 84.8 e
lugar á rescisión do concerto. Neste caso, co fin de non 84.9; 85; 108; 109; 115; o capítulo IV do título IV; os artigos
118; 119; 126.1 e 126.2; 127; 128; 129; as disposicións adicio-
prexudicar os alumnos xa escolarizados no centro, as nais décimo sexta e décimo sétima; a disposición transito-
administracións educativas poderán impoñer a rescisión ria sexta, punto terceiro; a disposición transitoria décima;
progresiva do concerto. as disposicións derradeiras primeira e sétima, e a disposi-
7. O incumprimento e a sanción moi grave prescribi- ción derrogatoria única.
rán aos tres anos, o grave aos dous anos e o leve ao ano.
O prazo de prescrición interromperase coa constitución Disposición derradeira oitava. Entrada en vigor.
da Comisión de Conciliación para a corrección do incum-
primento cometido polo centro concertado.» Esta lei orgánica entrará en vigor aos vinte días da súa
publicación no Boletín Oficial del Estado.
Disposición derradeira segunda. Modificación da Lei Por tanto,
30/1984, do 2 de agosto, de medidas para a reforma da Mando a todos os españois, particulares e autoridades,
función pública. que cumpran e fagan cumprir esta lei orgánica.
Madrid, 3 de maio de 2006.
Engádese unha nova letra ao artigo 29.2 da Lei
30/1984, do 2 de agosto, de medidas para a reforma da JUAN CARLOS R.
función pública, coa seguinte redacción:
O presidente do Goberno,
«ñ) Cando sexan nomeados para desempeñar pos- JOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO
tos nas áreas funcionais da Alta Inspección de Educación
funcionarios dos corpos docentes ou escalas en que se
ordena a función pública docente.»

Disposición derradeira terceira. Ensinanzas mínimas.
MINISTERIO DA PRESIDENCIA
Todas as referencias contidas nas disposicións vixen-
tes ás ensinanzas comúns, entenderanse realizadas aos 7900 REAL DECRETO 524/2006, do 28 de abril, polo
aspectos básicos do currículo que constitúen as ensinan- que se modifica o Real decreto 212/2002, do 22 de
zas mínimas.
febreiro, polo que se regulan as emisións sonoras
Disposición derradeira cuarta. Autonomía de xestión no ambiente debidas a determinadas máquinas
económica dos centros docentes públicos non univer- de uso ao aire libre. («BOE» 106, do 4-5-2006.)
sitarios.
Mediante o Real decreto 212/2002, do 22 de febreiro,
Continuará en vigor, coas modificacións derivadas polo que se regulan as emisións sonoras no ambiente
desta lei, a Lei 12/1987, do 2 de xullo, sobre establece- debidas a determinadas máquinas de uso ao aire libre,
mento da gratuidade dos estudos de bacharelato, forma- traspúxose ao dereito interno español a Directiva 2000/14/
ción profesional e artes aplicadas e oficios artísticos nos CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 8 de maio de
centros públicos e a autonomía de xestión económica dos 2000, relativa á aproximación das lexislacións dos Esta-
centros docentes públicos non universitarios. dos membros sobre emisións sonoras no ambiente debi-

LEY ORGÁNICA 8/1985, DE 3 DE JULIO, REGULADORA DEL DERECHO A LA
EDUCACIÓN (LODE).
BOE de 4 de julio de 1985

(TEXTO REFUNDIDO)

PREÁMBULO

La extensión de la educación básica, hasta alcanzar a todos y cada uno de los ciudadanos,
constituye, sin duda, un hito histórico en el progreso de las sociedades modernas. En efecto, el
desarrollo de la educación, fundamento del progreso de la ciencia y de la técnica, es condición
de bienestar social y prosperidad material, y soporte de las libertades individuales en las
sociedades democráticas. No es de extrañar, por ello, que el derecho a la educación se haya
ido configurando progresivamente como un derecho básico, y que los estados hayan asumido
su provisión como un servicio público prioritario.

Por las insuficiencias de su desarrollo económico y los avatares de su desarrollo político,
en diversas épocas, el Estado hizo dejación de sus responsabilidades en este ámbito,
abandonándolas en manos de particulares o de instituciones privadas, en aras del llamado
principio de subsidiariedad. Así hasta tiempos recientes, la educación fue más privilegio de
pocos que derecho de todos.

En el último cuarto de siglo y tras un sostenido retroceso de la enseñanza pública, las
necesidades del desarrollo económico y las transformaciones sociales inducidas por éste
elevaron de modo considerable la demanda social de educación. El incremento consiguiente
fue atendido, primordialmente por la oferta pública con la consiguiente alteración de las
proporciones hasta entonces prevalentes entre el sector público y el privado. De este modo,
acabaron de configurarse los contornos característicos del actual sistema educativo en España:
Un sistema de carácter mixto o dual, con un componente público mayoritario y uno privado
de magnitud considerable.

La Ley General de Educación de 1970 estableció la obligatoriedad y gratuidad de una
educación básica unificada. Concebía ésta como servicio público, y responsabilizaba
prioritariamente al Estado de su provisión. Ello no obstante, reconociendo y consagrando el
carácter mixto de nuestro sistema educativo, abría la posibilidad de que centros no estatales
pudieran participar en la oferta de puestos escolares gratuitos en los niveles obligatorios,
obteniendo en contrapartida un apoyo económico del Estado.

A pesar de que el proyectado régimen de conciertos nunca fue objeto del necesario
desarrollo reglamentario, diversas disposiciones fueron regulando en años sucesivos la
concesión de subvenciones a centros docentes privados, en cuantía rápidamente creciente, que
contrastaba con el ritmo mucho más parsimonioso de incremento de las inversiones públicas.
En ausencia de la adecuada normativa, lo que había nacido como provisional se perpetuó,
dando lugar a una situación irregular, falta del exigible control, sujeta a incertidumbre y
arbitrariedad, y en ocasiones sin observancia de las propias disposiciones legales que la
regulaban. A pesar de ello, la cobertura con fondos públicos de la enseñanza obligatoria no

-1-

cesó de extenderse, hasta abarcar la práctica totalidad de la misma, pese al estancamiento
relativo del sector público.

No es de extrañar que ante tan confusa e insatisfactoria evolución fueran consolidándose
opciones educativas alternativas, cuando no contrapuestas, que prolongaban de hecho las
facturas ideológicas que secularmente habían escindido a la sociedad española en torno a la
educación.

Este trasfondo histórico explica la complejidad de elementos que configuran el marco
educativo establecido por la Constitución Española, un marco de compromiso y concordia
que, al tiempo que reconoce implícitamente el sistema mixto heredado, proporciona el espacio
normativo integrador en el que pueden convivir las diversas opciones educativas. Así, tras el
derecho a la educación (artículo 27.1 a) se afirma la libertad de enseñanza (artículo 27.1 b); al
lado del derecho de los padres a elegir la formación religiosa y moral que estimen más
oportuna para sus hijos (artículo 27.3), figuran el derecho a la libertad de cátedra (artículo
20.1) y la libertad de conciencia (artículos 14, 16, 20, 23). Y si se garantiza la libertad de
creación de centros docentes (artículo 27.6), también se responsabiliza a los poderes públicos
de una programación general de la enseñanza (artículo 27.5) orientada a asegurar un puesto
escolar a todos los ciudadanos. Finalmente, la ayuda a los centros docentes (artículo 27.9)
tiene que compaginarse con la intervención de profesores, padres y alumnos en el control y
gestión de esos centros sostenidos con fondos públicos (artículo 27.7). Corresponde al
legislador el desarrollo de estos preceptos, de modo que resulten modelados equilibradamente
en su ulterior desarrollo normativo.

Sin embargo, el desarrollo que del artículo 27 de la Constitución hizo la Ley Orgánica del
Estatuto de centros escolares, ha supuesto un desarrollo parcial y escasamente fiel al espíritu
constitucional, al soslayar, por un lado, aspectos capitales de la regulación constitucional de la
enseñanza como son los relativos a la ayuda de los poderes públicos a los centros privados y a
la programación general de la enseñanza y, por otro, al privilegiar desequilibradamente los
derechos del titular del centro privado sobre los de la comunidad escolar, supeditando la
libertad de cátedra al ideario e interpretando restrictivamente el derecho de padres, profesores
y alumnos a la intervención en la gestión y control de los centros sostenidos con fondos
públicos.

Se impone, pues, una nueva norma que desarrolle cabal y armónicamente los principios
que, en materia de educación, contiene la Constitución española, respetando tanto su tenor
literal como el espíritu que presidió su redacción, y que garantice al mismo tiempo el
pluralismo educativo y la equidad. A satisfacer esta necesidad se orienta la Ley Orgánica
reguladora del derecho a la educación.

En estos principios debe inspirarse el tratamiento de la libertad de enseñanza, que ha de
entenderse en un sentido amplio y no restrictivo, como el concepto que abarca todo el
conjunto de libertades y derechos en el terreno de la educación. Incluye, sin duda, la libertad
de crear centros docentes y de dotarlos de un carácter o proyecto educativo propio, que se
halla recogida y amparada en el Capítulo III del Título I. Incluye, asimismo, la capacidad de
los padres de poder elegir para sus hijos centros docentes distintos de los creados por los
poderes públicos, así como la formación religiosa y moral que esté de acuerdo con sus
convicciones, tal como se recoge en el artículo 4.º Pero la libertad de enseñanza se extiende

-2-

también a los propios profesores, cuya libertad de cátedra está amparada por la Constitución
por cuanto constituye principio básico de toda sociedad democrática en el campo de la
educación. Y abarca muy fundamentalmente, a los propios alumnos, respecto de los cuales la
protección de la libertad de conciencia constituye un principio irrenunciable que no puede
supeditarse a ningún otro.

Tras la definición de los grandes fines de la actividad educativa y de los derechos y
libertades de todos y cada uno de los integrantes de la comunidad escolar, la Ley clasifica los
centros docentes atendiendo conjuntamente a los criterios de titularidad jurídica y origen y
carácter de los recursos que aseguran su sostenimiento. Distingue así los centros privados que
funcionan en régimen de mercado, mediante precio, y los centros sostenidos con fondos
públicos, y dentro de éstos los privados concertados y los de titularidad pública.

A la red dual integrada por estos dos últimos tipos de centros encomienda la Ley la
provisión de la educación obligatoria en régimen de gratuidad. La regulación de ésta se
asienta en dos principios de importancia capital en el sistema educativo diseñado por la
Constitución, programación y participación, cuyo juego hace posible la cohonestación
equilibrada del derecho a la educación y de la libertad de enseñanza.

Al Estado y a las Comunidades Autónomas, por medio de la programación general de la
enseñanza, corresponde asegurar la cobertura de las necesidades educativas, proporcionando
una oferta adecuada de puestos escolares, dignificando una enseñanza pública
insuficientemente atendida durante muchos años y promoviendo la igualdad de
oportunidades. El mecanismo de la programación general de la enseñanza, que debe permitir
la racionalización del uso de los recursos públicos destinados a educación, se halla regulado
en el Título II.

Tal programación debe asegurar simultáneamente el derecho a la educación y la
posibilidad de escoger centro docente dentro de la oferta de puestos escolares gratuitos, pues
tal libertad no existe verdaderamente si no está asegurado aquel derecho para todos.

El Título III se ocupa de los órganos de gobierno de los centros públicos, y el Título IV
hace lo propio con los concertados. La estructura y el funcionamiento de unos y otros se
inspiran, en coherencia con lo prescrito por el artículo 27.7 de la Constitución en una
concepción participativa de la actividad escolar. En uno y otro caso, y con las peculiaridades
que su distinta naturaleza demandan, la participación de la comunidad escolar se vehicula a
través del Consejo Escolar del centro. Además de constituir medio para el control y gestión de
fondos públicos, la participación es mecanismo idóneo para atender adecuadamente los
derechos y libertades de los padres, los profesores y, en definitiva, los alumnos, respetando
siempre los derechos del titular. La participación amplía, además, la libertad de enseñanza, al
prolongar el acto de elegir centro en el proceso activo de dar vida a un auténtico proyecto
educativo y asegurar su permanencia. Finalmente, la opción por la participación contenida en
la Constitución es una opción por un sistema educativo moderno, en el que una comunidad
escolar activa y responsable es coprotagonista de su propia acción educativa.

El Título IV regula, asimismo, el régimen de conciertos a través del cual se materializa el
sostenimiento público de los centros privados concertados que, junto con los públicos,

-3-

contribuyen a hacer eficaz el derecho a la educación gratuita, y, de acuerdo con el artículo
27.9 de la Constitución, establece los requisitos que deben reunir tales centros.

Sobre la base de la regulación conjunta de los derechos y libertades que en materia
educativa contiene la Constitución, los postulados de programación de la enseñanza y
participación son principios correlativos y cooperantes de ayuda a los centros docentes que se
contempla en el artículo 27.9, pues contribuyen a satisfacer las exigencias que del texto
constitucional se derivan para el gasto público: Por un lado, que por su distribución sea
equitativa y que se oriente a financiar la gratuidad -y a ello se dirige la programación-; por
otro, optimizar el rendimiento educativo del gasto y velar por la transparencia de la
Administración y calidad de la educación, lo que se asegura a través de la participación. En el
ámbito educativo, ese control social y esa exigencia de transparencia han sido encomendados,
más directamente que a los poderes públicos, a padres, profesores y alumnos, lo que
constituye una preferencia por la intervención social frente a la intervención estatal.

En suma, la Ley Orgánica reguladora del Derecho a la Educación, se orienta a la
modernización y racionalización de los tramos básicos del sistema educativo español, de
acuerdo con lo establecido en el mandato constitucional en todos sus extremos. Es por ello,
una ley de programación de la enseñanza, orientada a la racionalización de la oferta de
puestos escolares gratuitos, que a la vez que busca la asignación racional de los recursos
públicos permite la cohonestación de libertad e igualdad. Es también una ley que desarrolla el
principio de participación establecido en el artículo 27.7, como salvaguarda de las libertades
individuales y de los derechos del titular y de la comunidad escolar. Es, además, una ley de
regulación de los centros escolares y de sostenimiento de los concertados. Es por fin, una
norma de convivencia basada en los principios de libertad, tolerancia y pluralismo, y que se
ofrece como fiel prolongación de la letra y el espíritu del acuerdo alcanzado en la redacción
de la Constitución para el ámbito de la educación.

TÍTULO PRELIMINAR

Artículo 1.

1. Todos los españoles tienen derecho a una educación básica que les permita el
desarrollo de su propia personalidad y la realización de una actividad útil a la sociedad. Esta
educación será obligatoria y gratuita en el nivel de educación general básica y, en su caso, en
la formación profesional de primer grado, así como en los demás niveles que la ley establezca.

2. Todos, asimismo, tienen derecho a acceder a niveles superiores de educación, en
función de sus aptitudes y vocación, sin que en ningún caso el ejercicio de este derecho esté
sujeto a discriminaciones debidas a la capacidad económica, nivel social o lugar de residencia
del alumno.

3. Los extranjeros residentes en España tendrán también derecho a recibir la educación a
que se refieren los apartados uno y dos de este artículo.

-4-

Artículo 2.

La actividad educativa, orientada por los principios y declaraciones de la Constitución,
tendrá, en los centros docentes a que se refiere la presente Ley, los siguientes fines:

a) El pleno desarrollo de la personalidad del alumno.

b) La formación en el respeto de los derechos y libertades fundamentales, de la
igualdad entre hombres y mujeres y en el ejercicio de la tolerancia y de la libertad
dentro de los principios democráticos de convivencia.1

c) La adquisición de hábitos intelectuales y técnicas de trabajo, así como de
conocimientos científicos, técnicos, humanísticos, históricos y estéticos.

d) La capacitación para el ejercicio de actividades profesionales.

e) La formación en el respeto de la pluralidad lingüística y cultural de España.

f) La preparación para participar activamente en la vida social y cultural.

g) La formación para la paz, la cooperación y la solidaridad entre los pueblos y para
la prevención de conflictos y para la resolución pacífica de los mismos y no violencia en
todos los ámbitos de la vida personal, familiar y social.2

Artículo 3.

Los profesores, en el marco de la Constitución, tienen garantizada la libertad de cátedra.
Su ejercicio se orientará a la realización de los fines educativos, de conformidad con los
principios establecidos en esta Ley.

Artículo 4.

1. Los padres o tutores, en relación con la educación de sus hijos o pupilos, tienen los
siguientes derechos:

a) A que reciban una educación, con la máxima garantía de calidad, conforme con
los fines establecidos en la Constitución, en el correspondiente Estatuto de Autonomía y
en las leyes educativas.

b) A escoger centro docente tanto público como distinto de los creados por los
poderes públicos.

c) A que reciban la formación religiosa y moral que esté de acuerdo con sus propias
convicciones.

1
Redactado según la disposición adicional tercera, apartado 1, de la Ley Orgánica 1/2004, de 28 de diciembre (BOE del 29).
2

-5-

d) A estar informados sobre el progreso del aprendizaje e integración socio-
educativa de sus hijos.

e) A participar en el proceso de enseñanza y aprendizaje de sus hijos.

f) A participar en la organización, funcionamiento, gobierno y evaluación del centro
educativo, en los términos establecidos en las leyes.

g) A ser oídos en aquellas decisiones que afecten a la orientación académica y
profesional de sus hijos.

2. Asimismo, como primeros responsables de la educación de sus hijos o pupilos, les
corresponde:

a) Adoptar las medidas necesarias, o solicitar la ayuda correspondiente en caso de
dificultad, para que sus hijos o pupilos cursen las enseñanzas obligatorias y asistan
regularmente a clase.

b) Proporcionar, en la medida de sus disponibilidades, los recursos y las condiciones
necesarias para el progreso escolar.

c) Estimularles para que lleven a cabo las actividades de estudio que se les
encomienden.

d) Participar de manera activa en las actividades que se establezcan en virtud de los
compromisos educativos que los centros establezcan con las familias, para mejorar el
rendimiento de sus hijos.

e) Conocer, participar y apoyar la evolución de su proceso educativo, en
colaboración con los profesores y los centros.

f) Respetar y hacer respetar las normas establecidas por el centro, la autoridad y las
indicaciones u orientaciones educativas del profesorado.

g) Fomentar el respeto por todos los componentes de la comunidad educativa.3

Artículo 5.

1. Los padres de alumnos tienen garantizada la libertad de asociación en el ámbito
educativo.

2. Las asociaciones de padres de alumnos asumirán, entre otras, las siguientes finalidades:

a) Asistir a los padres o tutores en todo aquello que concierne a la educación de sus hijos
o pupilos.

b) Colaborar en las actividades educativas de los centros.
3
Artículo 4 redactado según la disposición final primera, apartado 1, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del 4).

-6-

c) Promover la participación de los padres de los alumnos en la gestión del centro.

3. En cada centro docente podrán existir asociaciones de padres de alumnos integradas
por los padres o tutores de los mismos.

4. Las asociaciones de padres de alumnos podrán utilizar los locales de los centros
docentes para la realización de las actividades que les son propias, a cuyo efecto, los
directores de los centros facilitarán la integración de dichas actividades en la vida escolar,
teniendo en cuenta el normal desarrollo de la misma.

5. Las Administraciones educativas favorecerán el ejercicio del derecho de
asociación de los padres, así como la formación de federaciones y confederaciones.4

6. Reglamentariamente se establecerán, de acuerdo con la Ley, las características
específicas de las asociaciones de padres de alumnos.

Artículo 6.

1. Todos los alumnos tienen los mismos derechos y deberes, sin más distinciones que
las derivadas de su edad y del nivel que estén cursando.

2. Todos los alumnos tienen el derecho y el deber de conocer la Constitución
Española y el respectivo Estatuto de Autonomía, con el fin de formarse en los valores y
principios reconocidos en ellos.

3. Se reconocen a los alumnos los siguientes derechos básicos:

a) A recibir una formación integral que contribuya al pleno desarrollo de su
personalidad.

b) A que respeten su identidad, integridad y dignidad personales.

c) A que su dedicación, esfuerzo y rendimiento sean valorados y reconocidos con
objetividad.

d) A recibir orientación educativa y profesional.

e) A que se respete su libertad de conciencia, sus convicciones religiosas y sus
convicciones morales, de acuerdo con la Constitución.

f) A la protección contra toda agresión física o moral.

g) A participar en el funcionamiento y en la vida del centro, de conformidad con lo
dispuesto en las normas vigentes.

h) A recibir las ayudas y los apoyos precisos para compensar las carencias y
desventajas de tipo personal, familiar, económico, social y cultural, especialmente en el
4
Redactado según la disposición final primera, apartado 2, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del 4).

-7-

caso de presentar necesidades educativas especiales, que impidan o dificulten el acceso y
la permanencia en el sistema educativo.

i) A la protección social, en el ámbito educativo, en los caso de infortunio familiar o
accidente.

4. Son deberes básicos de los alumnos:

a) Estudiar y esforzarse para conseguir el máximo desarrollo según sus capacidades.

b) Participar en las actividades formativas y, especialmente, en las escolares y
complementarias.

c) Seguir las directrices del profesorado.

d) Asistir a clase con puntualidad.

e) Participar y colaborar en la mejora de la convivencia escolar y en la consecución
de un adecuado clima de estudio en el centro, respetando el derecho de sus compañeros
a la educación y la autoridad y orientaciones del profesorado.

f) Respetar la libertad de conciencia, las convicciones religiosas y morales, y la
dignidad, integridad e intimidad de todos los miembros de la comunidad educativa.

g) Respetar las normas de organización, convivencia y disciplina del centro
educativo, y

h) Conservar y hacer un buen uso de las instalaciones del centro y materiales
didácticos.5

Artículo 7.

1. Los alumnos podrán asociarse, en función de su edad, creando organizaciones de
acuerdo con la Ley y con las normas que, en su caso, reglamentariamente se establezcan.

2. Las asociaciones de alumnos asumirán, entre otras, las siguientes finalidades:

a) Expresar la opinión de los alumnos en todo aquello que afecte a su situación en los
centros.

b) Colaborar en la labor educativa de los centros y en las actividades complementarias y
extraescolares de los mismos.

c) Promover la participación de los alumnos en los órganos colegiados del centro.

d) Realizar actividades culturales, deportivas y de fomento de la acción cooperativa y de
trabajo en equipo.
5
Artículo 6 redactado según la disposición final primera, apartado 3, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del 4).

-8-

e)6

3. Las Administraciones educativas favorecerán el ejercicio del derecho de
asociación de los alumnos, así como la formación de federaciones y confederaciones.7

Artículo 8.

Se garantiza en los centros docentes el derecho de reunión de los profesores, personal de
administración y de servicios, padres de alumnos y alumnos, cuyo ejercicio se facilitará de
acuerdo con la legislación vigente y teniendo en cuenta el normal desarrollo de las actividades
docentes.

A fin de estimular el ejercicio efectivo de la participación de los alumnos en los
centros educativos y facilitar su derecho de reunión, los centros educativos establecerán,
al elaborar sus normas de organización y funcionamiento, las condiciones en las que sus
alumnos pueden ejercer este derecho. En los términos que establezcan las
Administraciones educativas, las decisiones colectivas que adopten los alumnos, a partir
del tercer curso de la educación secundaria obligatoria, con respecto a la asistencia a
clase no tendrán la consideración de faltas de conducta ni serán objeto de sanción,
cuando éstas hayan sido resultado del ejercicio del derecho de reunión y sean
comunicadas previamente a la dirección del centro.8

TÍTULO PRIMERO
De los centros docentes

CAPÍTULO I
Disposiciones generales

Artículo 9.9

Artículo 10.10

Artículo 11.11

Artículo 12.

1. Los centros docentes españoles en el extranjero tendrán una estructura y un régimen
singularizados a fin de acomodarlos a las exigencias del medio y a lo que, en su caso,
dispongan los convenios internacionales.

6
Derogado por la disposición derogatoria única, apartado 3, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23 de diciembre (BOE del 24).
7
Añadido según la disposición final primera, apartado 4, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del 4).
8
9
10
11

-9-

2. Sin perjuicio de lo establecido en los convenios internacionales o, en su defecto, del
principio de reciprocidad, los centros extranjeros en España se ajustarán a lo que el Gobierno
determine reglamentariamente.

Artículo 13.

Todos los centros docentes tendrán una denominación específica y se inscribirán en un
registro público dependiente de la Administración educativa competente, que deberá dar
traslado de los asientos registrales al Ministerio de Educación y Ciencia, en el plazo máximo
de un mes. No podrán emplearse por parte de los centros identificaciones diferentes a las que
figuren en la correspondiente inscripción registral.

Artículo 14.

1. Todos los centros docentes deberán reunir unos requisitos mínimos para impartir las
enseñanzas con garantía de calidad. El Gobierno establecerá reglamentariamente dichos
requisitos mínimos.

2. Los requisitos mínimos se referirán a titulación académica del profesorado, relación
numérica alumno-profesor, instalaciones docentes y deportivas y número de puestos
escolares.

Artículo 15.

En la medida en que no constituya discriminación para ningún miembro de la comunidad
educativa, y dentro de los límites fijados por las leyes, los centros tendrán autonomía para
establecer materias optativas, adaptar los programas a las características del medio en que
estén insertos, adoptar métodos de enseñanza y organizar actividades culturales escolares y
extraescolares.

CAPÍTULO II
De los centros públicos

Artículo 16.12

Artículo 17.

La creación y supresión de centro públicos se efectuará por el Gobierno o por el Consejo
de Gobierno de la Comunidad Autónoma correspondiente, en el ámbito de sus respectivas
competencias.

Artículo 18.

1. Todos los centros públicos desarrollarán sus actividades con sujeción a los principios
constitucionales, garantía de neutralidad ideológica y respeto de las opciones religiosas y
morales a que hace referencia el artículo 27.3 de la Constitución.

12

-10-

2. La Administración educativa competente y, en todo caso, los órganos de gobierno del
centro docente velarán por la efectiva realización de los fines de la actividad educativa, la
mejora de la calidad de la enseñanza y el cumplimiento de lo dispuesto en el apartado anterior
de este artículo.

Artículo 19.

En concordancia con los fines establecidos en la presente ley, el principio de
participación de los miembros de la comunidad escolar inspirará las actividades educativas y
la organización y funcionamiento de los centros públicos. La intervención de los profesores,
de los padres y, en su caso, de los alumnos en el control y gestión de los centros públicos se
ajustará a lo dispuesto en el Título tercero de esta ley.

Artículo 20.13

CAPÍTULO III
De los centros privados

Artículo 21.

1. Toda persona física o jurídica de carácter privado y de nacionalidad española tiene
libertad para la creación y dirección de centros docentes privados, dentro del respeto a la
Constitución y lo establecido en la presente Ley.

2. No podrán ser titulares de centros privados:

a) Las personas que presten servicios en la Administración educativa estatal, autonómica
o local.

b) Quienes tengan antecedentes penales por delitos dolosos.

c) Las personas físicas o jurídicas expresamente privadas del ejercicio de este derecho por
sentencia judicial firme.

d) Las personas jurídicas en las que las personas incluidas en los apartados anteriores
desempeñen cargos rectores o sean titulares del 20 por ciento o más del capital social.

Artículo 22.14

Artículo 23.

La apertura y funcionamiento de los centros docentes privados que impartan
enseñanzas, tanto de régimen general como de régimen especial, se someterán al
principio de autorización administrativa. La autorización se concederá siempre que
reúnan los requisitos mínimos que se establezcan de acuerdo con lo dispuesto en el

13
14

-11-

artículo 14 de esta ley. Estos centros gozarán de plenas facultades académicas. La
autorización se revocará cuando los centros dejen de reunir estos requisitos.15

Artículo 24.

1. Los centros privados que impartan enseñanzas que no conduzcan a la obtención
de un título con validez académica quedarán sometidos a las normas de derecho común.
Estos centros no podrán utilizar ninguna de las denominaciones establecidas para los
centros docentes, ni cualesquiera otras que pudieran inducir a error o confusión con
aquéllas.

2. Por razones de protección a la infancia, los centros privados que acogen de modo
regular niños de edades correspondientes a la educación infantil quedarán sometidos al
principio de autorización administrativa a que se refiere el artículo 23.16

Artículo 25.

Dentro de las disposiciones de la presente Ley y normas que la desarrollan, los
centros privados no concertados gozarán de autonomía para establecer su régimen
interno, seleccionar su profesorado de acuerdo con la titulación exigida por la legislación
vigente, elaborar el proyecto educativo, organizar la jornada en función de las
necesidades sociales y educativas de sus alumnos, ampliar el horario lectivo de áreas o
materias, determinar el procedimiento de admisión de alumnos, establecer las normas
de convivencia y definir su régimen económico.17

Artículo 26.

1. Los centros privados no concertados podrán establecer en sus respectivos reglamentos
de régimen interior órganos a través de los cuales se canalice la participación de la comunidad
educativa.

2. La participación de los profesores, padres y, en su caso, alumnos en los centros
concertados se regirá por lo dispuesto en el Título cuarto de la presente ley.

TÍTULO SEGUNDO
De la participación en la programación general de la enseñanza

Artículo 27.

1. Los Poderes públicos garantizarán el ejercicio efectivo del derecho a la educación
mediante una programación general de la enseñanza, con la participación efectiva de todos los
sectores afectados, que atienda adecuadamente las necesidades educativas y la creación de
centros docentes.
15
Artículo 23 redactado según la disposición adicional sexta, de la Ley Orgánica 1/1990, de 3 de octubre (BOE del 4).
16
Artículo 24 redactado según la disposición adicional sexta, de la Ley Orgánica 1/1990, de 3 de octubre (BOE del 4).
17
Artículo 25 redactado según la disposición final primera, apartado 6, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del
4).

-12-

2. A tales efectos, el Estado y las Comunidades Autónomas definirán las necesidades
prioritarias en materia educativa, fijarán los objetivos de actuación del período que se
considere y determinarán los recursos necesarios, de acuerdo con la planificación económica
general del Estado.

3. La programación general de la enseñanza que corresponda a las Comunidades
Autónomas en su ámbito territorial comprenderá en todo caso una programación específica de
los puestos escolares en la que se determinarán las comarcas, municipios y zonas donde
dichos puestos hayan de crearse.

La programación específica de puestos escolares de nueva creación en los niveles
gratuitos deberá tener en cuenta, en todo caso, la oferta existente de centros públicos y
concertados.18

Artículo 28.

A los fines previstos en el artículo anterior, y con carácter previo a la deliberación del
Consejo Escolar del Estado, se reunirá la Conferencia de Consejeros titulares de educación de
los Consejos de Gobierno de las Comunidades Autónomas y el Ministro de Educación y
Ciencia, convocada y presidida por éste. Asimismo, la Conferencia se reunirá cuantas veces
sea preciso para asegurar la coordinación de la política educativa y el intercambio de
información.

Artículo 29.

Los sectores interesados en la educación participarán en la programación general de la
enseñanza a través de los órganos colegiados que se regulan en los artículos siguientes.

Artículo 30.

El Consejo Escolar del estado es el órgano de ámbito nacional para la participación de los
sectores afectados en la programación general de la enseñanza y de asesoramiento respecto de
los proyectos de ley o reglamentos que hayan de ser propuestos o dictados por el Gobierno.

Artículo 31.

1. En el Consejo Escolar del Estado, cuyo Presidente será nombrado por Real Decreto, a
propuesta del Ministro de Educación y Ciencia de entre personas de reconocido prestigio en el
ámbito educativo, estarán representados:

a) Los profesores, cuya designación se efectuará por sus centrales y asociaciones
sindicales más representativas, de modo que sea proporcional su participación, así como la de
los diferentes niveles educativos y las de los sectores público y privado de la enseñanza.

b) Los padres de los alumnos, cuya designación se efectuará por las confederaciones de
asociaciones de padres de alumnos más representativas.

18
Redactado según la disposición final primera, apartado 1, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23 de diciembre (BOE del 24).

-13-

c) Los alumnos, cuya designación se realizará por las confederaciones de asociaciones de
alumnos más representativas.

d) El personal de administración y de servicios de los centros docentes, cuya designación
se efectuará por sus centrales y asociaciones sindicales de mayor representatividad.

e) Los titulares de los centros privados, cuya designación se producirá a través de
las organizaciones de titulares y empresariales de la enseñanza más representativas.19

f) Las centrales sindicales y organizaciones patronales de mayor representatividad en los
ámbitos laboral y empresarial.

g) La Administración educativa del Estado, cuyos representantes serán designados por el
Ministro de Educación y Ciencia.

h) Las Universidades, cuya participación se formalizará a través del órgano superior de
representación de las mismas.

i) Las Entidades locales a través de la asociación de ámbito estatal con mayor
implantación.

j) Las personalidades de reconocido prestigio en el campo de la educación, de la
renovación pedagógica y de las instituciones y organizaciones confesionales y laicas de
mayor tradición y dedicación a la enseñanza, designadas por el Ministro de Educación y
Ciencia.20

k) Las organizaciones de mujeres con implantación en todo el territorio del Estado.

l) El Instituto de la Mujer.

m) Personalidades de reconocido prestigio en la lucha para la erradicación de la
violencia de género.21

n) Los Consejos Escolares de ámbito autonómico.22

2. El Gobierno, a propuesta del Ministerio de Educación y Ciencia, aprobará las normas
que determinen la representación numérica de los miembros del Consejo Escolar del Estado,
así como su organización y funcionamiento. La representación de los miembros de la
comunidad educativa a que se refieren los apartados a), b), c) y d) de este artículo no podrá
ser en ningún caso inferior a un tercio del total de los componentes de este Consejo.

19
Redactado según la disposición final primera, apartado 2, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23 de diciembre (BOE del 24).
20
Artículo 31, apartados i) y j), redactados según el artículo 1, de la Ley Orgánica 10/1999, de 21 de abril (BOE del 22).
21
Artículo 31, apartados k), l) y m), añadidos según la disposición adicional tercera, apartado 2, de la Ley Orgánica 1/2004,
de 28 de diciembre (BOE del 29).
22

-14-

Artículo 32.

1. El Consejo Escolar del Estado será consultado preceptivamente en las siguientes
cuestiones:

a) La programación general de la enseñanza.

b) Las normas básicas que haya de dictar el Estado para el desarrollo del artículo 27 de la
Constitución Española o para la ordenación del sistema educativo.

c) Los proyectos de reglamento que hayan de ser aprobados por el Gobierno en desarrollo
de la legislación básica de la enseñanza.

d) La regulación de las condiciones para la obtención, expedición y homologación de los
títulos académicos y su aplicación en casos dudosos o conflictivos.

e) Las disposiciones que se refieran al desarrollo de la igualdad de derechos y
oportunidades y al fomento de la igualdad real y efectiva entre hombres y mujeres en la
enseñanza.23

f) La ordenación general del sistema educativo y la determinación de los niveles mínimos
de rendimiento y calidad.

g) La determinación de los requisitos mínimos que deben reunir los Centros docentes
para impartir las enseñanzas con garantía de calidad.

2. Asimismo, el Consejo Escolar del Estado informará sobre cualquiera otra cuestión que
el Ministerio de Educación y Ciencia decida someterle a consulta.

3. El Consejo Escolar del Estado, por propia iniciativa, podrá formular propuestas al
Ministerio de Educación y Ciencia sobre cuestiones relacionadas con los puntos enumerados
en los apartados anteriores y sobre cualquier otra concerniente a la calidad de la enseñanza.

Artículo 33.

1. El Consejo Escolar del Estado elaborará y hará público anualmente un informe
sobre el sistema educativo, donde deberán recogerse y valorarse los diversos aspectos del
mismo, incluyendo la posible situación de violencia ejercida en la comunidad educativa.
Asimismo se informará de las medidas que en relación con la prevención de violencia y
fomento de la igualdad entre hombres y mujeres establezcan las Administraciones
educativas.24

2. El Consejo Escolar del Estado se reunirá al menos una vez al año con carácter
preceptivo.

23
24

-15-

Artículo 34.

En cada Comunidad Autónoma existirá un Consejo Escolar para su ámbito territorial,
cuya composición y funciones serán reguladas por una Ley de la Asamblea de la Comunidad
Autónoma correspondiente que, a efectos de la programación de la enseñanza, garantizará en
todo caso la adecuada participación de los sectores afectados.

Artículo 35.

Los poderes públicos, en el ejercicio de sus respectivas competencias, podrán establecer
Consejos Escolares de ámbitos territoriales distintos al que se refiere el artículo anterior, así
como dictar las disposiciones necesarias para la organización y funcionamiento de los
mismos. En todo caso, deberá garantizarse la adecuada participación de los sectores afectados
en los respectivos Consejos.

TÍTULO TERCERO25
De los órganos de Gobierno de los Centros públicos

TÍTULO CUARTO
De los Centros concertados

Artículo 47.26

Artículo 48.27

Artículo 49.28

Artículo 50.

Los centros concertados se considerarán asimilados a las fundaciones benéfico-docentes a
efectos de la aplicación a los mismos de los beneficios, fiscales y no fiscales, que estén
reconocidos a las citadas entidades, con independencia de cuantos otros pudieran
corresponderles en consideración a la actividad educativa que desarrollan.

Artículo 51.

1. El régimen de conciertos que se establece en el presente Título implica, por parte de
los titulares de los centros, la obligación de impartir gratuitamente las enseñanzas objeto de
los mismos.

25
Derogado por la disposición derogatoria única, apartado 1, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20 de noviembre (BOE del 21).
26
27
28

-16-

2. En los centros concertados, las actividades escolares complementarias y las
extraescolares y los servicios escolares no podrán tener carácter lucrativo. El cobro de
cualquier cantidad a los alumnos en concepto de actividades escolares complementarias
deberá ser autorizado por la Administración educativa correspondiente.

3. En los centros concertados, las actividades extraescolares, así como las
correspondientes cuotas que deban aportar los usuarios, deberán ser aprobadas por el
Consejo Escolar del centro y comunicadas a la Administración educativa
correspondiente. Estas actividades no podrán formar parte del horario escolar del
centro. Las Administraciones educativas establecerán el procedimiento de aprobación
de los servicios escolares que presten los centros y de sus correspondientes cuotas. El
cobro de ambos tipos de actividades podrá contribuir al mantenimiento y mejora de las
instalaciones.

4. Las Administraciones educativas regularán las actividades escolares
complementarias extraescolares y los servicios escolares de los centros concertados, que
en todo caso tendrán carácter voluntario.29

Artículo 52.

1. 30

2. En todo caso, la enseñanza deberá ser impartida con pleno respeto a la libertad de
conciencia.

3. Toda práctica confesional tendrá carácter voluntario.

Artículo 53.31

Artículo 54.

1. Los centros concertados tendrán, al menos, los siguientes órganos:

a) Director.

b) Consejo Escolar.

c) Claustro de Profesores.

2. Las facultades del director serán:

a) Dirigir y coordinar todas las actividades educativas del centro, de acuerdo con las
disposiciones vigentes, sin perjuicio de las funciones del Consejo Escolar del centro.

29
Artículo 51, apartados 2, 3 y 4, redactados según la disposición final primera, apartado 2, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20
de noviembre (BOE del 21).
30
31

-17-

b) Ejercer la jefatura del personal docente.

c) Convocar y presidir los actos académicos y las reuniones de todos los órganos
colegiados del centro.

d) Visar las certificaciones y documentos académicos del centro.

e) Ejecutar los acuerdos de los órganos colegiados en el ámbito de sus facultades.

f) Resolver los asuntos de carácter grave planteados en el centro en materia de
disciplina de alumnos.

g) Cuantas otras facultades le atribuya el Reglamento de régimen interior en el
ámbito académico.32

3. Los demás órganos de gobierno, tanto unipersonales como colegiados, se
determinarán, en su caso, en el citado Reglamento de régimen interior.

4. Las Administraciones educativas podrán disponer que los centros concertados
con más de un nivel o etapa financiado con fondos públicos tengan un único Director,
Consejo Escolar y Claustro de Profesores para todo el centro.33

Artículo 55.

Los profesores, los padres de los alumnos y, en su caso, los alumnos, intervendrán en el
control y gestión de los centros concertados a través del Consejo Escolar del centro, sin
perjuicio de que en sus respectivos reglamentos de régimen interior se prevean otros órganos
para la participación de la comunidad escolar.

Artículo 56.

1. El Consejo Escolar de los centros privados concertados estará constituido por:

El director.

Tres representantes del titular del centro.

Un concejal o representante del Ayuntamiento en cuyo término municipal se halle
radicado el centro.

Cuatro representantes de los profesores.

Cuatro representantes de los padres o tutores de los alumnos, elegidos por y entre
ellos.

32
Artículo 54, apartados 1 y 2, redactados según la disposición final primera, apartado 3, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23
de diciembre (BOE del 24).
33
Añadido por la disposición final primera, apartado 3, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20 de noviembre (BOE del 21).

-18-

Dos representantes de los alumnos elegidos por y entre ellos, a partir del primer
curso de educación secundaria obligatoria.

Un representante del personal de administración y servicios.

Una vez constituido el Consejo Escolar del centro, éste designará una persona que
impulse medidas educativas que fomenten la igualdad real y efectiva entre hombres y
mujeres.

Además, en los centros específicos de educación especial y en aquellos que tengan
aulas especializadas, formará parte también del Consejo Escolar un representante del
personal de atención educativa complementaria.

Uno de los representantes de los padres en el Consejo Escolar sea designado por la
asociación de padres más representativa en el centro.

Asimismo, los centros concertados que impartan formación profesional podrán
incorporar a su Consejo Escolar un representante del mundo de la empresa, designado
por las organizaciones empresariales, de acuerdo con el procedimiento que las
Administraciones educativas establezcan.34

2. A las deliberaciones del Consejo Escolar del centro podrán asistir, con voz pero sin
voto, siempre que sean convocados para informar sobre cuestiones de su competencia, los
demás órganos unipersonales de acuerdo con lo que establezca el reglamento de régimen
interior.

3. El Consejo Escolar del centro se renovará por mitades cada dos años, sin
perjuicio de que se cubran hasta dicho término las vacantes que se produzcan. Las
Administraciones educativas regularán el procedimiento de renovación parcial, que se
realizará de modo equilibrado entre los distintos sectores de la comunidad educativa que
lo integran. Asimismo, regularán el procedimiento transitorio para la primera
renovación parcial, una vez constituido el Consejo Escolar de acuerdo con lo dispuesto
en la presente Ley.35

Artículo 57.

Corresponde al Consejo Escolar del centro, en el marco de los principios establecidos en
esta ley:

a) Intervenir en la designación y cese del director del centro, de acuerdo con lo dispuesto
en el artículo 59.

b) Intervenir en la selección y despido del profesorado del centro, conforme con el
artículo 60.

34
Artículo 56.1 redactado según la disposición final primera, apartado 8, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del
4).
35
Artículo 56.3 redactado según la disposición final primera, apartado 4, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20 de noviembre
(BOE del 21).

-19-

c) Participar en el proceso de admisión de alumnos, garantizando la sujeción a las
normas sobre el mismo.

d) Conocer la resolución de conflictos disciplinarios y velar porque se atengan a la
normativa vigente. Cuando las medidas disciplinarias adoptadas por el director
correspondan a conductas del alumnado que perjudiquen gravemente la convivencia del
centro, el Consejo Escolar, a instancia de padres o tutores, podrá revisar la decisión
adoptada y proponer, en su caso, las medidas oportunas.36

e) Aprobar, a propuesta del titular, el presupuesto del centro en lo que se refiere tanto a
los fondos provenientes de la Administración como a las cantidades autorizadas, así como la
rendición anual de cuentas.

f) Aprobar y evaluar la programación general del centro que con carácter anual
elaborará el equipo directivo.37

g) Proponer, en su caso, a la Administración la autorización para establecer
percepciones a los padres de los alumnos por la realización de actividades escolares
complementarias.

h) Participar en la aplicación de la línea pedagógica global del centro y elaborar las
directrices para la programación y desarrollo de las actividades escolares
complementarias, actividades extraescolares y servicios escolares, así como intervenir,
en su caso, en relación con los servicios escolares, de acuerdo con lo establecido por las
Administraciones educativas.

i) Aprobar, en su caso, a propuesta del titular, las aportaciones de los padres de los
alumnos para la realización de actividades extraescolares y los servicios escolares
cuando así lo hayan determinado las Administraciones educativas.38

j) Establecer los criterios sobre la participación del centro en actividades culturales,
deportivas y recreativas, así como en aquellas acciones asistenciales a las que el centro
pudiera prestar su colaboración.

k) Establecer relaciones de colaboración con otros centros, con fines culturales y
educativos.

l) Aprobar, a propuesta del titular, el reglamento de régimen interior del centro.

ll) Supervisar la marcha general del centro en los aspectos administrativos y docentes.

36
Artículo 57, apartados c) y d), redactados según la disposición final primera, apartado 9, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3
de mayo (BOE del 4).
37
Redactado según la disposición final primera, apartado 9, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del 4).
38
Artículo 57, apartados g), h) e i), redactados según la disposición final primera, apartado 5, de la Ley Orgánica 9/1995, de
20 de noviembre (BOE del 21).

-20-

m) Proponer medidas e iniciativas que favorezcan la convivencia en el centro, la
igualdad entre hombres y mujeres y la resolución pacífica de conflictos en todos los
ámbitos de la vida personal, familiar y social.39

Artículo 58.

Los alumnos participarán en las deliberaciones y decisiones del Consejo Escolar del
centro.40

Artículo 59.

1. El director de los centros concertados será designado, previo acuerdo entre el
titular y el Consejo Escolar. El acuerdo del Consejo Escolar del centro será adoptado
por mayoría absoluta de sus miembros.

2. En caso de desacuerdo, el director será designado por el Consejo Escolar del
centro de entre una terna de profesores propuesta por el titular. El acuerdo del Consejo
Escolar del centro será adoptado por mayoría absoluta de sus miembros.

3. El mandato del director tendrá una duración de tres años.

4. El cese del director requerirá el acuerdo entre la titularidad y el Consejo Escolar
del centro.41

Artículo 60.

1. Las vacantes del personal docente que se produzcan en los centros concertados se
anunciarán públicamente.

2. A efectos de su provisión, el Consejo Escolar del centro, de acuerdo con el titular,
establecerá los criterios de selección, que atenderán básicamente a los principios de
mérito y capacidad.

3. El titular del centro junto con el director procederá a la selección del personal, de
acuerdo con los criterios de selección que tenga establecidos el Consejo Escolar del
centro.

4. El titular del centro dará cuenta al Consejo Escolar del mismo de la provisión de
profesores que efectúe.

5. El despido de profesores de centros concertados requerirá que se pronuncie
previamente el Consejo Escolar del centro mediante acuerdo motivado adoptado por la
mayoría absoluta de sus miembros. En caso de que dicho acuerdo sea desfavorable, se

39
40
Artículo 58 redactado según la disposición final primera, apartado 6, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23 de diciembre
(BOE del 24).
41
Artículo 59 redactado según la disposición final primera, apartado 7, de la Ley Orgánica 10/2002, de 23 de diciembre
(BOE del 24).

-21-

reunirá inmediatamente la Comisión de Conciliación a que hacen referencia los
apartados 1 y 2 del artículo siguiente.

6. La Administración educativa competente verificará que los procedimientos de
selección y despido del profesorado se realicen de acuerdo con lo dispuesto en los
apartados anteriores y podrá desarrollar las condiciones de aplicación de estos
procedimientos.42

Artículo 61.

1. En caso de conflicto entre el titular y el Consejo Escolar del centro o
incumplimiento de las obligaciones derivadas del régimen de concierto, se constituirá
una Comisión de Conciliación que podrá acordar por unanimidad la adopción de las
medidas necesarias, dentro del marco legal, para solucionar el conflicto o corregir la
infracción cometida por el centro concertado.

2. La Comisión de Conciliación estará compuesta por un representante de la
Administración educativa competente, el titular del centro o persona en quien delegue y
un representante del Consejo Escolar elegido por mayoría absoluta de sus componentes
entre profesores o padres de alumnos que tengan la condición de miembros del mismo.

3. Las Administraciones educativas regularán el procedimiento al que deben
someterse las comisiones de conciliación.

4. El incumplimiento del acuerdo de la Comisión de Conciliación supondrá un
incumplimiento grave del concierto educativo.

5. En el supuesto que la Comisión no llegue al acuerdo citado, la Administración
educativa, vista el acta en que aquélla exponga las razones de su discrepancia, decidirá
la instrucción del oportuno expediente en orden a la determinación de las
responsabilidades en que hubieran podido incurrir las partes en litigio, adoptando, en su
caso, las medidas provisionales que aconseje el normal desarrollo de la vida del centro.

6. Con ocasión de solicitud de autorización de cese de actividades, las
Administraciones educativas correspondientes podrán imponer el cese progresivo de
actividades a los centros que estén concertados o que lo hubieran estado en los dos años
inmediatamente anteriores a la formulación de dicha solicitud, si se acreditan en el
expediente correspondiente necesidades de escolarización en la zona de influencia del
centro.

7. La Administración educativa no podrá adoptar en ningún caso medidas que
supongan su subrogación en las facultades respectivas del titular o del Consejo Escolar
del centro.43

42
Artículo 60 redactado según la disposición final primera, apartado 7, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20 de noviembre (BOE
del 21).
43
Artículo 61 redactado según la disposición final primera, apartado 8, de la Ley Orgánica 9/1995, de 20 de noviembre (BOE
del 21).

-22-

Artículo 62.

1. Son causa de incumplimiento leve del concierto por parte del titular del centro las
siguientes:

a) Percibir cantidades por actividades escolares complementarias o extraescolares o
por servicios escolares que no hayan sido autorizadas por la Administración educativa o
por el Consejo Escolar del centro, de acuerdo con lo que haya sido establecido en cada
caso.

b) Infringir las normas sobre participación previstas en el presente título.

c) Proceder a despidos del profesorado cuando aquellos hayan sido declarados
improcedentes por sentencia de la jurisdicción competente.

d) Infringir la obligación de facilitar a la Administración los datos necesarios para el
pago delegado de los salarios.

e) Infringir el principio de voluntariedad y no discriminación de las actividades
complementarias, extraescolares y servicios complementarios.

f) Cualesquiera otros que se deriven de la violación de las obligaciones establecidas
en el presente título, o en las normas reglamentarias a las que hace referencia los
apartados 3 y 4 del artículo 116 de la Ley Orgánica de Educación o de cualquier otro
pacto que figure en el documento de concierto que el centro haya suscrito.

2. Son causas de incumplimiento grave del concierto por parte del titular del centro
las siguientes:

a) Las causas enumeradas en el apartado anterior cuando del expediente
administrativo instruido al efecto y, en su caso, de sentencia de la jurisdicción
competente, resulte que el incumplimiento se produjo por ánimo de lucro, con
intencionalidad evidente, con perturbación manifiesta en la prestación del servicio de la
enseñanza o de forma reiterada o reincidente.

b) Impartir las enseñanzas objeto del concierto contraviniendo el principio de
gratuidad.

c) Infringir las normas sobre admisión de alumnos.

d) Separarse del procedimiento de selección y despido del profesorado establecido
en los artículos precedentes.

e) Lesionar los derechos reconocidos en los artículos 16 y 20 de la Constitución,
cuando así se determine por sentencia de la jurisdicción competente.

f) Incumplir los acuerdos de la Comisión de Conciliación.

-23-

g) Cualesquiera otros definidos como incumplimientos graves en el presente título o
en las normas reglamentarias a que hacen referencia los apartados 3 y 4 del artículo 116
de la Ley Orgánica de Educación.

No obstante lo anterior, cuando del expediente administrativo instruido al efecto
resulte que el incumplimiento se produjo sin ánimo de lucro, sin intencionalidad
evidente y sin perturbación en la prestación de la enseñanza y que no existe reiteración
ni reincidencia en el incumplimiento, éste será calificado de leve.

3. La reiteración de incumplimientos a los que se refieren los apartados anteriores se
constatará por la Administración educativa competente con arreglo a los siguientes
criterios:

a) Cuando se trate de la reiteración de los incumplimientos cometidos con
anterioridad, bastará con que esta situación se ponga de manifiesto mediante informe de
la inspección educativa correspondiente.

b) Cuando se trate de un nuevo incumplimiento de tipificación distinta al cometido
con anterioridad, será necesaria la instrucción del correspondiente expediente
administrativo.

4. El incumplimiento leve del concierto dará lugar:

a) Apercibimiento por parte de la Administración educativa.

b) Si el titular no subsanase el incumplimiento leve, la administración impondrá una
multa de entre la mitad y el total del importe de la partida “otros gastos” del módulo
económico de concierto educativo vigente en el periodo en que se determine la
imposición de la multa. La Administración educativa sancionadora determinará el
importe de la multa, dentro de los límites establecidos y podrá proceder al cobro de la
misma por vía de compensación contra las cantidades que deba abonar al titular del
centro en aplicación del concierto educativo.

5. El incumplimiento grave del concierto educativo dará lugar a la imposición de
multa, que estará comprendida entre el total y el doble del importe de la partida “otros
gastos” del módulo económico de concierto educativo vigente en el periodo en el que se
determine la imposición de la multa. La Administración educativa sancionadora
determinará el importe de la multa, dentro de los límites establecidos y podrá proceder
al cobro de la misma por vía de compensación contra las cantidades que deba abonar al
titular del centro en aplicación del concierto educativo.

6. El incumplimiento muy grave del concierto dará lugar a la rescisión del concierto.
En este caso, con el fin de no perjudicar a los alumnos ya escolarizados en el centro, las
Administraciones educativas podrán imponer la rescisión progresiva del concierto.

7. El incumplimiento y la sanción muy grave prescribirán a los tres años, el grave a
los dos años y el leve al año. El plazo de prescripción se interrumpirá con la constitución

-24-

de la Comisión de Conciliación para la corrección del incumplimiento cometido por el
centro concertado.44

Artículo 63.

1. En los supuestos de rescisión del concierto, la Administración educativa competente
adoptará las medidas necesarias para escolarizar a aquellos alumnos que deseen continuar
bajo régimen de enseñanza gratuita, sin que sufran interrupción en sus estudios.

2. Si la obligación incumplida hubiera consistido en la percepción indebida de cantidades,
la rescisión del concierto supondrá para el titular la obligación de proceder a la devolución de
las mismas en la forma que en las normas generales se establezcan.

DISPOSICIONES ADICIONALES

Disposición adicional primera.

1. La presente ley podrá ser desarrollada por las Comunidades Autónomas que tengan
reconocida competencia para ello en sus respectivos Estatutos de Autonomía o, en su caso, en
las correspondientes Leyes Orgánicas de transferencia de competencias. Se exceptúan, no
obstante, aquellas materias cuya regulación encomienda esta ley al Gobierno.

2. En todo caso, y por su propia naturaleza, corresponde al Estado:

a) La ordenación general del sistema educativo.

b) La programación general de la enseñanza en los términos establecidos en el artículo 27
de la presente ley.

c) La fijación de las enseñanzas mínimas y la regulación de las demás condiciones para la
obtención, expedición y homologación de títulos académicos y profesionales, válidos en todo
el territorio español.

d) La alta inspección y demás facultades que, conforme al artículo 149.1.30 de la
Constitución, le corresponden para garantizar el cumplimiento de las obligaciones de los
Poderes públicos.

Disposición adicional segunda.

1. Las Corporaciones locales cooperarán con las Administraciones educativas
competentes, en el marco de lo establecido por la legislación vigente y, en su caso, en los
términos que se acuerden con ellas, en la creación, construcción y mantenimiento de los

44
Artículo 62 redactado según la disposición final primera, apartado 10, de la Ley Orgánica 2/2006, de 3 de mayo (BOE del
4).

-25-

centros públicos docentes, así como en la vigilancia del cumplimiento de la escolaridad
obligatoria.45

2. La creación de centros docentes públicos, cuyos titulares sean las Corporaciones
locales, se realizará por convenio entre éstas y la Administración educativa competente, al
objeto de su inclusión en la programación de la enseñanza a que se refiere el artículo 27.

Dichos centros se someterán, en todo caso, a lo establecido en el Título tercero de esta
ley. Las funciones que en el citado Título competen a la Administración educativa
correspondiente, en relación con el nombramiento y cese del director y del equipo directivo,
se entenderán referidas al titular público promotor.

Disposición adicional tercera.

Los centros privados de niveles no obligatorios que en la fecha de promulgación de esta
ley estén sostenidos total o parcialmente con fondos públicos se ajustarán a lo establecido en
la misma para los centros concertados. A tal efecto se establecerán los correspondientes
conciertos singulares.

Disposición adicional cuarta.

No será de aplicación lo previsto en el artículo 59 de la presente ley a los titulares de
centros actualmente autorizados, con menos de diez unidades, que, ostentando la doble
condición de figurar inscritos en el registro de centros como personas físicas y ser directores
de los mismos, se acojan al régimen de conciertos. En tal caso, el director ocupará una de las
plazas correspondientes a la representación del titular en la composición del Consejo Escolar
del centro.

Disposición adicional quinta.

1. Los centros privados que impartan la educación básica y que se creen a partir de la
entrada en vigor de la presente ley, podrán acogerse al régimen de conciertos si lo solicitan al
iniciarse el procedimiento de autorización administrativa y siempre que, de acuerdo con los
principios de esta ley, formalicen con la Administración un convenio en el que se
especifiquen las condiciones para la constitución del Consejo Escolar del centro, la
designación del director y la provisión del profesorado.

2. Los centros privados de nueva creación que, al iniciarse el procedimiento de
autorización administrativa no hicieren uso de lo establecido en el apartado anterior, no
podrán acogerse al régimen de conciertos hasta que hayan transcurrido cinco años desde la
fecha de su autorización.

45
Redactado según el artículo 2, de la Ley Orgánica 10/1999, de 21 de abril (BOE del 22).

-26-

DISPOSICIONES TRANSITORIAS

Disposición transitoria primera.

Hasta tanto no se constituya el Consejo Escolar del Estado creado por la presente ley,
continuará ejerciendo sus funciones el Consejo Nacional de Educación.

Disposición transitoria segunda.

Hasta tanto no se desarrolle reglamentariamente el régimen de conciertos, se mantendrán
las subvenciones a la enseñanza obligatoria.

Disposición transitoria tercera.

1. Los centros privados actualmente subvencionados, que al entrar en vigor el régimen
general de conciertos previstos en la presente ley, no puedan acogerse al mismo por
insuficiencia de las consignaciones presupuestarias correspondientes, se incorporarán a dicho
régimen en un plazo no superior a tres años.

2. Durante este período, el Gobierno establecerá para los citados centros un régimen
singular de conciertos en el que se fijarán las cantidades que puedan percibir de los alumnos
en concepto de financiación complementaria a la proveniente de fondos públicos, sin
perjuicio de su sujeción a lo preceptuado en el Título cuarto de esta Ley.

Disposición transitoria cuarta.

Los centros docentes actualmente en funcionamiento, cuyos titulares sean las
Corporaciones locales, se adaptarán a lo prevenido en la presente ley en el plazo de un año a
contar desde su publicación.

Disposición transitoria quinta.

En las materias cuya regulación remite la presente Ley ulteriores disposiciones
reglamentarias y en tanto éstas no sean dictadas serán de aplicación en cada caso las normas
de este rango hasta ahora vigentes.

DISPOSICIÓN DEROGATORIA

1. Queda derogada la Ley Orgánica 5/1980, de 19 de junio, por la que se regula el
Estatuto de Centros Escolares.

2. De la Ley 14/1970, de 4 de agosto, General de Educación y Financiamiento de la
Reforma Educativa, quedan derogados:

a) El Título preliminar, los capítulos primero y tercero del Título segundo, el Título
cuarto y el Capítulo primero del Título quinto.

-27-

b) Los artículos 60, 62, 89. 2, 3 y 4, 92, 135, 138, 139, 140, 141.2 y 145.

c) Los artículos 59, 61, 89.6, 101, 136.3 y 4 en cuanto se opongan a lo preceptuado en la
presente Ley.

DISPOSICIONES FINALES

Disposición final primera.

El Gobierno y las Comunidades Autónomas, en el ámbito de sus respectivas
competencias, podrán dictar cuantas disposiciones sean precisas para la aplicación de la
presente Ley.

Disposición final segunda.

Se autoriza al Gobierno para adaptar lo dispuesto en esta Ley a las peculiaridades de los
centros docentes de carácter singular que estén acogidos a convenios entre el Ministerio de
Educación y Ciencia y otros Ministerios, o cuyo carácter específico esté reconocido por
acuerdos internacionales de carácter bilateral.

Disposición final tercera.

La presente Ley entrará en vigor el mismo día de su publicación en el «Boletín Oficial
del Estado».

-28-

o
14.270 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 156 L Martes, 16 de agosto de 2005
N

I. DISPOSICIÓNS XERAIS a súa normativa para a adecuada execución das fun-
cións que lles outorga esta lei.
CONSELLERÍA DE FAMILIA,
XUVENTUDE, DEPORTE A consecución da salvagarda do interese superior
E VOLUNTARIADO do menor, trae consigo a necesidade de revisar e
perfilar as tipoloxías e os requisitos específicos e
Decreto 329/2005, do 28 de xullo, polo organizativos dos centros de menores establecidos
que se regulan os centros de menores e na antedita orde e que se atopan dentro da área
os centros de atención á infancia. competencial da Consellería de Familia, Xuventude,
Deporte e Voluntariado consonte o Decreto 5/2005,
A Comunidade Autónoma de Galicia ten compe- do 13 de xaneiro, polo que se establece a súa estru-
tencia exclusiva en materia de asistencia social con- tura orgánica.
sonte o disposto no artigo 27.23º do seu Estatuto
de autonomía. Con base na referida atribución com- Por outro lado, os núcleos familiares onde os dous
petencial, aprobouse a Lei 4/1993, do 14 de abril, proxenitores traballan fóra do fogar son cada vez
de servizos sociais (DOG nº 76, do 23 de abril) máis numerosos, e a necesidade de conciliación da
que ordena e regula os aspectos básicos dun sistema vida laboral e familiar das familias fixo que xurdiran
integrado de protección social. O seu artigo 26.3º novas tipoloxías de centros de atención á infancia
recolle a competencia para a regulamentación dos respecto das recollidas na Orde do 29 de febreiro
centros e servizos, públicos e privados, con ou sen de 1996, modificada pola Orde de 6 de novembro
ánimo de lucro, que presten servizos sociais, esta- de 2000, facendo precisa a súa actualización, pro-
blecendo as condicións para a súa apertura e fun- pósito ao que responde este decreto.
cionamento, modificación, capacitación do seu per- Deste xeito regúlanse os requisitos comúns dos
soal e peche. centros de atención á infancia e establécese a súa
No exercicio desta competencia, aprobouse o clasificación. Diferéncianse tres tipos de centros:
Decreto 243/1995, do 28 de xullo, polo que se regula escolas infantís 0-3, puntos de atención á primeira
o réxime de autorización e acreditación de centros infancia e espazos infantís, establecéndose unha
de servizos sociais, no que se establecen os requisitos serie de requisitos materiais, arquitectónicos, fun-
xerais que deben cumprir os ditos centros para a cionais e de persoal específicos para cada un deles.
súa creación, apertura e posta en funcionamento. Baixo a nova denominación de escolas infantís 0-3
A disposición derradeira primeira do referido decre- regulánse os equipamentos que se corresponden cos
to, faculta as consellerías de Sanidade e Servizos anteriormente denominados centros de atención á
Sociais e de Familia, Muller e Xuventude para dita- primeira infancia, recollendo a sua dobre función
ren, no ámbito das súas competencias, cantas dis- educativa e asistencial, afondando en determinados
posicións sexan precisas para o seu desenvolvemento requisitos e prestacións que tratan de ofrecer unha
e aplicación. Con data do 20 de marzo de 1996, garantía de calidade e adaptarse ás novas necesi-
publícase a Orde do 29 de febreiro de 1996 pola dades de funcionamento.
que se regulan os requisitos específicos que deben
Os puntos de atención á primeira infancia son unha
reunir os centros de menores e de atención á infancia.
nova figura de establecementos con vocación fun-
A citada norma supuxo un importante paso na regu- damentalmente asistencial e dirixido prioritariamen-
lación e sistematización dos distintos tipos de ser- te a aqueles concellos que pola súa baixa poboación
vizos dirixidos á infancia, pero desde a súa entrada infantil ou outras circunstancias socio-económicas
en vigor producíronse cambios sociais e normativos non precisen dunha escola infantil 0-3, o mesmo
substanciais que fan precisa unha actualización des- tempo concíbense tamén como un instrumento de
ta normativa. desenvolvemento rural polo que se priorizará a súa
En efecto, por unha banda, a Lei 3/1997, do 9 instalación nos concellos con este carácter.
de xuño, galega da familia, a infancia e da ado- Por último, créase a figura dos espazos infantís
lescencia (BOE nº 118, do 20 de xuño), establece como establecementos de atención asistencial non
unha serie de actuacións en materia de protección continuada dirixido os nenosed2 a 8 anos, cunha
e asistencia á familia, á infanci e á adolescencia,
a vocación de apoio ás familias na atención esporádica
regulando o acollemento residencial para aquelas dos nenos dun xeito flexible e coas adecuadas garan-
situacións nas que exista risco ou desamparo e non tías de seguridade e calidade.
poidan utilizarse outros recursos dentro do seo ver- Por outra banda, nesta norma tamén se definen
tebrador da familia. e establecen os requisitos específicos dos servizos
Ademais a demanda social de cambios substan- complementarios de atención á infancia, entendendo
ciais no ámbito da protección e reforma do menor por tales os que serven de soporte a algún dos centros
determinou a promulgación da Lei orgánica 5/2000, anteriores, tendo o carácter de actividade engadida
do 12 de xaneiro, reguladora da responsabilidade á principal que aqueles desenvolvan. Estes servizos
penal dos menores (BOE nº 11, do 13 de xaneiro). clasifícanse segundo os establecementos que lles
Na súa disposición derradeira sétima establece que dean soporte (servizos complementarios en escolas
as comunidades autónomas con competencia respec- infantís 0-3, servizos complementarios en PAIS, ser-
to da protección e reforma de menores, adaptarán vizos complementarios en espazos infantís) e segun-

No 156 L Martes, 16 de agosto de 2005 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 14.271

do a súa tipoloxía (servizos complementarios de aten- ción, organizan o coidado dos nenos/as no seo dun
ción e coidado en escolas infantís durante a xornada grupo co fin de contribuír ao seu benestar e ao seu
ordinaria e/ou ampliada do centro, servizos com- proceso evolutivo, facilitando a conciliación da vida
plementarios de atención e coidado fóra da xornada laboral e familiar das familias mediante a súa garda
ordinaria do centro e servizos complementarios de e custodia.
comedor). Para o seu funcionamento precisarán, en todo caso,
En virtude do exposto, e de acordo co ditame do dunha autorización administrativa que responda a
Consello Consultivo de Galicia, e facendo uso das algunha das tipoloxías establecidas neste decreto.
facultades que me confire o artigo 34.6º e 38 da Artigo 5º.-Das autorizacións e permisos.
Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta
e do seu presidente, modificada pola Lei 11/1988, 1. Para a obtención das autorizacións adminis-
do 20 de outubro, e logo de deliberación do Consello trativas para a creación, construción ou modificación
da xunta de Galicica na súa reunión do día vinte substancial dos centros regulados nesta norma, así
e oito de xullo de dous mil cinco, como dos correspondentes permisos de inicio e cesa-
mento de actividades neles, o titular ou representante
DISPOÑO: legal da entidade da que dependa o centro presentará
unha solicitude normalizada, dirixida á dirección
Capítulo I xeral competente en materia de familia, segundo os
Disposicións xerais respectivos modelos establecidos nos anexos I, II,
Artigo 1º.-Obxecto. III e IV deste decreto.
Este decreto ten por obxecto regular os requisitos 2. As solicitudes tramitaranse conforme os pro-
específicos que deben reunir os centros de menores cedementos establecidos nos artigos 13 e seguintes
e de atención á infancia, así como ás prestacións do Decreto 243/1995, do 28 de xullo.
mínimas que lles deben ofertar aos usuarios para 3. Para os efectos de emitir os informes a que
que se autorice o seu funcionamento. se fai referencia nos artigos 17 e 22 do Decre-
Artigo 2º.-Requisitos dos centros. to 243/1995, os órganos competentes poderán soli-
citar doutras unidades administrativas informes téc-
Todos os centros de menores e de atención á infan- nicos específicos da súa competencia.
cia deberán cumprir os requisitos xerais establecidos
no artigo 7 do Decreto 243/1995, do 28 de xullo, Artigo 6º.-Libros rexistro e de reclamacións.
así como os específicos que, de acordo coa súa tipo- Os libros de rexistro de usuarios e de reclamacións,
loxía, se establecen neste decreto. regulados nos puntos c) e d) do artigo 7.1.2 do Decre-
Artigo 3º.-Centros de menores. to 243/1995, do 28 de xullo, estarán constituídos
por follas encadernadas e numeradas.
Son centros de menores aqueles equipamentos des-
tinados á atención de menores de idade que, de No libro de rexistro de usuarios deberán constar
acordo coa normativa en vigor, estean en situación cando menos os seguintes datos: nome e apelidos,
de risco, desamparo ou conflito social, e nos que data de alta, incidencias, data de baixa e causa.
se desenvolven con regularidade programas e acti- O libro de reclamacións estará á disposición dos
vidades dirixidos a este sector da poboación. usuarios/as e será dilixenciado pola dirección xeral
Son centros residenciais de menores aqueles equi- competente en materia de familia unha vez conce-
pamentos creados pola iniciativa pública ou privada dido o permiso de actividades do centro. Nas súas
para facilitar unha atención especializada a aqueles follas deberán figurar os puntos necesarios para
menores que, por distintas circunstancias sociofa- identificar a persoa que realiza a reclamación, a
miliares, necesitan ser separados temporalmente do súa data e obxect e o centro afectado por ela.
o
seu núcleo familiar ou internados baixo a aplicación
Capítulo II
de medidas xudiciais. Os centros deben reproducir
Centros de menores
as condicións de vida do menor da forma máis próxi-
ma á dunha familia normalizada, desde o formato Sección primeira
da vivenda ata a súa atención integral e compen- Centros de menores. Requisitos comúns
sadora das súas deficiencias. Artigo 7º.-Requisitos xerais dos centros de meno-
Son centros de atención de día aqueles equipa- res.
mentos de carácter diúrno que lle proporcionan aos Son características comúns a todos os centros de
menores diversas atencións durante o día, prestando menores:
servizos complementarios de soporte e apoio ás fami- a) Situación.
lias e contribuíndo a paliar as súas carencias e a
mellorar o seu proceso de normalización socio-fa- Os centros de menores estarán situados, prefe-
miliar. rentemente, en núcleos de poboación ou lugares de
fácil acceso, cunha rede de transportes públicos ade-
Artigo 4º.-Centros de atención á infancia. cuados, e próximos a equipamentos sanitarios, edu-
Son centros de atención á infancia aqueles equi- cativos e de servizos comunitarios para a súa
pamentos que, calquera que sexa a súa denomina- atención.

o
N

b) Prestacións. familia, minirresidencias, residencias, centros con
Todos os centros deberán proporcionar unha aten- fogares, centros de reeducación, centros de atención
ción integral baseada nas seguintes prestacións: específica, vivendas tuteladas, vivendas de transi-
mantenza, apoio psicosocial e educativo, con par- ción á vida autónoma, centros con obradoiros for-
ticular atención á promoción da igualdad á eli-
ee mativos e centros de atención de día.
minación das discriminacións entre os mozos e Así mesmo, en función da idade dos menores aten-
mozas, seguimento escolar, promoción da saúde, ani- didos, poderán clasificarse en:
mación planificada do tempo libre, formación nas
-Centros infantís: cando atende preferentemente
habilidades sociais básicas e colaboración, apoio e
a nenos e nenas d 0 a 3 anos.
e
orientación ás familias dos menores. Os centros resi-
denciais ademais proporcionarán aloxamento. -Centros infanto-xuvenís: cando o centro atende
c) Requisitos materiais. preferentemente rapaces e rapazas de idades com-
prendidas entre o 3 e os 18 anos.
s
-Todos os centros deberán reunir as condicións
de habitabilidade recollidas na normativa vixente. -Centros xuvenís: cando a atención se dirixe prin-
cipalmente a xoves de idades comprendidas entre
-Contarán cunha zona de estar, diferenciada da os 14 e os 18 anos, e de conformidade coa normativa
zona de aloxamento, cunha superficie mínima de de responsabilidade de menores vixente.
2 m2 por menor.
2 Artigo 9º.-Casas de primeira acollida.
-O comedor deberá dispoñer dun mínimo de 10m ,
2
mantendo sempre a proporción de 1,5 m menor.
por 1. Definición.
Non obstante, nas casas de familia, nas vivendas Son establecementos residenciais destinados a
tuteladas e pisos asistidos, a zona de estar poderá acoller temporalmente a menores en situacións de
ser empregada como comedor. urxencia nos casos en que se vexan privados do
-Disporán de cociña, servizo de lavandaría e botica seu domicilio debido a situacións extremas causadas
de urxencia para primeiros auxilios. por problemas familiares, malos tratos, abandono e
-Posuirán espazos con condicións adecuadas para outros supostos análogos.
o estudo, nos propios dormitorios ou nunha sala espe- 2. Requisitos específicos.
cífica para este fin.
2.1. Requisitos materiais.
-Ademais nos centros residenciais os espazos des-
tinados a dormitorios serán específicos para tal fin, Ademais dos requisitos materiais correspondentes
non podendo ser paso obrigado a outras dependen- a todos os centros residenciais, deberán reunir os
cias. Terán unha capacidade máxima de 4 prazas seguintes requisitos específicos:
2 2
e unha superficie mínima de 6 m máis 2 m por -A capacidade máxima destes equipamentos será
praza. Cada dormitorio terá espazos individualizados de 15 prazas, debendo contar cunha superficie míni-
2
para gardar as pertenzas persoais. ma de 15 m por praza.
d) Requisitos de persoal. -Deberán dispor dun despacho de dirección/ad-
Os centros de menores contarán cun persoal axei- ministración e outro para o equipamento técni-
tado ás características dos/das usuarios/as e das acti- co/educativo.
vidades que realicen. -Contarán, como mínimo, cun inodoro, un lavabo
Todos os cargos directivos dos centros de menores e unha ducha por cada 5 prazas.
(directores/as e subdirectores/as) deberán estar en 2.2. Requisitos de persoal.
posesión dunha titulación mínima de grao medio,
preferentemente nas áreas psicolóxica, pedagóxica -O número de persoal será tal que permita a pre-
ou socioeducativa. senza, como mínimo, dun/dunha traballador/a na
quenda de noite e, polo menos, un/unha educador/a
e) Usuarios/as. nas quendas de día.
Menores de ambos os dous xéneros e de diferentes -Disporán dun equipo técnico formado alomenos
idades que se atopen en situación de risco, desam- por un/unha psicólogo/a e un/unha asistente/a social.
paro ou conflito social. Non obstante, poderá haber
determinados centros específicos que acollan meno- 2.3. Prestacións.
res dun único sexo e/ou dun determinado tramo de Ademais das prestacións comúns a todos os equi-
idade cando fora imprescindible polas atencións pamentos, realizarán un estudo multidisciplinar dos
educativas especializadas que estes van requirir. menores que comprenda observación, diagnóstico e
orientación.
Sección segunda
Clasificación dos centros de menores Artigo 10º.-Casas de familia.
Artigo 8º.-Clasificación xeral e tipoloxía dos cen- 1. Definición.
tros de menores. Son equipamentos residenciais destinados a meno-
1. Os centros de menores clasifícanse nas seguin- res, cunhas dimensións reducidas e instalados en
tes tipoloxías: casas de primeira acollida, casas de vivendas normalizadas, plenamente integradas na


comunidade e cunha capacidade máxima de 8 -Dispor dun despacho de dirección/administración
prazas. e outro para o equipo educativo, ademais dunha sala
2. Requisitos específicos. de reunións.
2.1. Requisitos materiais. -Posuír unha sala de estudo con capacidade polo
menos para a metade dos menores, agás que os dor-
Serán requisitos específicos deste tipo de equi- mitorios dispoñan de espazo e condicións axeitadas
pamentos: para estas tarefas.
-Ter unha capacidade máxima de 8 prazas, cunha -Dispor dun inodoro, unha ducha e un lavabo por
2
superficie mínima útil de 10 mpor praza. cada 5 menores.
-Dispor como mínimo dun baño completo e un aseo 2.2. Requisitos de persoal.
con ducha, inodoro e lavabo.
A ratio de persoal será tal que permita a presenza,
2.2. Requisitos de persoal. como mínimo, dun/dunha traballador/a, na quenda
O número de persoal será tal que permita a pre- de noite e polo menos un/unha educador/a cada 8
senza, como mínimo, na quenda de noite dun/dunha menores nas horas do día en que estes permanezan
traballador/a e polo menos 1 educador/a nas horas nos centros.
do día en que os menores estean no centro. Se o equipamento acollese a menores de entre 0
Se a casa de familia atendese exclusivamente e 3 anos, aratio mínima será dun/dunha traballador/a
menores de entr 0 e 3 anos, a ratio mínima será
e por cada 4 menores desta idade nas quendas de
dun/dunha traballador/a por cada 4 menores nas día, e un/unha traballador/a nas quendas de noite.
quendas de día e un/unha traballador/a na quenda Artigo 13º.-Centros con fogares.
de noite.
1. Definición.
Artigo 11º.-Minirresidencias.
Son centros con fogares aqueles equipamentos
1. Definición. residenciais distribuídos en unidades de convivencia
Son minirresidencias de menores os equipamentos que permitan a adecuación dos espazos e ritmos de
residenciais de dimensións reducidas, instalados en vida autónomos dentro da organización xeral.
vivendas normalizadas, cunha capacidade máxima 2. Requisitos específicos.
de 15 prazas.
2.1. Requisitos materiais.
2. Requisitos específicos.
As unidades de convivencia que se creen deberán
2.1. Requisitos materiais. reunir os seguintes requisitos materiais:
Serán requisitos materiais específicos: -Ter unha capacidade máxima por cada unidade
-Contar cunha superficie mínima útil de 10 2m de residencia de 10 prazas e unha superficie mínima
2
por praza. útil de 10 m por praza.
-Dispor dun mínimo dun inodoro, un lavabo e unha -Contar cun despacho de dirección/administra-
ducha por cada 5 prazas. ción, un despacho para o equipo educativo e unha
2.2. Requisitos de persoal. sala de reunións.
O número de persoal será tal que permita a pre- -Dispor en cada unidade de convivencia de zona
senza, como mínimo, dun/dunha traballador/a nas de estar, dunha ducha, un inodoro e un lavabo por
quendas de noite e polo menos un/unha educador/a cada 5 prazas e de espazos acondicionados para o
nas horas do día en que os menores estean no centro. estudo, nos propios dormitorios ou nunha sala espe-
cífica para este fin, así como de cociña e comedor.
Se o equipamento acollese exclusivamente a meno-
res de entr 0 e 3 anos, aratio mínima será dun/dun-
e 2.2. Requisitos de persoal.
ha traballador/a por cada 4 menores nas quendas A ratio de persoal será tal que permita a presenza,
de día, e un/unha traballador/a nas quendas de noite. como mínimo, dun/dunha traballador/a no centro na
Artigo 12º.-Residencias. quenda de noite e, polo menos, un/unha educador/a
en cada unidade de convivencia nas horas do día
1. Definición. en que os menores permanezan no centro.
Son residencias de menores os establecementos Se o equipamento acollese a menores de entre 0
de carácter asistencial e educativo, cunha capaci- e 3 anos, aratio mínima será dun/dunha traballador/a
dade máxima de 25 prazas. por cada 4 menores nas quendas de día, e un/unha
2. Requisitos específicos. traballador/a nas quendas de noite.
2.1. Requisitos materiais. Artigo 14º.-Centros de reeducación.
Deberán reunir os seguintes requisitos materiais: 1. Definición.
2
-Ter unha superficie útil mínima de 10 mpor Son centros de reeducación aqueles equipamentos
praza. residenciais que lles prestan unha atención socioe-

o
N

ducativa especializada a menores con problemas de recinto, debendo ter espazos ao aire libre que per-
conduta ou internados en virtude de resolución mitan o esparexemento dos menores.
xudicial.
-Contar cun despacho de dirección/administra-
2. Requisitos específicos. ción, outro para o equipo educativo e unha sala de
2.1. Requisitos materiais. reunións.
-Contar cun despacho de dirección/administra- -Dispor de sala de enfermaría e de todos os des-
ción, outro para o equipo educativo e unha sala de pachos necesarios para dar cabida aos diferentes
reunións. especialistas cos que deba contar para desenvolver
a súa actividade.
-Estar divididos en unidades de convivencia con
funcionamento autónomo. -Estar dividido en unidades de convivencia, en
-Ter unha capacidade máxima de 15 menores por función dos diferentes tipos de usuarios/as que se
cada unidade de convivencia. Ademais segundo a dispón a acoller.
súa capacidade e estrutura terá os requisitos mate- -Ter unha capacidade máxima por cada unidade
riais específicos que correspondan aos distintos de convivencia de 15 prazas, mantendo sempre a
equipamentos residenciais de menores (casa de 2
proporción mínima de 15 mpor praza.
familia, minirresidencia, residencia ou centro con
fogares). -Dispor, por cada unidade de convivencia, dunha
ducha, lavabo e inodoro por cada 5 menores e de
-Dispor en cada unidade de convivencia de zona espazos acondicionados para o estudo nos propios
de estar, dunha ducha, un inodoro e un lavabo por dormitorios ou dunha sala específica para este fin;
cada 5 prazas e de espazos acondicionados para o ademais contará cunha zona común con sala de estar.
estudo, nos propios dormitorios ou nunha sala espe-
cífica para este fin. -Tamén poderán existir unidades de atención espe-
cífica integradas noutros equipamentos residenciais
-As unidades de réxime pechado contarán ademais (residencias, centros con fogares, centros de ree-
con medidas arquitectónicas de contención que ducación). A capacidade destas unidades non poderá
garantan a permanencia dos menores nelas, debendo exceder de 15 prazas.
contar con espazos ao aire libre que permitan o seu
esparexemento. 2.2. Requisitos de persoal.
2.2. Requisitos de persoal. -Deberá haber un/unha educador/a por cada 4
A ratio de persoal será a seguinte: deberá estar menores no momento en que se dea o máximo desen-
presente, como mínimo, un/unha educador/a por volvemento das actividades diúrnas; nas quendas
cada 8 menores nas horas do día en que estes per- nocturnas garantirase a presenza dun/dunha traba-
manezan no centro. Nas unidades de réxime semia- llador/a por cada 10 menores no centro.
berto ou pechado aratio mínima será de un/unha -Contará cun/cunha especialista en cada unha das
educador/a por cada 5 menores durante as quendas áreas de intervención do centro.
de día. En todos os casos deberá garantirse a pre-
senza no centro de polo menos un/unha traballador/a Artigo 16º.-Vivendas tuteladas.
na quenda de noite. 1. Definición.
Artigo 15º.-Centros de atención específica. Son vivendas tuteladas os equipamentos residen-
1. Definición. ciais instalados en vivendas normalizadas dirixidos
a menores próximos a cumprir a maioría de idade
Son centros de atención específica aqueles nos que, debido á súa situación socio-familiar, necesitan
que se realiza unha atención educativa especializada apoios para alcanzaren a súa autonomía definitiva,
ou tratamento específico dirixido a menores suxeitos funcionando en réxime de autoxestión baixo super-
a medidas xudiciais que padezan anomalías ou alte- visión técnica dos/das educadores/as.
racións psíquicas, un estado de dependencia de
bebidas alcohólicas, drogas tóxicas ou substancias 2. Requisitos específicos.
psicotrópicas, ou alteracións na percepción que 2.1. Requisitos materiais.
determinan unha alteración grave da conciencia da
realidade. Deberán reunir os seguintes requisitos específicos:
Así mesmo, poderán tamén ser usuarios destes cen- -Ter unha capacidade máxima de 8 prazas, man-
tros, menores tutelados que sexan ingresados por tendo sempre a proporción dun mínimo de 102 m
razóns de adiccións ou de disfuncións psíquicas. por praza.
2. Requisitos específicos. -Contar, como mínimo, cun inodoro, un lavabo e
2.1. Requisitos materiais. unha ducha por cada 5 prazas.
Deberán reunir os seguintes requisitos específicos: 2.2. Requisitos de persoal.
-Contar con medidas arquitectónicas de conten- As vivendas tuteladas contarán co apoio dun/dunha
ción que garantan a permanencia dos menores no educador/a.


2.3. Prestacións. 2.2. Requisitos de persoal.
Estes equipamentos ofertarán, ademais das pres- -A ratio de persoal será tal que permita a presenza,
tacións comúns a todos os centros residenciais, apoio como mínimo, dun/dunha traballador/a no centro na
á integración socio-laboral e supervisión técnica do quenda de noite e, polo menos, un/unha educador/a
desenvolvemento da autonomía persoal dos menores. nas horas do día en que os menores permanezan
Artigo 17º.-Vivendas de transición á vida autó- no centro.
noma. -A ratio para o/a monitor/a de cada obradoiro for-
1. Definición. mativo será a establecida na normativa vixente apli-
cable para a correspondente especialidade.
Son vivendas de transición á vida autónoma os
equipamentos residenciais instalados en vivendas 2.3. Prestacións.
normalizadas dirixidos a mozos/as que debido á súa
Estes centros prestarán ademais das actividades
situación sociofamiliar necesitan apoios para alcan-
ocupacionais e/ou rehabilitadoras, o necesario apoio
zaren a súa autonomía definitiva, funcionando en
psicosocial e orientación laboral e poderán realizar
réxime de autoxestión baixo a supervisión técnica
outras actividades de tipo cultural e recreativo.
externa dun/dunha educador/a.
2. Requisitos específicos. Artigo 19º.-Centros de atención de día.
2.1. Requisitos materiais. 1. Definición.
Deberán reunir os seguintes requisitos específicos: Son centros de atención de día os equipamentos
que lles proporcionan durante o día a menores situa-
-Ter unha capacidade de a 6 prazas, mantendo
4
ción de risco, desamparo ou conflito social, unha
a proporción mínima de 10 2 por praza.
m
serie de servizos de apoio socioeducativo e familiar,
-Contar, como mínimo, cun baño completo. co obxecto de favorecer o seu proceso de norma-
2.2. Requisitos de persoal. lización. Poden funcionar como centros específicos
de atención de día ou como unidades de atención
As vivendas de transición á vida autónoma dis- de día integradas en centros residenciais de menores.
porán de supervisión externa que será realizada por
un/unha educador/a pertencente a calquera outro 2. Requisitos específicos.
equipamento da rede residencial de menores. 2.1. Requisitos materiais.
Artigo 18º.-Centros con obradoiros formativos.
-Ter unha superficie mínima de 8 2 por praza.
m
1. Definición.
-Contar, como mínimo, cun inodoro, un lavabo e
Son centros con obradoiros formativos os equipa- unha ducha por cada 5 prazas. Se acolle a menores
mentos residenciais para menores que ao rematar de 0 a 3 anos deberá ter unha zona específica de
a escolaridade obrigatoria precisen formarse para hixiene.
a súa futura incorporación ao mundo laboral. Ofrecen
unha asistencia orientada ao desenvolvemento da -As unidades integradas en equipamentos residen-
autonomía persoae á adquisición das habilidades
l ciais poderán asumir prazas de atención de día por
necesarias para a súa incorporación ao mundo labo- riba da máxima establecida nos parágrafos anterio-
ral, compensando os seus déficits formativos a través res, sempre que cumpran a proporción de superficie
da aprendizaxe teórico-práctica dun oficio que lles mínima por praza e a ratio de persoal establecida
facilite a devandita incorporación. para a atención de día.
Tamén poderán existir obradoiros formativos inte- 2.2. Requisitos de persoal.
grados noutros equipamentos residenciais (residen-
-Os centros de atención de día terán un/unha direc-
cias, centros con fogares, centros de reeducación,
tor/a con titulación mínima de grao medio, prefe-
centros de atención específica) ou de xeito inde-
rentemente nas áreas psicolóxica, pedagóxica ou
pendente.
socioeducativa. Nas unidades integradas en equi-
2. Requisitos específicos. pamentos residenciais, o/a director/a da unidade de
2.1. Requisitos materiais. día poderá ser o/a do equipamento residencial.
-Dispor de obradoiros coas dimensións, materiais, -A ratio de persoal será a seguinte: nos centros
maquinaria e ferramentas axeitadas ás especialida- específicos para a atención de día haberá un mínimo
des que se impartan. dun/dunha educador/a para cada 8 menores; nas uni-
dades integradas en centros, haberá un/unha edu-
-Contar cunha ducha, lavabo e inodoro por cada cador/a para a atención de día por cada 10 menores.
5 menores.
2.3. Prestacións.
-Ter os requisitos materiais específicos que, segun-
do a súa capacidade e estrutura, corresponden aos As prestacións serán distintas segundo se trate
distintos equipamentos residenciais de menores (re- dunha atención de día básica ou atención de día
sidencia ou centros con fogares). integral.

o
N

a) Atención de día básica. Este servizo concrétase c) Cando no recinto do propio centro exista un
nas seguintes prestacións: espazo ao aire libre dedicado ao esparexemento
dos/das nenos/as, este deberá estar debidamente
Aloxamento diúrno en instalacións adecuadas;
delimitado, evitando un tratamento excesivamente
atención durante o curso lectivo; horario de atención
pechado. Será recomendable a existencia de sopor-
flexible dependendo das necesidades dos menores;
tais (adosados ou exentos, segundo as condicións
alimentación: xantar e merenda e, en casos puntuais
bioclimáticas da zona).
que así o requira, o almorzo; apoio e seguimento
escolar, incluíndo materiais funxibles; transporte de d) Cando o espazo ao aire libre para esparexemento
proximidade, de ida e volta ao domicilio familiar; sexa un parque de uso comunitario, público ou pri-
participación nas actividades extraescolares orga- vado, este deberá estar debidamente mantido e con-
nizadas pola propia institución ou polo centro escolar servado e ofrecerá unhas condicións de seguridade
ao que acuda o menor; colaboración na normali- axeitadas.
zación da dinámica familiar.
e) Nas áreas exteriores de xogos que dispoñan de
b) Atención de día integral. equipos de aparellos (tobogáns, bambáns, estruturas
Ademais das prestacións de atención básica, a para gabear, balancíns, estruturas multixogos, etc.)
atención integral concrétase en: estes deberán axustarse á normativa autonómica que
regula a seguridade nos parques infantís.
Atención durante todo o ano, incluíndo fins de
semana e vacacións; horario de atención mínimo de 3. Espazos interiores.
8 da mañá a 8 datarde; alimentación: almorzos, a) Os materiais utilizados serán adecuados á idade
xantares, merendas e ceas; hixiene e educación nos dos/das nenos/as. Evitaranse superficies rugosas e
hábitos de saúde, incluíndo materiais educativos e arestas nas paredes e, en caso de existiren, contarán
didácticos; animación planificada do tempo libre e coa protección adecuada. Os pavimentos serán de
os materiais necesarios para o desenvolvemento das superficie cálida, lisa e antiesvarante, impermeable
actividades; transporte de proximidades de ida e e continua, de xeito que permitan futuras redistri-
volta ao domicilio familiar; roupa e calzado; servizo bucións do espazo. As pinturas serán impermeables
de titorías: orientación psicoeducativa. e non tóxicas.

Capítulo III b) A altura libre dos espazos interiores e de cir-
Os centros de atención á infancia culación será, como mínimo, de 2,5 metros.
e os seus servizos complementarios c) O centro disporá, cando menos, dun aseo para
Sección primeira o persoal, o cal contará cun lavabo, un inodoro e
Centros de atención á infancia. Requisitos comúns unha ducha.
Artigo 20º.-Requisitos comúns. d) Os servizos sanitarios estarán dotados de auga
fría e quente, con billas hidro-mesturadas. O tamaño
Sen prexuízo dos requisitos específicos que por dos sanitarios será proporcionado ás idades dos/das
razón da súa tipoloxía se poidan establecer, estes nenos/as.
centros deberán reunir como mínimo os seguintes
requisitos xerais: e) O mobiliario será de superficie non porosa, que
non poida facer estelas, de bordes romos e ángulos
1. Situación e accesibilidade. redondeados, sen saíntes agresivos e de medidas
Deberán estar afastados das actividades conside- axeitadas aos/ás nenos/as.
radas como molestas, insalubres, nocivas e perigosas f) Os xoguetes serán atraumáticos, atóxicos, lava-
e nos proxectos arquitectónicos terase en conta unha bles e axeitados ás idades dos/das nenos/as.
boa integración co medio ambiental así como a súa
adecuación ás condicións bioclimáticas do lugar. g) O deseño de portas e ventás respostará a criterios
de funcionalidade, seguridade e durabilidade. As
Estarán situados en locais situados en planta baixa, portas de paso disporán da protección necesaria para
de uso exclusivo, salvo naqueles edificios concibidos evitar pillar os dedos.
unicamente para este fin, e con acceso independente
desde o exterior. h) O centro disporá dun sistema de calefacción
centralizado e regulable, que inclúa todas as salas
2. Espazos exteriores. para o mantemento dunha temperatura idónea. Os
a) Deberán estar tratados cos materiais adecuados elementos calefactores posuirán a protección nece-
segundo os usos, dispoñendo das instalacións necesaria para evitar as queimaduras por contacto, atra-
sarias tales como drenaxe, iluminación, toma de pamentos ou outros riscos para a integridade dos/das
auga, sinalizacións, etc. nenos/as. Haberá un termómetro na parede de cada
unha das salas destinadas aos nenos/as.
b) Os desniveis do terreo, muros de contención
ou elementos perigosos, cando sexan inevitables pola i) Os aparellos de iluminación deberán incorporar
topografía do terreo, deberán estar debidamente pro- difusores ou elementos que eviten o deslumbramento
texidos e sinalizados. e a rotura e posterior caída das lámpadas.


j) Os enchufes da luz serán de seguridade. Puntos de atención á primeira infancia (PAI).
k) O acristalamento será de dobre vidro e cámara Espazos infantís.
estanca intermedia por razóns de aforro enerxético.
Os vidros serán irrompibles por debaixo de 150 cm. Sección segunda
As escolas infantís 0-3
l) En todas as dependencias do centro deben ins-
talarse detectores de fumes. Artigo 22º.-Definición.
m) As estadías deben dispoñer dunha iluminación As escolas infantís defínense como aqueles equi-
e ventilación natural directa. Exceptúanse almacéns pamentos diúrnos de carácter educativo e asisten-
e cuartos de limpeza e lixo, así como os aseos. Estes cial, dirixidos ao sector infantil da poboación de
últimos deberán contar con algún sistema de ven- ata 3 anos de idade, que teñen por obxecto o desen-
tilación, xa sexa natural, xa forzada ou mecánica. volvemento harmónico e integral dos/das nenos/as,
realizando ademais un importante labor de apoio
n) O centro deberá contar cunha recepción para á función educativa da propia familia á vez que faci-
o control na entrega e devolución dos/das nenos/as. litan o acceso dos pais ao mundo laboral.
4. Requisitos funcionais. Artigo 23º.-Usuarios.
a) Os centros deberán contar coa correspondente As escolas infantís 0-3 prestarán atención e coi-
licenza municipal para a apertura do local. dado continuado aos/ás nenos/as de entre 3 meses
e 3 anos de idade.
b) Contarán cun regulamento de organización e
funcionamento a disposición dos/das usuarios/as, Artigo 24º.-Finalidade.
debendo figurar unha copia ou resumo nun lugar A finalidade prioritaria das escolas infantís 0-3
visible da entrada. Nel se recollerá como mínimo: é desenvolver a atención educativa e asistencial esta-
a actividade desenvolta, normas de uso, dereitos e blecida para este tramo de idade.
deberes dos/das usuarios/as, organización do persoal
e tarifas aplicables. Artigo 25º.-Calendario e horario de apertura.
c) Todo o persoal que realice funcións de atención Cada centro abrirá durante un mínimo de oito horas
e coidado dos/das nenos/as deberá acreditar o seu diarias, en xornada partida ou continuada, cinco días
correcto estado de saúde e con periodicidade anual á semana de luns a venres e doce meses ao ano,
someterase a un recoñecemento médico que acredite salvo causa xustificada.
que non padece enfermidade infecto-contaxiosa nin Non obstante, respectando estes mínimos, cada
defecto físico ou psíquico que impida ou dificulte centro poderá determinar os seu calendarios e hora-
as súas funcións. Será igualmente preceptiva a vaci- rios de apertura e peche ao público en función da
nación do persoal contra a rubéola, co especial com- demanda existente e da necesaria conciliación da
promiso das mulleres en idade fértil de adoptar as vida persoal, familiar e laboral.
medidas sanitarias preventivas que correspondan
durante os 3 meses seguintes á vacinación. Artigo 26º.-Servizo de comedor, transporte e de
horario amplo.
d) Todo o persoal de atención e coidado deberá
acreditar coñecementos básicos en primeiros auxi- Ademais do coidado e atención dos nenos de 0-3
lios. anos, este centros poderán prestarlles un servizo de
comedor, transporte ou de horario amplo, nos termos
e) O persoal que manipule alimentos deberá estar sinalados a continuación.
en posesión do carné de manipulador segundo a nor- 1. Servizo de comedor: incluirá en todo caso o
mativa vixente. xantar e, opcionalmente, almorzo e merenda e/ou
f) Deberá subscribirse unha póliza de seguro de cea, podendo ser ofertado nalgunha das seguintes
responsabilidade civil e outra de accidentes en con- modalidades:
tía suficiente para garantir a cobertura dos danos a) Como servizo de comedor propiamente dito,
por sinistro e das eventuais indemnizacións aos/ás prestado por persoal do propio centro ou ben alleo
usuarios/as. a el contratado con tal fin (servizo de catering),
g) O centro disporá dun plan de actuación para incluídos os alimentos.
casos de emerxencia e terá un plano de evacuación En todo caso deberá existir a disposición dos pais
en cada unha das dependencias, segundo o exixido unha relación semanal dos menús previstos, os cales
pola normativa vixente. deberán proporcionar unha dieta equilibrada e axei-
Artigo 21º.-Clasificación. tada ás idades dos/das nenos/as.

Os centros de atención á infancia para os efectos b) Como servizo de cociña, entendendo por tal
da autorización prevista no artigo 5º deste decreto a prestación consistente na achega dos medios per-
clasifícanse en: soais e materiais precisos para a adecuada distri-
bución e consumo dos alimentos que traen os/as pro-
Escolas infantís 0-3. pios/as usuarios/as.

o
N

2. Servizo de transporte escolar: deberá cumprir h) No caso de tratárense de centros situados en
todos os requisitos establecidos na normativa espe- empresas ou en polígonos industriais, deberán per-
cífica, en especial os relativos á seguridade e auto- manecer suficientemente afastados da actividade
rización deste servizo. industrial para garantir a seguridade e tranquilidade
dos/das nenos/as.
3. Horario amplo: enténdese por horario amplo
a atención aos/ás nenos/as por parte do centro cando 2. Ratiose requisitos específicos de persoal.
menos durante 10 horas diarias ininterrompidas. Non a) Ratios.
obstante, evitarase que o/a neno/a prolongue a súa
estadía no centro máis de 8 horas diarias, agás que A proporción adulto/neno/a será, como máximo,
circunstancias excepcionais, que deberán en todo a seguinte:
caso xustificarse, o determinen. -Unidades para nenos/as menores de 1 anos: 1/8.
Artigo 27º.-Requisitos específicos. -Unidades para nenos/as de1 a 2 anos: 1/13.
A escolas infantís 0-3 ademais dos requisitos -Unidades para nenos/as de2 a 3 anos: 1/20.
comúns para os centros de atención á infancia debe-
rán cumprir os seguintes específicos: No caso de non existir demanda suficiente para
formar un ou varios grupos do mesmo nivel de idade,
1. Requisitos materiais e arquitectónicos: os/as nenos/as poderán ser agrupados conforme á
seguinte proporción:
As escolas infantís 0-3 deberán contar cun mínimo
de 3 unidades, agás nos casos en que a demanda -Grupos formados por nenos/as de ata 2 anos de
non xustifique a existencia dun centro completo, e idade: 1/10.
reunir os seguintes requisitos materiais: -Grupos formados por nenos/as de idades com-
a) Contar cunha sala por cada unidade cunha prendidas no tramo 0-3: 1/15.
superficie de 2 m por neno/a e un mínimo de 30 2.
2
m b) Titulación do persoal.
As salas destinadas a nenos/as menores de 2 anos
disporán de áreas diferenciadas para o descanso e O persoal dedicado a funcións educativas e de
a hixiene. atención directa aos/ás nenos/as deberá estar en
posesión das seguintes titulacións:
b) Dispor dun espazo axeitado para a preparación
de alimentos e, cando haxa nenos/as menores de b1) Persoal de atención:
1 ano, con capacidade para os equipamentos que -Licenciado/a en pedagoxía ou psicopedagoxía.
determine a normativa vixente.
-Mestre/a especialista en educación infantil ou
c) Contar cunha sala de usos múltiples de 30 m equivalente.
que, de ser o caso, poderá ser usada como comedor.
-Técnico superior en educación infantil ou equi-
d) Dispoñer dun patio exterior de xogos de uso valente.
exclusivo do centro, cunha superficie mínima de A proporción de persoal cualificado coa que debe-
50 m2. Esta superficie incrementarase en 25 2 por
m rán contar os centros é dun número igual ao de uni-
cada 3 novas unidades ou fracción. dades en funcionamento máis un.
Cando se use como patio unha zona de uso comu- A dirección pedagóxica do centro recaerá nalgún
nitario, pública ou privada, precisarase a oportuna dos membros do persoal coa titulación de licencia-
autorización. do/a ou mestre/a especialista en educación infantil
En áreas urbanas consolidadas poderase autorizar ou equivalente.
excepcionalmente un patio interior cuberto, sempre b2) Persoal de apoio:
que dispoña de iluminación e ventilación natural
nun mínimo de 1/3 da superficie en planta da dita En todos os centros deberá haber, alomenos, unha
zona, superficie da que cando menos 1/2 será persoa de apoio á atención e coidado dos/das
practicable. nenos/as a cal, ademais das titulacións anteriores,
poderá estar en posesión dalgunha das seguintes titu-
e) Contar cun aseo con 2 lavaboe 2 inodoros
s lacións: técnico en atención sociosanitaria, técnico
por cada sala destinada a nenos/as ed2 a 3 anos superior en animación sociocultural, técnico en coi-
que deberá ser visible e accesible desde ela. dados auxiliares de enfermaría, diplomado/a en pue-
f) Contar cun despacho de administración e/ou ricultura recoñecido pola consellería de sanidade
secretaría. ou aqueloutras recoñecidas como apropiadas polo
órgano competente na autorización do centro.
g) No caso de edificios que teñen como única fina-
lidade a de escola infantil 0-3, as unidades corres- b3) Outro persoal.
pondentes a nenos/as de 0-1 ou 0-2 situaranse sem- Cando o centro ofreza servizo de comedor, nas
pre en planta baixa, sendo tamén preferente esta distintas modalidades, deberá dispoñer do persoal
situación para as unidades correspondentes a necesario para o desenvolvemento das funcións pro-
nenos/as de 1-2 anos. pias deste servizo.


3. Requisitos funcionais. d) Os materiais empregados en todo o centro serán
cálidos e adaptados ás idades dos/das usuarios/as.
As escolas infantís 0-3 adaptarán o seu funcio-
namento a un proxecto educativo de centro que defi- e) A zona de preparación de alimentos deberá con-
na a súa identidade, formule os obxectivos que se tar cos equipamentos mínimos de: mini-frigorífico,
pretenden acadar e exprese a súa estrutura orga- fregadeiro, placa vitrocerámica ou forno microondas.
nizativa. O dito proxecto educativo incluirá, entre f) O equipamento mobiliario tanto interior como
os seus apartados, o tratamento lingüístico do centro exterior deberá cumprir coas normas de seguridade
que deberá acadar o desenvolvemento das capaci- establecidas para este tipo de usuarios/as.
dades dos/das nenos/as nas dúas linguas oficiais de
Galicia cara o seu uso como vehículo de comuni- g) A ser posible o centro deberá contar con zona
cación. Ademáis procurará a introdución da terceira de xogos ao aire libre que deberá estar delimitada
lingua. e valada en todo o seu perímetro e acondicionada
con materiais que garantan a seguridade dos /das
Sección terceira usuarios/as segundo o establecido na normativa
Os puntos de atención á infancia vixente sobre seguridade nas áreas de xogo.
2. Ratiose requisitos de persoal:
Artigo 28º.-Definición e finalidade.
a) Titulación:
Reservase a denominación de puntos de atención
á infancia (PAI) para aqueles establecementos de O persoal de atención deberá estar como mínimo
carácter diúrno e titularidade municipal, encadrados en posesión dalgunha das titulacións contempladas
nos servizos sociais especializados dos concellos, para o persoal de atención e apoio nas escolas infan-
que teñen como finalidade prestar unha atención tís 0-3 ou dalgún dos cursos de especialización na
de apoio aos pais, titores ou gardadores dos/das materia que, cun mínimo de 300 horas, recoñeza
nenos/as de entre 3 mese e 3 anos cando concorran
s o órgano competente para a autorización do centro.
situacións ou circunstancias que lles impidan o seu b) Ratios.
coidado. Ademais poderán atender aqueles casos que
A relación adulto coidador/neno/a será como máxi-
respondan a necesidades puntuais.
mo de 1/20:
O obxecto destes puntoé a prestación dunha aten-
s En todo caso sempre debe contar cunha persoa
ción asistencial en concellos que pola súa baixa auxiliar a maiores do persoal que atenda ao grupo.
poboación infantil ou outras circunstancias econó-
mico-sociais, necesitan prazas para a atención do Sección cuarta
colectivo de nenos/as entr 0 e 3 anos pero non
e Espazos infantís
precisan crear escolas infantís 0-3. Atendida a súa
concepción como instrumento de desenvolvemento Artigo 30º.-Definición e finalidade.
rural se autorizarán, analizadas as condicións ante- Os espazos infantís defínense como aqueles esta-
riores, en concellos con menos de 5.000 habitantes. blecementos que prestan un servizo diúrno non con-
En concellos con maior poboación a autorización tinuado a nenos/as e 2 a 8 anos, cunha estancia
d
estará vinculada á necesidade de novas prazas asis- dos nenos/as inferior a 15 horas semanais.
tenciais e á súa complementariedade coas ofertadas
polas escolas infantis 0-3. Estes establecementos teñen unha finalidade asis-
tencial e caracterízanse pola flexibilidade na pro-
Artigo 29º.-Requisitos específicos. gramación das súas actividades, horarios e organi-
zación, de acordo coas necesidades dos/das nenos/as
Os puntos de atención á infancia ademáis dos e familias.
requisitos comúns para os centros de atención á
infancia deberán cumprir os seguintes específicos: Quedan excluídos expresamente desta categoría
as ludotecas e os centros de ocio infantil regulados
1. Materiais e arquitectónicos: en normas específicas.
Ademais dos requisitos comúns, estes establece- Artigo 31º.-Requisitos específicos.
mentos deben reunir os seguintes:
Os espazos infantís, ademais dos requisitos
a) O local de emprazamento terá unha superficie comúns para os centros de atención á infancia, debe-
2
mínima de 70 m. rán cumprir os seguintes específicos:
b) Na distribución do espazo terase en conta a 1. Materiais e arquitectónicos:
necesidade de diferenciar as seguintes zonas des- a) Contar cunha sala por cada grupo autorizado
tinadas a atención dos/das nenos/as: zona de gatexo, 2
cunha superficie de 2 m por neno/a, cun mínimo
zona de descanso, zona de hixiene, aseos e zona 2
de 30 m .
de preparación de alimentos.
Cando se preste servizo a nenos/as menores de
c) O centro deberá contar cun despacho ou espazo 3 anos debe habilitarse unha sala diferenciada e
similar para o manexo da documentación básica illada do resto de salas que disporá dunha zona dife-
dos/das usuarios/as. renciada para descanso e hixiene dos/das nenos/as.

o
N

b) Ter un aseo por grupo, cun lavabo e inodoro 2. Servizo complementario de comedor.
adaptados á idade dos/das nenos/as. Na sala de Artigo 34º.-Servizo complementario de atención
nenos/as menores de 3 anos deberá ser visible e e coidado dentro e fóra da xornada ordinaria:
accesible desde ela.
Defínese como aquel servizo de atención e coidado
2. Ratiose agrupamentos. a nenos/as prestado de xeito non continuado, que
A relación máxima coidador-neno/a por grupo será ten como finalidade proporcionar apoio aos pais, tito-
a seguinte: res ou gardadores de feito cando concorran circuns-
tancias que o fagan necesario, especialmente aquelas
-Grupos para nenos/as de entre 2 e 4 anos: 1/15. vinculadas a conciliación da vida familiar e laboral.
-Grupos para nenos/as de entre 5 e 8 anos: 1/20. Segundo o horario no que se preste pode ser servizo
En todos os establecementos deberá haber, como diúrno ou servizo nocturno.
mínimo, unha persoa de apoio á atención e coidado 1. Servizo diúrno:
a maiores das exixidas por
ratio.
Considérase tal o servizo de atención e coidado
3. Titulación do persoal. non continuado dirixido a nenos/as de entre 0-8 anos
Cando existan grupos de nenos/as de menos de e prestado nas escolas infantís 0-3 en horario diúrno,
3 anos polo menos unha das persoas de atención é dicir, o comprendido entre a súa hora de apertura
aos/ás nenos/as deberá estar en posesión como míni- e a de peche, sendo esta última sempre anterior
mo dalgún dos títulos exixidos ao persoal de atención ás 21 horas.
ou de apoio das escolas infantís 0-3 ou dalgún dos a) Usuarios/as.
cursos de especialización na materia que, cun míni- Poderán ser usuarios/as deste servizo:
mo de 300 horas, recoñeza o órgano competente para
a autorización do centro. -Nenos/as de 0-3 non usuarios da atención con-
tinuada do centro.
4. Proxecto asistencial do establecemento:
-Nenos/as de 0-3 usuarios do centro en horario
No proxecto asistencial os centros describirán de media xornada.
como mínimo os horarios e calendarios de atención
-Nenos/as de 3-8 anos escolarizados durante o
ao público, o catálogo de servizos que presta, o per-
horario extraescolar.
soal existente e as súas funcións.
b) Requisitos específicos:
Sección quinta 1. A prestación deste servizo queda condicionada
Os servizos complementarios de atención ao mantemento da actividade normal do centro e
á infancia non suporá en ningún caso a superación dos límites
Artigo 32º.-Definición e réxime. de ratios e persoal establecidos.
1. Os servizos complementarios de atención á 2. Cando se atenda a nenos/as e 3 a 8 anos agru-
d
infancia defínense como aquelas prestacións dirixi- paranse nun espazo diferenciado, de tal xeito que
das á atención e coidado (garda e custodia) dos/das estean separados dos/das nenos/as de 0-3 anos.
nenos/as de entre 0-12 anos, que teñen como fina- 3. A ratio coidador-alumnos/as será a establecida
lidade dar apoio ás familias no coidado dos/das para este tipo de centros, illada ou agrupadamente,
nenos/as. Estes servizos teñen como soporte algún e no caso de nenos/as d 6 3 a 8 anos será de 1/20
e
dos centros regulados nesta norma, tendo carácter como máximo.
de actividade complementaria á principal que aque- 2. Servizo nocturno:
les desenvolvan.
Defínese como aquel servizo de atención e coidado
2. Os servizos complementarios regulados e os cen- non continuados dirixido a nenos/as de 0-8 anos
tros que lle dan soporte están sometidos ao réxime e prestado en escolas infantís 0-3 ou PAI en horario
de autorización administrativa segundo o establecido nocturno, entendendo como tal o comprendido entre
no artigo 5º.1 deste decreto. as 22.00 horas e as 8.00 horas como máximo.
O cesamento na actividade complementaria que a) Usuarios/as.
non supoña ao mesmo tempo a do centro que lle
da soporte precisa permiso específico, ao igual que Poderán ser usuarios/as deste servizo:
a súa implantación nun momento distinto ao da crea- -Nenos/as de 0-3 non usuarios/as da atención con-
ción do centro. tinuada do centro.
Artigo 33º.-Tipoloxía. -Nenos/as de 0-3 usuarios/as cando as circuns-
tancias o requiran.
Establécense os seguintes tipos de servizos com-
plementarios: -Nenos/as de 3-8 anos.
1. Servizos complementarios de atención e coidado b) Requisitos do persoal.
dentro e fóra da xornada ordinaria do centro (servizo 1. O persoal de atención nocturna deberá estar
diúrno e nocturno). en posesión como mínimo dalgunha das titulacións


exixidas ao persoal de atención e apoio nas escolas de saúde ou doutro tipo, ademais dos teléfonos de
infantís 0-3 ou dalgún dos cursos de especialización contacto dos proxenitores ou persoas responsables.
na materia que, cun mínimo de 300 horas, recoñeza
o órgano competente para a autorización do centro. 10. Dimensións das camas: as camas deberán reu-
nir as condicións necesarias para o descanso con
2. As ratios de coidador-neno/a serán de 1/6 para seguridade e ter un tamaño adecuado á idade dos/das
nenos/as de 0-3 anos e de 1/10 para nenos/as entre usuarios/as. En todo caso para os/as nenos/as de
3-8. En todo caso sempre haberá unha persoa de máis de 6 anos deberán ter un mínimo de 90 cm
apoio para cada un dos grupos. de largo e 180 cm de longo. Quedan prohibidas as
camas dispostas en modo liteiras de máis de 2
c) Requisitos específicos: alturas.
1. Subscribirase unha póliza de seguro de res- Artigo 35º.-Servizo complementario de comedor.
ponsabilidade civil ilimitada para a atención do
servizo. Defínese como aquel servizo complementario á
actividade principal do establecemento de atención
2. O centro disporá dunha sala específica para á infancia que consiste na alimentación, atención
a prestación deste servizo, diferenciada arquitec- e coidado de nenos/as entr 0 e 12 anos durante
e
tonicamente do resto de salas de servizo ordinario, o tempo desta prestación. Ten como finalidade apoiar
coa finalidade exclusiva de procurar un descanso os pais, titores ou gardadores de feito cando con-
adecuado e en condicións de seguridade aos/ás corran circunstancias que o fagan necesario, espe-
nenos/as. Non se admitirán proxectos en sotos ou cialmente aquelas vinculadas á conciliación da vida
semisotos, requiríndose unha altura mínima de familiar e laboral.
2,5 metros.
O servizo incluirá en todo caso o xantar e opcio-
No caso de atención de nenos/as de 0-3 anos, estes nalmente o almorzo, a merend a cea.
ae
situaranse nunha sala diferenciada, que no caso de
escolas infantís pode ser algunha das aulas usadas Este servizo pódese prestar en escolas infantís 0-3,
para a súa atención diúrna sempre que as dúas acti- PAI e espazos infantís.
vidades sexan compatibles polos horarios de pres- 1. Usuarios/as.
tación.
Poderán ser usuarios/as deste servizo:
3. A sala-dormitorio debe ter unha superficie míni-
ma de 3 m por neno/a cun mínimo de 20 2.
2
m -Nenos/as de 0-3 anos non usuarios da atención
continuada do centro.
4. A sala-dormitorio terá un aseo propio incor-
porado con lavabo, duchas e inodoro adaptado á ida- -Nenos/as de 3-12 anos.
de dos/das usuarios/as. 2 Formas de prestación.
5. O espazo de descanso deberá contar cunha ven- O servizo de comedor poderá realizarse mediante
tilación adecuada e luces de emerxencia, segundo prestación directa ou indirecta.
a normativa vixente.
O servizo poderase prestar directamente pola enti-
6. O espazo de descanso deberá estar alonxado dade ou persoa titular do centro que disporá os
de calquera dispositivo ou instalación que poida medios materiais e persoais necesarios para a súa
supoñer un risco potencial (gas, electricidade, etc.), realización.
sendo de aplicación a normativa específica vixente
de condicións de protección contra incendios. Nos comedores de prestación indirecta a entidade
ou persoa titular contratará cunha empresa do sector
7. O proxecto acústico do edificio axustarase á a elaboración ou subministracións da comida ela-
normativa específica vixente sobre condicións acús- borada e, s é o caso, a distribución.
e
ticas, garantindo unhas adecuadas condicións de
descanso. 3. Persoal.

8. O centro deberá contar nesta dependencia con a) Persoal de cociña: será o encargado da ela-
teléfonos de emerxencia situados nun lugar clara- boración e posta a punto dos alimentos. O servizo
mente visible. deberá contar, e é o caso, co persoal de cociña
s
necesario, que en todo caso incluirá un posto de
9. Documentación administrativa: o centro levará cociñeiro/a. Todo o persoal de cociña e calquera
un libro rexistro de usuarios/as específico para a outro que habitualmente poida entrar en contacto
prestación deste servizo onde figurará o nome do directo cos alimentos deberá estar en posesión do
neno/a, dos pais ou titores, data e hora de entrada carné de manipulador de alimentos.
e saída, e a sinatura das persoas responsables na
entrada e saída. b) Persoal de atención no comedor: desempeñará
as funcións de atención, vixilancia e coidado dos/das
Cada usuario/a contará ademais cunha ficha indi- nenos/as no comedor, prestando especial atención
vidual na que consten os datos identificativos esen- a adquisición de hábitos sociais e hixiénico-sa-
ciais así como os relativos a posibles incidencias nitarios.

o
N

-Ratio: a ratio de coidador-neno/a será de 1/8 para Disposicións transitorias
nenos/as de 0-3 anos, de 1/15 para nenos/as entre
3-6 e de 1/30 para nenos/as con idades entre 6-12. Primeira.-Os centros regulados nesta norma e
actualmente en funcionamento, deberán adaptarse
-En todos os casos existirá un/unha encargado/a os requisitos nela establecidos relativos a espazos
do comedor designado pola dirección do centro que interiores, materiais e arquitectónicos nun prazo
será o/a responsable do desenvolvemento do servizo. máximo de 5 anos que comenzará a contar a partir
4. Requisitos específicos. da data de entrada en vigor desta norma.

a) Todos os servizos de comedor deberán cumprir Aqueles centros que obtiveron, de acordo coa pre-
as exixencias establecidas na regulamentación téc- visión contemplada na disposición transitoria segun-
nico-sanitaria para os comedores colectivos, así da, alínea segunda do Decreto 243/1995, do 28 de
como as que establecen as normas de hixiene rela- xullo, polo que se regula o réxime de autorización
tivas aos produtos alimenticios e demais disposicións e acreditación de centros de servizos sociais, o per-
legais vixentes. Cando as comidas se elaboren fóra miso de inicio de actividades unha vez acreditada
das instalacións do centro haberá que aterse ademais a imposibilidade material para realización das adap-
ao establecido para as industrias dedicadas á pre- tacións nel exixidas, poderán quedar eximidos da
paración e distribución de comidas e hixiene dos adaptación establecida na alínea primeira desta nor-
produtos alimenticios. ma previa resolución do órgano competente na que
se aprecie a continuidade de situación de imposi-
b) Deberase levar a cabo un control continuo e bilidade de adaptación e sempre que non se observen
rigoroso das etiquetas dos produtos envasados e enla- deficiencias graves que poñan en perigo a seguridade
tados, datas de caducidade e consumo preferente. dos usuarios.
c) A elaboración dos menús farase de xeito que Os centros que no momento da entrada en vigor
proporcione aos/ás nenos/as unha dieta sana e equi- da norma teñan concedida a autorización de crea-
librada, prestando especial atención á presentación ción, rexeranse en canto a concesión do permiso
e variación dos alimentos. Os menús deberán ela- de inicio de actividades pola normativa ata o de
borarse cunha antelación mínima dunha semana e agora vixente, sen prexuízo da aplicación do disposto
estar expostos no taboleiro de anuncios para o seu na alínea primeira sobre prazo de adaptación.
coñecemento público.
Segunda.-Os centros en funcionamento con uni-
d) No momento da solicitude de autorización pre- dades de 3 a 6 anos que conten con permiso de
sentarase a programación do servizo, a cal compren- inicio de actividades outorgado pola Consellería de
derá os requisitos esenciais de elaboración e/ou sub- Familia, Xuventude, Deporte e Voluntariado, debe-
ministración das comidas, organización do persoal rán solicitar autorización á consellería competente
e xestión do servizo. Ademais deberá conter os ele- en materia educativa no prazo máximo dun ano que
mentos fundamentais de educación en hábitos hixié- comenzará a contar a partir da data de entrada en
nico-sanitarios, sociais e convivenciais, así como as vigor desta norma.
actividades previamente planificadas.
Terceira.-Os puntos de atención á infancia actual-
e) O centro deberá subscribir unha póliza de seguro mente en funcionamento deberán solicitar o permiso
de responsabilidade civil ilimitada que cubra os ris- de inicio de actividades no prazo máximo de 6 meses
cos da actividade. a contar desde a entrada en vigor deste decreto.
f) A prestación deste servizo queda condicionada
ao mantemento da actividade normal do centro e Disposición derrogatoria
non suporá en ningún caso a superación dos límites
establecidos de prazas e persoal. Queda derrogada a Orde do 29 de febreiro de 1996,
pola que se regulan os requisitos específicos que
g) O centro disporá dunha sala específica para deben reunir os centros de menores e os centros
a prestación deste servizo diferenciada arquitecto- de atención á infancia, modificada pola Orde do
nicamente do resto de salas de servizo ordinario, 6 de novembro de 2000.
coa finalidade exclusiva de atención dos/das
nenos/as maiores de 3 anos. Disposición derradeira
No caso de atención de nenos/as de 0-3 anos, estes Este decreto entrará en vigor aos vinte días da
situaranse nunha sala diferenciada que no caso de súa publicación noDiario Oficial de Galicia
.
escolas infantís pode ser a sala de usos múltiples.
Santiago de Compostela, vinte e oito de xullo de
O comedor debe ter unha superficie de 1,5 2m dous mil cinco.
por neno/a cun mínimo de 20 2.
m
Manuel Fraga Iribarne
h) Todas as instalacións de comedor e cociña, rede Presidente
eléctrica e tomas e conducións de auga e gas, ato-
paranse sempre en boas condicións de uso e segu- Pilar Rojo Noguera
ridade, de acordo coa regulamentación técnica Conselleira de Familia, Xuventude,
vixente. Deporte e Voluntariado

CFXDV. Decreto 354/2003, do 16 de setembro Página 1 de 9

Consellería de Familia, Xuventude, Deporte e
Voluntariado

Dirección Xeral de Familia - Subdirección de Familia

Decreto 354/2003, do 16 de setembro, polo que se
regulan as ludotecas como centros de servicios sociais e se
establecen os seus requisitos. DOG 89, venres 26 de
setembro de 2003

No exercicio da competencia exclusiva en materia de
asistencia social, artigo 27.23º do Estatuto de autonomía de
Galicia, o Parlamento de Galicia aprobou a Lei 4/1993, do 14
de abril, de servicios sociais, que ordena e regula os aspectos
básicos dun sistema integrado de servicios sociais definido
como servicio público da Comunidade Autónoma de Galicia.

No artigo 5 da lei fíxase a estructura do sistema dividido en
dous niveis de atenci ón, a primaria e a especializada, e as
áreas de actuación, entre elas, a área de familia, infancia e da
mocidade. O referido artigo indica que aqueles
establecementos ou instalacións nos que se desenvolvan con
regularidade programas e actividades no ámbito dos servicios
sociais, debidamente tipificados e acreditados, considéranse
equipamentos do sistema de servicios sociais. Estes
equipamentos están suxeitos ó cumprimento dos requisitos
xerais e espec íficos que regulamentariamente se determinen
e sometidos ó réxime de autorizacións administrativas para a
súa creación ou construcci ón, modificaci ón substancial, inicio
e cesamento de actividades e que deberán solicita-las
entidades prestadoras de servicios sociais titulares destes.

En desenvolvemento da lei o Consello da Xunta aprobou o
Decreto 243/1995, do 28 de xullo, que regula o réxime de
autorización e acreditación dos centros de servicios sociais. O
artigo 7 do referido decreto determina os requisitos xerais
que deberán cumprir tódolos centros de servicios sociais
calquera que sexa a súa tipoloxía, tanto materiais como

http://www.xunta.es/conselle/fm/dxf/normas/familia/decreto354-2003.htm
... 18/01/1991


funcionais.

De entre as áreas de servicios sociais enumeradas na Lei de
servicios sociais, a Consellería de Familia, Xuventude, Deporte
e Voluntariado en virtude do Decreto 280/2003, do 17 de
xuño, que modifica o Decreto 8/2003, do 18 de xaneiro, de
modificación da estructura orgánica da Xunta de Galicia e o
Decreto 195/2003, do 20 de marzo, que establece a sú
estructura orgánica, asume as competencias na área de
familia, infancia e mocidade. Entre os equipamentos de
servicios sociais de atenci ón especializada que lle serven de
soporte para programas e tratamentos orientados cara
normalizaci ón, personalización da integración socio-familiar
dos seus beneficiarios figuran, entre outros, as garderías
infantís, residencias de menores, casas de familia, vivendas
tuteladas e ludotecas.

Tendo en conta a demanda social e co fin de garanti-la
calidade na prestación dos servicios sociais e os dereitos dos
usuarios, cómpre desenvolve-las previsións da lei regulando na
área de familia, infancia e adolescencia as ludotecas. É así que
esta disposici ón, fronte a outros establecementos de
carácter recreativo dirixidos a nenos/as, defíneas dentro da
área social e delimita o seu ámbito. Así mesmo, enumera os
requisitos que a determinan e remite á normativa vixente
sobre os requisitos xerais e o réxime de autorización,
inspección e réxime sancionador referido a t ódolos centros
de servicios sociais.

Polo antedito, en virtude das atribucións que me confire a Lei
1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu
presidente modificada pola Lei 11/1988, do 20 de outubro,
por proposta da Consellería de Familia, Xuventude, Deporte e
Voluntariado, de acordo co dictame do Consello Consultivo de
Galicia e logo da deliberación do Consello da Xunta, na sú
reunión do día dezaseis de setembro de dous mil tres,

DISPOÑO:

... 18/01/1991


Capítulo I. Disposicións xerais

Artigo 1º.- Obxecto.
Este decreto ten por obxecto a regulación dos centros sociais
de atención especializada na área de familia, infancia e
mocidade definidos no artigo seguinte como ludotecas, as
como determina-los seus requisitos.

Artigo 2º.- Definición e ámbito de aplicación.
1. Para os efectos deste decreto enténdense por ludotecas
aqueles establecementos diurnos de actividade regular,
dirixidos á poboación infantil en idades comprendidas entre
os dous e os doce anos e ás súas familias, que teñen por
obxecto potencia-lo xurdimento dunha actividade lúdica
favorecedora do desenvolvemento mental, psicomotor,
afectivo e sensorial do neno, así como posibilita-lo acceso
mundo da actividade lúdica de aqueles sectores cun entorno
socio-cultural menos favorecido.
As ludotecas poderán desenvolver, así mesmo, as súas
actividades en combinación con outros servicios exteriores de
animación infantil, como bibliotecas, servicios de actividades
culturais, recreativas ou deportivas.

2. O ámbito de aplicación deste decreto esténdense á
ludotecas como centros de servicios sociais, tanto de
titularidade pública como privada, da Comunidade Autónoma
de Galicia.

3. Excl úense do seu ámbito de aplicación aqueles
establecementos creados, especificamente ou no contexto
doutra actividade principal, para o tempo de lecer coa única
finalidade de proporcionar un lugar de espallamento para os
nenos e nenas.

Artigo 3º.- Competencia.
Correspóndelle á Consellería de Familia, Xuventude, Deporte e
Voluntariado a autorizaci ón e inspección destes centros de
servicios sociais e a tramitación dos procedementos
sancionadores polas infraccións cometidas ó abeiro do

... 18/01/1991


disposto no título VI da Lei 4/1993, do 14 de abril, de
servicios sociais e no Decreto 175/1995, do 16 de xu ño, de
desenvolvemento, sen prexuízo das autorizaci óns que con
arreglo á normativa vixente sexan precisas.

Capítulo II. Requisitos das ludotecas como centros de
servicios sociais

Artigo 4º.-Requisitos xerais como centros de servicios
sociais.
As ludotecas como centros de servicios sociais están suxeitas
ó cumprimento dos requisitos xerais, materiais e funcionais,
esixidos para tódolos centros sociais e relacionados no artigo
7 do Decreto 243/1995, do 28 de xullo, polo que se regula o
réxime de autorizacións e acreditación de centros de
servicios sociais.

Artigo 5º.- Requisitos materiais das ludotecas.
As ludotecas deberán cumprir, ademais dos requisitos xerais
dos centros de servicios sociais, os seguintes requisitos
materiais:

a) Emprazarse preferentemente en núcleos urbanos e
próximos a centros culturais, sociais, instalacións deportivas
ou centros escolares.

b) Situarse preferentemente na planta baixa e ter saída
directa de uso exclusivo a unha vía pública ou a un espacio
aberto, debendo estar sinalada a prohibición de aparcamento
de vehículos diante da porta.
No suposto de que o local se insira nun centro cultural, social,
deportivo ou escolar, este deberá ocupa-la planta baixa ou,
como máximo, a primeira altura, e contar ademais con entrada
independente.

c) As ludotecas destinadas a nenos de dous a doce anos
constarán de, alomenos, dúas salas: unha para exposición e
préstamo de xoguetes e libros, de se-lo caso, e outra para a
realización de actividades de xogo organizado, obradoiros

... 18/01/1991


multidisciplinares, uso de xogos mecánicos, construccións,
pequenas representacións.
As salas contarán cunha superficie mínima de 50 m e, en todo
caso, respectarase a proporci ón de dous metros e medio
cadrados por cada usuario.

d) As ludotecas destinadas exclusivamente a nenos de dous a
seis anos, poderán contar cunha soa sala distribuída en
rincóns de xogo. Neste caso, a superficie mínima da sala ser
de 80 m.

e) No suposto de que estes centros atendan nenos de dous a
tres anos, este deberá dispoñer dun espacio diferenciado
para os nenos destas idades, podendo utilizar para esta
finalidade as salas anteriormente mencionadas se se usan en
tempos diferenciados e exclusivamente con estes nenos.

f) O deseño de portas e ventás responderá a criterios de
funcionalidade e seguridade. A porta da entrada terá como
mínimo un largo de 1,20 metros e abrirá no senso da saída. No
caso de que o centro teña capacidade para máis de vinte
prazas haberá unha porta adicional por cada grupo de vinte
prazas.

g) Dispor de servicios hixiénicos axeitados ás idades dos
usuarios en número proporcional á capacidade do centro,
debendo contar como mínimo cun aseo con dous inodoros e
dúas piletas, de tamaño axeitado ás idades dos usuarios, por
cada vinte prazas. Os aseos destinados ós nenos de dous a
tres anos serán visibles e accesibles dende a propia sala. As
mesmo, disporá dun aseo para adultos.

h) Estar dotados de iluminación e ventilación naturais.

i) No suposto de que a ludoteca conte con espacio ó aire libre,
este deberá estar delimitado e valado en todo o seu
perímetro e acondicionado con materiais axeitados ás idades
dos usuarios.

... 18/01/1991


j) O equipamento, xogos e xoguetes deberán, en todo caso,
cumpri-la lexislación europea sobre seguridade nas áreas de
xogo infantil e nos xoguetes contidos nas normas UNE.

Artigo 6º.- Requisitos funcionais das ludotecas.
As ludotecas como centros de servicios sociais deberá
cumprir, ademais dos requisitos xerais dos centros de
servicios sociais, os seguintes requisitos funcionais:
a) Ademais de ter subscrita póliza de seguros de
responsabilidade civil, que garanta a cobertura das
indemnizacións ós usuarios e sinistros do edificio, deberá
formalizar un seguro que cubra as actividades externas do
centro, de se-lo caso.
b) Tódalas ludotecas deberán contar cun proxecto
organizativo de centro no que se fagan consta-los seguintes
extremos: horario e calendario, usuarios e destinatarios,
persoal adscrito e as súas funcións, formulaci ón dos
obxectivos, actividades do centro con indicaci ón dos sectores
de idade ós que están dirixidos e, de se-lo caso, participació
dos pais, axentes sociais e/ou outras persoas da comunidade.
c) O tempo máximo de permanencia dos nenos de dous a tres
anos neste tipo de centros será de tres horas ó día.

Artigo 7º.- Requisitos de persoal das ludotecas.
1. As ludotecas deberán contar con persoal especializado
respectando a proporción máxima de nenos que poden ser
atendidos por un traballador como a continuaci ón se relaciona:
a) Nenos menores de tres anos: 1/15.
b) Nenos de tres a seis anos: 1/25.
c) Nenos maiores de seis anos: 1/30.

2. As ludotecas deberán contar co seguinte persoal
cualificado:
a) Un coordinador que deberá estar en posesión dalgunha das
seguintes titulacións:
-Titulación superior en: pedagoxía, psicoloxía ou
psicopedagoxía.
-Titulación media en: maxisterio ou educaci ón social.

... 18/01/1991


-Ciclos formativos de grao superior en animación sociocultural
ou educaci ón infantil.
-Ciclos formativos de grao medio en actividades físicas e
deportivas.
Así mesmo, estes profesionais deberán contar con algún dos
títulos acreditativos das ensinanzas que imparten as escolas
de tempo libre, agás aqueles profesionais que estean en
posesión da titulaci ón espec ífica de animación sociocultural.
b) Un ou varios monitores que deberán posu í-lo título de
bacharelato ou de formación profesional de grao medio, con
cursos de animación sociocultural.

3. No caso de que o centro atenda a nenos de dous anos, o
persoal que os atenda deberá estar en posesión dalgunha das
titulacións espec íficas en educación infantil.

4. Todo o persoal dispoñible deberá acredita-lo seu correcto
estado de saúde e cunha periodicidade anual, someterse a un
recoñecemento médico axeitado para acreditar que non
padece enfermidade infecto-contaxiosa nin defecto físico ou
psíquico que impida ou dificulte as súas funcións. Así mesmo,
deberá contar co carné de manipulador de alimentos segundo
o establecido na normativa vixente na materia.

Capítulo III. Das autorizaci óns, inspeccións e réxime
sancionador

Artigo 8º.- Autorización das ludotecas.
As ludotecas como centros de servicios sociais estará
suxeitas ó réxime de autorizaci óns previsto no artigo 30 da
Lei 4/1993, do 14 de abril, de servicios sociais e o Decreto
243/1995, do 28 de xullo, polo que se regula o r éxime de
autorización e acreditación dos centros de servicios sociais.

Artigo 9º.- A inspección e o réxime sancionador.
As ludotecas como centros de servicios sociais estará
suxeitas á inspección e ó réxime sancionador en materia de
servicios sociais de conformidade co establecido no título VI
da Lei 4/1993, do 14 de abril, de servicios sociais, e no

... 18/01/1991


Decreto 175/1995, do 16 de xuño, polo que se desenvolve a
dita lei.

Disposición adicional

Única.- Correspóndelle ós concellos outorga-las autorizacións
de construcción, reforma e apertura daqueles centros ou
establecementos dedicados a actividades de recreo dirixidas
a nenos/as excluídos deste decreto, acadando os informes
que precisen ou comunicando a súa resoluci ón segundo
proceda, en aplicación do Real decreto 2816/1982, do 27 de
agosto, polo que se aproba o Regulamento xeral de policía e
espect áculos públicos e actividades recreativas, a Lei 7/1985,
do 2 de abril, reguladora das bases de réxime local, o Decreto
do 17 de xuño de 1955, sobre o regulamento dos servicios de
corporaci óns locais e a Lei 5/1997, do 22 de xullo, de
Administración local de Galicia.

Disposicion transitoria

Única.-As entidades prestadoras de servicios sociais
titulares de centros en funcionamento á entrada en vigor
deste decreto que poidan ser definidos como ludotecas
abeiro desta norma deberán solicita-las autorizacións
correspondentes no prazo máximo dun ano. O incumprimento
da presentación da solicitude determinará a imposición das
sanci óns correspondentes previo expediente contradictorio
abeiro do título VI da Lei 4/1993, do 14 de abril, de servicios
sociais.

Sempre que non se observen deficiencias graves que poñan en
perigo a seguridade dos usuarios, poderá outorgarse
provisionalmente a autorización condicionada a efectua-las
adaptacións necesarias para o cumprimento das normas
vixentes. O prazo para emenda-los requisitos materiais e
funcionais non poderá ser superior a seis meses. Así mesmo, o
persoal destes centros en funcionamento á entrada en vigor
deste decreto que non reúnan os requisitos esixidos, disporá

... 18/01/1991


dun prazo de dous anos para acada-la titulaci ón requirida.
Unha vez emendadas as deficiencias nos prazos indicados
procederá o outorgamento definitivo da autorizaci ón, caso
contrario decaerá a autorización provisional concedida.

Disposicións derradeiras

Primeira.- Facúltase a Consellería de Familia, Xuventude,
Deporte e Voluntariado para dictar, no ámbito das súas
competencias, cantas disposicións sexan necesarias para o
desenvolvemento deste decreto.

Segunda.- Esta norma entrará en vigor o día seguinte ó da
súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

Santiago de Compostela o dezaseis de setembro de dous mil
tres.
Manuel Fraga Iribarne. Presidente
Pilar Rojo Noguera. Conselleira de Familia, Xuventude,
Deporte e Voluntariado

© Xunta de Galicia
Información mantida pola Dirección Xeral de Familia
Servicio prestado pola Conseller ía de Familia, Xuventude, Deporte e Voluntariado

... 18/01/1991

3.262 DIARIO OFICIAL DE GALICIA No 49 L Venres, 10 de marzo de 2000

CONSELLERÍA DE FAMILIA Para lograr esta finalidade a Comunidade Autó-
E PROMOCIÓN DO EMPREGO, noma dictou unha serie de disposicións destinadas
MULLER E XUVENTUDE a regula-los distintos ámbitos e sectores que con-
forman na sociedade actual o eido da xuventude
Decreto 50/2000, do 20 de xaneiro, polo e desenvolvemento comunitario; así sinalamos, no
que se refunde e actualiza a normativa que a este decreto interesan, as seguintes dis-
vixente en materia de xuventude.
posicións:
O moderno estado de dereito debe incorporar ó
seu ordenamento xurídico a regulación das actua- 1. Orde do 21 de marzo de 1991, pola que se
cións dos cidadáns que se agrupan para satisface-los dictan normas para a elaboración dun censo de enti-
intereses xerais, asumindo que a satisfacción destes dades xuvenís e entidades prestadoras de servicios
deixou de ser considerada como unha responsabi- á xuventude.
lidade exclusiva do Estado para converterse nunha 2. Decreto 313/1995, do 23 de novembro, modi-
tarefa compartida entre Estado e sociedade. ficado polo Decreto 381/1996, do 17 de outubro,
polo que se regula o recoñecemento das escolas de
O Estado necesita da responsabilidade dos seus tempo libre, se aproban os programas de formación
cidadáns e estes reclaman un papel cada vez máis que se van impartir e se establece a composición
activo na solución dos problemas que lles afectan. e funcionamento do órgano de dirección da Escola
A conciencia crecente desta responsabilidade Galega de Lecer e Tempo Libre.
social levou os cidadáns, ás veces individualmente, 3. Decreto 144/1996, do 17 de abril, modificado
pero, sobre todo, por medio de organizacións basea- polo Decreto 276/1998, do 24 de setembro, polo
das na solidaridade e o altruísmo, a desenvolver que se crea a Comisión Interdepartamental de
un papel cada vez máis importante no deseño e exe- Xuventude.
cución de actuacións dirixidas á satisfacción do inte-
rese xeral e especialmente á erradicación de situa- 4. Decreto 223/1996, do 30 de maio, polo que
cións de marxinación e á construcción dunha socie- se regulan as actividades de aire libre dirixidas á
dade solidaria na que tódolos cidadáns gocen dunha xuventude no territorio da Comunidade galega.
calidade de vida digna.
5. Decreto 33/1997, do 13 de febreiro, polo que
A Constitución española, no seu artigo 48, sinala se regula o recoñecemento oficial e as condicións
que os poderes públicos promoverán as condicións técnicas das instalacións xuvenís no ámbito da
para a participación libre e eficaz da xuventude no Comunidade Autónoma de Galicia.
desenvolvemento político, social, económico e cul- 6. Decreto 243/1998, do 30 de xullo, polo que
tural. se regula a Rede Galega de Información e Docu-
O Estatuto de autonomía de Galicia establece no mentación Xuvenil.
seu artigo 27 que lle corresponde á Comunidade Despréndese desta relación o espallamento e dis-
Autónoma galega a competencia exclusiva nas mate- persión da normativa existente sobre esta materia.
rias de fomento da cultura en Galicia, nº 19, pro- De aí que o obxecto da presente disposición é agrupar
moción do deporte e a axeitada utilización do lecer, e refundir nun só texto normativo as diversas dis-
nº 22, e promoción do desenvolvemento comunitario, posicións regulamentarias existentes nesta materia.
nº 24. Preténdese con este labor de racionalización nor-
Polo Real decreto 2434/1982, do 24 de xullo, tras- mativa favorece-la seguridade xurídica do cidadán
pasáronse as funcións e servicios do Estado á Comu- respecto á normativa aplicable a esta materia, ó mes-
nidade Autónoma de Galicia en materia de cultura, mo tempo que se aspira a conseguir unha maior
a dirección e xestión e, de se-lo caso, a titularidade facilidade e axilidade á hora de manexa-los textos
das instalacións comprendidas na rede nacional de normativos.
albergues xuvenís, residencias xuvenís, campamen- Sistematicamente o decreto articúlase nun título
tos e campos de traballo. Estas competencias foron preliminar e seis títulos máis, dúas disposicións adi-
asumidas polo Decreto 146/1982, do 1 de decembro. cionais, seis disposicións transitorias, unha dispo-
sición derrogatoria e dúas disposicións derradeiras.
Así mesmo, polo Decreto 285/1989, do 16 de
decembro, asúmense as funcións e servicios trans- O título preliminar concrétase nunha disposición
feridos pola Administración do Estado á Comunidade de carácter xeral, na que se sinala o obxecto do
Autónoma de Galicia en materia de promoción socio- decreto especificando e describindo os distintos
cultural, no ámbito da xuventude e desenvolvemento ámbitos obxecto da refundición.
comunitario.
O título I establece as condicións técnicas das
A política xuvenil dos poderes públicos debe instalacións xuvenís dando así fiel materialización
enmarcarse na promoción da participación libre da á necesidade existente de regula-las características
xuventude no desenvolvemento cultural, socio-eco- e condicións mínimas que deberán cumprir estas
nómico e político da sociedade que sinala a Cons- instalacións dedicadas á realización de actividades
titución. coa mocidade no ámbito de tempo libre, co fin de

No 49 L Venres, 10 de marzo de 2000 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 3.263

asegura-las adecuadas condicións hixiénico-sanita- beración do Consello da Xunta de Galicia na súa
rias e de seguridade para os seus usuarios. reunión do día vinte de xaneiro de dous mil,

O título II vén integrado polas actividades de aire DISPOÑO:
libre dirixidas á xuventude.
TÍTULO PRELIMINAR
Na nosa comunidade a práctica da acampada é Disposicións de carácter xeral
unha actividade habitual, como unha alternativa de
lecer favorecida pola súa riqueza e diversidade pai- Artigo 1º.-Obxecto.
saxística e ambiental. Por isto, ó longo de todo o 1. Regúlanse por este decreto :
ano e sobre todo nas épocas de vacacións, numerosos
grupos de mozos e entidades dedicadas á educación a) As características dos diferentes tipos de ins-
e realización de actividades de tempo libre con mozos talacións destinadas á mocidade para a realización
e mozas, desenvolven actividades fóra do seu lugar de actividades no tempo libre no territorio da Comu-
de residencia habitual e en contacto co medio natu- nidade Autónoma de Galicia para os efectos do seu
ral, o que implica a pernoita en réxime de acampada recoñecemento oficial como tales.
e a execución dun programa de actividades, coa
indubidable repercusión que ten desde o punto de b) As actividades de aire libre, nas que participen
vista ambiental, sanitario e turístico. xoves en número superior a nove, que non teñan
carácter familiar, e inclúan na súa duración un míni-
Co fin de velar pola calidade pedagóxica e pola mo de tres noites consecutivas.
seguridade dos participantes neste tipo de activi- c) A composición e funcionamento das escolas de
dades ante calquera imprevisto, cómpre establecer tempo libre así como o contido dos programas de
neste título unha norma adaptada á realidade actual formación que se van impartir nelas.
e ás repercusións propias de Galicia, que regule
a práctica das actividades ó aire libre, de carácter d) O censo de entidades xuvenís, da Comisión
non estable, de varios días de duración que impli- Interdepartamental de Xuventude e Rede Galega de
quen pernoita en réxime de acampamento ou similar. Información e Documentación Xuvenil.

No título III articúlase a regulación dos programas 2. Para os efectos previstos neste decreto consi-
de formación que se van impartir nas escolas de dérase xuventude a poboación residente na Comu-
tempo libre. A extensión das actividades de ocu- nidade Autónoma de Galicia de ata trinta anos.
pación do lecer e do tempo libre nos diferentes sec-
tores e ámbitos que conforman a nosa sociedade TÍTULO I
actual esixe unha ampliación dos suxeitos destina- Instalacións xuvenís
tarios daquelas así como unha actualización dos pro- Capítulo I
gramas de formación de monitores e directores de Ámbito de aplicación e clases
actividades de tempo libre.
Artigo 2º.-Ámbito de aplicación.
O título IV do presente decreto vén integrado polo O obxecto deste título é regula-las características
censo de entidades xuvenís e no que se aborda o e os requisitos mínimos que deberán cumpri-los dife-
proceso de informatización dos datos relativos ás rentes tipos de instalacións destinadas á mocidade
organizacións xuvenís e entidades prestadoras de para a realización de actividades no tempo libre,
servicios á xuventude. no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia,
para os efectos do seu recoñecemento oficial como
O título V regula a Comisión Interdepartamental tales.
de Xuventude que é o órgano colexiado a quen lle
compete conseguir unha efectiva coordinación de Artigo 3º.-Tipos de instalacións xuvenís.
programas e dos departamentos da Administración
autonómica, nas súas actuacións en materia de 1. Distínguense os seguintes tipos de instalacións
xuventude xuvenís:
a) Albergues xuvenís: enténdese por albergue
O título VI recolle a normativa que regula a Rede xuvenil toda instalación fixa que permanente ou tem-
Galega de Documentación Xuvenil, configurada poralmente se destine a facilitarlle á mocidade aloxa-
como servicio público que asegure unha boa dis- mento, como lugar de paso nos seus desprazamentos
tribución e espallamento da información e o acceso ou como marco dunha actividade de tempo libre.
a unha información ampla, obxectiva e actualizada,
como condición básica para garanti-la participación b) Campamentos xuvenís: son instalacións ó aire
efectiva da xuventude na sociedade actual. libre dotadas duns equipamentos básicos fixos, nas
que as pernoitas se realizan en tendas de campaña,
Por todo iso, por proposta da conselleira de Familia caravanas, albergues móbiles ou calquera outro ele-
e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude, logo mento facilmente transportable, e destinadas á rea-
de informe do Consello da Xuventude e logo de deli- lización de estadías con grupos de nenos e mozos


para o desenvolvemento de actividades de lecer ó título II deste decreto no que se regulan as acti-
aire libre. vidades de aire libre dirixidas á xuventude no terri-
c) Granxas escolas ou aulas de natureza: son ins- torio da Comunidade galega.
talacións que, cumprindo os requisitos esixidos para
albergues ou campamentos xuvenís, ofrecen equi- Sección segunda
pamentos suficientes e adecuados para o traballo Protección do contorno
didáctico no tempo libre en técnicas agrarias e gan- Artigo 7º.-Accesibilidade.
deiras, ou no recoñecemento do medio natural e na
As instalacións xuvenís deberán estar convenien-
educación ambiental.
temente sinalizadas co fin de facilita-lo acceso. Nos
d) Residencias xuvenís: son instalacións de carác- carteis sinalizadores deberá constar, como mínimo,
ter cultural e formativo postas ó servicio dos mozos o tipo e nome da instalación xuvenil, o seu logotipo
que por razóns de estudio ou traballo se ven obri- conforme os modelos recollidos no anexo IV deste
gados a permanecer fóra do seu domicilio familiar. decreto, e a distancia aproximada ata ela.
2. As instalacións xuvenís poderán ser permanen- Artigo 8º.-Tratamento e evacuación de augas
tes ou de temporada. Baixo a cualificación de per- residuais.
manentes inclúense todas aquelas que permanecen
abertas ó público durante todo o ano. 1. A eliminación das augas residuais que proveñan
das instalacións reguladas neste decreto producirase
Artigo 4º.-Fins das instalacións xuvenís. ben directamente a través da rede municipal de
Os fins das instalacións xuvenís antes descritas sumidoiros, ou ben a través dunha fosa séptica de
son: dimensións adecuadas á capacidade da instalación,
ou outro sistema de depuración de augas, que fun-
1. Proporcionar aloxamento e manutención ós cione correctamente, de tal xeito que as verteduras
mozos que, individualmente ou en grupo, demanden de augas residuais sexan inocuas.
os seus servicios.
2. Non se autoriza en ningún caso a vertedura
2. Fomenta-lo turismo infantil e xuvenil. directa de augas residuais, sen depuración previa,
3. Conseguir un clima de ambiente convivencial, ó terreo, ríos e regatos, mar, lagos ou lagoas inte-
facilitador de accións socio-culturais, que leve a un riores, tendo en conta o disposto nos artigos 89,
intercambio de experiencias compartidas. 92 e 93 da Lei estatal de augas 29/1985, do 2 de
agosto, modificada pola Lei 46/1999, do 13 de
4. Facilitarlles ós mozos a práctica de actividades decembro, así como os artigos 56 e 57 da Lei de
de carácter recreativo e cultural segundo as posi- costas, 22/1988, do 22 de xullo.
bilidades de cada instalación.
Artigo 9º.-Recolla, almacenamento e eliminación
Capítulo II de lixo.
Condicións técnicas das instalacións 1. O lixo depositarase en contedores fáciles de
Sección primeira limpar e de desinfectar que teñan capacidade sufi-
Ámbito de aplicación e localización ciente de acordo co seu ritmo de recolla.
Artigo 5º.-Ámbito de aplicación. 2. A localización dos contedores, ata o momento
As condicións técnicas reguladas neste capítulo, da súa recolla, farase en dependencias destinadas
sen prexuízo das demais normativas sectoriais que exclusivamente para este fin e separadas das dos
lles sexan de aplicación, serán aplicables: alimentos e das destinadas a aloxamento.
1. As instalacións xuvenís reguladas neste decreto 3. No caso de que non exista servicio público de
que se recoñezan a partir da súa entrada en vigor. recolla de lixo, a instalación deberá articula-los
medios adecuados para o seu transporte diario ata
2. As zonas afectadas por obras de reforma que os puntos de recolla ou vertedoiros máis próximos,
se fagan nas instalacións xuvenís reguladas neste evitando a acumulación de lixo na instalación.
decreto existentes naquela data e que se recoñezan
como tales, cando impliquen modificacións subs- Artigo 10º.-Medidas de seguridade e prevención
tanciais que afecten á ocupación ou distribución de incendios.
Artigo 6º.-Localización. Será preceptivo o cumprimento das normas vixen-
tes respecto ás condicións de protección contra
1. As instalacións localizaranse en zonas salubres
incendios nas instalacións destinadas a actividades
e non perigosas para a integridade física dos usua-
con nenos e coa mocidade.
rios. Considérase zona salubre aquela que non teña
preto das instalacións ningún foco susceptible de
Sección terceira
dar lugar a contaminacións tales como vertedoiros
Aspectos técnicos
de lixo, augas residuais, industrias perigosas e outras
análogas. Artigo 11º.-Distribución.
2. Ós campamentos xuvenís seranlles de aplicación 1. Tódalas instalacións xuvenís reguladas neste
as limitacións en canto á localización recollidas no título deberán ter forzosamente comedor, bloques


de servicios sanitarios, unha instalación que, como A cloración realizarase sempre á entrada no depó-
mínimo, lles permita ós usuarios que quenten a súa sito, nunca á saída, co obxecto de garantir que o
comida, e unha dependencia destinada ás activi- contacto da auga co desinfectante, antes do seu con-
dades propias dos usuarios da instalación. Ademais, sumo, sexa como mínimo de 30 minutos.
dependendo da instalación xuvenil, deberán ter: 3. Tódalas instalacións xuvenís disporán de sub-
a) No caso dos campamentos xuvenís, enfermería. ministración de auga quente en tódolos lavabos e
duchas dos bloques de servicios sanitarios e na coci-
b) No caso dos albergues xuvenís, dormitorios e ña. Os albergues e residencias xuvenís disporán,
unha sala polivalente destinada ó descanso e con- así mesmo, de calefacción que garanta unha tem-
vivencia dos alberguistas. peratura interior adecuada. Este último requisito non
c) No caso das residencias xuvenís, dormitorios, será esixible para aquelas instalacións de carácter
sala de estudios, biblioteca e unha sala polivalente temporal que non funcionen entre os meses de outu-
destinada ó descanso e convivencia dos residentes. bro e marzo, ámbolos dous inclusive.
4. As características das instalacións de calefac-
2. Todas estas dependencias estarán situadas en ción, auga quente sanitaria e gas, así como as des-
cuartos diferentes e non poderán ter usos poliva- tinadas ó almacenamento dos combustibles líquidos,
lentes, excepto as salas destinadas a actividades. gasosos ou sólidos serán as especificadas nos regu-
3. Nos campamentos xuvenís o comedor, as salas lamentos correspondentes.
destinadas a actividades e a enfermería poderán ser Artigo 13º.-Dormitorios.
instalacións de tipo provisional.
1. Os dormitorios non poderán estar, en ningún
4. No caso de instalacións que ofrecen servicios caso, situados en subterráneos.
de pensión completa ou a posibilidade que os usua- 2. Disporán de luz natural e de ventilación directa
rios elaboren eles mesmos a comida, estas deberán do exterior que garanta a perfecta renovación do
dispoñer dunha cociña. aire. A superficie mínima de iluminación e venti-
5. Os bloques sanitarios, os dormitorios, a enfer- lación será a doceava parte da superficie útil do
mería, a sala de estudios e a biblioteca non poderán dormitorio.
ser lugar de paso habitual cara a outras depen- 3. A distribución das camas e das liteiras de cada
dencias. cuarto deberá permitir sempre a total apertura das
Artigo 12º.-Subministración de auga. portas e das fiestras.
4. As fiestras disporán de calquera sistema eficaz
1. As instalacións reguladas neste título deberán que garanta a escuridade do cuarto durante as horas
asegurar unha subministración abundante e continua de descanso.
de auga potable non inferior a 100 litros por persoa
e día. 5. Cada usuario disporá dun espacio individual
para durmir -xa sexa praza de cama ou de litei-
2. Tódalas instalacións deberán estar dotadas de radotado, como mínimo, de colchón coa súa corres-
depósito de almacenamento de auga para o consumo pondente funda, almofada e un número suficiente
humano con capacidade mínima para 36 horas de de mantas que deberán encontrarse en todo momento
abastecemento, para o caso de que ocorra un corte en perfectas condicións hixiénicas. Tamén deberá
na subministración ou se produza avaría no sistema facer un espacio suficiente que lle permita ó usuario
de abastecemento. Os depósitos serán accesibles ordena-los seus efectos persoais.
unicamente ó persoal de mantemento da instalación
co obxecto de efectua-los labores de limpeza e de O tamaño mínimo das camas ou liteiras será de
desinfección periódicos que sexan necesarios. 80×190 cm. A distancia entre os laterais lonxitu-
dinais das camas ou liteiras non poderá ser inferior
Nos depósitos de almacenamento deberá garantirse a 75 cm.
a constante circulación da auga e a súa correcta 6. No caso que a instalación dispoña dun cuarto
desinfección. específico para garda-los efectos persoais de máis
Co obxecto de comprobar que a auga está desin- volume, os dormitorios disporán igualmente dun sis-
fectada e ten poder desinfectante deberá determi- tema complementario para deixar e gardar nel os
narse diariamente a cantidade de cloro residual libre elementos de uso máis frecuente.
presente na auga e anotarse nos impresos que faci- 7. No caso das residencias xuvenís disporán dunha
litarán as delegacións provinciais da Consellería de mesa de estudio e unha cadeira por praza do dor-
Sanidade e Servicios Sociais. mitorio, así como de andeis que permitan a colo-
No caso de que a subministración de auga non cación dos libros.
proveña dunha rede de abastecemento público, será 8. Non poderá haber ningún dormitorio cunha
necesario dispoñer dun sistema de desinfección con superficie útil mínima inferior a 5 m2. A cubicaxe
aparello de cloración automático que deberá estar por usuario non será inferior a 5 m3 e o mínimo
en todo momento en perfectas condicións de fun- espacio de chan por cama ou liteira será de 4 m2
cionamento. de superficie útil.


Enténdese por superficie útil dun cuarto a do espa- 3. Os servicios sanitarios disporán, como mínimo,
cio que corresponde a alturas non inferiores a 1,90 m. do seguinte:
9. A altura do teito dos dormitorios sobre o chan a) Un evacuatorio por cada oito persoas ou fracción,
da superficie útil terá, como mínimo, un valor medio con un polo menos por cada sexo.
de 2,25 m, en edificios preexistentes, e de 2,50 m b) Un lavabo por cada 6 persoas ou fracción.
en edificios de nova construcción; esta altura medi- c) Unha ducha por cada 8 persoas ou fracción.
rase desde o chan ata, se se dá o caso, a parte máis A zona de pés descalzos será de chan antiescorreduas
baixa das trabes. e fácil de desinfectar.
10. Para alturas de dormitorios entre 2,25 m e 4. Os bloques sanitarios deberán ter un número
2,50 m unicamente se aceptará a colocación de adecuado de espellos e colgadoiros, e deberá haber
camas. Para alturas iguais ou superiores a 2,50 m tamén andeis para poder dispoñe-los efectos persoais
aceptaranse liteiras. de xeito totalmente hixiénico.
11. No caso de dormitorios con teitos inclinados 5. En caso de que os bloques sanitarios dispoñan
ou situados en faiados, aceptarase a colocación de de duchas de tipo colectivo, existirá como mínimo
camas nas alturas comprendidas entre 1,90 m e unha para cada sexo, e en cada bloque sanitario
2,50 m, sempre que a altura media do dormitorio haberá como mínimo unha ducha de tipo individual.
acade como mínimo os valores establecidos no pun- Artigo 17º.-Instalacións para lavar e tende-la
to 9 deste artigo e se cumpran as determinacións roupa.
mínimas relativas á cubicaxe por usuario e á super-
ficie por cama ou liteira. 1. As instalacións xuvenís deberán dispoñer das
instalacións necesarias para poder lavar e tende-la
12. En ningún caso se aceptarán liteiras de tres roupa.
pisos. No caso de liteiras tomaranse as medidas opor-
tunas para evitar accidentes por caídas desde os 2. En caso de dispoñer de lavadoiros para o uso
somieres superiores. dos usuarios da instalación, estes deberán ser de
tipo individual, facilmente desinfectables e en núme-
13. Os dormitorios non se poderán utilizar para ro non inferior a un para cada 20 usuarios.
almacena-lo material do que dispón o grupo para 3. En caso que a instalación dispoña de máquinas
a realización das súas actividades. de lavar e seca-la roupa, disporase, igualmente, dun
Artigo 14º.-Comedores e cociñas. lugar adecuado para colgar e seca-las toallas de uso
máis frecuente e a roupa de baño.
As instalacións xuvenís deben cumpri-la normativa
vixente sobre regulamentación técnico-sanitaria dos Artigo 18º.-Enfermería.
comedores colectivos. 1. Os campamentos xuvenís deberán dispoñer dun-
Artigo 15º.-Sala de actividades. ha enfermería. O número de camas da enfermería
será de dúas por cada 50 prazas.
1. Toda instalación xuvenil disporá dunha ou máis
2. Cando a enfermería estea situada nunha ins-
dependencias destinadas ás actividades propias dos
talación fixa, deberá dispoñer dun lavabo, dun eva-
usuarios da instalación. O espacio destinado a esta
cuatorio e dunha ducha independentes do resto de
finalidade terá unha superficie en m2, como mínimo,
servicios hixiénicos da instalación xuvenil. Isto non
igual ó número de prazas para as que foi autorizada
será aplicable cando a enfermería estea situada
a instalación. En calquera caso, non poderá ser infe-
nunha instalación non permanente.
rior a 30 m2. Nesta superficie non se poderá com-
puta-la correspondente a aqueles cuartos destinados 3. En ningún caso, o número de prazas da enfer-
a garda-los efectos persoais de máis volume e o mate- mería se incluirá no total de prazas da instalación.
rial de actividades, no caso de que existan. Artigo 19º.-Caixa de urxencias.
2. Cando o espacio destinado a estas actividades Disporase dunha caixa de urxencias e primeiros
estea comprendido en varias dependencias, cada auxilios, que contará cos materiais suficientes para
unha destas deberá ter garantida a correspondente poder atende-los casos ou accidentes máis frecuen-
ventilación e a súa superficie non poderá ser inferior tes. Esta caixa de urxencias deberá estar conve-
ós 16 m2. nientemente pechada para impedi-lo acceso dos
nenos e/ou mozos ós medicamentos.
3. O chan destas salas deberá ser fácil de limpar.
Artigo 20º.-Espacios complementarios.
Artigo 16º.-Servicios sanitarios.
1. Todo campamento xuvenil disporá dun espacio
1. As instalacións xuvenís reguladas neste título de terreo proporcionado á súa capacidade e con-
disporán de bloques de servicios sanitarios que venientemente delimitado, para a realización de acti-
deberán manterse limpos e nas necesarias condi- vidades diversas ó aire libre, tales como xogos, vela-
cións hixiénicas. das, deportes e similares.
2. Estes bloques sanitarios deberán ter unha ven- 2. Se a instalación xuvenil dispón de piscina, debe-
tilación suficientemente ampla. O chan deberá estar rá cumpri-las condicións propias das piscinas de
pavimentado e as paredes azulexadas, co fin de que uso colectivo, excepto a obriga de dispor de ves-
permitan unha correcta limpeza e desinfección. tiarios.


Artigo 21º.-Instalacións telefónicas. das instalacións xuvenís reguladas no presente texto
1. As instalacións xuvenís disporán de instalación terá que presentar unha solicitude de recoñecemento
telefónica co exterior, e sempre que teñan unha capa- oficial conforme o modelo normalizado recollido no
cidade superior ás 25 prazas deberán contar, ade- anexo I deste decreto acompañada da documentación
mais, como mínimo, cunha liña para uso exclusivo seguinte:
dos usuarios. a) Resolución de concesión da licencia municipal
2. Aquelas instalacións situadas en lugares en que de apertura, así como outras autorizacións previas
non sexa posible o enganche a unha liña telefónica que, se é o caso, fosen esixibles de acordo coa nor-
deberán, non obstante, asegura-la comunicación co mativa sectorial aplicable.
exterior por calquera sistema que a permita. b) Memoria descritiva das instalacións onde cons-
Artigo 22º.-Accesibilidade e eliminación de ten os aspectos indicados no capítulo II do presente
barreiras. título, así como o período de funcionamento ó longo
do ano, no caso daquelas instalacións de carácter
As instalacións xuvenís deberán cumpri-la nor-
mativa vixente en materia de accesibilidade e eli- temporal.
minación de barreiras. Aquelas con máis dun andar c) Certificado final de obra, no caso de instalacións
disporán de ascensor con capacidade para o traslado de nova construcción ou certificado de solidez e
de usuarios con limitacións graves de mobilidade. habitabilidade, no caso de edificacións preexisten-
tes, asinados por un arquitecto, e planos a escala
Sección cuarta que reflictan o estado definitivo da instalación.
Condicións específicas
d) Informe sanitario preceptivo e vinculante, emi-
Artigo 23º.-Granxas escola e aulas de natureza. tido pola delegación correspondente da Consellería
1. As granxas escola, sen prexuízo doutras nor- de Sanidade e Servicios Sociais, sobre a potabilidade
mativas que lles poidan ser de aplicación, deberán da auga destinada ó consumo humano, o estado sani-
garantir: tario xeral dos locais, o sistema de evacuación de
augas residuais cando non sexa a través da rede
a) A suficiente separación entre o lugar destinado
municipal de sumidoiros, eliminación de lixo, con-
ás cortes e cortellos dos animais e o lugar de resi-
dencia dos usuarios, co fin de evita-los cheiros exce- dicións hixiénico-sanitarias dos servicios hixiénicos
sivos e a proximidade de insectos. e o cumprimento da regulamentación técnico-sani-
taria vixente sobre comedores colectivos.
b) A suficiente limpeza e as condición hixiénicas
e sanitarias dos animais da granxa. e) Informe preceptivo e vinculante, emitido pola
Consellería de Agricultura, Gandería e Política
c) O cerramento do recinto dos animais e dos cor- Agroalimentaria, sobre o cumprimento da normativa
tellos co fin de evitar que os usuarios poidan entrar de sanidade animal, no caso de granxas escolas.
de forma indiscrimanada.
f) Boletín eléctrico entregado por un instalador
d) O uso dun vestiario específico por parte dos autorizado e selado pola Consellería de Industria
usuarios e o persoal da instalación, para utilizar can- e Comercio.
do estean no recinto dos animais ou cortellos.
g) Contrato de subministración ou certificación
e) A existencia de persoal técnico cualificado en
expedida polo órgano competente de adecuación da
número suficiente para o traballo cos animais e o
instalación de gas á normativa aplicable, no caso
desenvovemento dos labores didácticos.
de existi-la dita instalación.
f) No caso de que a instalación dispoña de salas
ou recintos para a transformación dos productos da h) Documento acreditativo da personalidade do
granxa, deberán cumpri-la normativa técnico-sani- solicitante e, no caso de persoas xurídicas, docu-
taria que lles sexa de aplicación. mentación acreditativa de que a persoa que asina
a solicitude é o seu representante legal.
2. As aulas de natureza, sen prexuízo das outras
normativas que lles poidan ser de aplicación, debe- i) Fotocopia do DNI do director da instalación e
rán garanti-la existencia dun equipamento suficiente documentación acreditativa do cumprimento do dis-
e adecuado e dos recursos didácticos necesarios para posto no artigo 41º do presente decreto.
a súa función. 2. A solicitude, xunto coa restante documentación,
dirixirase ó director xeral de Xuventude e presen-
Capítulo III tarase no rexistro xeral da Consellería de Familia
Procedemento de recoñecemento oficial e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude, nos
e potestades da administración rexistros das súas delegacións provinciais ou por
Sección primera calquera dos medios previstos no artigo 38.4º da
Procedemento de recoñecemento oficial Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico
Artigo 24º.-Solicitude, documentación e lugar de das administracións públicas e do procedemento
presentación. administrativo común.
1. Toda persoa física ou xurídica que queira reco- 3. Cando do exame da documentación presentada
ñecer oficialmente unha instalación como algunha o órgano competente apreciase a falta ou defecto


nela, requirirá o solicitante para que nun prazo de c) Licencia municipal, así como outras autoriza-
10 días emende a falta ou achegue os documentos cións previas que, se é o caso, fosen esixibles de
preceptivos, con indicación de que, se así non o acordo coa normativa aplicable.
fixera, considerase desistido da súa petición, logo 3. Se no prazo de 2 meses o director xeral de
de resolución que declare tal circunstancia. Xuventude non dictase resolución expresa, enten-
Artigo 25º.-Instrucción. derase concedida a autorización.
1. Completado o expediente, o órgano instructor 4. Os cambios de titularidade da instalación ou
solicitará ó servicio de inspección informe sobre o de calquera outro aspecto recollido na documen-
cumprimento de tódolos requisitos xerais e espe- tación da solicitude de recoñecemento serán comu-
cíficos que lle sexan esixibles á instalación xuvenil nicados no prazo dun mes á Consellería de Familia
de acordo coa súa tipoloxía. O dito informe deberá e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude para
emitirse no prazo máximo dun mes. o seu coñecemento e constancia no rexistro corres-
pondente.
2. Así mesmo, o órgano instructor poderá solicita-lo
asesoramento técnico ou os informes sobre os extre- Artigo 28º.-Control e revogación do recoñece-
mos que considere oportunos a outros órganos admi- mento.
nistrativos competentes por razón da materia obxecto 1. A Consellería de Familia e Promoción do Empre-
de consulta ou asesoramento. go, Muller e Xuventude a través dos seus órganos
3. No suposto de observárense deficiencias, comu- territoriais poderá visita-las instalacións recoñeci-
nicaráselle ó interesado para que nun prazo non das coa periodicidade que estime oportuna co obxec-
superior ós tres meses as emende. A dita comu- to de comproba-lo adecuado cumprimento dos requi-
nicación suporá a suspensión provisional do prazo sitos e condicións técnicas establecidas neste título,
para resolver. así como a calidade do servicio prestado.
A non emenda no prazo outorgado levará consigo 2. Cando se observe incumprimento das normas
a declaración de caducidade e o arquivo do expe- contidas neste título, a delegación provincial com-
diente. petente poderá apercibi-lo titular da instalación,
dándolle 3 meses para a emenda dos defectos apre-
Artigo 26º.-Resolución de recoñecemento oficial.
ciados. No caso de deficiencias graves na calidade
1. O director xeral de Xuventude dictará a reso- do servicio prestado, o prazo será dunha semana.
lución que proceda no prazo máximo de 4 meses.
Se nos prazos indicados non son emendados os
2. Na resolución de recoñecemento oficial espe- defectos apreciados, o órgano competente poderá
cificarase o tipo de instalación xuvenil segundo as revoga-lo recoñecemento oficial concedido e reti-
recollidas no artigo 3º deste decreto, o número de ra-la placa identificativa.
prazas da instalación e o período de funcionamento,
3. Cando a Consellería de Familia e Promoción
no caso das instalacións de carácter temporal.
do Emprego, Muller e Xuventude teña coñecemento
3. A resolución denegatoria do recoñecemento ofi- do inicio de actividades ou modificación substancial
cial deberá ser motivada e contra ela poderá inter- de calquera instalación xuvenil das tipificadas no
porse, no prazo dun mes, recurso de alzada perante artigo 3º deste decreto sen o oportuno recoñece-
a conselleira de Familia e Promoción do Emprego, mento, poderá adopta-las medidas oportunas para
Muller e Xuventude. regulariza-la situación.
Artigo 27º.-Condicións do recoñecemento. 4. O disposto nos puntos anteriores enténdese sen
1. O recoñecemento oficial dunha instalación prexuízo das facultades de inspección e de control
xuvenil estará vixente sempre que se manteñan as dos organismos competentes, dada a respectiva nor-
condicións especificadas na solicitude e o número mativa sectorial aplicable ás instalacións xuvenís.
de prazas da instalación.
Sección segunda
2. Para calquera actuación de reforma ou amplia- Rexistro de Instalacións Xuvenís
ción que poida afecta-la estructura, o volume, a dis-
tribución, o número de prazas ou os servicios que Artigo 29º.-Obxecto.
presta a instalación, o titular deberá notificala pre- No Rexistro de Instalacións Xuvenís adscrito á
viamente á Consellería de Familia e Promoción do Consellería de Familia e Promoción do Emprego,
Emprego, Muller e Xuventude co fin de que autorice, Muller e Xuventude inscribiranse de oficio tódalas
utilizando o modelo de solicitude que se recolle no instalacións recoñecidas conforme o procedemento
anexo II deste decreto, acompañada da documen- descrito nos artigo 24º ó 26º deste decreto e as modi-
tación seguinte: ficacións posteriores que se produzan nas condicións
a) Memoria explicativa da modificación que se en que foi concedido o recoñecemento, sempre e
pretende. cando afecten ós datos recollidos nel.

b) Proxecto técnico da obra, se é o caso, acom- Artigo 30º.-Certificación da inscrición.
pañado de memoria xustificativa do cumprimento Unha vez efectuada a inscrición da instalación
da normativa que lle sexa aplicable. recoñecida no rexistro, o órgano competente expedirá


unha certificación acreditativa da inscrición na que Artigo 33º.-Informatización dos datos do rexistro.
conste a súa data e o número de rexistro asignado.
Para estes efectos, o titular da instalación xuvenil O rexistro deberá dotarse dun programa informá-
recoñecida deberá satisface-la taxa correspondente, tico que facilite a xestión e consulta dos datos que
de conformidade co disposto no título II do Decreto consten nel.
lexislativo 1/1992, do 11 de abril, polo que se aproba
o texto articulado das bases contidas no capítulo III Sección terceira
do título II da Lei 13/1991, do 9 de decembro, de Placa identificativa
taxas, prezos e exaccións reguladoras da Comuni- Artigo 34º.-Distintivo identificativo.
dade Autónoma.
1. Tódalas instalacións xuvenís, unha vez que dis-
Artigo 31º.-Cancelación.
poñan do oportuno recoñecemento oficial, deberán
1. A inscrición cancelarase por instancia do titular exhibir de forma visible no exterior do edificio e
da instalación, utilizando o modelo normalizado a carón da porta principal de acceso un distintivo
recollido no anexo III deste decreto, ou por perda identificativo, que unicamente poderá ser utilizado
das condicións e requisitos esixidos neste título para por aquelas instalacións xuvenís que dispoñan do
a obtención do recoñecemento oficial como insta- oportuno recoñecemento oficial como tales.
lación xuvenil. Neste segundo suposto, a cancelación
poderá acordarse de oficio, por resolución do órgano 2. O distintivo identificativo estará constituído por
dúas placas e adecuarase ó modelo que se recolle
competente, logo da instrucción do correspondente
para cada tipo de instalación xuvenil no anexo IV
expediente. A cancelación no rexistro de instalacións
deste decreto. Na placa inferior os datos deberán
xuvenís supón a perda do recoñecemento oficial
figurar en caracteres de cor azul sobre fondo branca
como instalación xuvenil.
e na placa superior en caracteres de cor branco sobre
2. No caso das granxas escola ou aulas de natureza, fondo azul. As placas identificativas serán de metal
poderase mante-lo recoñecemento oficial como cam- ou outro material resistente e inalterable.
pamento ou albergue xuvenil, en función das súas
características, por instancia do titular, extremo que Capítulo IV
fará constar na comunicación de cancelación. Neste Dereitos e deberes dos usuarios
caso adscribirase a instalación xuvenil á sección
correspondente do rexistro. Artigo 35º.-Concepto de usuario de instalacións
xuvenís.
Artigo 32º.-Organización do rexistro.
1. Poderán ser usuarios das instalacións reguladas
1. O rexistro constará de 4 seccións, unha por neste título tódolos mozos de ata 30 anos, indivi-
cada tipo de instalación xuvenil das recollidas no dualmente ou en grupo. Non obstante, os titulares
artigo 3º deste decreto. Os datos que se farán constar das instalacións xuvenís reguladas neste título pode-
no rexistro serán, como mínimo, os seguintes: rán limita-la idade para os usuarios da instalación
a) Número de rexistro asignado. ou para a participación en determinadas actividades
ou servicios que promovan, dentro da marxe de idade
b) Denominación, enderezo e teléfono da ins- establecida anteriormente.
talación.
2. As persoas cunha idade superior ós 30 anos
c) Data da resolución de recoñecemento. poderán utiliza-las instalacións reguladas neste títu-
d) Data da inscrición. lo coas seguintes condicións:
e) O número de prazas da instalación e o período a) Os albergues xuvenís non integrados na REAJ
de funcionamento. (Rede Española de Albergues Juveniles) ou na Rede
f) Nome e apelidos do director. Galega de Albergues Xuvenís, campamentos xuve-
nís, granxas escola e aulas de natureza, cando vaian
g) Nome e DNI ou CIF do titular. acompañando grupos de nenos ou mozos como pais,
h) Superficie do terreo, no caso de campamentos mestres, educadores ou monitores ou directores de
xuvenís. tempo libre, sempre e cando participen conxunta-
mente en actividades educativas ou teñan tarefas
i) Data das visitas de inspección de que foi obxecto. organizativas ou de apoio.
j) Apercibimento de que foi obxecto, indicando b) Os albergues xuvenís integrados na Rede Galega
o motivo e a data do apercibimento, así como a data de Albergues xuvenís ou na REAJ, conforme as nor-
en que foi emendada a deficiencia. mas de funcionamento aplicables a tódolos albergues
k) Baixa da instalación: data da resolución. xuvenís integrados na rede correspondente.
2. Na sección correspondente ás granxas escola 3. Os grupos de mozos deberán designar de entre
ou aulas de natureza, constará, ademais, o tipo de os seus compoñentes un responsable que teña a súa
instalación xuvenil á que se adecua segundo as súas representación ante a dirección da instalación
características de campamento ou albergue. xuvenil.


Artigo 36º.-Dereitos dos usuarios. e de calquera autoridade debidamente acreditada
Os usuarios das instalacións xuvenís terán os a seguinte documentación:
seguintes dereitos: a) Resolución de recoñecemento oficial como ins-
1. Acceso á información contida na documentación talación xuvenil e certificación acreditativa da súa
relacionada no artigo 40º.1. inscrición no Rexistro de Instalacións Xuvenís expe-
dida polo órgano correspondente.
2. Un adecuado uso e desfrute de cantos equi-
pamentos e dependencias posúan as instalacións b) Certificado correspondente ó ano en curso de
xuvenís, así como recibi-los servicios requiridos potabilidade da auga destinada a consumo, expedido
como contraprestación dos prezos satisfeitos. pola delegación correpondente da Consellería de
Sanidade e Servicios Sociais, no caso de que a auga
3. Formular ante a dirección da instalación xuvenil non proceda da rede de abastecemento público.
cantas iniciativas, suxestións e reclamacións crean
oportunas. c) Informe que acredite as correctas condicións
hixiénico-sanitarias da instalación, emitido pola
4. Ser respectados na súa liberdade, dignidade delegación provincial correspondente da Consellería
e integridade. de Sanidade e Servicios Sociais.
Artigo 37º.-Deberes dos usarios. d) Lista de prezos do ano en curso, co detalle
Serán deberes dos usuarios das instalacións xuve- dos diversos conceptos e servicios ofertados, selada
nís: pola delegación provincial da Consellería de Familia
1. Someterse e respecta-lo regulamento de réxime e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude
interior que regule o funcionamento de cada ins- competente.
talación xuvenil. e) Regulamento de réxime interior, no que cons-
2. Aboa-los prezos fixados na lista de prezos do tarán tódolos aspectos relativos ó funcionamento da
ano en curso, conforme os servicios solicitados. instalación non recollidos neste decreto, así como
aqueloutros que afecten ós dereitos e deberes dos
3. Coida-las instalacións, mobiliario, material e usuarios, sen prexuízo do disposto nos artigos 36º
o contorno natural do lugar de emprazamento da e 37º deste decreto.
instalación xuvenil.
f) Follas de reclamacións que lle serán facilitadas
4. Contribuír coa súa conducta a crear un clima ó titular de cada instalación xuvenil pola delegación
de tolerancia e respecto mutuo entre tódolos usua- provincial da Consellería de Familia e Promoción
rios. do Emprego, Muller e Xuventude competente.
Artigo 38º.-Restriccións ó dereito de uso. 2. Así mesmo, terán á disposición de calquera auto-
Os titulares das instalacións xuvenís reguladas ridade debidamente acreditada o rexistro dos usua-
neste título poderán amoestar ou rescindi-lo contrato rios da instalación, que deberá conter:
e expulsar das instalacións os individuos, familias a) Cando sexan usuarios individuais ou familias,
ou grupos que incumpran o regulamento de réxime os datos persoais.
interior e as normas lóxicas de convivencia.
b) Cando se trate dun grupo, os datos deste, número
Artigo 39º.-Obrigatoriedade de seguro de respon-
e relación nominal de compoñentes e datos persoais
sabilidade civil.
dos seus responsables.
1. Tódalas instalacións xuvenís deberán ter con-
tratada unha póliza de seguros de responsabilidade Artigo 41º.-Director. Funcións.
civil por danos materiais e corporais e por prexuízos 1. Á fronte de cada instalación xuvenil existirá
causados involuntariamente a terceiros. un director, que deberá estar en posesión do título
2. O seguro deberá cubrir obrigatoriamente, como de director de actividades de tempo libre, regulado
mínimo, os danos que efectivamente se produzan no título III deste decreto, ou de calquera titulación
no ámbito das responsabilidades seguintes: universitaria de grao medio ou superior.
a) A responsabilidade civil derivada do funcio- 2. As funcións do director serán:
namento da instalación. a) Cumprir e facer cumpri-las normas de carácter
b) A responsabilidade civil indirecta ou subsidia- legal que regulen o funcionamento da instalación,
ria por actos ou omisións do persoal da instalación, así como o regulamento de réxime interior.
polos que teñan que responde-los titulares. b) Velar polo bo funcionamento dos equipamentos
c) A responsabilidade civil por danos a terceiros e servicios da instalación.
derivada do uso da instalación. c) Facilitar, na medida das posibilidades de cada
Artigo 40º.-Documentación á disposición dos instalación, a realización de actividades de tempo
usuarios. libre.
1. As instalacións xuvenís reguladas neste título d) A administración da instalación e a xestión do
deben ter á disposición dos usuarios da instalación persoal.


Capítulo V inclúan na súa duración un mínimo de 3 noites con-
Outras disposicións en materia de instalacións secutivas e impliquen asentamentos humanos tem-
xuvenís porais nos que a pernoita se realice en tendas de
campaña, caravanas, albergues móbiles ou calquera
Artigo 42º.-Rede de Albergues Xuvenís de Galicia
outro elemento facilmente transportable.
(RAXG).
3. Enténdese por marchas volantes ou rutas aque-
1. A Rede de Albergues Xuvenís de Galicia estará las actividades itinerantes nas que, de acordo co
constituída por tódolos albergues xuvenís situados contido do parágrafo anterior, a pernoita se realice
no territorio da Comunidade Autónoma galega de en lugares diferentes.
titularidade da Xunta de Galicia, e aqueloutros xes-
tionados por persoas físicas ou xurídicas, públicas 4. Enténdese por campos de traballo aquelas acti-
ou privadas, que se queiran integrar voluntariamente vidades que se desenvolven de acordo cun programa
nela e cumpran os requisitos establecidos no pre- de traballo de carácter social e de interese xeral,
sente decreto. sen ánimo de lucro, e na que os seus participantes
sexan voluntarios.
2. A Consellería de Familia e Promoción do Empre-
go, Muller e Xuventude adoptará un logotipo como Artigo 46º.-Promotores.
distintivo da Rede de Albergues Xuvenís de Galicia. Poderán organiza-las referidas actividades de aire
3. Para favorece-la ocupación dos albergues xuve- libre as persoas físicas, asociacións, entidades ou
nís integrados na dita rede crearase unha central empresas públicas ou privadas, en desenvolvemento
de reservas dependente da Dirección Xeral de dun programa de actividades de tempo libre dirixidas
Xuventude. á xuventude.
Artigo 43º.-Recoñecemento oficial das RAXG. Capítulo II
1. Os titulares das instalacións xuvenís recoñe- Requisitos do persoal técnico dirixente e obrigas
cidas como residencias xuvenís poderán, así mesmo, Artigo 47º.-Requisitos do persoal técnico dirixen-
solicita-lo seu recoñecemento oficial como albergues te.
xuvenís de temporada, segundo o procedemento
recollido na sección primeira do capítulo III deste 1. Tódalas actividades reguladas neste título esta-
título I. rán dirixidas por persoal técnico coa titulación con-
veniente establecida polo título III do presente
2. O período de funcionamento da instalación como decreto.
albergue xuvenil de temporada non poderá exceder 2. Á fronte da actividade haberá un responsable
de 4 meses ó ano. que estará permanentemente presente nela.
3. Unha vez recoñecida a instalación, colocarase 3. Por cada 10 participantes ou fracción haberá
o oportuno distintivo identificativo conforme o dis- como mínimo un técnico dirixente.
posto no artigo 34º deste decreto.
4. O responsable da actividade deberá estar en
Artigo 44º.-Regulamento de réxime interior. posesión do título de director de actividades de tem-
A Consellería de Familia e Promoción do Emprego, po libre, excepto para aquelas actividades de ata
Muller e Xuventude elaborará un modelo básico de 25 participantes. Neste caso é suficiente o título
regulamento de réxime interior aplicable ás dife- de monitor de actividades de tempo libre.
rentes instalacións, que estará á disposición daque- 5. A metade dos membros que constitúen o equipo
les interesados na creación dalgunha das instala- dirixente necesario para cumprir coa proporción
cións xuvenís reguladas no presente texto, co fin indicada no punto 3, sen incluí-lo responsable da
de facilita-la súa elaboración. actividade, deberán estar en posesión do título de
monitor de actividades de tempo libre, excepto
TÍTULO II naquelas actividades con finalidade cultural, docen-
Actividades ó aire libre te ou deportiva que, por razón da súa programación,
Capítulo I necesiten de profesorado ou de monitores especia-
Tipos de actividades e promotores lizados. Neste caso, o número mínimo de monitores
Artigo 45º.-Tipos de actividades de aire libre. titulados en actividades de tempo libre dentro do
equipo técnico será dun 25%.
1. Para os efectos deste decreto, considéranse acti-
vidades de aire libre: Os alumnos que teñan superada a fase teóri-
co-práctica nos cursos impartidos polas escolas de
a) Acampada. tempo libre oficialmente recoñecidas poderán rea-
b) Marchas volantes ou rutas. liza-las prácticas nestas actividades sempre que o
seu número sexa inferior ó de monitores titulados
c) Campos de traballo. en actividades de tempo libre.
2. Enténdese por acampadas aquelas actividades 6. Cando a actividade que se vaia desenvolver
nas que participe xente nova de ata 30 anos en núme- sexa un campo de traballo, o responsable da acti-
ro superior a 9, que non teñan carácter familiar, vidade deberá estar en posesión do título de director


de campos de traballo, independentemente do núme- durante o seu desenvolvemento a seguinte docu-
ro de participantes. mentación:
Artigo 48º.-Obrigas do responsable da actividade. 1. Autorización concedida pola Consellería de
Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuven-
1. Constituirán obrigas directas e persoais do res- tude para a realización da actividade de que se trate,
ponsable da actividade: de entre as recollidas no artigo 45º deste decreto.
a) Cumprir e facer cumpri-las normas do presente 2. Relación do cadro técnico, indicando nome e
título. apelidos, domicilio, DNI e titulación.
b) Velar para que as actividades se desenvolvan 3. Relación dos participantes na que se faga cons-
coas necesarias condicións sanitarias e de hixiene ta-lo seu nome e apelidos, domicilio, DNI, idade
e coas medidas de seguridade suficientes que garan- e número de teléfono.
tan a integridade física dos participantes. 4. Autorización paterna para participar na acti-
c) Velar polas condicións sanitarias e ambientais vidade, por escrito, para os participantes menores
do lugar onde se desenvolve a actividade. de idade.

d) Garantir que as persoas encargadas da mani- 5. Cartilla de asistencia sanitaria do Sergas, ou
pulación dos alimentos e da elaboración das comidas seguro médico privado de tódolos participantes da
actúen de acordo cos requisitos mínimos precisos actividade.
co fin de evitar contaminacións alimenticias, e de 6. Póliza de seguro de responsabilidade civil, subs-
acordo coa normativa sanitaria vixente nesta materia, crita polo organizador ou promotor da actividade.
recollida no Decreto 239/1986, do 24 de xullo, polo
Artigo 50º.-Procedemento de autorización.
que se aproba o Regulamento de manipuladores de
alimentos e demais normativa de aplicación. 1. Para a organización dunha actividade ó aire
libre á que lle sexa de aplicación o presente título
e) Garanti-lo cumprimento do programa de acti- por cumpri-las características establecidas no seu
vidade. artigo 1º.2, a persoa ou entidade organizadora pre-
f) Adopta-las medidas necesarias para evita-la sentará a correspondente solicitude de autorización
deterioración das propiedades e instalacións, os ris- conforme o modelo normalizado recollido no anexo V
cos de incendio que poidan producirse ben sexa deste decreto acompañada da documentación
por acción ou omisión, impedi-las accións que pro- seguinte:
duzan verteduras ou desperdicios en zonas non idó- a) Informe favorable das autoridades sanitarias da
neas, así como velar para que non se produzan alte- Consellería de Sanidade e Servicios Sociais referente
racións no marco natural. ás condicións hixiénico-sanitarias do lugar e da pota-
g) Comunicarlle ó servicio de Xuventude da pro- bilidade da auga para as actividades de máis de
vincia onde se vaia desenvolve-la actividade ou á cincuenta participantes. No caso de que a auga que
Dirección Xeral de Xuventude, se aquela se desen- se vaia utilizar proceda da rede municipal de abas-
volve en varias provincias (marchas volantes ou tecemento correspondente ou sexa envasada, che-
rutas), calquera modificación producida nas condi- gará con facer constar tal circunstancia.
cións establecidas, recollidas no artigo 50º.1 deste b) Relación de compoñentes do cadro técnico-di-
decreto, no momento de solicita-la autorización. rectivo especificando o nome e apelidos, DNI e titu-
lación en materia de tempo libre de cada un deles.
h) Facilita-la inspección da actividade, de acordo
co previsto no presente título, ó persoal da Dirección c) Nome e apelidos do responsable da actividade,
Xeral de Xuventude habilitado para a dita función. fotocopia do DNI, domicilio e fotocopia do título
acreditativo da condición de director ou monitor de
i) Ter á disposición da autoridade competente actividades de tempo libre, segundo proceda con
durante a actividade a documentación prevista no respecto ó número de participantes.
artigo 49º deste decreto.
d) No caso de que o solicitante sexa unha entidade,
2. Destas obrigas serán subsidiariamente respon- acreditación da persoa que asina a solicitude con-
sables as persoas físicas ou xurídicas que organicen forme é o seu representante legal.
ou promovan directamente a actividade.
e) Asistencia médica prevista, segundo o disposto
no artigo 54º g) deste decreto e centro de saúde
Capítulo III ó que acudir en caso de necesidade.
Procedemento de autorizacións e limitacións
para a práctica destas actividades f) Condicións técnicas de acampada ou campo de
traballo.
Artigo 49º.-Documentación necesaria durante a
actividade. g) Plano gráfico ou boceto do lugar onde se vaia
desenvolve-la actividade e modo de acceso a el, indi-
O responsable da actividade deberá estar en pose- cando o concello, parroquia e lugar o máis deta-
sión e ter á disposición da autoridade competente lladamente posible. No caso de que o lugar de per-


noita estea próximo á costa, deberá indicarse en tude no caso daqueles que se desenvolvan en máis
metros a distancia aproximada ó límite interior da dunha provincia, os cales deberán resolver nun prazo
ribeira do mar. de 10 días.
No caso de rutas ou marchas volantes, deberá indi- 2. A solicitude xunto coa restante documentación
carse ademais unha descrición do itinerario, zonas presentarase no rexistro xeral da Consellería de
de acampada e días en que se efectuarán as Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuven-
pernoitas. tude, nos rexistros das súas delegacións provinciais
h) Fins e obxectivos da actividade así como datas ou por calquera dos medios previstos no artigo 38.4º
entre as que se desenvolverá. da Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurí-
dico das administracións públicas e do procedemen-
i) Número de participantes e idades. to administrativo común, cun mínimo de 20 días
j) Autorización por escrito do titular de dereitos antes do comezo da actividade, agás no caso previsto
de uso e desfrute, administrador ou representante no artigo 57º.3, no que o prazo será de dous meses.
legal, suficientemente acreditado, do terreo que se Artigo 52º.-Resolución.
ocupa, ben sexa de carácter público ou privado.
A resolución seralle notificada, antes do inicio da
k) Copia do escrito dirixido ó alcade do concello actividade, ó organizador dela, ó concello no que
onde se atope o terreo onde se pretende desenvol- se vaia desenvolver, e á Consellería de Medio
ve-la actividade, comunicándolle a intención da rea- Ambiente no caso que proceda.
lización desta e o lugar de pernoita. Na copia deberá Artigo 53º.-Limitacións dos lugares onde acampar.
figura-lo Rexistro de Entrada.
Non se poderá acampar:
l) No caso de actividades que se vaian desenvolver
en lugares ós que lles sexa de aplicación o disposto 1. En terreos situados en leitos secos, beiras dos
no artigo 57º deste decreto, deberán achegar copia ríos ou zonas susceptibles de ser inundadas, así como
da autorización do órgano xestor do espacio natural. naqueloutras que por calquera causa resulten peri-
gosas ou insalubres.
m) Autorización para facer lume de acampada, de
acordo coa normativa vixente sobre medidas de pre- 2. Nun raio inferior a 150 metros dos lugares de
vención de incendios, sempre que estea previsto no captación de auga potable para o abastecemento de
programa de actividades. poboacións.
2. Sempre que a actividade se desenvolva nunha 3. A menos de 1 quilómetro dos campamentos
instalación oficialmente recoñecida pola Xunta de públicos de turismo ou de núcleos urbanos, nin a
Galicia, xunto coa solicitude presentarase a docu- menos de 10 metros das marxes de leitos fluviais
mentación relacionada nas alíneas b), c), d), e), h), nin a menos de 50 metros de estradas ou vías de
i) e m), do punto 1 deste artigo. Previamente á pre- ferrocarril.
sentación da solicitude e restante documentación, 4. A menos de 500 metros de monumentos ou
o promotor da actividade reservará na delegación conxuntos histórico-artísticos legalmente declara-
da Consellería de Familia e Promoción do Emprego, dos.
Muller e Xuventude da provincia na que radique
a instalación elixida o número de prazas necesario 5. Nas proximidades de industrias molestas, insa-
co obxecto de confirma-la súa dispoñibilidade, lubres, nocivas ou perigosas, de acordo co precep-
debendo aboar en concepto de reserva de praza o tuado no Decreto 2414/1961, do 30 de novembro,
15% do seu importe total, de acordo cos prezos fixa- e dos lugares de vertedura de augas residuais.
dos anualmente. 6. En terreos polos que discorran liñas de alta
3. Cando a actividade que se vaia realizar sexa tensión.
un campo de traballo, ademais da documentación 7. Na zona de dominio público marítimo-terrestre,
relacionada no punto 1 deste artigo deberá indicar: nas praias, e na zona de servidume de tránsito, enten-
a) O perfil dos participantes. dendo por esta última a franxa de 6 metros medidos
terra a dentro a partir do límite interior da ribeira
b) Composición do equipo técnico especializado do mar.
no traballo que se vaia realizar no campo, indicando
8. En xeral, naqueles lugares que por esixencias
os mesmos datos que para o equipo técnico en
do interese público estean afectados por prohibicións
animación.
ou limitacións neste sentido ou por servidumes esta-
c) Programa de traballo e medios con que conta blecidas expresamente, mediante disposicións legais
o campo para a súa realización. ou regulamentarias, salvo que se obteña a oportuna
d) Horario de traballo. autorización dos organismos competentes.
Artigo 51º.-Solicitude e presentación. Artigo 54º.-Normas de carácter sanitario.
1. A solicitude dirixirase ó delegado provincial As actividades suxeitas a este decreto quedarán
da Consellería de Familia e Promoción do Emprego, sometidas as seguintes normas de carácter sanitario:
Muller e Xuventude da provincia na que se vaia 1. A auga de consumo deberá ser potable, adap-
realiza-la actividade, ou ó director xeral de Xuven- tándose ós procedementos oportunos que garantan


de forma permanente a dita potabilidade mentres -Vixilancia epidemiolóxica das enfermidades e dos
dure a actividade. accidentes que sufran os acampados, que quedarán
reflectidos nunha ficha médica.
2. De non existir ningún sistema de recolla de
excrementos, construiranse latrinas, que estarán -Coidar que as actividades se fagan conforme as
situadas a máis de 100 metros de ríos, regatos, pozos normas sanitarias establecidas neste artigo e demais
ou fontes. Unha vez concluída a actividade taparanse normativa de aplicación, de forma que non se poña
con terra. en perigo a saúde das persoas, nin se estrague o
medio.
3. O almacenamento do lixo realizarase en reci-
pientes con tapa ou bolsas que se poidan pechar, -Vixiar e responsabilizarse da obrigatoria caixa
e depositarase periodicamente en contedores de de primeiros auxilios, asegurándose de que os enfer-
recolla de lixo. mos ou accidentados reciban asistencia prontamente
e adoptando as medidas preventivas necesarias.
4. Tódolos alimentos que se consuman deberán
reuni-las correspondentes garantías sanitarias. -Dispoñer da información suficiente respecto a
horarios e puntos de asistencia médica da zona.
Non se almacenarán alimentos conxuntamente con
outros productos que poidan ser fonte de contami- -Nas actividades de menos de 50 persoas, as fun-
nación ou intoxicación. cións do responsable sanitario asumiraas o respon-
sable da actividade.
Nas zonas de almacenamento ningún alimento
deberá estar en contacto co chan, debendo estar illa- 8. Ó acaba-la actividade os participantes nela
do del cunha separación de 10 cm, como mínimo, deberán deixa-lo lugar en perfectas condicións, lim-
así como protexidos dos insectos. pándoo de residuos e enterrando os excrementos e
augas residuais nas latrinas habilitadas se non se
Os alimentos perecedoiros conservaranse en fri- utilizou outro sistema de evacuación.
goríficos. De non dispoñerse de sistemas de frío,
estes alimentos consumiranse no mesmo día da súa Deberán, así mesmo, asegurarse de deixar com-
compra e o sobrante, de existir, desbotarase. pletamente apagados tódolos focos de ignición.
Nas acampadas en que participen 30 ou máis per- Capítulo IV
soas, o responsable da cociña deberá estar en pose- Outras disposicións
sión do carné de manipulador de alimentos.
Artigo 55º.-Inspección e asesoramento.
5. Evitarase a contaminación das augas, dispo-
ñendo correctamente a evacuación das augas resi- Correspóndelle á Dirección Xeral de Xuventude
duais procedentes do fregado de vaixela, lavado de efectua-los servicios técnicos de inspección e ase-
roupa e aseo persoal, fóra dos leitos dos ríos, regatos soramento para o cumprimento do disposto no pre-
ou torrentes. sente título.
6. As zonas de baño en leitos naturais deberán Artigo 56º.-Incumprimento das normas.
ser coidadosamente elixidas, procurando o máximo O incumprimento das normas contidas no presente
afastamento de puntos de verteduras augas arriba, título levará consigo a perda da autorización, coa
tanto urbanas como industriais, así como doutros suspensión inmediata da actividade e, se é o caso,
puntos de contaminación, como vertedoiros, zonas a perda da subvención concedida para o seu desen-
de pastoreo, etc.; así mesmo, deberán estar afastadas volvemento, sen prexuízo das responsabilidades en
das zonas de extracción de auga para o consumo. que puidera incorre-lo responsable da actividade,
Nos casos sinalados e por motivos xustificados, o responsable sanitario ou os monitores que asistan
a autoridade sanitaria poderá desaconsella-lo baño a ela.
en determinadas zonas, e incluso prohibilo. Artigo 57º.-Autorizacións.
7. En toda actividade será necesario que exista 1. Para o desenvolvemento das actividades ó aire
unha caixa de urxencias de primeiros auxilios baixo libre reguladas no presente título, a autorización á
a responsabilidade do responsable das actividades que se refire o artigo 50º non exime o organizador
ou responsable sanitario. da obriga de ter que solicitar aquelas autorizacións
As actividades ás que asistan máis de 50 par- non previstas neste título que sexan precisas por
ticipantes disporán dun responsable sanitario que razón da actividade.
deberá ser médico, ATS ou diplomado universitario 2. Cando as actividades reguladas no presente títu-
en enfermería. lo se desenvolvan no interior de reservas naturais,
As funcións do responsable sanitario serán as parques naturais, paisaxes protexidas ou monumen-
seguintes: tos naturais declarados de acordo coa Lei 4/1989,
do 27 de marzo, de conservación de espacios natu-
-Velar polo perfecto estado dos alimentos e augas rais, en espacios naturais de protección xeral incluí-
de consumo nos termos establecidos nas alíneas a) dos no Rexistro de Espacios Naturais de Protección
e d) do presente artigo. Xeral da Xunta de Galicia, ou calquera outra zona


que goce dun réxime de protección ambiental, debe- 3. Metodoloxía educativa de tempo libre.
rá de axustarse tamén á normativa propia do espacio
Artigo 61º.-Modalidades de ensino.
protexido, cando a haxa, debendo solicita-la auto-
rización previa ó órgano xestor do espacio. 1. As modalidades de ensino que poden imparti-las
escolas de tempo libre son:
Na autorización, o referido órgano xestor poderá
incorporar condicións adicionais para garantir unha a) Primeiro nivel: monitores de actividades de tem-
mellor protección do medio natural. po libre.
3. Cando as actividades reguladas no presente b) Segundo nivel: directores de actividades de tem-
decreto se desenvolvan na beiramar, na zona compo libre.
prendida nunha franxa de 100 metros medida terra
-Director de actividades de tempo libre.
adentro desde o límite interior da ribeira do mar,
solicitaráselle informe ó órgano competente en mate- -Director de campos de traballo.
ria de costas, que poderá establecer condicións adi-
cionais para a mellor protección deste espacio. O 2. Así mesmo, poderán realizar cursos de perfec-
dito informe deberá ser emitido nun prazo máximo cionamento ou especialización de carácter monográ-
dun mes. Neste caso, suspenderase provisionalmente fico, de duración variable, que só conducirán á expe-
o prazo para resolver a que fai mención o artigo dición dun certificado ou diploma de asistencia.
51º.1, desde a petición do informe ata a súa recep- 3. Con carácter xeral, establécese en vintecinco
ción, circunstancia que se lle comunicará á persoa o número máximo de alumnos por curso de calquera
ou entidade organizadora da actividade. das modalidades de ensinanzas recollidas nos puntos
anteriores.
TÍTULO III
En consecuencia, as escolas de tempo libre debe-
Escolas de tempo libre
rán determinar para cada unha das modalidades de
Capítulo I
ensinanzas que se van impartir os criterios e requi-
Regulación das escolas de tempo libre
sitos previos de selección do alumnado, que se apli-
Artigo 58º.-Obxecto. carán nos cursos programados sempre que o número
de solicitantes supere o máximo de alumnos esta-
1. As escolas de tempo libre constitúen centros
blecido anteriormente.
de formación, perfeccionamento e especialización
de xoves educadores nas actividades e técnicas Artigo 62º.-Idade.
orientadas á promoción e adecuada utilización do
A idade mínima esixida para poder matricularse
lecer.
nunha escola de tempo libre será a de 18 anos.
2. As escolas de tempo libre poden ser promovidas
Artigo 63º.-Dirección das escolas.
tanto por persoas físicas ou xurídicas, de carácter
privado, como polas institucións públicas. 1. Á fronte de cada escola de tempo libre existirá
un director, que deberá dispor do título de director
Artigo 59º.-Competencias.
de actividades de tempo libre, ademais de posuír
1. Correspóndelle á Consellería de Familia e Pro- titulación universitaria.
moción do Emprego, Muller e Xuventude o reco-
2. Así mesmo, en cada escola existirá un profesor
ñecemento das escolas de tempo libre, segundo o
coordinador por cada un dos niveis de ensino que
procedemento recollido no capítulo II deste título,
se impartan, que coordinará a acción docente dos
a determinación das ensinanzas que se poderán
profesores. Os profesores coordinadores deberán dis-
impartir nelas, a aprobación dos seus programas de
por da mesma titulación có director.
formación e a expedición dos títulos acreditativos
das ensinanzas recibidas nas ditas escolas, de con- Artigo 64º.-Obrigas das escolas.
formidade co previsto no artigo 77º deste decreto.
As escolas de tempo libre recoñecidas estarán
2. Así mesmo, a través dos seus órganos poderá obrigadas:
inspeccionar e supervisar en calquera momento as
1. A organizar cada ano, alomenos, un curso do
actividades que desenvolvan as escolas de tempo
primeiro nivel e cada tres anos un do segundo nivel.
libre recoñecidas, co obxecto de velar polo cum-
primento do disposto no presente título. 2. A remitirlle á Dirección Xeral da Xuventude,
no mes de xaneiro de cada ano:
Artigo 60º.-Ensinanzas que se impartirán.
-Memoria detallada de actividades do ano anterior.
As ensinanzas que se impartan nas escolas de tem-
po libre recoñecidas comprenderán no seu programa, -Programa de actividades do ano en curso.
cando menos, materias relativas a:
-Criterios e requisitos previos de selección que
1. Formación en relación co suxeito destinatario se van aplicar nos cursos programados nas distintas
das actividades de tempo libre e co medio social modalidades de ensinanzas.
no que se desenvolven.
-Relación de profesores e as súas respectivas
2. Técnicas e actividades de tempo libre. titulacións.


-Calquera modificación dos datos que figuren no i) Estatutos da escola, que conterán, polo menos,
Rexistro de Escolas de Tempo Libre. os seguintes datos:
3. A comunicarlle á Dirección Xeral de Xuventude, -Denominación da escola, que non poderá coin-
con antelación suficiente, o lugar e maila data dos cidir nin ser similar, con outras xa inscritas.
cursos que se van impartir. -Domicilio social.
Artigo 65º.-Incumprimento. -Órganos de dirección, goberno e administración.
1. O Incumprimento do disposto nos capítulos I, -O ámbito territorial en que desenvolve as súas
II e III deste título poderá dar lugar á perda da actividades.
acreditación e recoñecemento oficial como escola -Réxime económico con determinación da proce-
de tempo libre, logo da apertura do oportuno expe- dencia e destino dos seus recursos.
diente administrativo e audiencia ó interesado.
2. No caso de que o solicitante sexa unha persoa
2. Así mesmo, será causa de perda de acreditación xurídica, a solicitude deberá ir asinada por quen
do recoñecemento oficial como escola de tempo libre exerza a representación legal do órgano de goberno
o manter débedas con calquera Administración ou polas persoas debidamente apoderadas para o
Pública por un período superior a seis meses efecto.
3. A solicitude, xunto coa restante documentación,
Capítulo II presentarase na Dirección Xeral de Xuventude, nas
Procedemento de recoñecemento das escolas delegacións provinciais da Consellería de Familia
de tempo libre e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude ou
Artigo 66º.-Iniciación. por calquera dos medios previstos no artigo 38.4º
da Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurí-
1. Para o recoñecemento dunha escola e a súa dico das administracións públicas e do procedemen-
inscrición no Rexistro de Escolas de Tempo Libre to administrativo común.
da Comunidade Autónoma galega, o promotor ou pro-
motores presentarán a correspondente solicitude Artigo 67º.-Instrucción.
conforme o modelo normalizado que se recolle no 1. Recibida a solicitude, o órgano competente en
anexo VI deste decreto xunto coa documentación cada caso examinaraa e comprobará que a docu-
seguinte: mentación achegada é a correcta. No suposto de que
a solicitude non cumpra os requisitos sinalados ante-
a) Titularidade do centro. riormente ou a documentación achegada conteña
b) Proxecto educativo e sistema educativo da esco- erros ou sexa insuficiente, requirirase o solicitante
la con especificación das modalidades de ensinanzas para que, nun prazo de 10 días, emende a falta ou
que solicite impartir. achegue os documentos preceptivos, con indicación
de que, se así non o fixese, considerarase desistido
c) Descrición detallada dos medios materiais e da súa petición, logo de resolución que declare tal
educativos dos que disporá. A este respecto, toda circunstancia, ó abeiro do disposto no artigo 71 da
escola de tempo libre deberá contar cun local que, Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico
como mínimo, disporá dos seguintes espacios dife- das administracións públicas e do procedemento
renciados: espacio de atención ó público, aula, espa- administrativo común.
cio específico de arquivo, e sala de reunións para
o profesorado. 2. Efectuados os trámites sinalados no punto ante-
rior, o órgano competente que iniciou a instrucción
d) Os programas específicos do centro para os dife- remitirá, se é o caso, a solicitude e restante docu-
rentes niveis que se pretendan impartir. mentación á Dirección Xeral de Xuventude, onde
e) Acreditación suficiente de que o director e o se efectuará unha valoración dela, para o que deberá
profesorado posúen as titulacións requiridas, con- solicitar, con carácter preceptivo, o informe da Esco-
forme o disposto no artigo 63º deste decreto. la Galega de Lecer e Tempo Libre sobre a viabilidade
do recoñecemento solicitado. Así mesmo, poderá
f) Xustificación razoada da necesidade da reali- solicitar cantos informes considere necesarios para
zación de cursos de titulados en actividades de tempo resolver, así como a modificación ou mellora volun-
libre na área xeográfica na que pensa desenvolve-la taria da solicitude naqueles aspectos en que se con-
súa actividade. sidere oportuno, de acordo co previsto no artigo 71.3º
da Lei 30/1992, do 26 de novembro.
g) Estudio da demanda que a escola de tempo
libre pensa atender e estudio económico que com- 3. Valorada a solicitude, o director xeral de Xuven-
prenderá, como mínimo, os tres primeiros anos de tude elevará a correspondente proposta de resolución
funcionamento. ó órgano competente para resolver.
h) Xustificación e documentación acreditativa das Artigo 68º.-Resolución.
posibilidades de realización da fase de prácticas que 1. A resolución do expediente de recoñecemento
a escola de tempo libre lles ofrecerá a tódolos seus dunha escola de tempo libre corresponderalle á con-
alumnos. selleira de Familia e Promoción do Emprego, Muller


e Xuventude, que deberá resolver nun prazo de 6 seguindo unha metodoloxía activa, dinámica e
meses, contando desde o día en que a solicitude participativa.
tivese entrada no rexistro deste órgano, e farase Non poderá desenvolverse en menos de 20 días,
pública no DOG. Transcorrido o dito prazo sen que nin en xornadas de máis de 10 horas diarias. O
se notifique resolución expresa, aquela entenderase 80% delas corresponderán ós contidos fixados no
estimada. programa mínimo establecido, que se recolle no
2. A resolución do procedemento para o recoñe- anexo VII deste decreto, e o 20% restante poderá
cemento dunha escola de tempo libre porá fin á vía dedicarse a imparti-las ensinanzas complementarias
administrativa e contra ela procederá potestativa- específicas de cada escola.
mente o recurso de reposición ou ben directamente b) Fase de prácticas: realizarase unha vez rema-
o recurso contencioso-administrativo. tada a fase anterior. Constará dun mínimo de 14
Artigo 69º.-Rexistro. días de actividade intensiva, que se realizará en
campamentos, colonias, albergues, campos de tra-
Adscrito á Dirección Xeral de Xuventude existirá ballo e outros, en bloques non inferiores a 3 días,
un Rexistro de Escolas de Tempo Libre da Comu- ou de 150 horas de actividade periódica nunha enti-
nidade Autónoma de Galicia. Nel inscribiranse de dade ou asociación que traballe no eido da educación
oficio aquelas escolas de tempo libre recoñecidas no tempo libre.
conforme o procedemento anteriormente descrito.
As prácticas responderán a un proxecto elaborado
Capítulo III polo participante no curso, que será orientado na
Normas sobre o contido dos programas de formación, súa elaboración e desenvolvemento polo titor de
a avaliación e a expedición de títulos prácticas da escola onde realizou o curso designado
Sección primeira a tal fin, que deberá formar parte do cadro de pro-
Programas de formación fesores da escola. O proxecto conterá os elementos
Subsección primeira básicos de toda intervención educativa e planifi-
Cursos de primeiro nivel. Modalidades cación no tempo libre. Durante o seu desenvolve-
mento será necesaria a existencia dun responsable
Artigo 70º.-Obxecto e funcións no primeiro nivel. de prácticas designado pola entidade receptora onde
1. Os cursos do primeiro nivel terán por obxecto se vaia realizar, que posúa o título de monitor de
a formación de persoas capaces de realizar activi- actividades de tempo libre ou unha experiencia acre-
dades socio-culturais e recreativas, tanto en tempo ditada en animación socio-cultural.
libre urbano como na natureza. A fase de prácticas desenvolverase nun prazo máxi-
mo de 2 anos desde o remate da fase teórico-práctica.
2. As funcións e tarefas para as que deben capa-
cita-los programas formativos dos cursos de primeiro Subsección segunda
nivel son: Cursos de segundo nivel. Modalidades
a) Detecta-las necesidades de intervención no tem- Artigo 72º.-Cursos de segundo nivel.
po libre dun grupo reducido de persoas, conectándoo
co seu medio. 1. Os cursos do segundo nivel teñen por obxecto
a formación de persoas capacitadas para a coordi-
b) Animar, dinamizar e facilita-lo desenvolvemen- nación dun equipo de monitores e especialistas para
to dun grupo de persoas. a organización de actividades de animación
c) Deseñar, dirixir e executar un taller. socio-cultural e recreativas, xa sexan de tempo libre
urbano ou de natureza.
d) Localizar recursos para o desenvolvemento das
actividades. 2. As funcións e tarefas para as que se deben
capacita-los programas deste segundo nivel serán:
e) Participar nun proxecto de animación xeral, res- a) Detecta-las necesidades de intervención en gru-
ponsabilizándose das tarefas específicas que lle son pos con características específicas.
encomendadas.
b) Dirixir, executar e avaliar accións de animación.
Artigo 71º.-Curso de monitores de actividades de
tempo libre. c) Localizar e xerar recursos para o desenvolve-
mento da intervención programada.
1. Para matricularse será necesario estar en pose-
d) Coordina-lo equipo de monitores ou especia-
sión, polo menos, dalgún dos seguintes títulos:
listas que colaboren no programa.
a) Graduado en educación secundaria, graduado e) Participar nun equipo multidisciplinar que
escolar ou outro equivalente. desenvolva unha actividade a grande escala.
b) Técnico auxiliar en formación profesional ou Artigo 73º.-Curso de director de actividades de
outro equivalente. tempo libre.
2. Estes cursos constarán de dúas fases: 1. Para poder matricularse neste curso requírese:
a) Fase teórico-práctica: terá unha duración míni- a) Estar en posesión do título de monitor de acti-
ma de 200 horas lectivas. Esta fase realizarase vidades de tempo libre.


b) Posuír, polo menos, un título de ensino secun- Esta fase realizarase seguindo unha metodoloxía
dario. participativa que combine adecuadamente a teoría
c) Acreditar unha experiencia de traballo como e maila práctica. Os contidos seán fixados no pro-
monitor no campo da educación/animación no tempo grama mínimo aprobado que se recolle no anexo IX
libre de, alomenos, 250 horas ou como integrante deste decreto.
do equipo de animación en colonias ou campamentos b) Fase de prácticas: realizarase unha vez rema-
por un total de 30 días, despois da obtención do tada a fase anterior. Constará dun mínimo de 14
título de monitor. días de actividade como director dun campo de tra-
2. Os cursos de formación constarán de dúas fases: ballo en prácticas.
a) Fase teórico-práctica: terá unha duración míni- As ditas prácticas responderán a un proxecto ela-
ma de 150 horas lectivas, que non poderán desen- borado polo participante, que será orientado na súa
volverse en menos de 15 días, nin en xornadas de elaboración e desenvolvemento polo titor de prác-
máis de 10 horas diarias. O 80% destas correspon- ticas da escola onde realizou o curso designado a
derá ós contidos fixados no programa mínimo apro- tal fin, e que deberá posuí-lo título de director de
bado, que se recolle no anexo VIII deste decreto, campos de traballo. Deberá conte-los elementos
e o 20% restante poderá dedicarse ó programa propio básicos de toda intervención educativa e planifi-
de cada escola. Realizarase seguindo unha meto- cación no tempo libre Así mesmo, durante o seu
doloxía activa, dinámica e participativa. desenvolvemento será necesaria a existencia dun
responsable de prácticas designado pola entidade
b) Fase de prácticas: realizarase unha vez fina- receptora onde se vaian realizar, que deberá posuí-lo
lizada a anterior. Constará dun mínimo de 14 días título de director de campos de traballo.
de dirección dunha actividade de tempo libre, que
se realizará en campamentos, colonias ou albergues A fase de prácticas deberá desenvolverse nun prazo
cun mínimo de 50 participantes, ou en campos de máximo de 2 anos desde o remate da fase anterior.
traballo cun mínimo de 20 participantes, en bloques Artigo 75º.-Actividades complementarias.
non inferiores a 3 días, ou de 150 horas de actividade Con carácter de actividades complementarias,
periódica nunha entidade ou asociación que traballe cada escola de tempo libre poderá imparti-los seus
no eido da educación no tempo libre. programas específicos segundo o seu propio proxecto
As prácticas responderán a un proxecto de direc- educativo.
ción dun equipo de monitores nunha actividade xes-
tionada polo director nas súas fases de infraestruc- Sección segunda
tura, organización, execución e avaliación, dirixida Avaliación
a uns destinatarios concretos. Será elaborado polo Artigo 76º.-Procedemento de avaliación.
participante e supervisado na súa elaboración e
desenvolvemento polo titor de prácticas da escola 1. As escolas abrirán un expediente persoal de
onde realizou o curso designado a tal fin, e que cada alumno e expedirán unha acta de avaliación
deberá de formar parte do cadro de profesores da de cada un dos cursos conforme o modelo norma-
escola e posuí-lo título de director de actividades lizado que se recolle no anexo X deste decreto, na
de tempo libre. Deberá conte-los elementos básicos que constarán os apelidos e nome, data de nace-
de toda intervención educativa e planificación no mento, enderezo e DNI dos alumnos participantes,
tempo libre. Así mesmo, durante o seu desenvol- e o resultado de cada unha das fases do curso.
vemento será necesaria a existencia dun técnico res- 2. A avaliación da fase teórico-práctica dos dis-
ponsable de prácticas designado pola entidade tintos cursos que se impartan nas escolas de tempo
receptora onde se vaian realizar, que deberá posuír libre basearase nunha avaliación continua persona-
titulación universitaria ou título de director de acti- lizada, que se efectuará ó longo do curso, e unha
vidades de aire libre. avaliación final escrita, de acordo coa ponderación
A fase de prácticas deberá desenvolverse nun prazo que para cada un dos sistemas de avaliación esta-
máximo de 2 anos desde o remate da fase teó- bleza cada escola, que será de xeral aplicación a
rico-práctica. tódolos cursos que imparta. A referida ponderación
deberá recollerse nos estatutos de cada escola, den-
Artigo 74º.-Curso de director de campos de tro do epígrafe relativo ó sistema educativo que se
traballo. utilizará e modalidades dos cursos que se impartirán.
1. Para matricularse é necesario estar en posesión Non obstante, ningunha escola poderá avaliar
do título de director de actividades de tempo libre aqueles alumnos que non asistan como mínimo ó
e ter experiencia como director do equipo de ani- 80% das sesións da referida fase.
mación de, alomenos, un campamento de 15 días.
3. A avaliación da fase de prácticas dos distintos
2. O curso constará de dúas fases: cursos que impartan as escolas de tempo libre efec-
a) Fase teórico-práctica: terá unha duración de tuarase, unha vez desenvolvida a actividade proxec-
50 horas lectivas, que non poderán desenvolverse tada, con base na memoria elaborada polo parti-
en menos de 5 días nin en xornadas de máis de cipante no curso, que recollerá o desenvolvemento
10 horas diarias. da actividade, o informe do responsable de prácticas


da entidade receptora e o informe do titor de 2. A solicitude efectuarase conforme o modelo nor-
prácticas. malizado que se recolle no anexo XII deste decreto,
No suposto de que a fase de prácticas se desenvolva á que se unirá unha fotocopia compulsada do título
nunha actividade organizada pola Dirección Xeral para homologar e o DNI do solicitante.
de Xuventude, o informe desta considerarase vin- A dita solicitude, xunto coa restante documenta-
culante para os efectos da avaliación da referida ción, poderase presentar na Dirección Xeral de
fase. Xuventude, nas delegacións provinciais da Conse-
4. Para a obtención do título necesitarase superar llería de Familia e Promoción do Emprego, Muller
satisfactoriamente as dúas fases do curso. e Xuventude, ou por calquera dos medios previstos
no artigo 38.4º da Lei 30/1992, do 26 de novembro.
Sección terceira 3. Recibida a solicitude, o órgano competente en
Títulos acreditativos cada caso realizará os actos de instrucción sinalados
Artigo 77º.-Expedición de títulos acreditativos. no artigo 67º.1 do presente decreto, e remitirá pos-
teriormente, se é o caso, o expediente á Dirección
1. A Consellería de Familia e Promoción do Empre- Xeral de Xuventude, onde o órgano encargado da
go, Muller e Xuventude expedirá os títulos acre- instrucción o examinará, podendo solicitarlle á
ditativos correspondentes ás ensinanzas que impar- Comunidade Autónoma respectiva o programa do
tan as escolas de tempo libre, de conformidade coas curso correspondente á titulación para homologar.
actas de avaliación de cada escola.
4. Realizados os trámites de instrucción sinalados,
2. Para estes efectos, a solicitude para a expedición elevarase proposta de resolución ó director xeral de
dos títulos será efectuada pola escola de tempo libre Xuventude, que será o que resolva, mediante a expe-
que imparta o curso, conforme o modelo normalizado dición do título correspondente, no caso en que
que se recolle no anexo XI deste decreto, e dirixirase proceda.
ó director xeral de Xuventude.
Se no prazo de 6 meses desde a data de presen-
A solicitude, xunto coas actas de avaliación, pode-
tación da solicitude non recaese resolución expresa,
rá presentarse na Dirección Xeral de Xuventude,
aquela entenderase estimada.
nas delegacións provinciais da Consellería de Fami-
lia e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude, Resolta a solicitude poderá interporse, no prazo
ou por calquera dos medios previstos no artigo 38.4º dun mes, recurso de alzada perante a conselleira
da Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurí- de Familia e Promoción do Emprego, Muller e
dico das administracións públicas e do procedemen- Xuventude.
to administrativo común.
3. O expediente remitirase á Dirección Xeral de Capítulo IV
Xuventude, onde se examinará e, no suposto de que Escola Galega de Lecer e Tempo Libre
a documentación achegada conteña erros ou sexa Artigo 79º.-Obxectivos.
insuficiente, requirirase o solicitante para que, nun
prazo de 10 días emende a falta ou achegue os docu- A Escola Galega de Lecer e Tempo Libre será
mentos preceptivos, con indicación de que, se así a oficial da Comunidade Autónoma de Galicia e ten
non o fixese, considerarase desistido da súa petición, como obxectivos:
logo de resolución que deberá ser dictada nos termos 1. Velar polo nivel técnico das ensinanzas impar-
do artigo 42 da Lei 30/1992. tidas polas escolas de tempo libre oficialmente reco-
A solicitude será resolta polo director xeral de ñecidas nos diferentes graos de formación e titu-
Xuventude no prazo de 6 meses, mediante a expe- lación recollidos no presente título.
dición dos títulos correspondentes a aqueles alumnos 2. Avaliar e conforma-los cursos que imparten as
que superen satisfactoriamente o curso. escolas de tempo libre oficialmente recoñecidas.
Contra esta resolución poderá interpoñerse no pra- 3. Realizar cursos e actividades de formación com-
zo dun mes recurso de alzada perante a conselleira plementarias ás realizadas polas diferentes escolas
de Familia e Promoción do Emprego, Muller e de tempo libre e, en especial, aquelas que teñan
Xuventude. por obxecto a especialización en áreas concretas de
4. En cada título farase consta-lo nome e apelidos, coñecemento dos monitores e directores de activi-
DNI e data de nacemento do interesado, e o centro dades de tempo libre.
onde realizou o curso. 4. Elaborar anualmente un plan de ordenación de
Artigo 78º.-Homologación de títulos. ensinanzas en materia de tempo libre tendo en conta
o número e distribución territorial das escolas de
1. Os títulos de director e monitor de actividades
tempo libre existentes na Comunidade Autónoma de
de tempo libre expedidos polos órganos competentes
Galicia.
doutras comunidades autónomas poderán ser homo-
logados cos correspondentes deste título especifi- 5. Emiti-los informes que lle solicite a Dirección
cados nas alíneas a) e b) do artigo 61º.1, conforme Xeral de Xuventude, en relación ás materias regu-
o procedemento que a continuación se establece. ladas no presente título.


Artigo 80º.-Composición. Artigo 86º.-Entidades xuvenís.
O órgano de dirección da Escola Galega de Lecer No epígrafe de entidades xuvenís poderán ser
e Tempo Libre estará constituído polos seguintes obxecto de inscrición:
membros: 1. As asociacións xuvenís.
1. Un presidente, que será o subdirector xeral de 2. As organizacións xuvenís.
Promoción e Actividades da Dirección Xeral de
Xuventude. 3. Os consellos da xuventude municipais ou de
ámbito local debidamente constituídos.
2. Un secretario, que será o funcionario xefe do
Servicio de Promoción de Actividades encargado do Artigo 87º.-Entidades prestadoras de servicios á
desenvolvemento e seguimento dos distintos progra- xuventude.
mas dedicados á xuventude. 1. No epígrafe de entidades prestadoras de ser-
vicios á xuventude poden inscribirse as asociacións
3. Vocais, que serán os xefes de Servicio de Xuven- de carácter xeral que estatutariamente prevexan a
tude das delegacións provinciais da Consellería de existencia dunha rama ou sección xuvenil e que entre
Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuven- os seus fins recollan a dedicación a actividades para
tude. mozos.
Artigo 81º.-Funcionamento. 2. Neste epígrafe quedan excluídas as asociacións
O réxime de funcionamento do órgano colexiado que son especificamente de tipo docente ou depor-
de dirección da escola virá determinado polo esta- tivo.
blecido para estes órganos no capítulo II do título II Artigo 88º.-Esixibilidade da inscrición.
da Lei 30/1992, do 26 de novembro.
Será condición indispensable para poder recibir
Artigo 82º.-Reunións. calquera das subvencións que convoque a Conse-
O órgano de dirección da Escola Galega de Lecer llería de Familia e Promoción do Emprego, Muller
e Tempo Libre reunirase cando sexa convocado polo e Xuventude en materia de xuventude estar inscrito
seu presidente e, en todo caso, no mes de xaneiro no censo no ano en que estas se convoquen.
de cada ano, co fin de avaliar e conforma-la pro- Artigo 89º.-Presentación de solicitudes.
gramación anual presentada por cada unha das esco- O procedemento para a inscrición inicial no censo
las de tempo libre oficialmente recoñecidas, así como comezará coa presentación da solicitude dirixida á
para aproba-lo plan anual de actuacións da propia Dirección Xeral de Xuventude, segundo o modelo
escola. que figura no anexo XIV, subscrita por persoa sufi-
Artigo 83º.-Domicilio social. cientemente acreditada, xunto cos seguintes docu-
mentos:
O domicilio social da Escola Galega de Lecer e
Tempo Libre queda fixado na sede da Dirección 1. Copia da acta de constitución da entidade.
Xeral de Xuventude. Nembargantes, os cursos e acti- 2. Copia dos estatutos.
vidades de formación convocados pola Escola Galega
de Lecer e Tempo Libre desenvolveranse nas ins- 3. Copia do certificado de inscrición no rexistro
talacións que se fixen na convocatoria de cada curso correspondente, segundo a natureza xurídica de cada
ou actividade concreta. entidade.
4. Código de identificación fiscal.
TÍTULO IV 5. A sección B do anexo XIII cuberto en tódolos
Censo de entidades xuvenís seus espacios.
Artigo 84º.-Censo de entidades xuvenís. Artigo 90º.-Resolución.
1. Na Dirección Xeral de Xuventude existirá un 1. Presentada a solicitude coa documentación
censo no que se inscribirán as entidades xuvenís esixida, no caso de ser correcta, procederase á ins-
e prestadoras de servicios á xuventude que o soli- crición no epígrafe correspondente do censo, noti-
citen de conformidade co establecido neste título. ficándollo ó interesado xunto co número de orde
2. Este censo terá unha vixencia anual, polo que asignada nun prazo máximo de quince días desde
as entidades que desexen continuar nel deberán rati- a presentación da solicitude. Transcorrido este prazo
fica-la súa inscrición tódolos anos, utilizando para sen dictarse resolución, a solicitude entenderase
isto o modelo que se xunta no anexo XIII. estimada.
Artigo 85º.-Carácter e estructura. 2. No suposto de que na documentación presentada
se detectasen defectos ou non se acrediten suficien-
O censo será único e terá dous epígrafes: temente os requisitos esixidos, requirirase o soli-
1. O de entidades xuvenís. citante para que os corrixa no prazo de dez días.
Transcorrido este prazo sen corrixirse os defectos
2. O de entidades prestadoras de servicios á considerarase desistido, logo de resolución en tal
xuventude. sentido.


Artigo 91º.-Nova solicitude e modificacións. mación e documentación directamente dependentes
da Dirección Xeral de Xuventude, como aqueloutros
1. As entidades rexistradas no censo deberán pre-
recoñecidos e rexistrados conforme o disposto neste
sentar no mes de decembro de cada ano a solicitude
título.
que figura na sección A do anexo XIII onde se mani-
feste o seu desexo de continuar inscrita no censo Artigo 96º.-Condición de servicios de información
e se comuniquen as posibles modificacións dos datos e documentación xuvenil.
existentes nel, se é o caso.
1. Para os efectos deste decreto, terán a condición
2. A non presentación desta solicitude no prazo de servicios de información e documentación xuvenil
indicado comportará a caducidade da inscrición, aqueles que, promovidos por persoas físicas ou xurí-
logo de resolución administrativa na que así se dicas a través de iniciativas públicas ou privadas,
declare. sen ánimo de lucro, teñan por obxecto o exercicio
Artigo 92º.-Incumprimento. de actividades de carácter informativo dirixidas á
xuventude e prestadas directamente ó público.
1. Cando unha entidade incumpra as condicións
precisas para a súa permanencia no censo, poderá 2. A información que elaboren e proporcionen os
acordarse a súa cancelación, tanto de oficio como servicios de información xuvenil abranguerá tódolos
por instancia do interesado, logo da instrucción do aspectos que afecten directamente ós mozos e mozas
oportuno expediente coa audiencia do interesado, ou aqueles que sexan do seu interese, aínda que
agás nos casos de caducidade da inscrición regu- poderán constituírse servicios especializados en
lados no artigo 91º. materias concretas, sen que isto implique que pres-
cindan dos restantes aspectos de información.
2. A resolución na que se acorde a cancelación
da inscrición deberá ser motivada e contra esta pode- Artigo 97º.-Denominación dos servicios de infor-
rá interpoñerse recurso de alzada ante a conselleira mación xuvenil.
de Familia e Promoción do Emprego, Muller e 1. Os servicios de información xuvenil poderán
Xuventude no prazo dun mes. ter denominación propia mais esta deberá estar sem-
pre acompañada do nome xenérico de oficinas ou
TÍTULO V puntos municipais de información xuvenil ou puntos
Rede Galega de Información e Documentación de información xuvenil, manifestando o seu carácter
Xuvenil informativo e xuvenil.
Capítulo I
Disposicións xerais 2. Os servicios de información xuvenil dependen-
tes da Dirección Xeral de Xuventude exhibirán
Artigo 93º.-Rede de Información e Documentación tamén a súa condición de servicios da Xunta de
Xuvenil. Galicia.
A Rede de Información e Documentación Xuvenil 3. A pertenza á Rede Galega de Información e
de Galicia configúrase como un servicio público de Documentación Xuvenil será imprescindible para ter
estructura territorial que articula e coordina as ini- acceso á Rede Nacional e Internacional de Infor-
ciativas promovidas tanto por organismos públicos mación e Documentación Xuvenil.
como por entidades privadas sen ánimo de lucro,
encamiñadas a prestarlles información e asesora- 4. Os servicios de información xuvenil colocarán
mento ós mozos e mozas no ámbito da Comunidade en lugar ben visible para o público o logotipo que
Autónoma de Galicia. identifica internacionalmente estes servicios, segun-
do o modelo facilitado pola Dirección Xeral de
Artigo 94º.-Obxectivos. Xuventude, así como a acreditación de inscrición
A Rede Galega de Información e Documentación no Rexistro de Oficinas e Puntos de Información
Xuvenil terá como obxectivos: Xuvenil.
1. Asegurar que as prestacións dos servicios de Capítulo II
información xuvenil se desenvolvan en condicións Funcionamento e estructura da rede
axeitadas.
Artigo 98º.-Funcións da Dirección Xeral de
2. Garanti-la difusión de Información Xuvenil Xuventude en relación coa Rede Galega de Infor-
ampla e actualizada en todo o ámbito da Comunidade mación e Documentación Xuvenil.
Autónoma.
1. En relación co funcionamento da Rede Galega
3. Favorece-la implantación dos mecanismos de
de Información e Documentación Xuvenil, corres-
información precisos para posibilita-la igualdade de
ponden á Dirección Xeral de Xuventude as seguintes
oportunidades entre a xuventude galega.
funcións:
Artigo 95º.-Constitución da Rede Galega de Infor-
a) Representa-la Comunidade Autónoma galega
mación e Documentación Xuvenil.
nas relacións de colaboración e coordinación con
Constituirán a Rede Galega de Información e outros organismos semellantes da Administración
Documentación Xuvenil tanto os servicios de infor- central, autonómica ou internacional.


b) Velar polo cumprimento do establecido neste tación Xuvenil, con especial referencia ós plans de
decreto, na busca de eficiencia, calidade e obxec- emprego e ofertas de traballo para os mozos e mozas.
tividade dos servicios de información xuvenil. 7. Organizar cursos de formación complementaria
c) Constituí-las comisións que considere necesa- do persoal dos servicios de información xuvenil.
rias para a análise, estudio e coordinación dos ser- 8. Asesorar sobre a creación e a apertura de ser-
vicios de información xuvenil. vicios de información xuvenil.
d) Elaborar e publicar estudios sobre temas de 9. Establecer liñas de traballo cos servicios de
interese xuvenil, ben sexa por si mesma ou en cola- información xuvenil que supoñan un desenvolve-
boración con outros servicios de información xuvenil. mento do conxunto da rede.
e) Velar porque se cumpran as condicións de aper- 10. Asesorar en materia xurídica, educativa, de
tura e funcionamento dos servicios de información emprego, vivenda, programas europeos e outras que
e documentación xuvenil que conforman a Rede de se consideren oportunas. Terá por obxecto o desen-
Información e Documentación Xuvenil de Galicia. volvemento de actividades de orientación específica
f) Leva-lo rexistro dos servicios de información sobre materias de interese xuvenil, coa finalidade
xuvenil que forman parte da rede galega. de ofrece-la resposta axeitada ás demandas dos
mozos e mozas.
g) Propicia-la celebración de convenios de cola-
boración con outras entidades dedicadas á submi- 11. Calquera outra que puidera serlle encomen-
nistración de información ós mozos. dada pola Dirección Xeral de Xuventude.
2. A Dirección Xeral de Xuventude poderá, logo Artigo 101º.-O persoal do centro coordinador.
da tramitación do oportuno expediente, excluír da O Centro Coordinador de Información e Documen-
Rede Galega de Información e Documentación Xuve- tación Xuvenil contará coa dotación de persoal nece-
nil os servicios que contraveñan o establecido neste saria para levar a cabo a súa función e, en especial,
decreto. con persoal cualificado no tratamento e procesamen-
Artigo 99º.-Constitución dos servicios de informa- to da información e nas aplicacións informáticas.
ción e documentación xuvenil. Artigo 102º.-Oficinas municipais de Información
Os servicios de información e documentación Xuvenil.
xuvenil da Comunidade Autónoma de Galicia quedan 1. A Oficina Municipal de Información Xuvenil
constituídos por: é unha estructura informativa de carácter municipal
1. Centro Coordinador de Información e Documen- que presta servicios de información ós mozos e mozas
tación Xuvenil. do seu concello, ben directamente ben a través de
puntos municipais de información xuvenil a ela
2. Oficinas municipais de información xuvenil. vinculados.
3. Puntos municipais de información xuvenil. 2. As oficinas municipais de Información Xuvenil
4. Puntos de información xuvenil. contarán como mínimo con:
Artigo 100º.-O centro coordinador. a) Un local axeitado de uso exclusivo, distribuído
en dúas zonas claramente diferenciadas e separadas,
O Centro Coordinador de Información e Documen- unha para o traballo de organización e elaboración
tación Xuvenil é unha unidade adscrita orgánica e dos materiais de consulta e outra para a atención
funcionalmente á Dirección Xeral de Xuventude. O ó público.
centro terá as seguintes funcións:
b) Un horario de atención ó público non inferior
1. Recoller, catalogar, elaborar e distribuír canta ás 25 horas semanais.
información sexa de interese para os mozos e mozas.
c) Un plan de actividades de dinamización da
2. Promover e fomenta-la creación de servicios información.
de información e documentación integrantes da Rede d) Un cadro de persoal proporcionado ó volume
Galega de Información e Documentación Xuvenil. dos servicios que presta e ó número de usuarios.
3. Coordina-las funcións informativas e de docu- O responsable da oficina debe posuír, como mínimo,
mentación do conxunto dos servicios da Rede Galega unha titulación universitaria de grao medio e ter
de Información Xuvenil. coñecemento acreditado da lingua galega. Previa-
mente ó recoñecemento da oficina recibirá no centro
4. Cooperar con entidades, organizacións e ins-
coordinador formación básica no eido da información
titucións públicas ou privadas, na elaboración e exe-
xuvenil.
cución dos programas de xuventude.
e) A dotación do material suficiente para cumprir
5. Fomenta-la incorporación á rede galega dos pro- con efectividade as tarefas de información e docu-
cesos de innovación tecnolóxica que faciliten o acce- mentación, debendo dispoñer, como mínimo, do
so dos mozos e mozas galegos á información. seguinte soporte informático: un ordenador conec-
6. Subministrarlles información ós servicios que tado á Rede de Información Xuvenil (RIX) e correo
forman parte da Rede de Información e Documen- electrónico.


3. As oficinas municipais de información xuvenil Capítulo III
poderán contar con asesorías especializadas, sempre Procedemento de recoñecemento dos servicios
que dispoñan de persoal cunha formación suficiente de información xuvenil
para o desenvolvemento dos ditos servicios.
Artigo 106º.-Recoñecemento oficial dos servicios
Artigo 103º.-Puntos municipais de información de información xuvenil.
xuvenil e puntos de información xuvenil.
O recoñecemento oficial dos servicios de infor-
1. O punto de información xuvenil é un servicio mación xuvenil corresponderalle á Consellería de
de información que pon directamente á disposición Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuven-
do público materiais informativos, subministrados tude. Para o dito recoñecemento, ben se trate de
na súa totalidade ou na maior parte polo centro coor- oficinas ou puntos municipais de información xuve-
dinador ou polas oficinas municipais de Información nil como de puntos de información xuvenil, deberá
Xuvenil no caso de que sexan puntos municipais presentarse ante a delegación provincial correspon-
de información xuvenil. dente da Consellería de Familia e Promoción do
2. Poderán ser promovidos por persoas físicas ou Emprego, Muller e Xuventude, ou por calquera dos
xurídicas, a través de iniciativas públicas ou pri- medios previstos no artigo 38.4º da Lei 30/1992,
vadas sen ánimo de lucro, tendo por obxecto o exer- do 26 de novembro, de réxime xurídico das admi-
cicio de actividades de carácter informativo dirixidas nistracións públicas e do procedemento administra-
á xuventude e prestadas directamente ó público. tivo común, a seguinte documentación:
3. Os concellos nos que existan núcleos dispersos 1. Solicitude normalizada segundo o modelo oficial
de poboación poderán solicitar puntos municipais que aparece recollida no anexo XV.
de información xuvenil dependentes das oficinas 2. Memoria que considerará, como mínimo, os
municipais de información xuvenil que lles submi- seguintes aspectos:
nistrarán materiais infomativos.
-Xustificación da conveniencia da creación do Ser-
Artigo 104º.-Infraestructura dos puntos de infor- vicio de Información Xuvenil no ámbito territorial
mación xuvenil. no que se vai desenvolve-la súa actividade.
Os puntos municipais de información xuvenil e -Infraestructura, equipamento, medios materiais e
os puntos de información xuvenil contarán como persoal de que dispón, especificando a súa titula-
mínimo con: ción, tipo de contrato e duración da relación laboral.
1. Un local de uso exclusivo ou un espacio propio -Orzamento anual e previsións de financiamento.
e diferenciado daqueles dedicados a outros servicios
dentro do mesmo local, suficiente para alberga-lo -Plans das actividades de dinamización da infor-
material, soportes de consulta e atende-lo público. mación que se desenvolverán desde o servicio.
2. Un horario de atención ó público non inferior 3. Acreditación da capacidade do solicitante:
ás 10 horas semanais. 3.1. Se se trata de persoa física:
3. Un plan de actividades de dinamización da
-Fotocopia do DNI.
información.
4. Un cadro de persoal proporcionado ó volume 3.2. Se se trata de persoa xurídica privada:
dos servicios que se prestan e ó número de usuarios. -Copia dos estatutos.
O responsable do punto terá unha titulación mínima
-Composición do órgano de goberno.
de bacharelato, técnico superior, técnico especialista
en formación profesional ou outra equivalente e ter -Certificación que acredite a súa inscrición no
coñecemento acreditado da lingua galega. Previa- rexistro correspondente.
mente ó recoñecemento do punto recibirá no centro -Certificación acreditativa do órgano de goberno
coordinador formación básica no eido da información competente para acorda-la creación do Servicio de
xuvenil. Información Xuvenil.
5. A dotación do material suficiente para cumprir
-Poder acreditado da persoa que a representa.
con efectividade as tarefas de información e docu-
mentación, debendo dispoñer como mínimo do 3.3. Se se trata de ente ou corporación pública:
seguinte soporte informático: un ordenador conec- -Copia dos estatutos, se procede.
tado á Rede Galega de Información Xuvenil (RIX)
e correo electrónico. -Certificación do acordo do órgano competente
polo que se crea o Servicio de Información Xuvenil.
Artigo 105º.-Espacios de autoconsulta.
Tanto as oficinas e puntos municipais de infor- Artigo 107º.-Simultaneidade de solicitudes.
mación xuvenil como os puntos de información xuve- Se unha persoa física ou xurídica presenta simul-
nil poden ter en lugares diferentes do local propio taneamente máis dunha solicitude de recoñecemento
espacios de autoconsulta que faciliten o acceso de servicios de información xuvenil, abondará con
directo dos mozos e mozas á información que lles que achegue unha soa vez a documentación á que
poida interesar. se refire o punto 3 do artigo anterior.


Artigo 108º.-Comprobacións e aclaracións da TÍTULO VI
documentación presentada. Comisión Interdepartamental de Xuventude
1. A delegación provincial poderá realiza-las opor- Artigo 112º.-Finalidade.
tunas comprobacións e solicitar cantas aclaracións
1. A Comisión Interdepartamental de Xuventude
e precisións considere necesarias tanto á persoa soli-
ten como finalidade se-lo órgano coordinador dos
citante como a outros organismos.
departamentos da Administración autónomica galega
2. Completada a documentación que se esixe no nas súas actuacións en materia de xuventude.
artigo 105º deste decreto, a delegación provincial 2. A Comisión Interdepartamental de Xuventude
remitirá á Dirección Xeral de Xuventude no prazo estará adscrita á Consellería de Familia e Promoción
de dez días o expediente completo e informe moti- do Emprego, Muller e Xuventude.
vado sobre a conveniencia ou non do recoñecemento.
Artigo 113º.-Funcións propias da comisión.
3. A Dirección Xeral de Xuventude dictará reso-
lución no prazo de seis meses, procedendo, se é Serán funcións propias da comisión:
o caso, a inscribila no Rexistro de Oficinas e Puntos 1. O estudio, análise e informe dos problemas da
de Información Xuvenil. xuventude galega, elevando, se é o caso, propostas
Artigo 109º.-Orientación e inspeccións destes de medidas concretas á Xunta de Galicia, a través
servicios. da Consellería de Familia e Promoción do Emprego,
Muller e Xuventude.
A Consellería de Familia e Promoción do Emprego,
Muller e Xuventude orientará e inspeccionará o fun- 2. A elaboración de propostas para incluír no Plan
cionamento dos servicios de información e docu- Integral de Xuventude.
mentación xuvenil a través dos servicios da dele- 3. A coordinación e avaliación das actuacións
gación provincial correspondente. especificamente relacionadas coa xuventude que
vaian realiza-los distintos departamentos da Xunta
Capítulo IV de Galicia.
Rexistro dos servicios de información xuvenil
4. O estudio dos proxectos de disposicións nor-
Artigo 110º.-Rexisto dos servicios de información mativas de carácter sectorial reguladoras de materias
e documentación xuvenil. especificamente relacionadas coa xuventude.
1. O Rexistro dos Servicios de Información e Docu- 5. Promove-la articulación de accións para a
mentación Xuvenil dependente da Dirección Xeral xuventude por parte das administracións locais e
de Xuventude terá carácter público con respecto a das asociacións, e cooperar no seu desenvolvemento.
tódalas inscricións que deban constar nel.
6. O fomento das actuacións dirixidas á prestación
Neste rexistro figurarán inscritos tanto os servicios de servicios á xuventude na procura de mellora-la
dependentes da Dirección Xeral de Xuventude como súa calidade de vida e a súa participación nos ámbi-
os restantes que se recoñezan. tos social, laboral, político e cultural de Galicia,
2. No rexistro faranse consta-los seguintes datos: así como á cooperación e intercambio cultural no
número que lle corresponde, denominación da ofi- mundo xuvenil.
cina ou punto de información xuvenil, ámbito terri- 7. Cantas outras actuacións lle encomenden as dis-
torial, enderezo, nome do solicitante e entidade da posicións legais ou a Xunta de Galicia.
que depende.
Artigo 114º.-Composición da comisión.
3. Como consecuencia desta inscrición expedirase
a correspondente certificación. 1. A Comisión Interdepartamental de Xuventude
estará composta por:
Artigo 111º.-Modificación dos datos no rexistro.
a) Presidente: presidente da Xunta de Galicia.
1. Calquera modificación que se produza nos ser-
b) Vicepresidente: a conselleira de Familia e Pro-
vicios de información xuvenil con respecto ós datos
moción do Emprego, Muller e Xuventude.
que figuran no rexistro deberá poñerse en coñece-
mento da Dirección Xeral de Xuventude, do mesmo c) Vocais:
xeito que se comunicará a suspensión temporal ou
1. O director xeral de Xuventude.
cesamento das actividades ou instalacións dos ser-
vicios recoñecidos. 2. Os titulares das seguintes secretarías xerais
dependentes da Presidencia da Xunta de Galicia:
2. A baixa dos servicios de información e docu-
mentación xuvenil no rexistro poderá producirse ben -Secretaría Xeral de Relacións coas Comunidades
por instancia da entidade titular do servicio por cesa- Galegas.
mento da actividade ou ben ser realizada de oficio
-Secretaría Xeral para o Deporte.
polos servicios da Dirección Xeral de Xuventude
logo de comprobación do cesamento da actividade -Secretaría Xeral de Relacións coa Unión Europea
ou o incumprimento do previsto neste decreto. e Acción Exterior.


-Secretaría Xeral de Planificación e Desenvolve- vocado polo presidente, ben sexa por iniciativa pro-
mento Comarcal. pia ou por pedimento da Comisión Permanente ou
-Secretaría Xeral de Investigación e Desenvol- da metade dos vocais.
vemento. 3. A Comisión Permanente estará composta polo
-Secretaría Xeral para as Relacións cos Medios presidente, que será a conselleira de Familia e Pro-
Informativos. moción do Emprego, Muller e Xuventude, e seis
vocais designados polo Pleno entre os seus membros.
3. Un representante coa categoría de director xeral O presidente da Comisión Permanente poderá dele-
de cada unha das restantes consellerías; a súa desig- gar no vicepresidente nos casos de ausencia ou
nación será realizada polo conselleiro respectivo. enfermidade.
4. Un representante do Consello da Xuventude Corresponderalle á Comisión Permanente:
de Galicia, designado polo presidente do dito
a) Elabora-los documentos base de traballo do Plan
consello.
Integral de Xuventude a partir das propostas faci-
5. Un representante da Federación Galega de litadas polas comisións de traballo.
Municipios e Provincias, designado polo presidente b) Preparar e poñer á disposición do Pleno da
da dita federación. comisión a información e documentación que soli-
d) Secretario: o subdirector xeral de Programas cite.
da Dirección Xeral de Xuventude, da Consellería c) Cantas outras lle sexan encomendadas polo
de Familia e Promoción do Emprego, Muller e Pleno.
Xuventude.
A Comisión Permanente reunirase unha vez cada
No caso de ausencia ou enfermidade do secretario, tres meses de xeito ordinario e, por convocatoria
será substituído temporalmente polo subdirector do seu presidente, cantas veces sexa necesario para
xeral de Promoción de Actividades da Dirección o desenvolvemento dos acordos.
Xeral de Xuventude da Consellería de Familia e
Promoción do Emprego, Muller e Xuventude. O secretario da Comisión Interdepartamental de
Xuventude actuará, así mesmo, de secretario da
2. Por cada membro titular nomearase tamén un Comisión Permanente.
suplente, que no caso do vicepresidente será o direc-
tor de Xuventude, e no caso de directores xerais 4. O Pleno creará comisións de traballo por áreas,
ou secretarios xerais terá categoría de subdirector que poderán ser permanentes ou específicas, e esta-
xeral. rán formadas polos membros que aquel designe para
o efecto, que poderán estar asistidos polos expertos
3. Deberá comunicárselle ó secretario, antes de ou asesores que procedan en función do tema de
abri-la reunión da comisión, a substitución de cal- que se trate. Corresponderalles ás comisións de tra-
quera dos vocais titulares ou do vicepresidente polo ballo a análise sectorial, a recolla de información,
seu suplente. a elaboración de propostas e demais competencias
4. Ó secretario da comisión, ademais das funcións que sinale o Pleno.
reguladas no artigo 25 da Lei 30/1992, do 26 de A presidencia destas e o seguimento dos traballos
novembro, de réxime xurídico das administracións que efectúen corresponderalle á conselleira de Fami-
públicas e do procedemento administrativo común, lia e Promoción do Emprego, Muller e Xuventude
corresponderalle: ou persoa en quen delegue.
a) Recibir e ordena-la información e mailas pro- As comisións de traballo reuniranse coa periodi-
postas das comisións de traballo que se creen. cidade que elas mesmas consideren ou por petición
b) Difundir e coordina-la información e propostas do seu presidente.
recibidas. 5. As consellerías e secretarías designarán un
O secretario da comisión actuará auxiliado cos representante permanente, con categoría mínima de
medios persoais e materiais da Dirección Xeral de xefe de sección, coa finalidade de acadar fluidez
Xuventude. na interlocución dos asuntos relacionados coa comi-
sión, que poderán participar nas comisións de tra-
Artigo 115º.-Funcionamento da comisión. ballo e asistir ás reunións da comisión se fosen requi-
1. A Comisión Interdepartamental de Xuventude ridos para iso, con voz pero sen voto.
funcionará: 6. O funcionamento da Comisión Interdepartamen-
-En Pleno. tal de Xuventude acomodarase ás normas contidas
na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurí-
-En Comisión Permanente.
dico das administracións públicas e do procedemen-
-En comisións de traballo. to administrativo común, sobre órganos colexiados.
2. O Pleno estará integrado por tódolos membros
da Comisión Interdepartamental de Xuventude. Reu- Disposicións adicionais
nirase, polo menos, en sesión ordinaria dúas veces Primeira.-Os servicios existentes que non se inte-
ó ano e, con carácter extraordinario, cando sexa con- gren na Rede Galega de Información e Documen-


tación Xuvenil non poderán ter acceso á Rede Nacio- Sexta.-O persoal do Centro Coordinador de Infor-
nal e Internacional de Información e Documentación mación e Documentación Xuvenil estará integrado
Xuvenil de acordo co previsto no artigo 97.3º deste por persoal da actual estructura da Consellería de
decreto. Familia e Promoción do Emprego, Muller e Xuven-
tude, non orixinando incremento de gasto.
Segunda.-A Consellería de Familia e Promoción
do Emprego, Muller e Xuventude poderá crear ser- Disposición derrogatoria
vicios de información xuvenil dependentes da Direc-
ción Xeral de Xuventude. Quedan derrogadas cantas disposicións de igual
ou inferior rango se opoñan ó disposto no presente
Disposicións transitorias decreto e, en particular:

Primeira.-Non lles será de aplicación o disposto 1. Decreto 313/1995, do 23 de novembro, polo
nos artigos 6.2º e 13.9º do título primeiro deste que se regula o recoñecemento das escolas de tempo
decreto ás instalacións xuvenís reguladas no mesmo libre, se aproban os programas de formación que
que xa estiveran funcionando como tales o un de se van impartir e se establece a composición e fun-
marzo de 1997, para os efectos do seu recoñecemento cionamento do órgano de dirección da Escola Galega
oficial, sen prexuízo da súa aplicación ás obras de de Lecer e Tempo Libre (DOG nº 237, do 13 de
reforma ou ampliación que se fagan a partir desa decembro) e o Decreto 381/1996, do 17 de outubro,
data, conforme o disposto no artigo 5º do presente polo que se modifica o Decreto 313/1995, do 23
decreto. de novembro (DOG nº 213, do 30 de outubro).
2. Decreto 144/1996, do 17 de abril, polo que
Segunda.-Ás instalacións que, adecuándose ás se crea a Comisión Interdepartamental de Xuventude
características recollidas neste título para os dife- (DOG nº 81, do 25 de abril), e o Decreto 276/1998,
rentes tipos de instalacións xuvenís reguladas nel, do 24 de setembro, polo que se modifica o artigo
non obteñan o recoñecemento oficial como tales, 5 do Decreto 144/1996, do 17 de abril (DOG nº 198,
seralles de aplicación a normativa sectorial de turis- do 13 de outubro).
mo correspondente segundo as súas características.
Así mesmo, non poderán utiliza-las denominacións 3. Decreto 223/1996, do 30 de maio, polo que
e logotipo que para cada tipo de instalación xuvenil se regulan as actividades de aire libre dirixidas á
se recollen no anexo V deste decreto, nin calquera xuventude no territorio da comunidade galega (DOG
outra que poida dar lugar a confusión sobre o seu nº 113, do 10 de xuño).
destino á poboación xuvenil. 4. Decreto 33/1997, do 13 de febreiro, polo que
Terceira.-Asimílanse ós campamentos xuvenís as se regula o recoñecemento oficial e as condicións
colonias, centros de vacacións e campamentos resi- técnicas das instalacións xuvenís no ámbito da
denciais regulados no Decreto 2253/1974, do 20 Comunidade Autónoma de Galicia (DOG nº 41, do
de xullo, da Presidencia do Goberno, sobre orga- 28 de febreiro).
nización de campamentos, albergues, centros de 5. Decreto 243/1998, do 30 de xullo, polo que
vacacións, colonias e marchas xuvenís (BOE nº 195, se regula a Rede Galega de Información e Docu-
do 15 de agosto). mentación Xuvenil e as condicións e procedementos
Cuarta.-Os títulos ou diplomas expedidos ou homo- para o recoñecemento oficial dos servicios de infor-
logados conforme as modalidades recollidas na Orde mación xuvenil (DOG nº 158, do 17 de agosto).
do 22 de outubro de 1985 e na Orde do 15 de marzo 6. Orde do 21 de marzo de 1991 pola que se dictan
de 1991 manterán a súa vixencia. A este respecto, normas para a elaboración dun censo de entidades
en relación coas titulacións reguladas na Orde do xuvenís e prestadoras de servicios á xuventude.
22 de outubro de 1985, os títulos de monitor de
actividades de tempo libre, xefe de campamento Disposicións derradeiras
xuvenil e animador xuvenil quedan homologados ó
de monitor de actividades de tempo libre e os títulos Primeira.-Facúltase a conselleira de Familia e Pro-
de director de actividades de tempo libre na espe- moción do Emprego, Muller e Xuventude para que
cialidade de campamentos e centros de xuventude dicte cantas disposicións sexan necesarias para o
quedan homologados ó de director de actividades desenvolvemento e execución deste decreto.
de tempo libre. Segunda.-Este decreto entrará en vigor ós vinte
días da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Quinta.-As escolas de tempo libre oficialmente
recoñecidas no ámbito da Comunidade Autónoma Santiago de Compostela, vinte de xaneiro de dous
galega con anterioridade ó 1 de xaneiro de 1996 mil.
deberán establecer e incluír nos seus respectivos
Manuel Fraga Iribarne
estatutos a ponderación á que se refire o artigo 76.2º
Presidente
do presente decreto previamente á impartición de
calquera curso e deberán comunicarlle á Dirección Manuela López Besteiro
Xeral de Xuventude a dita modificación estatutaria, Conselleira de Familia e Promoción do Emprego,
como requisito previo para a súa aplicación. Muller e Xuventude


Decreto 50/2000, do 20 de xaneiro, polo que se refunde e actualiza
a normativa vixente en materia de xuventude.


ANEXO VII 3. Necesidades educativas especiais no tempo
libre. Inadaptación e marxinación.
PROGRAMA PARA O CURSO DE MONITORES DE ACTIVIDADES
DE TEMPO LIBRE 4. Bases do proxecto formativo. Principios edu-
cativos.
(200 horas lectivas)
5. Educación de valores.
1ª parte: 45 horas lectivas.
6. Metodoloxía e programación. Fases na elabo-
A) Área de psicosocioloxía. ración do programa.
1. Psicoloxía. 7. O xogo como instrumento didáctico na educación
1.1. Concepto e campos de aplicación da psi- no tempo libre.
coloxía. 8. O educador/a de tempo libre: aspectos psico-
lóxicos, sociolóxicos e pedagóxicos.
1.2. Psicoloxía evolutiva: estudio das caracterís-
ticas de cada etapa evolutiva. 9. A colaboración na escola.
1.3. O proceso de socialización. O xogo como ele- 2ª parte: 65 horas lectivas.
mento socializador.
Área de animación. As técnicas.
2. O grupo. Tipoloxía e organización. Dinámica
de grupos. 1. A animación: concepto e uso da animación no
tempo libre.
2.1. Roles dun grupo.
2. O xogo. Tipoloxía de xogos.
2.2. Características fundamentais dos grupos
infantís e xuvenís. 3. Seráns e lumes de acampada.

2.3. Liderado. 4. Introducción ás técnicas de expresión e comu-
nicación.
2.4. Técnicas de animación de grupos.
4.1. Expresión literaria.
2.5. Técnicas de resolución de conflictos.
4.2. Expresión musical.
2.6. O traballo en equipo.
4.3. Expresión dramática: corporal e oral.
3. Socioloxía.
4.4. Expresión plástica.
3.1. Lecer e tempo libre: características, funcións
e modalidades. 4.5. Medios audiovisuais.

3.2. Dimensión no ámbito vital da persoa nas súas 4.6. Animación deportiva.
diferentes etapas evolutivas.
3.3. Aproximación ó estudio do medio social gale- Área de educación ambiental e natureza.
go. O medio urbano. O medio rural. Características
e posibilidades de actuación. 1. Introducción á educación ambiental.
3.3.1. Educación no tempo libre e inserción na 1.1. O concepto de medio e natureza.
cultura de Galicia.
1.2. Problemática e alternativas.
3.3.2. Coñecementos culturais, xeográficos, folcló-
ricos, socio-políticos e económicos de Galicia. 1.3. Medio e natureza en Galicia.

3.4. Importancia da prevención e asistencia pri- 1.4. Bases para o estudio de itinerarios nos eco-
maria: intervención desde o tempo libre. sistemas galegos, con especial atención ós propios
dos itinerarios elixidos para o curso. Utilización
B) Área de educación e tempo libre: metodoloxía didáctica deles.
educativa.
1.5. Os itinerarios de interpretación ambiental na
1. A educación no tempo libre. práctica.

2. Conceptos fundamentais da pedagoxía. 1.6. Xogos de educación ambiental.


2. Técnicas de campismo e excursionismo. ANEXO VIII
2.1. A marcha. PROGRAMA PARA O CURSO DE DIRECTORES DE ACTIVIDADES
DE TEMPO LIBRE
2.2. Orientación. Xogos de orientación.
(150 horas)
2.3. Introducción á meteoroloxía.
1. Área de psicosocioloxía: (40 horas).
2.4. Topografía e cartografía.
1.1. Dirección de equipos e liderado.
2.5. Técnicas de acampada.
1.1.1. O perfil do/a director/a de actividades de
4ª parte: 30 horas lectivas. tempo libre.
Área de educación para a saúde. 1.1.2. A dirección dun equipo de traballo.
1. A hixiene e a sanidade nas actividades de tempo 1.1.2.1. O/A director/a como líder. Distintos mode-
libre. los de dirección.
2. Aspectos sanitarios nas actividades de tempo 1.1.2.2. A dinámica do liderato. Desenvolvemento
libre. de xuntanzas de equipo.
3. Prevención das drogodependencias. 1.1.3. O equipo como base da intervención. Ani-
mación e dinámica dos equipos.
4. Socorrismo e primeiros auxilios.
1.1.3.1. Estructura, evolución e roles.
5. Alimentación e nutrición.
1.1.3.2. Elementos estructurais dos equipos:
6. Sexualidade.
obxectivos, cohesión, normas.
7. Seguridade e hixiene.
1.1.3.3. As etapas de evolución dos equipos.
1.1.3.4. Dificultades e conflictos. Estratexias de
Área de organización e recursos. resolución.

1. Lexislación. 1.1.4. A comunicación interpersoal.

1.1. As escolas e titulacións de tempo libre. 1.2. Análise de realidades sociais.

1.2. Responsabilidade civil do monitor. Seguros. 1.2.1. Técnicas básicas de intervención social.

1.3. Asociacionismo xuvenil. 1.2.2. Fundamentos sociolóxicos do ocio e do tem-
po libre.
1.3.1. Constitución e legalización.
1.2.3. Os ámbitos de intervención.
1.3.2. Estatutos.
1.2.3.1. Rural e urbano.
1.3.3. Tipos de asociacións e rexistros.
1.2.3.2. Infancia, mocidade, adultos, vellez.
2. Recursos e axudas.
1.2.3.3. Sectores sociais: muller, marxinados,
2.1. Recursos e axudas públicas. Subvencións, desempregados.
convenios e protocolos: tipos e tramitación.
1.2.3.4. Intervención en espacios concretos: con-
2.2. Recursos e axudas privadas. cellos, barrios, parroquias, institucións públicas,
2.3. Recursos socioculturais: patrimonio históri- entidades privadas e/ou asociacións.
co-etnolóxico, artístico-folclórico. 1.2.4. Asociacionismo e participación na socie-
3. Redes de información xuvenil. dade civil. O papel do voluntariado e do profesional.

3.1. Centros e puntos de información. 2. Área de intervención educativa: (25 horas
lectivas).
3.2. Revistas, boletíns e publicacións.
2.1. As correntes pedagóxicas e a súa influencia
3.3. O informador xuvenil (características, for- na pedagoxía do tempo libre.
mación).
2.2. A pedagoxía do ocio. O concepto de tempo
3.4. Dinamización da información. libre.


2.3. Educación en valores: o ideario educativo. 3.6.5. Marxinación social.
2.4. Metodoloxía e modelos de intervención en 3.6.6. Cooperación internacional.
actividades de tempo libre: actividade, participa-
ción, convivencia. ANEXO IX
2.5. Asociacións como espacio educativo. PROGRAMA PARA O CURSO DE DIRECTORES DE CAMPOS DE
TRABALLO
3. Área de xestión: (85 horas lectivas).
(50 horas lectivas)
3.1. Planificación e deseños de proxectos de inter-
vención. Elementos básicos. 1. Características xerais que definen un campo
3.1.1. Análise da realidade. Avaliación inicial. de traballo como marco de relación e comunicación
para os rapaces participantes.
3.1.2. Obxectivos e prioridades.
2. As administracións e as entidades organizado-
3.1.3. Actividades e estratexias de acción. ras. Acordos de cooperación.
3.1.4. Temporalización: planings e cronogramas. 3. Tipoloxías de campos de traballo e aprendizaxe:
3.1.5. Recursos humanos e materiais. 3.1. Patrimonio arquitectónico.
3.1.6. Orzamentos. 3.2. Arqueoloxía.
3.1.7. Avaliación e seguimento.
3.3. Protección da natureza.
3.2. Estratexias de xestión.
3.4. Acción comunitaria.
3.3. Organización e modelos organizativos.
3.5. Coñecementos sobre o país ou comunidade.
3.4. Administración, xerencia e xestión económica.
3.6. Outros (técnicas específicas. Agricultura, gan-
3.4.1. Plan contable. dería e pesca).
3.4.2. IVE e outros impostos. 4. O traballo técnico. Horarios, recursos, material
3.4.3. Captación de recursos. O patrocinio, sub- e ferramentas de traballo. Material específico.
vencións e convenios. 5. Persoal e tarefas.
3.4.4. Confección de orzamentos. 5.1. Equipo de monitores (director, monitor,
3.4.5. Xerencia. cociña).

3.4.6. Intendencia. 5.2. O equipo técnico.
3.5. Lexislación. 6. O aloxamento.
3.5.1. Lexislación sobre asociacionismo. 7. Os participantes e as súas necesidades.
3.5.2. As personalidades físicas e xurídicas. 7.1. Funcionamento diario, marco normativo, de
convivencia e práctico.
3.5.3. Estructuras supraasociativas.
3.5.4. Lexislación relativa ás actividades de tempo 7.2. Actividades alternativas e complementarias.
libre. 8. Seguro de accidentes e responsabilidade civil.
3.5.4.1. Responsabilidade civil e penal. 9. Criterios de selección das diferentes propostas:
3.5.4.2. Normas sanitarias, permisos.
9.1. Traballo adecuado ós rapaces e que lles sexa
3.5.4.3. Seguros de responsabilidade. gratificante.
3.6. Políticas e recursos institucionais. 9.2. Interese que demostra a entidade que propón
o campo de traballo. Quendas.
3.6.1. Infancia e xuventude.
9.3. Existencia ou non dun proxecto global onde
3.6.2. Vellez.
se inclúa o campo.
3.6.3. Muller.
9.4. Dispoñibilidade de infraestructuras adecua-
3.6.4. Minusválidos. das para o campo.

Orde do 27 de decembro de 2002 pola que se establecen as condicións e criterios
para a escolarización en centros sostidos con fondos públicos do alumnado de ensino non
universitario con necesidades educativas especiais.(DOG, 30/01/03).
O Decreto 320/1996, do 26 de xullo, de ordenación da educación de alumnos e
alumnas con necesidades educativas especiais, establece as normas xerais que deben
rexe-la resposta ás diferentes necesidades educativas, dentro dunha ensinanza
comprensiva e aberta á diversidade, segundo os principios de normalización, integración
e atención personalizada.
De acordo co marco que determinan a Lei 13/1982, do 7 de abril, de integración dos
minusválidos, e a Lei orgánica 1/1990, do 3 de outubro, de ordenación xeral do sistema
educativo, esa resposta levarase a cabo, con carácter xeral, no ámbito dos centros
ordinarios. Sen embargo, en determinadas ocasións, as necesidades educativas requiren
de actuacións e recursos que dificilmente poden ofrecerse neses centros, sendo preciso,
entón, a intervención de unidades ou centros de educación especial.
A partir destes principios, o Decreto 320/1996 recolle diversos aspectos que cómpre
concretar, aplicando o principio de sectorización, como son a autorización de
flexibilizacións de idade, a posibilidade de implantar en centros ordinarios aulas para a
atención específica, o establecemento de centros de escolarización preferente, ou a
escolarización en centros hospitalarios ou no domicilio do alumno. En particular, cómpre
sinalar que o establecemento das citadas aulas específicas de educación especial
efectúase ó amparo do artigo 27 da Lei 13/1982, do 7 de abril, de integración social dos
minusválidos, xunto do recollido no preámbulo do Real decreto 334/1985, do 6 de marzo,
de ordenación da educación especial.
En consecuencia, a presente orde regula a atención escolar das necesidades
educativas especiais, transitorias ou permanentes, de orixe persoal ou sociocultural do
alumnado de ensinanzas non universitarias de réxime xeral escolarizado nos centros
sostidos con fondos públicos.
Así mesmo, o Decreto 320/1996 establece diversas funcións relacionadas coa
educación especial que correspondían ós extinguidos equipos psicopedagóxicos de apoio.
Sen embargo, trala publicación do Decreto 120/1998, do 23 de abril, polo que se regula
a orientación educativa e profesional na Comunidade Autónoma de Galicia, as funcións
atribuídas a estes equipos pasan a seren exercidas polos departamentos de orientación
e os equipos de orientación específicos. Polo tanto, a presente orde tamén ten por
finalidade determinar que funcións das que aparecen no Decreto 320/1996 corresponden
a cada un deses servicios.
En consecuencia, e en virtude do establecido na disposición derradeira do Decreto
320/1996 e na derradeira primeira do Decreto 120/1998, esta Consellería de Educación
e Ordenación Universitaria
DISPÓN:
Capítulo I
Disposicións xerais
Artigo 1º.-Obxecto.
O obxecto da presente orde é regula-las condicións e criterios para a escolarización
do alumnado de ensino non universitario con necesidades educativas especiais que cursa
ensinanzas de réxime xeral.

Artigo 2º.-Definición das necesidades educativas especiais.
No marco da presente orde entenderanse por necesidades educativas especiais as
de tipo temporal ou permanente que estean asociadas á historia persoal e escolar ou
debidas tanto a condicións de sobredotación intelectual como a calquera discapacidade
ou a situacións sociais ou culturais desfavorecidas, que pola súa especificidade supoñan
diferencias significativas no acceso ordinario ó currículo e, polo tanto, requiran de apoios
e atencións educativas específicas.
Artigo 3º.-Ámbito de aplicación.
A presente orde será de aplicación nos centros de ensinanza non universitaria da
Comunidade Autónoma de Galicia sostidos con fondos públicos.
Artigo 4º.-Coordinación dos servicios educativos.
Tendo en conta que a responsabilidade da atención ó alumnado con necesidades
educativas especiais abrangue a toda a comunidade educativa, faise precisa a
participación conxunta dos diferentes profesionais implicados. Como consecuencia,
deberase garanti-la coordinación das súas actuacións, polas direccións dos centros, no
caso dos integrantes dos departamentos de orientación e dos profesionais das unidades
e centros específicos de educación especial, como servicios nos centros educativos, ou
polas delegacións provinciais, no caso dos equipos de orientación específicos, como
servicios especializados delas dependentes.
Así mesmo, na medida que as circunstancias o demanden, a citada coordinación
estenderase a outros servicios, organismos ou institucións que presten atencións ó
antedito alumnado.
Artigo 5º.-Criterios xerais para a escolarización do alumnado con necesidades
educativas especiais.
Como norma xeral, o alumnado con necesidades educativas especiais será
escolarizado nos centros educativos ordinarios, nas condicións establecidas para as
ensinanzas de réxime xeral.
Só se poderá recorrer á escolarización, completa ou combinada, en unidades ou
centros específicos de educación especial naqueles casos nos que sexa imprescindible
o emprego de recursos extraordinarios de difícil xeneralización.
Artigo 6º.-Procedemento xeral para a escolarización en centros ou unidades
específicas de educación especial.
Con carácter xeral, as propostas de escolarización en centros ou unidades
específicas de educación especial, tanto para a modalidade completa como para a
combinada, faranse con base no dictame de escolarización elaborado a partir da avaliación
psicopedagóxica do alumno establecida na Orde do 31 de outubro de 1996, o estudio dos
recursos da súa zona educativa e a opinión dos seus pais ou titores legais, que terán que
ser debidamente informados.
A dirección do centro enviará a proposta á delegación provincial, que resolverá o que
proceda á vista dos informes correspondentes e os recursos existentes.
Artigo 7º.-Documentación do alumnado que cambia de centro educativo ou de
modalidade de escolarización.
Cando un alumno cambie de centro educativo ou de modalidade de escolarización,
o centro de orixe remitirá ó de destino, e por pedimento deste, o seu libro de escolaridade

e o informe individualizado de avaliación, no que se incluirán as conclusións das
avaliacións psicopedagóxicas realizadas, os aspectos principais correspondentes ó
seguimento do seu proceso educativo e, se procede, o documento de adaptación
curricular, que terán carácter confidencial.
Capítulo II
Escolarización en centros ordinarios
Sección I
Aspectos xerais
Artigo 8º.-Proxectos de centro e necesidades educativas especiais.
Os proxectos educativos e curriculares de etapa dos centros reflectirán os criterios
de carácter organizativo e pedagóxico establecidos para a atención ó seu alumnado con
necesidades educativas especiais. A determinación destes criterios farase coa
colaboración do departamento de orientación do centro, ou do que o teña adscrito.
Artigo 9º.-Apoio ós departamentos didácticos e equipos de ciclo.
O departamento de orientación, coa colaboración e o asesoramento do
correspondente equipo de orientación específico se fose necesario, prestará o seu apoio
ós distintos equipos de ciclo e departamentos didácticos no relativo á atención ó alumnado
con necesidades educativas especiais, así como ó profesorado que o atenda directamente.
Artigo 10º.-Centros de escolarización preferente.
Sen prexuízo da liberdade de elección de centro recoñecida pola normativa básica,
o alumnado con necesidades educativas especiais terá preferencia para a súa
escolarización nos centros ordinarios que posúan os equipamentos, servicios
complementarios ou as especializacións profesionais necesarias para garantirlle unha
atención educativa de calidade.
Artigo 11º.-Determinación dos centros de escolarización preferente.
A partir dos informes previos emitidos polos servicios de inspección educativa,
determinaranse os centros de escolarización preferente e as súas zonas xeográficas de
influencia, tendo en conta os diferentes tipos de atencións específicas e de apoios e
servicios complementarios que, de acordo coas necesidades detectadas, se estimen
oportunos.
A dita determinación corresponderá ás delegacións provinciais, naqueles casos nos
que o ámbito de influencia pertenza a unha provincia, e á Dirección Xeral de Centros e
Inspección Educativa, naqueloutros nos que sexa interprovincial.
En todo caso, garantirase que o alumnado de educación primaria con necesidades
educativas especiais permanentes que está escolarizado en centros ordinarios poida
continua-los seus estudios na educación secundaria obrigatoria nesa modalidade de
escolarización nalgún centro da mesma zona educativa.
Sección II
Escolarización nos diferentes niveis educativos
II.a) Educación infantil.
Artigo 12º.-Finalidade da escolarización na educación infantil.
Na educación infantil o alumnado con necesidades educativas especiais
escolarizarase nos centros ordinarios e tan só nas unidades ou centros específicos de
educación especial en casos moi excepcionais e debidamente xustificados.

A escolarización nesta etapa terá como finalidade, ademais de procura-lo
desenvolvemento persoal do alumnado, a detección e identificación temperá das
necesidades especiais, co fin de establece-las medidas e recursos necesarios para a
prevención e intervención específicas. Para tal fin, os departamentos de orientación
deseñarán, coa colaboración dos equipos de orientación específicos, accións encamiñadas
á atención temperá tanto no seu centro como nos que, se é o caso, lles estean adscritos.
Artigo 13º.-Avaliación inicial.
Ó comeza-la súa escolarización todo o alumnado será obxecto dunha avaliación
inicial na que, ademais dos aspectos previstos na Orde do 5 de maio de 1993, se recollerá
a detección de necesidades educativas especiais. A partir desta avaliación redactaranse
o informe psicopedagóxico establecido na Orde do 31 de outubro de 1996.
Para tal fin, os departamentos de orientación elaborarán, co asesoramento dos
equipos de orientación específicos se fose necesario, os materiais necesarios para que o
profesorado titor dos seus centros, ou dos que teñan adscritos, leven a cabo a recollida de
información que permita a dita avaliación, correspondendo ó departamento a súa análise
e obtención das correspondentes conclusións. Naqueles casos nos que se detecten
posibles necesidades educativas especiais, o departamento de orientación levará a cabo
as accións de avaliación psicopedagóxica de carácter máis específico.
Artigo 14º.-Medidas para a atención educativa.
A partir da avaliación inicial anteriormente establecida, os departamentos de
orientación presentarán perante a dirección do centro unha proposta coas medidas de
reforzo ou de atención específica para as necesidades detectadas.
En todo caso, esas medidas terán un carácter flexible. De ser autorizadas
procederase ó seu desenvolvemento e seguimento periódico, así como á información ós
pais ou titores legais do alumno por parte do seu profesor titor, coa colaboración do
departamento de orientación.
Artigo 15º.-Escolarización preferente na educación infantil.
Cando a atención a necesidades educativas especiais permanentes asociadas a
algún tipo de discapacidade necesite dun equipamento ou dunha especialización
profesional de difícil xeneralización, a delegación provincial correspondente, logo dos
informes oportunos, poderá preve-la escolarización preferente nun centro de entre os
determinados como tales segundo se establece no artigo 11º desta orde.
Artigo 16º.-Acordos de colaboración interinstitucional para a atención temperá.
As institucións e administracións implicadas na atención ó alumnado de educación
infantil con necesidades educativas especiais poderán promover acordos con esta
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria que teñan por finalidade dar
continuidade ós programas de atención temperá.
II.b) Escolarización no ensino obrigatorio.
Artigo 17º.-Avaliación inicial.
Ó comeza-la escolarización obrigatoria levarase a cabo, coa debida adecuación ás
características do alumno e a etapa escolar da que se trate, a avaliación establecida no
artigo 13º desta orde, que non será preceptiva para o alumnado que xa fose obxecto
daquela. Así mesmo, realizarase a correspondente proposta das medidas curriculares ou
organizativas oportunas.

O informe psicopedagóxico resultante desta avaliación rexistrarase segundo se
determina na Orde do 31 de outubro de 1996.
Artigo 18º.-Medidas curriculares e organizativas.
Tanto as actuacións de reforzo educativo como as adaptacións curriculares
deberanse axustar á correspondente programación e avaliación e rexeranse polo disposto
na Orde do 6 de outubro de 1995.
Así mesmo, poderanse constituír, con carácter temporal, agrupamentos flexibles
como medida de apoio para o alumnado con dificultades de aprendizaxe de carácter
esencial, que deberán contar coa correspondente autorización da inspección educativa ou
da delegación provincial.
Artigo 19º.-Intervencións específicas.
As intervencións específicas que sexan precisas por parte dos profesores
especialistas de pedagoxía terapéutica ou de audición e linguaxe serán propostas e
deseñadas polo departamento de orientación, do que forman parte, en colaboración co titor
do grupo ó que pertence o alumno. Tales actuacións levaranse a cabo normalmente dentro
da aula, xunto do resto do alumnado dese grupo, e só poderán levarse fóra dela en casos
excepcionais que estean debidamente previstos nas adaptacións curriculares e durante
un tempo que non excederá a terceira parte da xornada escolar.
A coordinación desas actuacións, xunto coas do resto do profesorado, tendo en conta
o proxecto curricular da etapa e as programacións de aula, corresponde á xefatura de
estudios do centro.
Artigo 20º.-Informe final na educación primaria e no ensino obrigatorio.
Ó remate da educación primaria e do ensino obrigatorio, o departamento de
orientación do centro, ou o que lle corresponda por adscrición, elaborará un informe sobre
o proceso educativo do alumnado que fose obxecto de atencións derivadas de
necesidades educativas especiais. Nel recollerase unha descrición dos apoios adicionais
recibidos, de tipo curricular, organizativo e de acceso ó currículo, se os houbese.
Este informe, que terá carácter confidencial, xuntarase á documentación que se
remite ó centro no que o alumno vaia continua-la súa escolarización e estará á disposición
da inspección educativa.
II.c) Escolarización no ensino postobrigatorio.
Artigo 21º.-Medidas para facilita-la escolarización postobrigatoria.
Coa finalidade de dar continuidade na escolarización postobrigatoria ó alumnado con
necesidades educativas especiais, determinarase a relación de centros de escolarización
preferente para cada modalidade de ensinanza postobrigatoria non universitaria, o que
corresponderá ás delegacións provinciais ou á Dirección Xeral de Centros e Inspección
Educativa, segundo se establece no artigo 11º desta orde.
No caso das ensinanzas postobrigatorias con límite de prazas, para acollerse ó
dereito de escolarización preferente aquí recollido será preciso que o alumno cumpra os
requisitos que regulamentariamente estableza a normativa de acceso e admisión ás
correspondentes ensinanzas.
Artigo 22º.-Adaptacións curriculares no bacharelato e na formación profesional
específica de grao medio e superior.

As adaptacións curriculares no bacharelato e nos ciclos formativos de grao medio e
superior da formación profesional específica axustaranse ó disposto nas ordes do 6 de
outubro de 1995 e de 16 do xullo de 2002, respectivamente.
Artigo 23º.-Adaptacións curriculares nos programas de garantía social.
Nos programas de garantía social poderanse facer adaptacións curriculares conforme
as necesidades educativas do alumno afectando as áreas de formación básica e de
formación profesional específica, con independencia da modalidade da que se trate.
II.d) Escolarización de persoas adultas.
Artigo 24º.-A escolarización das persoas adultas.
As persoas adultas con necesidades educativas especiais que o desexen poderanse
escolarizar en centros que impartan ensinanzas das que se recollen no artigo 5 do Decreto
88/1999, do 11 de marzo, polo que se regula a ordenación xeral das ensinanzas de
educación das persoas adultas e os requisitos mínimos dos centros, podéndose realiza-las
correspondentes adaptacións do currículo.
Os citados centros disporán dos recursos de apoio, orientación, asesoramento e
atención especializada que regulamentariamente se establezan.
Artigo 25º.-Adaptacións curriculares.
No caso das ensinanzas de educación das persoas adultas, as adaptacións
curriculares axustaranse en liñas xerais ó disposto para cada nivel educativo do réxime
xeral.
Sección III
Flexibilización da duración do período de escolarización
Artigo 26º.-Condicións xerais para a flexibilización da duración da escolarización.
O alumnado con necesidades educativas especiais poderá ser obxecto de medidas
de flexibilización da súa escolarización nas diferentes etapas do ensino non universitario,
para o que será necesaria a autorización desta Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria.
Para tal fin, será imprescindible a constatación da aplicación previa doutras medidas
de adaptación curricular ou organizativas previstas para a atención das necesidades
específicas do alumno.
Artigo 27º.-Educación infantil e ensino básico.
A duración do período de escolarización do alumnado con necesidades educativas
especiais na educación infantil e nas diferentes etapas do ensino básico poderase
modificar nos termos que se recollen a continuación.
Educación infantil: poderase aumentar excepcionalmente nun ano respecto do
disposto con carácter xeral. En ningún caso será posible permanecer nesta etapa máis alá
do ano natural no que se cumpran os sete de idade.
Educación primaria: poderase aumentar excepcionalmente nun ano con respecto do
disposto con carácter xeral. No caso de non ter permanecido un ano máis na educación
infantil será posible aumentar un segundo ano con carácter excepcional. En calquera caso,
non se poderá continuar na educación primaria máis alá do ano natural no que se cumpran
os quince de idade.

Educación secundaria obrigatoria: poderase permanecer excepcionalmente un ano
máis respecto do disposto con carácter xeral. Non obstante, esta medida non será de
aplicación nun curso no que xa se permanecese un ano máis.
Así mesmo, cando necesidades de apoio específico así o xustifiquen, poderase
autorizar excepcionalmente a fragmentación dos cursos terceiro e cuarto de educación
secundaria obrigatoria. Neste caso o alumno deberá permanecer escolarizado todo o
horario e, en consecuencia, durante os períodos correspondentes ás áreas que non estea
a cursar deberá prestárselle atención adaptada ás súas necesidades específicas.
En todo caso, a permanencia no ensino básico non poderá estenderse máis alá do
ano natural no que se cumpran os vinte de idade.
Respecto das necesidades educativas especiais asociadas a condicións persoais de
sobredotación, as flexibilizacións axustarase ó disposto na Orde do 28 de outubro de 1996,
agás no relativo ós prazos de presentación de solicitudes, que se corresponderán cos
establecidos na presente orde.
Artigo 28º.-Bacharelato e formación profesional específica.
O alumnado con necesidades educativas especiais poderá ser autorizado, cando
necesidades de apoio específico así o xustifiquen, para cursa-lo bacharelato fragmentando
os seus cursos por materias ou a formación profesional específica fragmentada por
módulos. Nestes casos o alumno poderá permanecer escolarizado todo o horario,
recibindo atención adaptada ás súas necesidades específicas durante os períodos
correspondentes ás áreas ou módulos que non estea a cursar.
Nestes casos poderase aumentar excepcionalmente a escolarización no bacharelato
nun máximo de dous anos escolares respecto do establecido con carácter xeral. Na
formación profesional específica de grao medio e superior poderase autorizar, con carácter
excepcional, unha repetición máis das dispostas con carácter xeral.
Artigo 29º.-Programas de garantía social.
A escolarización do alumnado con necesidades educativas especiais nos programas
de garantía social poderase aumentar excepcionalmente nun ano escolar respecto do
establecido con carácter xeral.
Artigo 30º.-Procedemento para solicita-las flexibilizacións.
Para acollerse ás flexibilizacións ás que se fai referencia nos artigos anteriores a
dirección do centro presentará a oportuna solicitude na correspondente delegación
provincial. Esta acompañarase da seguinte documentación:
a) Informe que xustifique a necesidade da medida, elaborado polo departamento de
orientación do centro ou ó que este estea adscrito ou, no seu defecto, polo profesor titor;
b) Conformidade expresa dos pais ou titores legais do alumno, se é menor de idade,
ou a súa propia se non o é;
c) Fotocopia compulsada do libro de escolaridade ou de cualificacións, se procede,
ou certificación académica;
d) Proposta de adaptación do currículo segundo o disposto na Orde do 6 de outubro
de 1996.
A citada solicitude remitirase, xunto co informe da inspección educativa, á Dirección
Xeral de Ordenación Educativa e Formación Profesional, á que corresponderá a
autorización ou denegación da flexibilización.

Tanto por iniciativa da inspección educativa, como pola da Dirección Xeral de
Ordenación Educativa e Formación Profesional, poderase requirir ó equipo de orientación
específico dependente da delegación provincial correspondente a elaboración dun informe
complementario ó respecto.
Artigo 31º.-Prazos para as solicitudes de flexibilización.
No caso daquelas modalidades de ensino que non conten con avaliación
extraordinaria no mes de setembro, o prazo para presenta-las solicitudes de flexibilización
será o mes de abril. As delegacións provinciais trasladaranas á Dirección Xeral de
Ordenación Educativa e Formación Profesional antes do 31 de maio, acompañándoas dos
informes correspondentes. A resolución correspondente comunicarase ó centro antes do
31 de xullo para o seu traslado ó interesado.
No caso das modalidades de ensino que conten con avaliación extraordinaria no mes
de setembro e das ensinanzas de réxime especial, a solicitude de flexibilización farase no
mes de setembro, coincidindo co correspondente prazo de matrícula, debendo remitila a
dirección do centro á delegación provincial nos sete días naturais seguintes. A tramitación
perante a Dirección Xeral de Ordenación Educativa e Formación Profesional levarase a
cabo dentro dos quince días naturais posteriores á presentación da solicitude de matrícula.
A correspondente resolución comunicarase ó centro nun prazo non superior a quince días
naturais, contados a partir da recepción da solicitude de flexibilización na dirección xeral.
Artigo 32º.-Rexistro no expediente académico das flexibilizacións do período de
escolarización.
Con carácter xeral, calquera medida de flexibilización consignarase, incluíndo a
resolución pola que foi autorizada, en tódolos documentos de avaliación do alumno que
en cada caso correspondan.
Capítulo III
Escolarización en centros e aulas específicos de educación especial
Sección I
Aspectos previos
Artigo 33º.-Finalidade dos centros e aulas específicos de educación especial.
Os centros e aulas específicos de educación especial terán como finalidade principal
a escolarización obrigatoria do alumnado que, pola gravidade ou permanencia das súas
necesidades educativas, requira recursos e atencións que non poidan proporcionarse en
contextos ordinarios.
A Dirección Xeral de Centros e Inspección Educativa establecerá para cada centro
ou aula específica de educación especial, a proposta das diferentes delegacións
provinciais, os tipos de necesidades educativas especiais para as que se habilita, crea ou,
se é o caso, autoriza, así como os programas que para o efecto puidesen establecerse.
Non obstante, os centros e aulas específicos poderán atender transitoriamente a
alumnado con necesidades diferentes das neles establecidas cando circunstancias
excepcionais así o requiran.
Artigo 34º.-Orientación do alumnado nos centros específicos de educación especial.
Os centros específicos de educación especial que conten con doce ou máis
unidades, ou naqueloutros casos nos que as circunstancias así o aconsellen, contarán cun
departamento de orientación que terá entre as súas finalidades principais coordina-las
accións específicas que leven a cabo os distintos profesionais que interveñan na atención
ó alumnado.

Estes departamentos desenvolverán as funcións establecidas con carácter xeral na
Orde do 24 de xullo de 1998, incidindo ademais de xeito particular nas seguintes tarefas:
a) Asesorar no deseño, aplicación e avaliación de programas de orientación educativa
e profesional na procura dunha satisfactoria integración sociolaboral do alumnado ou da
súa incorporación posterior noutros centros educativos.
b) Establecer relacións de coordinación e cooperación cos demais axentes
comunitarios que inciden desde os campos educativo, sanitario, social e laboral na
resposta ás necesidades educativas especiais atendidas no centro, co fin de identificar
conxuntamente os obxectivos, prioridades e estratexias unificadas de intervención.
c) Colaborar coa dirección do centro na xestión dos recursos específicos nel
existentes, así como asesora-los distintos sectores da comunidade educativa sobre o seu
emprego.
d) Impulsa-la participación do profesorado do centro en programas de investigación
e innovación educativa no ámbito da integración e a atención do alumnado con
necesidades educativas especiais.
Estas tarefas tamén serán desenvoltas polos departamentos de orientación dos
centros, ou dos que teñan adscritos, que posúan aulas específicas de educación especial,
como se determina no artigo 39º desta orde.
No caso dos centros de educación especial que non posúan departamento de
orientación, as delegacións provinciais establecerán a súa adscrición a un departamento
de orientación, que o abranguerá no seu plan de actuación.
Sección II
Centros específicos de educación especial
Artigo 35º.-Procedemento para a escolarización.
O procedemento para a escolarización nun centro específico de educación especial
iniciarase, logo da correspondente avaliación psicopedagóxica, coa elaboración do dictame
de escolarización polo departamento de orientación que corresponda ó centro educativo
no que se atope escolarizado o alumno ou para o que se solicita a súa admisión. Este
informe acompañarase dunha declaración escrita feita polos pais ou titores legais do
alumno na que se fará consta-la súa valoración da proposta de escolarización. A dirección
do centro presentará a solicitude na correspondente delegación provincial, que a resolverá
oportunamente logo dos informes que procedan.
Así mesmo, no caso do alumnado que non estea escolarizado os seus pais ou titores
legais presentarán a súa solicitude de escolarización, dirixida ó delegado provincial da
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, que dictará a resolución que
corresponda. Neste suposto o informe de avaliación psicopedagóxica será realizado polo
equipo de orientación específico.
Artigo 36º.-Seguimento e revisión da modalidade de escolarización.
Para efectos de garanti-lo carácter revisable e reversible da modalidade de
escolarización adoptada, o servicio de orientación que elaborara o dictame para a
escolarización dun alumno nun centro específico de educación especial cooperará co
departamento de orientación deste último no seu seguimento.
Tódalas modalidades de escolarización diferentes da ordinaria revisaranse, como
mínimo, ó remate de cada curso académico. Non obstante, no caso da educación infantil
esa revisión farase, ademais, ó remate de cada trimestre do curso escolar.

A solicitude de cambio de modalidade que se considere oportuna presentarase, a
instancia dos pais ou titores legais do alumno ou do seu profesorado, na delegación
provincial correspondente pola dirección do centro onde se atope escolarizado o alumno.
Incluirá, conforme o recollido no artigo 13 da Orde do 31 de outubro de 1996, o dictame
do departamento de orientación do centro.
Artigo 37º.-Duración da escolarización.
O límite máximo de idade para permanecer escolarizado nun centro específico de
educación especial na educación básica obrigatoria será de vinte anos.
Artigo 38º.-Proxectos educativo e curriculares.
Sen prexuízo do establecido con carácter xeral, os centros específicos de educación
especial elaborarán o proxecto educativo e os proxectos curriculares de cada unha das
etapas e ensinanzas que neles se impartan.
Na elaboración dos proxectos curriculares partirase das necesidades educativas
especiais do alumnado, os recursos con que se conte e as características do contorno, e
recollerán os programas e procedementos de actuación, así como a oferta de servicios do
centro. Igualmente, reflectirán as colaboracións e participacións doutros servicios sociais
e sanitarios da zona, co fin de facilitar unha actuación coherente cos obxectivos educativos
correspondentes.
Sección III
Aulas específicas de educación especial
Artigo 39º.-Obxecto das aulas específicas de educación especial.
A Dirección Xeral de Centros e Inspección Educativa poderá crear, habilitar ou, se é
o caso, autorizar aulas específicas de educación especial en centros ordinarios.
Estas aulas contarán cun espacio físico propio e cunha dotación de recursos,
persoais e materiais, axeitados para facilita-lo acceso e desenvolvemento do currículo.
Así mesmo, entre as súas finalidades estará a de facilita-la integración do seu
alumnado, polo que se procurará a maior participación deste nas actividades que o centro
desenvolva.
Artigo 40º.-Dependencia orgánica das aulas específicas de educación especial.
Cando nun centro ordinario se habilite unha aula específica de educación especial
os seus recursos materiais pertencerán ó centro específico de educación especial que se
determine. Non obstante, en cada curso escolar, o orzamento para o seu funcionamento
dependerá do centro ordinario no que se sitúe a aula.
No caso das aulas específicas que se creen ou autoricen nun centro ordinario os
recursos materiais pertencerán a este.
Artigo 41º.-Escolarización nas aulas específicas de educación especial.
A escolarización nas aulas específicas de educación especial estará suxeita ás
mesmas condicións e procedemento que os centros específicos de educación especial.
Polo tanto, corresponde ás delegacións provinciais a resolución da escolarización nestas
aulas e de ningún modo se poderá escolarizar nelas alumnado, nin de xeito completo nin
combinado, sen a autorización previa da delegación provincial correspondente.
Artigo 42º.-Número máximo de alumnos que se poden escolarizar nunha aula
específica.

Con carácter xeral, o número máximo de alumnos que poderán escolarizarse
simultaneamente nunha aula específica de educación especial nun centro ordinario será
de cinco. Excepcionalmente, dependendo das necesidades educativas que se atendan,
a Administración educativa poderá autorizar un número distinto.
Artigo 43º.-Proxectos educativos e curriculares dos centros con aulas específicas de
educación especial.
Os proxectos educativos e curriculares de etapa dos centros ordinarios que conten
con aulas específicas de educación especial incorporarán, ademais do disposto con
carácter xeral, os aspectos particulares recollidos no artigo 38º desta orde.
Capítulo IV
Outras modalidades de escolarización
Sección I
Escolarización combinada
Artigo 44º.-Condicións da escolarización combinada.
O alumnado con necesidades educativas especiais que estea escolarizado nun
centro ordinario e requira de recursos específicos non dispoñibles neste poderá
escolarizarse a tempo parcial nunha aula ou centro específico de educación especial. Así
mesmo, o alumnado escolarizado nun centro específico de educación especial poderá
combina-la súa escolarización nun centro ordinario co obxecto de promove-la súa
normalización escolar.
Tanto para efectos académicos como administrativos, incluído o relativo ás
flexibilizacións da idade, o alumnado pertencerá ó centro desde o que se solicita esta
modalidade de escolarización.
Artigo 45º.-Inicio e revisión da escolarización.
A escolarización combinada estará sometida ós mesmos procedementos, tanto de
inicio como de revisión, que a escolarización a tempo completo nunha aula ou centro
específico. A única diferencia será que neste caso a proposta de revisión de escolarización
poderase iniciar por calquera dos dous centros.
Artigo 46º.-Coordinación da atención educativa.
O profesor titor dun alumno en escolarización combinada pertencerá ó centro no que
estea matriculado, e corresponderalle a coordinación das atencións educativas que se
proporcionen nos dous centros, co apoio dos departamentos de orientación.
Sección II
Atención educativa hospitalaria e domiciliaria
Artigo 47º.-Finalidade da atención educativa hospitalaria ou domiciliaria.
A atención educativa hospitalaria ou domiciliaria terá como finalidade principal a de
dar continuidade ó proceso formativo do alumnado en escolarización obrigatoria, que por
prescrición facultativa non poida asistir de xeito habitual ó seu centro escolar.
O alumnado que curse ensinanzas a distancia ou de educación para as persoas
adultas aterase ó disposto nas respectivas normas legais, non sendo de aplicación o
disposto no parágrafo anterior.

Artigo 48º.-Servicios de atención educativa hospitalaria e domiciliaria.
Cando as circunstancias así o aconsellen, poderanse crear ou habilitar servicios de
atención educativa hospitalaria e domiciliaria, que estarán constituídos por profesorado que
formará parte dos centros específicos de educación e promoción de adultos ou, no seu
defecto, dos institutos de educación secundaria autorizados para impartir ensinanzas de
adultos nas modalidades presencial e a distancia.
A súa función principal será asegurar, no posible, a continuidade na atención
educativa do centro de referencia do alumno. Para tal fin os centros educativos, a través
do correspondente departamento de orientación, proporcionarán a estes servicios toda a
información relativa ó alumno, especialmente a referida á súa competencia curricular.
Igualmente, o servicio de atención hospitalaria e domiciliaria remitirá ó centro de referencia
do alumno os informes relativos ó seu progreso, cunha periodicidade mínima mensual e
ó finalizar esta modalidade de atención educativa.
Non obstante, con carácter temporal, a Administración educativa poderá proporcionar
esas atencións a través dun profesor do centro ó que pertenza o alumno, preferentemente
o seu titor, se a participación ten carácter voluntario e non implica o incremento do persoal
do centro.
Artigo 49º.-Condicións para a atención educativa hospitalaria ou domiciliaria.
Poderá ser destinatario da atención educativa hospitalaria ou domiciliaria o alumnado
que, cursando ensinanzas de réxime xeral na modalidade presencial, por prescrición
facultativa se considere que non poderá asistir ó seu centro por un período superior a un
mes.
Para acceder a esta atención será imprescindible que o alumno estea matriculado
nun centro autorizado de ensino non universitario.
Artigo 50º.-Solicitude da atención educativa hospitalaria ou domiciliaria.
A solicitude da atención educativa hospitalaria ou domiciliaria, que irá acompañada
dos debidos informes que a xustifiquen, formularase perante a correspondente delegación
provincial pola dirección do centro ó que pertenza o alumno, a instancia dos seus pais ou
titores legais.
Artigo 51º.-Programa individualizado de atención educativa.
Cando un alumno sexa obxecto de atención educativa hospitalaria ou domiciliaria, o
seu centro de referencia establecerá, a partir do correspondente proxecto curricular de
etapa, un programa individualizado no que se terán en conta as necesidades educativas
especiais asociadas á súa situación.
A elaboración e seguimento dese programa levaraa a cabo o titor do alumno en
colaboración co correspondente servicio de atención educativa hospitalaria e domiciliaria
e co asesoramento do correspondente departamento de orientación. Así mesmo, cando
as condicións do alumno así o requiran, o equipo de orientación específico proporcionará
o apoio necesario para levar a cabo esas tarefas.
Artigo 52º.-Atención educativa en condicións de internamento en réxime pechado ou
terapéutico.
As atencións educativas establecidas nos artigos anteriores para a atención
hospitalaria ou domiciliaria poderán ser de aplicación, en liñas xerais e coas
correspondentes adaptacións, ó alumnado que se atope en condicións legais de

internamento en réxime pechado ou terapéutico, por aplicación do artigo 7 da Lei orgánica
5/2000, do 12 de xaneiro, reguladora da responsabilidade penal dos menores.
Disposicións adicionais
Primeira.-Tódalas funcións atribuídas ós equipos psicopedagóxicos de apoio pola
Orde do 31 de outubro de 1996, pola que se regula a avaliación psicopedagóxica dos
alumnos e alumnas con necesidades educativas especiais que cursan as ensinanzas de
réxime xeral e se establece o procedemento e os criterios para a realización do dictame
de escolarización (DOG do 19 de decembro de 1996), serán asumidas polos
departamentos de orientación.
Segunda.-Nos centros privados concertados as funcións establecidas nesta orde para
os departamentos de orientación serán levadas a cabo polos seus servicios de orientación
ou, no seu defecto, polos correspondentes equipos de orientación específicos.
Disposición transitoria
As delegacións provinciais determinarán que servicio, equipo ou departamento de
orientación desempeñará en cada momento, transitoriamente, as funcións atribuídas por
esta orde ós departamentos de orientación no caso dos centros que non conten con
ningún servicio de orientación e non estean adscritos a algún.
Disposición derrogatoria
Quedan derrogados os artigos 7.2º e 7.4º da Orde do 28 de outubro de 1996 pola que
se regulan as condicións e o procedemento para flexibiliza-la duración do período de
escolarización obrigatoria dos alumnos con necesidades educativas especiais asociadas
a condicións persoais de sobredotación intelectual.
Disposición derradeiras
Primeira.-Autorízanse as direccións xerais de Ordenación Educativa e Formación
Profesional, de Centros e Inspección Educativa, de Persoal e de Universidades para
dicta-las disposicións oportunas para o desenvolvemento da presente orde.
Segunda.-Esta orde entrará en vigor o día seguinte ó da súa publicación no Diario
Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, 27 de decembro de 2002.
Celso Currás Fernández
Conselleiro de Educación e Ordenación Universitaria

REGULAMENTO DE RÉXIME INTERIOR DAS
ESCOLAS INFANTÍS INTEGRADAS NA REDE
GALEGA DE ESCOLAS INFANTÍS “GALESCOLAS”
XESTIONADAS POLO CONSORCIO GALEGO DE
SERVIZOS DE IGUALDADE E BENESTAR

1

ÍNDICE

Preámbulo

Capítulo I. Obxecto e ámbito de aplicación
Artigo 1. Obxecto
Artigo 2. Ámbito de aplicación
Artigo 3. Definición das Galescolas

Capítulo II. Dereitos e deberes
Artigo 4. Dereitos das persoas usuarias
Artigo 5. Obrigas das familias ou representantes legais

Capítulo III. Estrutura orgánica
Artigo 6. Órganos centrais da Rede
Artigo 7. Órganos de cada Galescola

Capítulo IV. Participación do Concello
Artigo 8. Comisión mixta Consorcio – Concello

Capítulo V. Persoal da Galescola
Artigo 9. Cualificacións profesionais do persoal e requisitos
Artigo 10. Funcións do persoal da Galescola
Artigo 11. Dereitos do persoal
Artigo 12. Obrigas do persoal

Capítulo VI. Procedemento de adxudicación de prazas e financiamento
Artigo 13. Criterios de admisión
Artigo 14. Idades de ingreso e permanencia
Artigo 15. Solicitudes de novo ingreso
Artigo 16. Baremo de admisión
Artigo 17. Publicación provisional da listaxe de persoas admitidas e excluídas
Artigo 18. Reclamación contra a listaxe provisional
Artigo 19. Relación definitiva de persoas admitidas e listaxe de agarda
Artigo 20. Solicitude de reserva de praza
Artigo 21. Matriculación de alumnos/as
Artigo 22. Vacantes
Artigo 23. Financiamento
Artigo 24. Tarifas
Artigo 25. Baixas

Capítulo VII. Normas de convivencia
Artigo 26. Horarios e aperturas
Artigo 27. Servizos
Artigo 28. Horario de visitas e recollida das crianzas
Artigo 29. Galescola de verán
Artigo 30. Normas de saúde e hixiene persoal
Artigo 31. Intolerancias alimentarias
Artigo 32. Período de adaptación
Artigo 33. Réxime de saídas
Artigo 34. Participación dos pais / nais / representantes legais

2

Artigo 35. Promoción da igualdade entre os/as nenos/as
Artigo 36. Promoción da integración
Artigo 37. Promoción do uso da lingua galega
Artigo 38. Utilización excepcional das instalacións das Galescolas

Disposición derradeira

3

PREÁMBULO AO REGULAMENTO DAS GALESCOLAS

As Galescolas son os centros educativos da Rede Galega de Escolas Infantís de
primeiro ciclo (0 a 3 anos) xestionadas polo Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar. Constitúese esta rede para avanzar cara ao obxectivo de que todos os nenos e
nenas de Galicia poidan ser acollidos, coidados e educados en contextos de calidade, en
que se responda ás súas necesidades, en que se respecten os seus dereitos, medren
seguros e integrados nas súas comunidades e en que sexan axudados a desenvolveren
todas as súas capacidades.
Este servizo público responde tamén ás necesidades das familias, tratando de
axudar a nais e pais a conciliaren a súa vida laboral e persoal, con independencia do seu
lugar de residencia, para superar as desigualdades territoriais e as diferenzas existentes
entre as poboacións rurais e as urbanas na dotación deste tipo de equipamentos.
Estes centros constituirán unha rede que deberá asegurar unha xestión económica e
administrativa áxil e eficaz, propiciar a existencia dun proxecto educativo compartido polo
conxunto de centros e contar con servizos de coordinación pedagóxica e de apoio á
formación do seu persoal, de maneira que respondan axeitadamente ás necesidades da
nosa sociedade nesta época.
Este regulamento, despois de se referir ao obxecto e ao ámbito de aplicación,
establece os dereitos e deberes das persoas usuarias deste servizo, tanto das criaturas
como das nais e pais destas. A continuación describe a composición e funcións dos órganos
centrais da Rede, que deberán garantir a unidade de xestión e a coordinación. En cada
Galescola a estrutura queda establecida coa Dirección, -órgano unipersoal de xestión,
representación, coordinación e execución-, a Comisión Educativa, -órgano colexiado de
xestión e coordinación da acción educativa-, e o Consello de Participación da Galescola,
-órgano colexiado de coordinación e participación de todos os sectores da comunidade
educativa.
O capítulo V está dedicado ás cualificacións, ás funcións, aos dereitos e ás obrigas
do persoal, sobre a base da necesidade da coordinación, complementariedade e o traballo
en equipo para o logro dunha acción educativa profesional e de calidade.
Merece unha especial atención o procedemento para a adxudicación de prazas,
recollido no capítulo VI. Ao establecelo de forma clara asegúrase a publicidade e a
igualdade de dereitos das persoas usuarias, dando preferencia ás solicitudes pertencentes a
unidades familiares con empadroamento no concello en que se localiza a Galescola.

4

O regulamento complétase cun capítulo VII dedicado ás normas básicas de
convivencia, que serán adaptadas ás necesidades de cada Galescola. Nelas establécese de
forma xeral a existencia dun período de adaptación para a incorporación gradual das
criaturas á escola infantil, así como o compromiso cos valores da educación en igualdade de
nenos e nenas, o respecto e a non discriminación, a atención ás necesidades específicas de
todas e cada unha das criaturas usuarias, e a promoción do uso do galego como lingua
normal de comunicación.

CAPÍTULO I
OBXECTO E ÁMBITO DE APLICACIÓN

ARTIGO 1.- OBXECTO

O presente regulamento ten por obxecto establecer a organización e o
funcionamento das escolas infantís da Rede Galega de Escolas infantís “Galescolas”, en
diante a Rede, co fin de acadar un adecuado funcionamento destas e, en particular, das
relacións entre a dirección da Rede e cada escola, coas familias, co persoal, así como
establecer o procedemento de adxudicación de prazas e das condicións de uso.

ARTIGO 2.- ÁMBITO DE APLICACIÓN

Constitúe o ámbito de aplicación do presente regulamento as Escolas Infantís
integradas na Rede e xestionadas polo Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar.

ARTIGO 3.- DEFINICIÓN DAS GALESCOLAS

Unha Galescola é un equipamento diúrno para acoller, coidar e educar a poboación
infantil de 0 a 3 anos.
Clasifícanse, polo número de prazas ofertadas:
 Cando a Galescola oferte un máximo de 20 prazas será considerada unha unitaria.
 Cando oferte máis de vinte prazas estará organizada por unidades e respectará
sempre como máximo a seguinte ratio:

5

UNIDADES POR IDADES NÚMERO DE PRAZAS
0-1 anos 8 prazas
1-2 anos 13 prazas
2-3 anos 20 prazas

Reservarase cando menos unha praza por cada grupo de idade e como máximo
unha por unidade aberta, para aqueles casos que se consideraren de emerxencia, tras o
informe do Servizos Sociais do Concello en que estea situada a Galescola ou o
departamento competente da administración autonómica.

CAPÍTULO II
DEREITOS E DEBERES

ARTIGO 4.- DEREITOS DAS PERSOAS USUARIAS

Enténdese por persoa usuaria a crianza matriculada na escola e os seus pais, nais
ou titores.
As persoas usuarias terán os seguintes dereitos:
a) Acceso á escola e a recibir información sen discriminación por razón de
nacionalidade, sexo, raza, relixión, ideoloxía ou calquera outra condición ou
circunstancia persoal ou social.
b) A consideración no trato, debida á dignidade da persoa, tanto por parte do persoal da
escola como das demais persoas usuarias.
c) Ao sixilo profesional sobre os datos do seu historial sanitario e socio familiar.
d) A realizar saídas ao exterior, sempre e cando as/os menores vaian acompañados
por unha persoa adulta da escola responsable, e sempre con autorización escrita por
parte dos seus pais/nais ou representantes legais.
e) Á intimidade persoal.
f) A teren unha atención individualizada acorde coas súas necesidades específicas.
g) A que se lles facilite o acceso á atención social, sanitaria, educativa, cultural e, en
xeral, a todas as necesidades persoais que foren precisas para acadar o seu
desenvolvemento integral.

6

h) A recibiren educación en galego e na tolerancia, a igualdade e a convivencia
democrática, e a posibilitarlles que poidan facer uso das súas opcións de xeito libre e
persoal.

En particular, os pais, nais e /ou titores terán dereito a:
i) A deixar de utilizar os servizos ou abandonar a escola por vontade propia.
j) A asociárense co obxecto de favorecer a súa participación na programación e no
desenvolvemento de actividades da escola. Para o desempeño destas fins a
dirección facilitará á ANPA o uso das instalacións da escola sempre e cando non se
perturbe o normal funcionamento das actividades. Para isto abondará cunha
comunicación da convocatoria da reunión ao/ á director/a da escola, con 48 horas de
antelación.
k) A teren información de xeito comprensible das medidas adoptadas respecto dos/as
menores e a pediren explicación de canto afecte á súa propia educación.
l) A participaren nas actividades previamente planificadas polo persoal docente, tanto
relacionadas coas festas tradicionais como de calquera outra índole.

ARTIGO 5.- OBRIGAS DAS FAMILIAS OU REPRESENTANTES LEGAIS

Son obrigas das familias ou representantes legais das crianzas:
a) Cumprir as normas que estableza a escola para o seu bo funcionamento recollidas
no presente regulamento.
b) Manter e observar unha conduta inspirada no mútuo respecto, tolerancia e
colaboración, encamiñada a facilitar unha mellor convivencia.
c) Participar na vida da escola, de acordo co que se dispoña neste regulamento.
d) Responsabilizarse daquelas situacións en que por motivos de saúde ou malestar
sexa conveniente que o alumnado abandone a escola.

7

CAPÍTULO III
ESTRUTURA ORGÁNICA

ARTIGO 6.- ÓRGANOS CENTRAIS DA REDE

Corresponderá aos servizos centrais do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade
e Benestar a dirección administrativa e a coordinación pedagóxica de todas as escolas
integradas na Rede, que se enmarcará dentro das directrices emanadas da Secretaría Xeral
de Igualdade da Xunta de Galicia.
A Rede contará coa seguinte estrutura orgánica:

A) A Xerencia adxunta do servizo de Xestión de Galescolas
É un órgano unipersoal, responsable do funcionamento da Rede de “Galescolas”,
que depende orgánica e funcionalmente da Xerencia do Consorcio Galego de Servizos de
Igualdade e Benestar, sen prexuízo da superior dirección do persoal ao servizo do
Consorcio que corresponde ao seu Presidente de acordo co artigo 18.5 dos estatutos do
Consorcio. As súas funcións serán as seguintes:
a) Exercer a xefatura e dirección das Galescolas, coas obrigas derivadas
destas.
b) Coordinar e supervisar a actividade do persoal adscrito á Rede de
Galescolas.
c) Propoñer e deseñar as políticas que se desenvolverán na Rede.
d) Elaborar as propostas orzamentarias e normativas deste servizo, así como
supervisar o seu cumprimento.
e) Asumir a responsabilidade na organización, control e coordinación das
actividades e eventos no ámbito da Rede.
Calquera outra que defina a normativa de funcionamento interno e/ou os órganos
directivos do Consorcio.

B) Comisión de coordinación pedagóxica
É o órgano consultivo e de carácter técnico da Rede.
a) Composición e elección
i) Xerencia adxunta de Galescolas do Consorcio Galego de Servizos de
Igualdade e Benestar ou persoa en quen delegue que presidirá o órgano.
ii) A/o Técnico/a de Xestión de Galescolas

8

iii) Cinco especialistas nomeados pola Xerencia do Consorcio Galego de
Servizos de Igualdade e Benestar
b) Funcións
i) Emitir informes relacionados co funcionamento da Rede
ii) Definir e propoñer modelos e liñas de actuación no ámbito educativo
iii) Asesorar á Xerencia do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar en materia educativa, elaborando as propostas, os informes e os
estudos que se lle requiran

C) Consello de Rede
É o órgano asesor onde está representada a comunidade educativa da Rede no seu
conxunto.
a. Composición e elección. Estará formado por 21 membros:
i. Xerencia adxunta de Galescolas do Consorcio Galego de Servizos de
Igualdade e Benestar ou persoa en quen delegue que presidirá o
órgano.
ii. Dúas persoas técnicas con formación educativa en representación do
Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar, nomeados
polo Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar.
iii. Tres persoas en representación de Vicepresidencia da Xunta de
Galicia, nomeadas por este organismo.
iv. Catro persoas en representación dos concellos que serán elixidas
entre as nomeadas polos concellos en que existan Galescolas. Estas
serán convocadas pola persoa que presida o Consello a unha reunión
que terá como único punto da orde do día a elección dos
representantes dos concellos no Consello de Rede.
v. Catro directores/as das escolas integradas na Rede en representación
do persoal das Galescolas. Elixiranse unha por provincia entre as
persoas que estean á fronte das direccións das Galescolas e serán
electores todo o persoal das escolas da Rede. A elección realizarase
o mesmo día en todas as escolas e será convocada pola persoa que
presida o Consello.
vi. Tres persoas en representación das asociacións pedagóxicas de
ámbito galego, que serán elixidas entre os nomeados por estas
asociacións e, para tal efecto, serán convocados pola persoa que
9

presida o Consello a unha reunión que terá como único punto da orde
do día a elección dos representantes das asociacións pedagóxicas no
Consello de Rede.
vii. Catro persoas -unha por provincia- en representación das familias das
crianzas das Galescolas. Elixiranse entre os representantes das
familias no Consello de Participación da Galescola das escolas de
cada provincia e, para tal efecto, serán convocados pola persoa que
presida o Consello a unha reunión que terá como único punto da orde
do día a elección dos representantes das familias no Consello de
Rede.
b. Funcións. Proporá a elaboración de estudos e cantas propostas considerar
precisas para o desenvolvemento do proxecto, e emitirá suxestións sobre os
asuntos que teñan que ver coa xestión e funcionamento da Rede.
c. Periodicidade das reunións. Reunirase de forma ordinaria cando menos dúas
veces ao ano coincidindo co comezo e a finalización do curso, será
convocada cunha semana de antelación e na convocatoria figurará a orde do
día.
Calquera membro co apoio dun terzo dos membros do Consello poderá
solicitar á presidencia do Consello a convocatoria de reunións extraordinarias,
ou a inclusión de puntos da orde do día nas ordinarias, para o que deberá
realizar a petición cando menos cunha semana de antelación.

ARTIGO 7.- ÓRGANOS DE CADA GALESCOLA

A) Dirección . É un órgano unipersoal, responsable do funcionamento da escola. A
persoa titular da Dirección da Galescola depende organicamente da Xerencia do Consorcio
e funcionalmente da Xerencia adxunta do servizo de xestión das Galescolas designada polo
Consorcio, sen prexuízo da superior dirección do persoal ao servizo do Consorcio que
corresponde ao seu Presidente de acordo co artigo 18.5 dos estatutos do Consorcio. As
súas funcións serán as seguintes:
a) Elaborar a programación xeral anual e a correspondente memoria anual da escola.
b) Dinamizar a elaboración do Proxecto Educativo da Escola e da Proposta Pedagóxica
en colaboración directa co persoal educativo e responsabilizarse de presentar os

1

dous documentos perante os responsables pedagóxicos do Consorcio Galego de
Servizos de Igualdade e Benestar.
c) Organizar e supervisar o traballo de todo o persoal da escola.
d) Organizar e supervisar o traballo administrativo: preinscrición, matriculación, etc.
e) Autorizar actuacións extraordinarias para o normal desenvolvemento da escola.
f) Convocar e presidir reunións do persoal, así como executar e facer cumprir os
acordos adoptados nestas.
g) Prestar atención personalizada aos/as usuarios/as tanto a través do desempeño da
función educativa como directiva.
h) Canalizar e coordinar as relacións coas familias estimulando e garantindo a súa
participación na vida da escola.
i) Comunicar ao/a Técnico/a de Xestión de Galescolas do Consorcio Galego de
Servizos de Igualdade e Benestar as incidencias relativas ás necesidades de
mantemento da escola, baixas do persoal, necesidades materiais e calquera outra
circunstancia que afecte ao ordinario funcionamento desta.
j) Exercer a garda das/dos menores usuarios/as da escola acorde co previsto na
lexislación vixente.
k) Supervisar, coordinar e facer cumprir o correcto desenvolvemento das actividades
programadas.
l) Cumprir e facer cumprir o marco lexislativo vixente para a infancia e de xeito
específico de ámbito educativo, así como o Regulamento de Réxime Interior das
Escolas Infantís integradas na Rede Galega de Escolas Infantís (GALESCOLAS).
m) Facilitar a coordinación da escola coas outras da Rede.
n) Participar en actividades de formación e promover a formación continua do persoal.
o) Representar a escola
p) Convocar e presidir a Comisión Educativa da escola.

B) A Comisión Educativa. É un órgano colexiado.

A súa composición será a seguinte:
a) Director/a da escola.
b) Unha persoa en representación do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar.
c) Todo o persoal educativo da escola (mestres/as, educadores/as)

1

A Comisión Educativa terá as seguintes competencias :
a) Elaborar o Proxecto Educativo da Escola e a Programación Anual de Actividades.
b) Facer o seguimento da programación da escola e do proceso educativo grupal e
individual.
c) Supervisar o desenvolvemento da Proposta Pedagóxica incluida no Proxecto
Educativo de Escola.
d) Aplicar o presente Regulamento, así como propor a revisión e actualización deste ao
Comité Directivo do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.
e) Trasladar os seus acordos ao Consello de Participación da Galescola ao Consorcio
Galego de Servizos de Igualdade e Benestar.

C) O Consello de Participación da Galescola.

É o órgano colexiado que asumirá a coordinación xeral da escola e marcará as
directrices.
Presidirá o Consello a/a alcaldesa do Concello no que está situada a escola, que se
encargará de convocar as reunións deste órgano, correspondéndolle as funcións de
secretaría á dirección do centro. Deberá haber, cando menos, tres reunións durante o curso.
A primeira reunión desenvolverase ao comezo do curso, será convocada cunha semana de
antelación e na convocatoria figurará a orde do día.
Calquera membro do Consello poderá solicitar á presidencia do Consello de
Participación da Galescola, a convocatoria de reunións extraordinarias, ou a inclusión de
puntos da orde do día nas ordinarias, para o que deberá realizar a petición cando menos
cunha semana de antelación.
A súa composición será a seguinte:
a) O/a alcalde/sa do Concello ou persoa en quen delegue, que presidirá o Consello.
b) O/a director/a do centro, que actuará como secretario/a.
c) Dúas persoas como representantes do Consorcio.
d) Tres persoas do persoal educativo, garantindo a presenza das dúas categorías
profesionais (mestras/es, educadoras/es).
e) Unha persoa en representación do persoal de servizos.
f) Dúas persoas en representación dos pais/nais, titores/as dos/as menores.
g) Unha persoa en representación do Concello.

No caso das escolas unitarias a composición será a seguinte:

1

a) O/a alcalde/sa do Concello ou persoa en que delegue, que presidirá o Consello.
b) O/a director/a da escola, que presidirá o Consello.
c) Unha persoa representante do Consorcio que actuará como secretaria da reunión.
d) Unha persoa en representación do persoal da Galescola
e) Unha persoa en representación dos pais/nais, titores/as dos/as menores

O Consello de Participación da Galescola terá as seguintes competencias:
a) Supervisar e aprobar a adxudicación de prazas para os/as usuarios/as. O
Consello de Participación da Galescola debe velar polo cumprimento do proceso
de ingreso e pola correcta aplicación do procedemento de admisión. Será o
órgano encargado de propor as altas e as baixas de persoas usuarias á
Xerencia do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.
b) Aprobar a memoria anual de actividades.
c) Aprobar o Proxecto Educativo da Escola no marco do Proxecto Educativo
aprobado polo Comité directivo do Consorcio galego de Servizos de Igualdade e
Benestar trala proposta da Secretaría Xeral de Igualdade.
d) Aprobar a Programación Anual de Actividades, elaboradas pola Comisión
Educativa dentro do marco de Proxecto aprobado para todas as Galescolas.
e) Propor á administración competente cantas medidas foren precisas para mellorar
o funcionamento da escola.
f) Supervisar que as directrices e a programación se axusten aos principios, aos
criterios e aos obxectivos establecidos pola administración competente.

CAPÍTULO IV
PARTICIPACIÓN DO CONCELLO

ARTIGO 8.- COMISIÓN MIXTA CONSORCIO - CONCELLO

O Concello participará na supervisión da xestión da Galescola situada no seu termo
municipal a través da Comisión Mixta de Seguimento destinada a tal efecto, sen prexuízo da
súa participación nos órganos previstos no presente regulamento.
Dita Comisión estará formada polo/a alcalde/sa do Concello ou persoa ou persoas
nas que delegue, e a Xerencia do Consorcio ou persoa ou persoas nas que delegue, así
como representantes dos servizos sociais municipais e máis do servizo de xestión de
1

Galescolas do Consorcio. A composición e funcionamento da comisión que se constitúa en
cada concello concretarase no convenio específico asinado entre o Concello e o Consorcio
para a xestión do centro.
Serán cometidos da Comisión Mixta de Seguimento os seguintes:
a. Seguimento e, no seu caso, proposta do proxecto pedagóxico da escola
que será elaborado pola Comisión Educativa da Galescola e aprobado
polo Consello de Participación da mesma.
b. A avaliación dos resultados pedagóxicos e económicos da execución do
convenio.
c. O seguimento dos gastos da escola que serán remitidos anualmente
polos Servizos Técnicos do Consorcio.
d. A aprobación da xustificación de gastos realizados e da contabilidade do
centro.
e. A proposta da actualización das achegas económicas do concello.
f. A resolución das dúbidas e discrepancias que poidan xurdir na
interpretación e aplicación do presente convenio.
A comisión reunirase en sesións ordinarias no primeiro e no último trimestre de cada
ano natural, e en sesións extraordinarias tantas veces como for necesario e así o solicitara
algunha das dúas partes.

CAPÍTULO V
PERSOAL DA GALESCOLA

ARTIGO 9.- CUALIFICACIÓNS PROFESIONAIS DO PERSOAL E REQUISITOS

O persoal da rede de Galescolas estará integrado por:
 Directores/as. Diplomada/o en Maxisterio, especialidade en educación infantil, ou
Diplomado en Profesorado de EXB, especialidade Preescolar
 Mestres/as. Diplomada/o en Maxisterio, especialidade en educación infantil, ou
Diplomado en Profesorado de EXB, especialidade Preescolar
 Educadores/as. Técnico superior en Educación Infantil ou Técnico especialista en
Xardín de infancia
 Persoal de servizos xerais. Graduado en Educación Secundaria Obrigatoria

1

 Persoal de cociña. Técnico Especialista en Hostalaría e Turismo

ARTIGO 10.- FUNCIÓNS DO PERSOAL DA ESCOLA

I) DO DIRECTOR/A . Correspóndenlle as funcións descritas no artigo 6 apartado A.

II) DO PERSOAL DE ATENCIÓN DIRECTA ÁS CRIANZAS: MESTRAS/ES E
EDUCADORES/AS
O persoal educativo terá as seguintes funcións:

a) Colaborar coa dirección na elaboración e actualización do Proxecto Educativo e a
Proposta Pedagóxica do centro.
b) Fixar os criterios para o seguimento e a avaliación destes documentos.
c) Realizar as funcións educativas incluídas na lexislación vixente para o ciclo
educativo, no referente ao desenvolvemento das crianzas, á preparación e ao
deseño de propostas pedagóxicas, coordinación coas familias, hixiene, alimentación
e sono das crianzas, organización dos espazos e materiais pedagóxicos, etc.
d) Establecer criterios xerais aos que deben adaptarse as intervencións educativas de
cada un dos grupos de idade.
e) Participar nas actividades de formación permanente.
f) Prestar especial atención ao período de adaptación.
g) Avaliar o funcionamento e a organización da escola e propor iniciativas para a
mellora do seu funcionamento ante a dirección desta.
No marco destas funcións as/os mestras/es exercerán un papel de coordinación e
animación da acción educativa.

III) DO PERSOAL DE SERVIZOS XERAIS
Encargadas /os da orde e limpeza das estancias encomendadas.
a) Orde, distribución e mantemento dos materiais encomendados.
b) Encargadas /os da lavandaría.
c) Encargadas/os da portaría.
d) Tarefas de apoio administrativo básico que lles foren requiridas pola Dirección da
Galescola.
e) Apoio en cociña en tarefas de limpeza e de pinche de cociña, contando co
correspondente carné de manipulador/a de alimentos.

1

f) Outras necesarias para actividade da escola propias da súa categoría
profesional.

IV) DOS AUXILIARES DE COCIÑA
a) Encargadas/os da preparación dos menús que serán elaborados por unha persoa
especialista en nutrición e aprobados polo Comité Directivo do Consorcio Galego
de Servizos de Igualdade e Benestar. Responsabilizarase do bo estado dos
alimentos e da súa preparación.
b) Encargada/o da limpeza da cociña e do comedor así como dos utensilios de
cociña.

A ratio de persoal de atención directa será de dúas persoas por unidade en
funcionamento de 10:00 a 14:00 horas e de 16:00 a 18:00 horas; no resto do horario haberá
dúas persoas por unidade aberta. De 10:00 a 18:00 debe haber tamén, como mínimo, unha
persoa de servizos xerais.

ARTIGO 11.- DEREITOS DO PERSOAL

Son dereitos do Persoal da Rede:
a) Recibir regularmente información da marcha e do funcionamento da escola, a
través do/a director/a responsable.
b) Presentar propostas que contribúan a mellorar o funcionamento da escola e a
atención prestada aos menores.
c) Para o persoal educativo, desenvolver as súas funcións educativas segundo o
seu criterio persoal, sempre que se axusten ao proxecto educativo e á
programación anual da escola.
d) A que lle sexan proporcionados, dentro das posibilidades da escola, os recursos
e os medios precisos para desenvolver as súas funcións axeitadamente en
beneficio do alumnado que ten ao seu cargo.

ARTIGO 12.- OBRIGAS DO PERSOAL

Son obrigas do Persoal da Rede:

1

a) Cumprir e facer cumprir de acordo coas súas funcións o presente regulamento.
b) Velar polo respecto aos dereitos dos e das menores recollidos no presente
regulamento e aqueloutros recoñecidos na lexislación vixente.
c) Gardar estrita confidencialidade sobre os datos persoais dos e das menores e
das súas familias aos que teñan acceso en razón das súas funcións.
d) Cumprimento das tarefas e responsabilidades derivadas do seu posto de traballo.
e) O persoal educativo deberá desenvolver o seu labor de acordo co marco
lexislativo vixente para o tramo de idade de 0 a 3 anos.

CAPÍTULO VI
PROCEDEMENTO DE ADXUDICACIÓN DE PRAZAS E FINANCIAMENTO

ARTIGO 13.- CRITERIOS DE ADMISIÓN

1. Reserva de praza ordinaria
As crianzas matriculadas na Galescola no presente curso gozan de preferencia para
a adxudicación de praza na presente convocatoria sempre que cumpran os requisitos
establecidos no artigo 14 deste regulamento, sen prexuízo do establecemento de novos
criterios por acordo do Comité Directivo do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar.

2. Reserva de praza de novo ingreso para fillas/os do persoal que preste servizo na
Galescola
Unha vez adxudicadas as prazas de reserva ordinaria, adxudicaranse as prazas de
novo ingreso para as fillas e fillos do persoal que traballa na escola.

3. Novo ingreso
Unha vez adxudicadas as prazas correspondentes ás reservas de praza, as prazas
vacantes serán adxudicadas ás persoas solicitantes de novo ingreso segundo a puntuación
obtida pola aplicación do baremo que figura como anexo I. Esta puntuación determinará a
orde de relación na adxudicación de prazas.

4. Ingresos urxentes

1

Para ingresos de máxima urxencia reservarase alomenos unha praza por grupo de
idade e como máximo unha por cada unidade aberta en cada Galescola. Terán a
consideración de ingresos urxentes cando afectar a algún dos seguintes casos:
 Menores tuteladas/os pola administración autonómica.
 Fillas/os de mulleres que se atopen en casas de acollida ou vítimas de violencia de
xénero.
 Aqueloutros nos cales concorreren circunstancias socioeconómicas e familiares que
requiran unha intervención inmediata, tralo informe dos servizos sociais do concello
en que estea localizada a Galescola ou o departamento da administración
autonómica competente na materia.
 A adxudicación ou denegación de praza nestes supostos será resolta pola Xerencia
do Consorcio no prazo de 5 días contados a partir da data de presentación da
solicitude. Transcorrido este prazo sen recaer resolución expresa a solicitude terase
por desestimada. Contra esta resolución, que non esgota a vía administrativa, cabe
interpor recurso de alzada perante o Presidente do Consorcio Galego de Servizos de
Igualdade e Benestar, no prazo dun mes que comezará a contar o día seguinte ao da
notificación da resolución.

5. Preferencia para obter praza:
 Terán preferencia para obter praza nas Galescolas aqueles nenos e nenas
empadroados no concello en que se sitúe a Galescola.
 Tamén poderán acceder ao servizo as fillas e os fillos de persoas que, estando
empadroadas noutro concello, teñan os seus postos de traballo no municipio en que
se localice a Galescola. Esta situación deberá acreditarse cun certificado da
empresa ou da institución correspondente.
 De existiren prazas vacantes poderán acceder tamén persoas dos concellos
limítrofes que non conten con escola pública ou que nas existentes non haxa prazas
libres.

O anuncio polo que se fai pública a Resolución da Xerencia do Consorcio Galego de
Servizos de Igualdade e Benestar sobre o prazo de reserva de praza, preinscrición e
matrícula de usuarios/as das Galescolas para o curso seguinte publicarase no DOG, e dita
resolución publicarase na Páxina Web (www.igualdadebenestar.org) e no taboleiro de
anuncios do Consorcio, e no taboleiro de edictos dos concellos e das Galescolas.

1

ARTIGO 14.- IDADES DE INGRESO E PERMANENCIA

Os requisitos de idade que deberán cumprir os nenos serán os seguintes:
 Idade mínima: ter feitos os tres meses na data de ingreso agás situacións
específicas que se deberán acreditar co informe previo e favorable de Servizos
Sociais do Concello en que se sitúe a Galescola ou o departamento da
administración autonómica competente na materia.
 Idade máxima: non ter cumpridos os tres anos o 31 de decembro do ano de
presentación da solicitude.
 As crianzas poderán ser usuarias do servizo ata o momento da incorporación á
educación infantil de segundo ciclo.
 Non obstante, poderá eximirse do límite de idade aos nenos e nenas con
discapacidade física, psíquica ou sensorial susceptibles de integración, logo do
ditame conxunto da dirección e do organismo competente da Administración
Autonómica.

ARTIGO 15.- SOLICITUDES DE NOVO INGRESO

1. O procedemento de reserva de praza e de ingreso será informado anualmente
desde o Consello de Participación da Galescola. As solicitudes de novo ingreso faranse
segundo o modelo que se facilitará na Galescola para a que se solicita a praza. Desde as
dependencias prestarase a colaboración precisa ás persoas usuarias para cubriren a
solicitude a fin de que os datos estean debidamente cubertos. A sinatura da solicitude
conlevará a aceptación e coñecemento do presente regulamento.

As solicitudes deberán ir acompañadas da seguinte documentación:
a) Documentación acreditativa da situación familiar:
 Dúas fotocopias compulsadas do Libro de Familia completo.
 Fotocopia do D.N.I ou do pasaporte dos pais/nais ou titores.
 Certificado de empadroamento e convivencia que será expedido polo
concello en que se sitúe a Galescola.
b) Documentación acreditativa da situación económica:

1

 Dúas copias cotexadas da última declaración da renda, de todos os membros
da unidade familiar ou, no seu defecto, certificado emitido pola Delegación de
Facenda que avale a súa non presentación. De non presentarse este
certificado, acompañaranse dúas copias cotexadas da última nómina.
 Os profesionais autónomos acreditarán tamén os pagamentos fraccionados
do ano correspondente.
 Certificado de vida laboral expedido pola Tesourería Xeral da Seguridade
Social
 Nos casos de nulidade matrimonial, separación ou divorcio considerase a
renda de quen exerza a garda e custodia do/a menor.
c) Documentación acreditativa da situación laboral ou de cursar estudos
oficiais:
 Copia da última nómina ou xustificación da situación laboral no momento da
solicitude con especificación da xornada laboral.
 No caso de cursar estudos oficiais, certificación que acredite tal circunstancia
para o curso correspondente.
 Tarxeta de desempregado/a.
d) Documentación complementaria: A entregar no momento da matrícula, unha
vez admitida a crianza
 Certificado médico do neno ou da nena.
 Carné de vacinación actualizado.
 Fotocopia da tarxeta de Seguridade Social ou documento equivalente.
 Seis fotografías tamaño carné.
 Impreso de domiciliación bancaria.
 Impreso de horario.
 Autorización por escrito dos pais/nais ou titores/as do neno ou nena para ser
recollido na escola por unha terceira persoa.
 Autorización por escrito dos pais/nais ou titores/as do neno ou nena para a
administración de medicamentos.
 Autorización por escrito dos pais/nais ou titores/as do neno ou nena para as
saídas didácticas.
 Autorización por escrito dos pais/nais ou titores/as do neno ou nena para a
realización de reportaxes, visuais ou fotográficas.

2

 No caso dalgunha deficiencia ou enfermidade alegada polos membros da
unidade familiar, certificado expedido polo organismo correspondente.
 No caso de nenos e nenas con algunha deficiencia física, psíquica ou
sensorial, informe do organismo competente.
 Outros documentos, se procederen, nos que consten incidencias familiares,
económicas e sociais susceptibles de puntuación no baremo. Informe dos
servizos sociais do concello ou da administración autonómica nos supostos de
que for necesario por falta de acreditación documental suficiente ou pola
situación especial en que viva a unidade familiar.
 A non presentación en prazo da referida documentación, entenderase como
renuncia a esta, logo da resolución correspondente por parte do Consello de
Participación da Galescola.

2. A presentación de solicitudes de novo ingreso farase nas oficinas da Galescola do
15 de marzo ao 15 de abril ou, de ser o caso, no momento de apertura que estipule o
Comité do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar para esa escola.

3. No caso de a solicitude non reunir os requisitos esixidos requirirase á persoa
interesada para que emende os erros ou a falta de documentos preceptivos nun prazo de 10
días hábiles, con indicación de que, de o non facer, a súa petición terase por desasistida
consonte ao artigo 71 da Lei 30/1992 do 26 de novembro do procedemento administrativo
común.

4. Entregarase o regulamento da escola que estiver en vigor nese momento trala
petición das persoas interesadas e, en todo caso, no momento de formalización da
matrícula.

ARTIGO 16.- BAREMO DE ADMISIÓN

1. Entenderase por unidade familiar, para estes efectos, o conxunto de todas as
persoas que, por parentesco de consanguinidade ou afinidade, conviven no domicilio
familiar. Con carácter xeral, terán preferencia as solicitudes pertencentes a unidades
familiares con empadroamento no concello onde se sitúa a Galescola.

2

2. A selección de solicitudes farase en función da puntuación acadada segundo o
baremo que figura como anexo I deste regulamento. Mediante este baremo avaliaranse os
factores socio-familiares, laborais e económicos da unidade familiar. En caso de obter igual
puntuación terá prioridade a renda per cápita máis baixa.
3. Poderanse adxudicar prazas ás solicitudes relativas a media xornada. As tarifas
que se aplicarán serán as aprobadas polo Comité Directivo do Consorcio Galego de
Igualdade e Benestar. Respectarase, en todo caso, o límite estipulado por aula. As persoas
solicitantes desta media xornada non poderán variar o horario establecido na súa solicitude.
4. Calquera indicio de cambio non declarado, de distorsión ou de falseamento da
situación socio-familiar, da situación laboral-familiar ou da situación económica reflectidas
na solicitude poderá dar lugar a que se inicie de oficio unha investigación para a
comprobación dos referidos datos. Para a apertura deste expediente o Consorcio Galego de
Servizos de Igualdade e Benestar e o concello en que sitúa a Galescola nomearán
cadanseu instrutor/a. Estes elaborarán un informe que será obxecto de análise por parte do
Consello de Participación da Galescola.

ARTIGO 17.- PUBLICACIÓN PROVISIONAL DA LISTAXE DE PERSOAS ADMITIDAS E
EXCLUÍDAS

Unha vez realizada a baremación, o Consello de Participación da Galescola
efectuará a proposta inicial de selección. O órgano competente para a fixación da contía que
se deberá abonar ou da exención aplicable en cada caso será o Comité Directivo do
Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.
Do 1 ao 15 de maio farase pública a relación provisional coa puntuación obtida de
persoas admitidas e excluídas. A resolución corresponderalle á Xerencia do Consorcio
Galego de Servizos de Igualdade e Benestar. O anuncio da resolución publicarase no DOG
e a listaxe de persoas admitidas será exposta nas oficinas da Galescola concreta, no
taboleiro de anuncios e na páxina web do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.

ARTIGO 18.- RECLAMACIÓN CONTRA A LISTAXE PROVISIONAL

As persoas solicitantes que resultaren excluídas disporán dun prazo de dez días
hábiles, contados a partir do seguinte ao da publicación da resolución nas oficinas da

2

Galescola concreta, no taboleiro de edictos do Concello e na páxina web do Consorcio
Galego de Igualdade e Benestar, para efectuar as reclamacións oportunas que se
presentarán na Galescola para a que se solicite praza.

ARTIGO 19.- RELACIÓN DEFINITIVA DE PERSOAS ADMITIDAS E LISTAXE DE
AGARDA

1. Unha vez resoltas polo Consello de Participación da Galescola todas as
reclamacións presentadas, a Xerencia do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e
Benestar, elevará a definitiva a listaxe de crianzas admitidas e a listaxe de agarda coas
puntuacións obtidas en cada caso.
2. As listaxes definitivas e de agarda faranse públicas no taboleiro de anuncios do
Consorcio, nos taboleiros da Galescola e no taboleiro de edictos do Concello do 15 ao 30 de
maio. Esta listaxe de agarda estará vixente ata a baremación do mes de setembro, por parte
do Consello de Participación da Galescola, que aprobará a nova listaxe de agarda que terá
vigor ata a nova baremación de decembro. A listaxe de agarda de decembro será a
definitiva ata o remate do curso escolar.
3. A resolución será tamén notificada ás persoas interesadas de acordo co
establecido no artigo 58.2 da Lei 30/1992 do 26 de novembro de réxime xurídico das
administracións públicas e do procedemento administrativo común. Contra esta resolución,
que esgota a vía administrativa, poderase interpor o recurso potestativo de reposición no
prazo dun mes perante a Xerencia do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar ou
directamente o recurso contencioso administrativo no prazo de dous meses, contados desde
o día seguinte á notificación perante o Xulgado do contencioso-administrativo, todo isto sen
prexuízo de que se interpoña calquera outro recurso que estime pertinente en defensa dos
seus intereses.
4. As solicitudes que non se presentasen dentro dos prazos fixados serán tramitadas
e baremadas polo Consello de Participación da Galescola para a súa inclusión na listaxe de
agarda na próxima baremación que realice. En ningún caso se terán en conta antes da
baremación de setembro. As vacantes que se vaian producindo ao longo do curso serán
cubertas por rigorosa orde de puntuación entre as persoas que forma parte da listaxe de
agarda.
5. O Consello de Participación da Galescola baremará: no prazo de inscrición, en
setembro e en decembro de forma ordinaria, sen prexuízo de convocatorias extraordinarias

2

se así o estima oportuno o Consello de Participación da Galescola a petición da Dirección
da mesma.
6. De haber prazas vacantes despois da baremación do mes de decembro, estas
poderán ser cubertas por aqueles solicitantes que presenten a súa solicitude con
posterioridade a dito mes, sendo chamados por rigorosa orde de presentación da solicitude
de novo ingreso.
7. Aqueles/as usuarios/as que accederan á Galescola a través do procedemento
previsto no parágrafo anterior despois de ter aberto o prazo de reserva de praza para o
curso seguinte, non causarán reserva automática de praza para o curso escolar seguinte,
debendo formalizar a correspondente solicitude de novo ingreso no prazo previsto no artigo
15.2.

ARTIGO 20.- SOLICITUDE DE RESERVA DE PRAZA

Os pais/nais/titores dos nenos e nenas matriculados/as con praza na Galescola
presentarán a solicitude de reserva de praza nas oficinas da mesma escola. Nestas oficinas
facilitaráselles o impreso correspondente.
O prazo de presentación de solicitudes de renovación de praza farase do 1 ao 14 de
marzo.
Aqueles/as alumnos/as que fosen admitidos con anterioridade terán garantido o
acceso aos novos cursos sen necesidade de se someteren a ningún proceso de admisión, e
terán que acreditar, en todo caso, o mantemento das condicións económicas, familiares e
laborais que permitiron a admisión e os descontos correspondentes.

ARTIGO 21.- MATRICULACIÓN DE ALUMNOS/AS

Sen prexuízo dos recursos que procedan, a matriculación farase do 1 ao 15 de xuño
na Galescola con excepción do primeiro ano de funcionamento.
Se finalizado o período de matrícula, esta non fose formalizada ou entregada toda a
documentación, decaerá o dereito á praza obtido e tampouco quedará en listaxe de agarda.
O previsto no parágrafo anterior será de aplicación tanto nos casos de reserva de
praza ordinaria como nos de solicitude de novo ingreso.

2

ARTIGO 22.- VACANTES

As prazas que sen causa xustificada non se atopen cubertas aos 15 días de iniciado
o curso escolar, consideraranse como vacantes.
Durante o curso escolar poderá solicitarse o ingreso na escola, sempre que existan
prazas libres.
Unha vez comezado o curso escolar, despois de os proxenitores ou titores estableceren o
horario das crianzas matriculadas, e na franxa horaria que quede libre, poderanse ofertar
prazas para casos de necesidade urxente e durante un período de tempo limitado cun prezo
único de 3 €/hora.

ARTIGO 23.- FINANCIAMENTO

A prestación do servizo da Galescola financiarase cos recursos xerais do Consorcio
Galego de Igualdade e Benestar, coas achegas do concello en que se sitúa a Galescola e
coas tarifas que abonarán as persoas usuarias.

ARTIGO 24.- TARIFAS

1. As tarifas son as establecidas polo Comité Directivo do Consorcio Galego de
Igualdade e Benestar e, en todo caso, non superarán os máximos establecidos nas tarifas
aprobadas pola Xunta de Galicia.
O pagamento das tarifas farase a mes vencido debendo ser abonadas nos primeiros
10 días do mes seguinte.
2. Todas as persoas usuarias abonarán a contía de once mensualidades por curso.
Non se abonará a tarifa correspondente ao mes de vacacións anual do/a neno/a. Se as
vacacións se colleran repartidas en quince e quince días, non se abonará o mes
correspondente á segunda quincena. Se por calquera motivo a escola permanecese
pechada durante un número superior a quince días consecutivos non se abonará a tarifa
correspondente a este período.
3. A non asistencia da persoa usuaria durante un período determinado non supón
redución ningunha nin exención da tarifa mentres non se formalice a baixa correspondente.
A pesar disto, e con carácter excepcional, poderán ser eximidas do pagamento da tarifa
aquelas persoas usuarias que, por motivos de saúde, acrediten con anterioridade a

2

producirse a ausencia e debidamente xustificado mediante informe médico a imposibilidade
de asistir a escola durante un período superior a 30 días consecutivos.
4. Revisión da tarifa: durante o curso poderase proceder á revisión da tarifa fixada
inicialmente, sempre que se produzan e xustifiquen variacións nas circunstancias
económicas ou familiares. Neste sentido a persoa beneficiaria queda obrigada a comunicar
calquera variación que se produza ao respecto. Será o Consello de Participación da
Galescola quen propoña a modificación desta á Xerencia do Consorcio, quen a elevará a
definitiva ditando a resolución correspondente.

ARTIGO 25.- BAIXAS

Causarase baixa na Escola por algunha das causas seguintes:
a) Incumprimento da idade máxima regulamentaria de permanencia na Galescola.
b) Por solicitude dos pais/nais ou representantes legais.
c) Por falta de pagamento da cota establecida durante dous meses consecutivos ou
tres alternos, calquera que sexa o curso escolar a que se refira a débeda.
d) Por comprobación da falsidade dos datos ou documentos achegados.
e) Por incompatibilidade e inadaptación absoluta para permanecer na escola.
f) Por falta de asistencia continuada durante 15 días sen causa xustificada.
g) Por incumprimento reiterado das normas da Galescola.
As baixas serán resoltas pola Xerencia do Consorcio Galego de Servizos de
Igualdade e Benestar, trala proposta do Consello de Participación da Galescola.
As baixas producidas ao longo do curso escolar cubriranse coas solicitudes que
estiveren en listaxe de agarda por rigorosa orde de puntuación.
No caso de falta de asistencia, comunicarase por correo certificado e, se no prazo de
10 días hábiles desde a recepción da comunicación non se ten contestación, procederase á
baixa do/a neno/a na escola.

2

CAPÍTULO VII
NORMAS DE CONVIVENCIA

ARTIGO 26.- HORARIOS E APERTURAS

1. As Galescolas prestarán os seus servizos os doce meses do ano. De setembro a
xuño, ambos os dous incluídos, o horario será de luns a venres , de 7:30 da mañá a 21:30 h.
da tarde, segundo a demanda.
O tempo máximo de permanencia na Galescola será de 8 horas, agás casos
excepcionais debidamente xustificados os cales incrementarán o importe para pagar
mensualmente na contía que estipule a Xunta de Galicia en cada momento.
2. Nos meses de xullo e agosto, cada Galescola poderá ter horario reducido que se
establecerá unha vez consensuado cos pais/nais e titores/as dos usuarios/as.
3. Serán días festivos das Galescolas os establecidos no calendario laboral polo
Estado, a Comunidade Autónoma e os festivos da localidade en que se sitúa a Galescola,
que son os que aproba cada ano a corporación local e que se trasladarán, mediante unha
circular informativa, ás persoas usuarias da escola.
5. As Galescolas pecharán ás 15:00 horas os seguintes días: 24 de decembro, 31 de
decembro, 5 de xaneiro e martes de Entroido. O horario do persoal destes días adaptarase
ao horario do servizo.
De ser o caso, os nenos e nenas tamén deberán ser recollidos ás 15:00 horas os
días en que se celebren festas na escola en horario de tarde que esixan a participación do
persoal e que estean previstas na programación anual. As datas serán notificadas mediante
unha circular informativa a todas as persoas usuarias.
6. Todas/os nenas/os deberán coller un mes de vacacións obrigatoriamente, ben
enteiro ou ben repartido en dúas quincenas. Nos casos que se solicite outro reparto
vacacional, deberá vir suficientemente acreditado pola familia.
Todas as crianzas, independentemente do mes que se incorporaran á Galescola,
deberán disfrutar do mes enteiro de vacacións.

ARTIGO 27.- SERVIZOS
Haberá servizo de
 Almorzo:
-Ata as 9:00 h (deberán traer o almorzo da casa)

2

 Xantar : 12:30 h.
 Merenda: 16:30 h.
Cada Galescola, segundo o número de alumnado matriculado, establecerá as
quendas de comida e merenda que precisar.
As crianzas que utilizaren o servizo de comedor ou merenda deberán estar na escola
media hora antes da asignada para cada comida ou merenda.
O menú de cada xornada estará exposto no taboleiro de anuncios da escola e na
páxina web do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar cun prazo dunha semana de
antelación.
Poderán usar o comedor eventualmente as crianzas que así o precisaren, pagando a
cota establecida por días soltos. Deberán avisar con antelación ou ben o mesmo día antes
das 9:00 horas da mañá.
Cando as persoas usuarias fixas de comedor non vaian utilizar o servizo deberán
avisar con antelación ou ben o mesmo día antes das 9:00 da mañá.
Cada Galescola establecerá un día á semana para a celebración dos aniversarios
das crianzas que cumpriran anos nesa semana. As familias non traerán nada da casa.

ARTIGO 28.- HORARIO DE VISITAS E RECOLLIDA DAS CRIANZAS

A crianza será entregada na escola ao pai ou á nai indistintamente, titores/as legais
ou á persoa autorizada expresamente por escrito e documentada. Teranse en conta as
cuestións concretas reguladas por disposición xudicial que deberán ser postas en
coñecemento da Dirección da Galescola por quen sustenta a garda e custodia do/a neno/a.

ARTIGO 29.- GALESCOLA DE VERÁN

A Galescola poderá ofrecer, durante os meses de xullo e agosto, un servizo de
“Galescola de Verán”, en que se ofertarán as prazas que estean vacantes nese momento.
A matriculación farase por rigorosa orde de chegada das solicitudes. A documentación que
se entregará será a seguinte:
 Fotocopia compulsada Libro de familia
 Certificado de empadroamento e convivencia
 Fotocopia libro de vacinas actualizado
 Certificado médico

2

 DNI dos pais/das nais
Corresponde ao Comité Directivo do Consorcio establecer a taxa, unha cota única,
que se corresponderá coa cota máxima estipulada pola Xunta de Galicia para escolas
infantís públicas, e non existirá exención de taxa para este servizo.

ARTIGO 30.- NORMAS DE SAÚDE E HIXIENE PERSOAL
 Os/as nenos/as deberán acudir á Escola Infantil en condicións correctas de saúde e
hixiene.
 No caso de enfermidade ou accidente, logo das primeiras atencións, porase esta
circunstancia en coñecemento dos pais/nais ou representantes legais, se for o caso,
que deberán acudir á escola para se faceren cargo do neno ou nena. No caso de
non se poder desprazar á escola, ou de que a circunstancia concreta do accidente o
requirise, garantirase a atención médica axeitada e, por este motivo, a Dirección da
Galescola está facultada para autorizar, nestes casos, os desprazamentos
necesarios.
 A falta de asistencia por un período superior a 1 mes, debido a enfermidade ou a
outras circunstancias, as familias ou representantes legais deberana comunicar por
escrito á Dirección da Galescola.
 Naqueles casos en que se deban administrar medicinas aos nenos/as, estas
deberán ir acompañadas das receitas médicas actualizadas. Nelas constará o nome
do/a neno/a, o nome do medicamento e como e cando debe administrarse. Xunto á
receita deberá achegarse a correspondente autorización por escrito dos
pais/nais/representantes legais.
 Todos os nenos/as que usen cueiros deberán traer un paquete deles e un bote de
toalliñas. Este material repoñerase cando for preciso.
 Os/as nenos/as terán sempre unha muda completa de reposto e unha manta para
durmiren.
 O/a neno/a permanecerá na casa cando tiver febre, diarrea, vómitos, ou enfermidade
contaxiosa (rubéola, papeiras, sarampelo, lombrigas, piollos, etc.). De aparecer
calquera destes síntomas mentres permanece na escola será posto en coñecemento
dos pais/nais/representantes legais para estes recolleren o/a neno/a o antes posible.
Os/as nenos/as deberán acudir á escola con roupa que lles permita moverse con
plena comodidade.

2

ARTIGO 31.-INTOLERANCIAS ALIMENTARIAS

Os/as pais/nais ou representantes legais deberán presentar o informe pediátrico
correspondente naqueles casos en que se deba prestar unha especial atención ao tipo de
comida, en razón de circunstancias persoais. Para tal caso a dirección da Galescola asumirá
esta responsabilidade.

ARTIGO 32.- PERÍODO DE ADAPTACIÓN

A asistencia por primeira vez a un centro educativo é un feito moi significativo.
Posibilita o contacto con outros nenos e nenas da súa idade e o acceso a diferentes
actividades, feito que permite o seu desenvolvemento psicolóxico e social.
Ao mesmo tempo, pode resultar algo delicado, porque se separa por vez primeira do
seu ambiente habitual e das persoas coas que convivía sempre. Enfrontarse a un ambiente
novo e estraño fai que sexa frecuente e moi normal que, sobre todo nos primeiros días, os
nenos/as rexeiten acudir á escola. Por iso precisan dun período de adaptación.
O presente regulamento recolle unha serie de medidas que deberán ser postas en
coñecemento dos/as pais/nais ou representantes legais por parte da Dirección da Galescola
para facilitar todo o proceso de adaptación:
 Incorporación progresiva. Como mínimo durante a primeira semana ir aumentando
pouco a pouco os tempos de estancia e graduar a incorporación dos/as nenos/as en
distintos días. Poderá aumentar este período en función das necesidades específicas
de cada crianza.
 Evitar todo tipo de manifestacións que poidan transmitir ao neno ou nena sensación
de angustia ou inseguridade relacionadas coa súa asistencia á escola.
 Procurar, pola contra, transmitir expectativas positivas e interese especial por todo o
relacionado coa escola.
 É recomendable que a asistencia sexa o máis regular posible, de tal maneira que
chegue a converterse nun hábito de vida do/a neno/a.
 A incorporación progresiva posibilitará que na Galescola se lle preste unha especial
atención os primeiros días, mellorando a calidade da acollida e da adaptación
/relación afectiva cos/as educadores/as.

3

 A Dirección da Galescola porá en coñecemento da familia todas estas medidas e
convidaraa a expor calquera tipo de dúbida ou aclaración en relación ao tema.

ARTIGO 33.- RÉXIME DE SAÍDAS

Os nenos e as nenas poderán realizar as saídas establecidas na programación do
curso, trala autorización por escrito por parte dos pais, nais ou representantes legais.
Obxectivos:
 Explorar e observar o medio máis próximo.
 Integrarse e coñecer manifestacións culturais do seu contorno.
 Fomentar a relación cos adultos e cos seus iguais, incentivando as relacións sociais.

ARTIGO 34.- PARTICIPACIÓN DOS PAIS/NAIS/REPRESENTANTES LEGAIS

A dirección da Galescola fomentará a colaboración dos pais coa escola e as
relacións co persoal desta. Os/as pais/nais/representantes legais poderán solicitar unha
reunión co titor/a do seu fillo/filla ou coa dirección de conformidade co horario establecido
para tal fin.
 En todo caso, a dirección informará por escrito, ao principio do curso, dos horarios
de atención aos pais, nais ou representantes legais dos nenos/as.
 Porase a disposición da persoa usuaria un libro de reclamacións. O contido destas
será exposto de xeito periódico ao Consello de Participación da Galescola, agás
naqueles casos en que se requira unha contestación inmediata.
 As familias e representantes legais e titores das crianzas terán acceso ás
instalacións.
 Desde a Galescola promoveranse intercambios de información informais.
 Adoptaranse sistemas de rexistro de información compartidos a través da axenda.
 Ao longo do curso planificaranse entrevistas periódicas.
 Organización de xuntanzas periódicas do persoal educativo coas familias do seu
grupo.
 As familias, representantes legais e titores das crianzas participarán na vida da
escola de diversas maneiras: actividades, saídas, obradoiros, etc. que serán
organizadas e convocadas en tempo e forma pola Dirección da Galescola.

3

 No mes de xuño, despois do proceso de matriculación, haberá unha reunión cos
pais/ nais ou representantes legais das crianzas aceptadas na escola, e por grupos,
para lles ensinar as instalacións e para lles explicar todo o que se considere de
interese para eles. Daráselle unha listaxe cos materiais que fan falta tanto educativos
como hixiénicos. Entregarase tamén o Proxecto Educativo da Escola.

ARTIGO 35.- PROMOCIÓN DA IGUALDADE ENTRE OS NENOS/AS

A Galescola deberá promover a igualdade como valor fundamental de convivencia
entre os/as nenos/as. Será o cerne de todas as actividades que se desenvolvan na escola e
reflectirase non só nas actividades e no material de traballo senón tamén no comportamento
habitual dos/as mestres/as e educadores/as.
Todas as actividades reflectiranse no Proxecto Educativo de Escola e tamén nas
propostas pedagóxicas.
A dirección da Galescola prestará atención especial ao fomento e respecto da
interculturalidade, como instrumento de superación das desigualdades, prexuízos e racismo.

ARTIGO 36.- PROMOCIÓN DA INTEGRACIÓN

A Galescola promoverá a integración de nenos/as con necesidades educativas
especiais, fomentando deste xeito a igualdade e o respecto como valores esenciais da
convivencia.

ARTIGO 37.- PROMOCIÓN DO USO DA LINGUA GALEGA

De acordo co obxectivo de área incluído no Plan xeral de normalización da lingua
galega que prevé o fomento do uso do galego desde a etapa de 0 a 3 anos, de xeito que se
superen as fortísimas carencias que se observan nos primeiros banzos do ensino, a lingua
habitual da escola, tanto nos usos orais como nos escritos, será o galego.

3

ARTIGO 38.- UTILIZACIÓN EXCEPCIONAL DAS INSTALACIÓNS DAS GALESCOLAS

Nos horarios en que haxa espazos vacantes, poderanse desenvolver programas
específicos destinados a escolares de idades comprendidas entre tres e doce anos. Estes
programas teñen como finalidade a conciliación da vida laboral e familiar como os servizos
de almorzo e de coidado antes do horario de comezo da educación infantil e primaria. Estes
servizos poderanse desenvolver naquelas escolas que estiveren próximas aos colexios de
educación primaria, e que foren acordados pola Comisión Mixta Consorcio - Concello. Estes
servizos deberán ter unha autorización da administración autonómica e deberán ter un
regulamento, funcionamento e persoal propio. Este regulamento será aprobado polo Comité
Directivo do Consorcio en que se estipulará o funcionamento e o custo do servizo para as
persoas usuarias.

DISPOSICIÓN DERRADEIRA

Este regulamento entrará en vigor ao día seguinte da publicación dun anuncio do
mesmo no Diario Oficial de Galicia. O seu texto integro publicarase no Taboleiro Oficial e na
páxina web do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.

3

ANEXO I : BAREMO DE APLICACIÓN ÁS SOLICITUDES DE ADMISIÓN NA
GALESCOLA

1º.- SITUACIÓN SOCIO- FAMILIAR
1.1.- Por cada membro da unidade familiar ....................... ................................... 2 ptos.
1.2.- Por cada persoa que, non formando parte da unidade familiar, estea a
cargo desta........................................................................ ................................... 1 ptos.
1.3.- No caso de que a/o neno/a para o que se solicita praza nacese nun
parto múltiple...................................................................... ................................... 1 ptos.
1.4.- Por cada membro da unidade familiar, afectado por minusvalía física,
psíquica ou sensorial, enfermidade que requira internamento periódico,
alcoholismo ou drogodependencia..................................... .................................. 2 ptos
1.5.- Pola condición de familia monoparental......................................................... 3 ptos.
1.6.- Por ausencia do fogar familiar dos dous membros parenterais...................... 6 ptos.
1.7.- Por irmán/á – áns/ás con praza renovada na escola.................................... 3 ptos.
1.8.- Pola condición de familia numerosa........................... ................................... 3 ptos.
1.9.- Calquera circunstancia familiar grave debidamente acreditada..................... 3 ptos.

2º SITUACIÓN LABORAL E FAMILIAR

2.1.- Situación laboral de ocupación:
- Pai...................................................................... ................................... 3 ptos.
- Nai ..................................................................... ................................... 3 ptos.

2.2.- Situación laboral de desemprego:
- Pai ..................................................................... ................................... 2 ptos.
- Nai ..................................................................... ................................... 2 ptos.

 No caso de familias monoparentais, adxudicaráselles a puntuación da
epígrafe correspondente multiplicada por dous.

3º .- SITUACIÓN ECONÓMICA

RPC mensual da unidade familiar, referida ao indicador público de renda de efectos
múltiples (IPREM) vixente:
- Inferior ao 25% do IPREM.................................. ................................. + 4 ptos.
- Entre 25% e o 50% do IPREM .......................... ................................. + 3 ptos.
- Entre 50% e o 75% do IPREM........................... ................................. + 2 ptos.
- Entre 75% e o 100% do IPREM........................ ................................. + 1 ptos.
- Entre 100% e o 125% do IPREM....................... .................................. - 1 ptos.
- Entre 125% e o 150% do IPREM....................... .................................. -2 ptos
- Entre 150% e o 200% do IPREM....................... .................................. -3 ptos
- Igual ou superior ao 200% do IPREM................ .................................. - 4 ptos.

 En caso de obter igual puntuación, daráselle prioridade á renda per
capita máis baixa.

3

ANEXOII: TARIFAS

CONTÍAS MÁXIMAS APLICABLES AOS CENTROS DE ATENCIÓN Á PRIMEIRA
INFANCIA

RENTA PER CAPITA COSTE FAMILIA FAMILIA ALGÚN
MENSUAL MENSUAL NUMEROSA MONOPARENTAL IRMÁN

INFERIOR A 256,50 € EXENTO EXENTO EXENTO EXENTO

DE 256,51 € A 384,75 € 33 26,40 26,40 26,40

DE 384,76 € A 513,00 € 66 52,80 52,80 52,80

DE 513,01 € A 769,50 € 99 79,20 79,20 79,20

SUPERIOR A 769,50 € 110 88 88 88

PREZOS POR SERVIZOS COMPLEMENTARIOS: COMEDOR

RENTA PER CAPITA COSTE FAMILIA FAMILIA ALGÚN
MENSUAL MENSUAL NUMEROSA MONOPARENTAL IRMÁN

INFERIOR A 153,90 € EXENTO EXENTO EXENTO EXENTO

DE 153,91 € A 513,00 € 16,50 13,20 13,20 13,20

MÁIS DE 513,00 € 33 26,40 26,40 26,40

3

Decreto 374/1996, do 17 de outubro, polo que se aproba o Regulamento
orgánico das escolas de educación infantil e dos colexios de educación
primaria (DOG 21-10-96. Corrección de erros DOG 06-11-96 e DOG 08-01-
97).

TÍTULO I
Disposicións preliminares

Artigo 1º

1. As escolas de educación infantil e os colexios de educación primaria,
dependentes da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, son
centros docentes públicos que imparten as ensinanzas de educación infantil e
primaria, respectivamente.
2. A creación das escolas de educación infantil e dos colexios de
educación primaria ás que se refire o apartado anterior correspóndelle ó
Goberno da Xunta de Galicia mediante Decreto, por proposta do conselleiro de
Educación e Ordenación Universitaria.
3. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria poderá
autoriza-la creación, suspensión ou transformación de unidades de educación
infantil ou de educación primaria que se estime, de acordo coas necesidades
de atención escolar e as características da poboación.
4. Así mesmo, por orde da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria poderá modificarse a rede de centros existente en función da
planificación do ensino. A modificación incluirá as agrupacións e
desdobramentos necesarios para a eficaz utilización dos recursos dispoñibles e
a calidade do servicio público da educación.

Artigo 2º

1. As escolas de educación infantil, os colexios de educación primaria e
colexios de educación infantil e primaria de menos de seis unidades sitos en
ámbitos rurais dunha ou varias localidades poderán agruparse para constituír
un só colexio público, que gozará de plena capacidade académica,
administrativa e de xestión, e que se denominará colexio rural agrupado.
2. O colexio rural agrupado disporá de denominación específica, se é o
caso, así como dun domicilio concreto para os efectos administrativos.
3. As unidades obxecto de agrupación consideraranse extinguidas como
tales a partir do momento no que se constitúa o colexio rural agrupado.
4. O colexio rural agrupado terá como obxectivo fundamental eleva -la
calidade do ensino das comunidades rurais, así como contribuír á revitalización
socioeconómica e cultural das mesmas, a través da elaboración e aplicación
coordinada de proxectos educativos que permitan a integración das
aprendizaxes nos contornos respectivos.

Artigo 3º

1. Os recursos humanos e materiais correspondentes ás unidades
agrupadas, e aqueles que eventualmente se asignen, integraranse nos colexios
rurais agrupados.
2. As instalacións docentes e, se é o caso, as deportivas, poderán estar
situadas en distintas localidades

Artigo 4º

Os alumnos escolarizados nas unidades agrupadas cursarán as
ensinanzas correspondentes na localidade da súa residencia. Cando proceda,
a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria determinará a
combinación de instalacións, profesorado e alumnos que mellor asegure a
consecución de obxectivos.

Artigo 5º

1. O cadro de profesores do colexio rural agrupado será equivalente en
número ó das unidades que o constitúan, sen prexuízo do profesorado
especialista itinerante que puidese asignarse complementariamente.
2. A referencia dos destinos dos profesores será o colexio rural
agrupado, con especificación da localidade na que obtiveron o seu destino.
Para estes efectos, a convocatoria de vacantes especificará as localidades
concretas do colexio rural agrupado nas que as prazas sexan obxecto da
provisión.
3. O profesor desenvolverá a súa actividade docente na localidade na
que obtivo o seu destino, ou en varias, se é o caso, das que compoñen o
colexio rural agrupado, e de acordo coa distribución xeográfica dos ciclos,
etapas, alumnado, proxecto educativo e as normas de ordenación académica
aplicables.

Artigo 6º

1. A constitución dos colexios rurais agrupados realizarase de oficio por
proposta da correspondente delegación provincial da Consellería de Educación
e Ordenación Universitaria ou por instancia do órgano competente de un ou
varios centros preexistentes.
En todo caso, será preceptiva a consulta ós pais de alumnos, profesores
e concellos implicados.
2. As propostas ou instancias deberán ir acompañadas dunha memoria
xustificativa referida ós seguintes aspectos:
- Características xeográficas do ámbito de influencia do colexio que se
pretende constituír.
- Razóns que aconsellan a súa constitución.
- Relación detallada das necesidades derivadas do proxecto referidas a
profesorado, gastos de funcionamento e investimentos novos, se é o caso.
3. A constitución acordarase por orde da Consellería de Educación e
Ordenación Universitaria na que constarán:

- Unidades obxecto da agrupación.
- Composición definitiva do colexio rural agrupado.
- Localidades atendidas.
- Domicilio, para os efectos administrativos e xurídicos, do novo centro.

Artigo 7º

Os colexios de educación especial e educación de adultos dependentes
da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria rexeranse por este
regulamento e polas normas singulares que demanden as súas peculiaridades
organizativas.

Artigo 8º

1. As escolas de educación infantil e os colexios de educación primaria
de titularidade pública dependentes da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria terán, segundo corresponda, a denominación xenérica de Escola
de Educación Infantil, Colexio de Educación Primaria ou Colexio de Educación
Infantil e Primaria e a denominación específica que aprobe a dita consellería
por proposta do consello escolar do centro e con informe favorable do concello.
2. Non poderán existir no mesmo concello escolas de educación infantil
ou colexios de educación primaria coa mesma denominación específica.
3. Tódolos centros utilizarán a denominación xenérica en lingua galega
nos seus letreiros, impresos e selos e, en xeral, sempre que se utilice o nome
do centro.
4. En tódolos centros figurará n a fachada do edificio, en lugar visible, un
letreiro co escudo de Galicia e as expresións: Xunta de Galicia, Consellería de
Educación e Ordenación Universitaria e a denominación do centro.
Tamén poderá figura-lo escudo e o nome do concello no que estea
situado.
TÍTULO II
Órganos de goberno das escolas de educación infantil e dos
colexios de educación primaria.
Capítulo I
Disposicións xerais

Artigo 9º

As escolas de educación infantil os colexios de educación primaria, coas
matizacións recollidas neste regulamento, terán os seguintes órganos de
goberno:
a) Unipersoais: director, xefe de estudios e secretario.
b) Colexiados: consello escolar e claustro de profesores.

Artigo 10º

1. Os colexios de educación infantil e primaria terán órganos de goberno
únicos nos que participarán pais e mestres de ámbalas dúas etapas
educativas.
2. No suposto previsto no apartado anterior, para determina -lo número

de unidades do centro, sumaranse as correspondentes a educación infantil e a
educación primaria

Artigo 11º

A participación dos pais ou titores legais dos alumnos, dos mestres, do
persoal de administración e servicios e dos concellos, na xestión dos centros
realizarase a través do consello escolar, sen prexuízo das funcións propias do
claustro de profesores, de conformidade co previsto na Lei orgánica 9/1995, do
20 de novembro, da participación, avaliación e goberno dos centros públicos e
no presente regulamento.

Artigo 12º

1. Os órganos de goberno velarán pola efectiva realización dos fins da
educación, pola mellora da calidade do ensino e a configuración dun auténtico
ensino galego, con total respecto ós principios básicos da Constitución
española e do Estatuto de autonomía de Galicia.
2. Ademais, no ámbito da súa competencia, garantirán o exercicio dos
dereitos recoñecidos ós alumnos, mestres, pais de alumnos e persoal de
administración e servicios. Así mesmo, favorecerán a participación efectiva de
tódolos membros da comunidade educativa na vida do centro, na súa xestión e
avaliación.

Capítulo II
Órganos unipersoais de goberno, elección, nomeamento e
competencias deles

Artigo 13º

Os órganos unipersoais de goberno constitúen o equipo directivo do
centro. Traballarán de forma coordinada no desempeño das súas funcións. O
seu mandato será de catro anos, contados a partir do seu nomeamento e
correspondente toma de posesión, agás nos centros de nova creación, que
será de tres anos.

Artigo 14º

1. Nos centros con oito ou máis unidades haberá director, secretario e
xefe de estudios.
2. Nos centros con seis ou sete unidades haberá director e secretario. O
director asumirá as funcións do xefe de estudios.
3. Nos centros con tres, catro ou cinco unidades, o director asumirá as
funcións do xefe de estudios e do secretario. As funcións de secretario no
consello escolar serán asumidas polo mestre, membro do consello, que
designe o director.
4. Nos centros de menos de tres unidades asumirá tódalas funcións
encomendadas ós órganos de goberno unipersoais un dos profesores,
designado logo de acordo entre eles. De non existir acordo, desempeñará

estas funcións o máis antigo no centro, e, en caso de igualdade, o máis antigo
no corpo.

Artigo 15º

O director será elixido polo consello escolar, e nomeado polo delegado
provincial da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.

Artigo 16º

1. Poderá optar ó cargo de director calquera mestre, funcionario de
carreira, que reúna os requisitos seguintes:
a) Ter, cando menos, unha antigüidade de cinco anos no corpo de
mestres.
b) Exercer como mestre durante un período de igual duración en centros
de educación infantil ou primaria.
c) Ter destino definitivo no centro, cunha antigüidade nel, cando menos,
dun curso completo.
d) Estar acreditado pola Administración educativa para o exercicio da
función directiva.
2. Nos centros incompletos de educación infantil e/ou educación
primaria, nos de zonas rurais de especial dificultade, nos colexios rurais
agrupados, nos que impartan ensinanzas dirixidas a persoas adultas, nos de
educación especial, así como en centros de características especiais, no caso
de que non existan mestres que reúnan as características do apartado 1, a
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria poderá eximi-los
candidatos de cumpriren algún dos mencionados requisitos.
3. Non poderán presentarse como candidatos aqueles mestres que
exercesen como directores dese centro durante tres períodos consecutivos
inmediatamente anteriores.
Para estes efectos unicamente computarán os períodos para os que
fosen designados de acordo co establecido neste regulamento.

Artigo 17º

1. Os candidatos ó cargo de director deberán presentar, por escrito, ante
o consello escolar, con quince días de anticipación á data de elección, a súa
candidatura, a cal incluirá:
a) Programa de dirección, indicando os obxectivos que pretende
alcanzar, análise do funcionamento, problemas e necesidades do centro, liñas
fundamentais de actuación e proposta dos órganos de goberno unipersoais da
candidatura establecidos neste regulamento.
b) Acreditación para o exercicio da función directiva e condicións que
permitiron esta acreditación.
c) Méritos académicos e profesionais non considerados para a
acreditación.
2. O consello escolar deberá coñece-lo programa dos candidatos.
3. O claustro de profesores deberá ser informado das candidaturas e
coñece-los programas presentados.

Artigo 18º

A mesa electoral estará integrada por dous mestres e un pai ou titor
legal de alumno, elixidos por sorteo entre os membros do consello escolar.
O sorteo, que será público, deberá considera-la designación de
membros titulares e suplentes. En ningún caso participarán en tal sorteo os
candidatos á dirección.
Actuarán como presidente e secretario da mesa electoral os mestres de
maior e menor idade, respectivamente.

Artigo 19º

A votación efectuarase diante da mesa electoral mediante sufraxio
directo, secreto e non delegable; resultará elixido director o candidato que
obteña o apoio da maioría absoluta dos membros do consello escolar.

Cando, concorrendo máis dun candidato, ningún deles obtivese a
maioría absoluta, procederase no prazo de corenta e oito horas a realizar unha
segunda votación na que figurará unicamente o candidato máis votado na
primeira. Para ser elixido en segunda votación tamén é necesario logra-la
maioría absoluta dos membros do consello escolar.
De existir empate na primeira votación, realizarase unha segunda
votación, no prazo de corenta e oito horas, individualizada entre os aspirantes
que igualaron no número máis elevado de votos. Decidirase por sorte a orde na
que serán votados os aspirantes. Tódolos electores poderán participar na
votación individualizada de cada aspirante.
En caso de seren varios os aspirantes que concorren en segunda
votación resultará elixido o que, obtendo a maioría absoluta, logre máis votos.

Artigo 20º

1. A mesa electoral remitiralle a acta da elección ó delegado provincial
da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, expresando, segundo
proceda:
a) O candidato que obtivo a maioría absoluta.
b) Que ningún candidato alcanzou a maioría absoluta.
2. No suposto de que non se presentase ningunha candidatura será o
consello escolar o que, a través do seu presidente, deberá comunicar tal
extremo ó delegado provincial da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria.

Artigo 21º

1. Cando non haxa candidatos ou, cando habéndoos, ningún obtivese a
maioría absoluta, o delegado provincial da Consellería de Educación e
Ordenación Universitaria nomeará director por un período de catro anos a un
profesor que, independentemente do centro de destino, reúna os requisitos
seguintes:
a) Ter unha antigüidade, cando menos, de cinco anos no corpo da
función pública docente no que exerce.

b) Estar en activo durante igual período nun centro de educación infantil
ou primaria.
c) Estar acreditado pola Administración educativa para o exercicio da
función directiva.
2. No caso de centros que por ser de nova creación ou por outra
circunstancia debidamente xustificada, non se dispuxese de profesorado que
reúna os requisitos anteriores a Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria nomeará director a un mestre, funcionario de carreira que, de ser
posible, reúna algún dos requisitos.

Artigo 22º

O nomeamento, que realizará o delegado provincial da Consellería de
Educación e Ordenación Universitaria, así como a toma de posesión, terán
efectos do 1 de xullo do ano en que se efectúe o proceso electoral.
Artigo 23º

1. O director do centro cesará nas súas funcións ó final do seu mandato
ou ó producirse algunha das seguintes causas:
a) Renuncia motivada aceptada polo delegado provincial da Consellería
de Educación e Ordenación Universitaria.
b) Traslado temporal ou definitivo, voluntario ou forzoso, pase a situación
de servicios especiais, xubilación, excedencia voluntaria ou forzosa e
suspensión de funcións de acordo co disposto na lexislación vixente.
c) Cando sexa destituído polo delegado provincial da Consellería de
Educación e Ordenación Universitaria logo de proposta de revogación,
acordada por maioría de dous tercios do consello escolar.

Artigo 24º

O director, cando incumpra gravemente coas súas obrigas poderá ser
destituído ou suspendido de funcións polo delegado provincial da Consellería
de Educación e Ordenación e Ordenación Universitaria logo de informe
razoado do consello escolar do centro e audiencia do interesado.

Artigo 25º

Cando se produza o cesamento do director con anterioridade ó remate
do seu mandato, por calquera das causas enumeradas nos artigos anteriores,
o delegado provincial da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria
nomeará un director, con carácter accidental e ata o 30 de xuño.

Artigo 26º

En caso de ausencia, enfermidade ou suspensión de funcións do
director desempeñará as súas funcións, con carácter accidental, o xefe de
estudios do centro e, no caso de que non exista tal órgano, o mestre máis
antigo no centro. De existiren varios profesores coa mesma antigüidade no
centro, desenvolverá as funcións provisionalmente o máis antigo no corpo.

Artigo 27º

É competencia do director:
a) Representar oficialmente á Administración educativa no centro, sen
prexuízo das atribucións das demais autoridades educativas.
b) Representa-lo centro.
c) Dirixir e coordinar tódalas actividades do centro cara á consecución do
proxecto educativo e de acordo coas disposicións vixentes, sen prexuízo das
competencias do consello escolar e do claustro.
d) Visa-las certificacións e documentos oficiais do centro.
e) Designar, de se-lo caso, o xefe de estudios e o secretario, e propoñe-
lo seu nomeamento e destitución. Nomea-los coordinadores de ciclo, ó
coordinador de normalización lingüística e ós titores, de acordo co
procedemento establecido neste regulamento.
f) Executa-los acordos dos órganos colexiados no ámbito da súa
competencia.
g) Coordina-la elaboración do proxecto educativo do centro, proxecto
curricular e programación xeral anual, de acordo coas directrices e criterios
establecidos pola Administración educativa e polo consello escolar, e coas
propostas formuladas polo claustro e outros órganos de participación,
responsabilizándose co equipo directivo da súa redacción e velando pola súa
correcta aplicación.
h) Convocar e presidi-los actos académicos, o consello escolar, o
claustro, a comisión de coordinación pedagóxica do centro, a comisión
económica do consello escolar e cantas outras se constitúan
regulamentariamente, podendo delega-la presidencia dalgunha destas
comisións noutros membros do equipo directivo ou do claustro.
i) Cumprir e facer cumpri-las leis e demais disposicións vixentes.
l) Exerce-la xefatura de todo o persoal adscrito ó centro.
m) Favorece-la convivencia do centro e impoñe-las correccións que
corresponda, de acordo coa normativa vixente, co Regulamento de réxime
interior e cos criterios establecidos polo consello escolar.
n) Garanti-lo dereito de reunión de mestres, alumnos, pais de alumnos e
persoal de administración e de servicios, de acordo co disposto na lexislación
vixente.
ñ) Colaborar coa inspección educativa na valoración da función pública
docente e, en xeral, nos plans de avaliación do centro.
o) Xestiona-los medios humanos e materiais do centro, dinamizando os
distintos sectores da comunidade educativa, especialmente os restantes
membros do equipo directivo e coordinadores de ciclo e normalización
lingüística, canaliza ndo aportacións e intereses e buscando canles de
comunicación e colaboración.
p) Promover e impulsa-las relacións do centro coas institucións do seu
contorno.
q) Trasladarlle ó delegado provincial da Consellería de Educación e
Ordenación Universitaria a memoria anual sobre as actividades e situación
xeral do centro, así como, no seu caso, as propostas de solución ós problemas
existentes.
r) Facilita-la adecuada coordinación con outros servicios educativos da
zona.

s) Coordinar e fomenta-la participación dos distintos sectores da
comunidade escolar e procura-los medios precisos para a máis eficaz
execución das súas respectivas competencias.
t) Proporciona-la información que lle sexa requirida polas autoridades
educativas competentes e colaborar en todo o relativo ó logro dos obxectivos
educativos do centro.
u) Facilita-la información sobre a vida do centro ós distintos sectores da
comunidade escolar.
v) Autoriza-los gastos de acordo co orzamento do centro e ordena -los
pagamentos.
x) Realiza -las contratacións de servicios e subministracións de acordo co
que regulamentariamente se estableza.

Artigo 28º

1. O xefe de estudios e o secretario, nos centros onde existan, serán
designados polo director entre os mestres con destino definitivo no centro, logo
de llo comunicar ó consello escolar.
2. Non poderán ser nomeados xefe de estudios ou secretario os mestres
que, por calquera causa, non vaian prestar servicio no centro no curso
académico seguinte ó da súa toma de posesión.
3. O director remitiralle os nomes dos mestres que han de ocupa-los
cargos ó delegado provincial da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria co fin de que sexan nomeados por este. O nomeamento e toma
de posesión realizarase con efectos do 1 de xullo seguinte á celebración das
eleccións.

Artigo 29º

1. Nos centros de nova creación o xefe de estudios e, de se-lo caso, o
secretario serán designados e nomeados polo delegado provincial da
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.
2. En situacións excepcionais, logo de proposta do director, oído o
consello escolar, poderán ser nomeados profesores que non teñan destino
definitivo no centro.

Artigo 30º

O xefe de estudios e o secretario cesarán nas súas funcións ó remate do
seu mandato ou ó producirse algunha das circunstancias seguintes:
a) Renuncia motivada aceptada polo delegado provincial da Consellería
de Educación e Ordenación Universitaria, logo de informe do director do centro.
b) Traslado temporal ou definitivo, voluntario ou forzoso, pase a situación
de servicios especiais, xubilación, excedencia voluntaria ou forzosa e
suspensión de funcións de acordo co disposto na lexislación vixente.
c) Cando cese o director que os designou.
d) Destitución polo delegado provincial da Consellería de Educación e
Ordenación Universitaria por proposta do director mediante escrito razoado,
logo de comunicación ó consello escolar.

Artigo 31º

O delegado provincial da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria poderá cesar ou suspender de funcións a calquera dos membros
do equipo directivo, cando exista incumprimento grave das súas funcións, logo
de informe razoado do director, dando audiencia ó interesado e oído o consello
escolar.

Artigo 32º

Cando cese nas súas funcións o xefe de estudios ou secretario polas
causas enumeradas nos artigos anteriores, o delegado provincial da
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria nomeará, para o período
restante de mandato do director, ó mestre que este designe, logo de
comunicación ó consello escolar.
No caso de centros de nova creación, será o delegado provincial da
Consellería de Educación e Ordenación Universitaria o que realice a
designación e nomeamento correspondente.

Artigo 33º

En caso de ausencia, enfermidade ou suspensión de funcións do xefe de
estudios ou secretario, farase cargo temporalmente das súas funcións o mestre
que designe o director, logo de comunicación ó consello escolar.

Artigo 34º

É competencia do xefe de estudios:
a) Exercer, por delegación do director e baixo a súa autoridade, a
xefatura do persoal docente en todo o relativo ó réxime académico.
b) Substituí-lo director en caso de ausencia, enfermidade ou suspensión
de funcións.
c) Coordinar e velar pola execución das actividades de carácter
académico e de orientación de profesores e alumnos, en relación co proxecto
educativo do centro, os proxectos curriculares de etapa e a programación xeral
anual.
d) Elaborar, en colaboración cos restantes órganos unipersoais, os
horarios académicos de alumnos e profesores de acordo cos criterios
aprobados polo claustro e co horario xeral incluído na programación xeral
anual, así como velar polo seu estricto cumprimento.
e) Coordina-la actividade dos coordinadores de ciclo.
f) Coordinar e orienta-la acción dos titores de acordo co plan de acción
titorial.
g) Coordina-la participación do profesorado nas actividades de
perfeccionamento, así como planificar e organiza-las actividades de formación
de profesores realizadas polo centro (misión asumida polo coordinador de
formación do profesorado, segundo a modificación introducida pola disposición
derradeira do Decreto 245/1999, do 29 de xullo (DOG do 1 de setembro), polo
que se regula a formación permanente do profesorado que imparte ensinanzas
de niveis non universitarios).

h) Coordina-la actividade docente do centro, con especial atención ós
procesos de avaliación, adaptación curricular e actividades de recuperación,
reforzo e ampliación.
i) Facilita-la organización dos alumnos e impulsa-la súa participación no
centro.
l) Establece-los mecanismos para corrixir ausencias imprevistas do
profesorado, atención a alumnos accidentados ou calquera eventualidade que
incida no normal funcionamento do centro.
m) Organiza-la atención dos alumnos nos períodos de lecer.
n) Calquera outra función que lle poida ser encomendada polo director
dentro do ámbito da súa competencia.

Artigo 35º

É competencia do secretario:
a) Ordena-lo réxime administrativo do centro, de conformidade coas
directrices do director.
b) Actuar como secretario dos órganos colexiados de goberno do centro,
levantar acta das sesións e dar fe dos acordos co visto e prace do director.
c) Custodia-los libros e arquivos do centro coa colaboración dos
coordinadores do ciclo.
d) Expedi-las certificacións que soliciten as autoridades e os i nteresados.
e) Realiza-lo inventario xeral do centro e mantelo actualizado.
f) Custodiar e dispoñe-la utilización dos medios audiovisuais, material
didáctico, mobiliario ou calquera material inventariable.
g) Coordinar, dirixir e supervisar, por delegación do director, a actividade
e funcionamento do persoal de administración e de servicios adscrito ó centro.
h) Elabora-lo anteproxecto de orzamento do centro de acordo coas
directrices do consello escolar e oída a comisión económica.
i) Ordena-lo réxime económico do centro, de conformidade coas
instruccións do director, realiza -la contabilidade e render contas ante o consello
escolar e as autoridades correspondentes.
l) Velar polo mantemento material do centro en tódolos seus aspectos,
de acordo coas indicacións do director.
m) Dar a coñecer e difundir a toda a comunidade educativa a
información sobre normativa, disposicións legais e asuntos de interese xeral ou
profesional que se reciba no centro.
n) Presidir, se é o caso, e, por delegación do directo r, a comisión
económica.
ñ) Calquera outra función que lle encomende o director dentro do seu
ámbito de competencia.

Capítulo III
Órganos colexiados de goberno, composición e atribucións deles

O consello escolar.

Artigo 36º

O consello escolar do centro é o órgano a través do cal participan na súa
xestión os distintos membros da comunidade escolar.

Artigo 37º

O consello escolar das escolas de educación infantil e colexios de
educación primaria estará composto polos seguintes membros:
1. Centros de oito, ou máis, unidades.
a) O director, que será o seu presidente.
b) O xefe de estudios.
c) Un concelleiro ou representante do concello do municipio no que
estea situado o centro.
d) Un representante do persoal de administración e servicios.
e) Cinco mestres elixidos polo claustro.
f) Cinco representantes dos pais de alumnos.
g) O secretario do centro, que actuará como secretario do consello, con
voz, pero sen voto.
2. Centros de seis ou sete unidades.
b) Un concelleiro ou representante do concello do municipio no que
c) Tres mestres elixidos polo claustro.
d) Tres representantes dos pais de alumnos.
e) O secretario do centro, que actuará como secretario do consello, con
voz, pero sen voto.
3. Centros de tres, catro ou cinco unidades.
b) Un concelleiro ou representante do concello do municipio no que
c) Dous mestres elixidos polo claustro. Un deles, designado polo
director, actuará como secretario, con voz e voto no consello.
d) Dous representantes dos pais de alumnos.
4. Centros dunha ou dúas unidades.
O consello escolar estará integrado polos profesores, un pai e un
representante do concello.
Será presidido polo profesor que ten encomendadas as funcións
correspondentes ós órganos de goberno unipersoais.

Artigo 38º

No caso de colexios rurais agrupados que pertenzan a varios concellos,
cada ano académico terá a representación municipal un dos concellos de xeito
rotativo. O representante municipal estará obrigado a informar a tódolos
concellos dos asuntos tratados e das decisións adoptadas polo consello
escolar.

Artigo 39º

1. Dos representantes que lles corresponden ós pais no consello escolar

un será proposto pola asociación de pais máis representativa, os outros serán
elixidos por votación ante a mesa electoral polos pais, nais ou titores de acordo
co procedemento establecido no Decreto 92/1988, do 28 de abril.
A xunta electoral solicitaralle, cando proceda, á asociación de pais de
alumnos do centro, legalmente constituída, que teña maior número de
asociados por proposta dun representante para o consello escolar, dando un
prazo de 10 días para o efecto.
2. No caso de non existir proposta da asociación de pais de alumnos
para ocupa-la praza que lle corresponde á mesma, esa vacante cubrirase
conxuntamente e co mesmo procedemento que os outros representantes dos
pais. Para efectos de futura renovación parcial, asignarase a praza
correspondente á proposta da asociación de pais de alumnos ó candidato máis
votado

Artigo 40º

Cando deban ser elixidos tódolos membros e cando se constitúa o
consello escolar dos centros de nova creación, cada elector fará constar na súa
papeleta un máximo dun, dous, tres ou catro nomes segundo corresponda elixir
menos de tres, tres, catro ou máis de catro representantes respectivamente.

Artigo 41º (Redactado conforme ó establecido na disposición adicional
terceira do Decreto 7/1999, do 7 de xaneiro (DOG do 26), polo que se
implantan e regulan os centros públicos integrados de ensinanzas non
universitaria). Sen prexuízo do establecido no artigo 49º.2, dous anos despois
de que se constitúa o Consello Escolar con tódolos membros, levarase a cabo
a súa primeira renovación parcial e serán substituídos os seguintes membros:
a) Se o número total de membros electos do respectivo sector é par,
renovarase a metade dos membros.
b) Se o número total de membros electos do respectivo sector é impar,
procederase do seguinte xeito:
- Se o número total é de 1 membro: renóvase este membro.
- Se o número total é de 3 membros: renóvase 1 membro.
- Se o número total é de 5 membros: renóvanse 2 membros.
- Se o número total é de 7 membros: renóvanse 3 membros.
Para determina -las persoas concretas substituídas haberá haberá que
aterse inicialmente á voluntariedade. Se esta non se producise, os afectados
serán os seguintes:
- Profesorado: menor antigüidade no centro, no corpo e menor idade, por
esta orde.
- Pais e nais de alumnos ou alumnas: os que antes vaian a deixar de
formar parte da comunidade educativa, tendo en conta o curso escolar dos
seus fillos. En caso de igualdade, determinarase por orde alfabética, sendo
afectado o que primeiro apareza nesa orde.
- Alumnado: o que antes deixe de ser alumno do centro. En caso de
igualdade, aplicarase o criterio sinalado no parágrafo anterior.
Dous anos despois, substituiranse os membros non afectados na
renovación parcial citada.

Artigo 42º

Nos centros de educación de adultos, de educación especial e colexios
rurais agrupados, así como naquelas unidades ou centros de características
singulares, a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria poderá
adapta-lo disposto nos artigos anteriores ás características deles.

Artigo 43º

O consello escolar do Centro terá as seguintes atribucións:
a) Establece-las directrices e elaborar propostas para a elaboración do
proxecto educativo do centro, aprobalo, avalialo e, se é o caso, introducir
modificacións, sen prexuízo das competencias que o claustro de profesores ten
atribuídas en relación coa planificación e organización docente.
b) Elixi-lo director do centro.
c) Propoñe -la revogación do nomeamento do director, logo de acordo
dos seus membros, adoptado por maioría de dous tercios.
d) Decidir sobre a admisión de alumnos, con suxeición ó establecido na
lexislación vixente.
e) Aprobar e modifica-lo Regulamento de réxime interior do centro.
f) Resolve -los conflictos e impoñe-las correccións con finalidade
pedagóxica que corresponda a aquelas conductas do alumnado que
prexudiquen gravemente a convivencia do centro.
g) Aproba-lo proxecto de orzamento do centro e a execución del.
h) Aprobar e avalía -la programación xeral anual do centro, respectando,
en todo caso, os aspectos docentes que competen ó claustro.
i) Aproba-la programación das actividades extraescolares e
complementarias e avalia-lo seu desenvolvemento.
l) Establece-las directrices para a participación do centro en actividades
culturais, deportivas e recreativas.
m) Establece-los criterios de colaboración con outros centros, entidades
ou organismos.
n) Promove-la renovación das instalacións e equipamento do centro, e
vixia-la súa conservación
ñ) Analizar e valora-lo funcionamento xeral do centro, a evolución do
rendemento escolar e os resultados da avaliación que do centro realice a
Administración educativa.
o) Colaborar coa inspección educativa nos planos de avaliación de
centro, nos termos que a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria
estableza.

Artigo 44º

No seo do consello escolar existirá unha comisión económica, integrada
polo director, un mestre, un pai de alumno e o secretario, de existir este no
centro. Así mesmo, poderán constituírse outras comisións para asuntos
específicos, nas que estarán presentes, polo menos, un mestre e un pai de
alumno.

Artigo 45º

Os alumnos poderán estar representados no consello escolar dos
colexios de educación primaria, con voz, pero sen voto, nas condicións que
establezan os respectivos regulamentos de réxime interior.

O claustro de profesores.

Artigo 46º

1. O claustro de profesores é o órgano propio de participación destes no
goberno do centro e ten a responsabilidade de planificar, coordinar, decidir e,
se é o caso, informar sobre tódolos aspectos docentes del.
2. O claustro estará integrado pola totalidade dos profesores que presten
servicio nel e será presidido polo director do centro.

Artigo 47º

Son competencias do claustro:
a) Elevar ó equipo directivo propostas para a elaboración dos proxectos
educativo e curricular do centro e da programación xeral anual.
b) Aprobar e avalia-los proxectos curriculares e os aspectos docentes da
programación xeral anual, conforme o proxecto educativo do centro.
c) Determinar cal é a lingua materna predominante entre os alumnos e
alumnas, así como a lingua ambiental, co fin de que o profesorado de
educación infantil e primeiro ciclo a use na clase coidando á súa vez que
adquiran de forma oral e escrita o coñecemento da outra lingua oficial de
Galicia, dentro dos límites propios da correspondente etapa ou ciclo.
d) Aproba-lo procedemento que permita determinar de xeito
individualizado o coñecemento da lingua materna dos alumnos e alumnas co
fin de que sexan atendidos adecuadamente.
e) Promover iniciativas no ámbito da experimentación e da investigación
pedagóxica e na formación do profesorado do centro.
f) Elixi-los seus representantes no consello escolar do centro e no
consello directivo do centro de formación continuada do profesorado.
g) Propoñer todo tipo de iniciativas que tendan a mellora-lo
funcionamento do centro en calquera dos seus aspectos.
h) Aproba-los criterios pedagóxicos para a elaboración dos horarios dos
alumnos.
i) Aproba-la planificación xeral das sesións de avaliación e cualificación.
l) Analizar e valora-lo rendemento escolar do centro mediante os
resultados das avaliacións e outros parámetros que se consideren pertinentes.
m) Coñece-las candidaturas á dirección e os programas presentados
polos candidatos.
n) Coordina-las funcións referentes a orientación, titoría, avaliación e
recuperación dos alumnos e alumnas.
ñ) Analizar e valora-los resultados da avaliación que do centro realice a
Administración educativa ou calquera informe referente á súa marcha.
o) Colaborar coa inspección educativa nos plans de avaliación do centro.

Capítulo IV
Procedemento de elección, constitución, renovación, substitución e
funcionamento dos órganos colexiados de goberno.

Artigo 48º

O procedemento de elección, constitución, renovación e substitución dos
órganos colexiados de goberno rexerase polo disposto no Decreto 92/1988, do
28 de abril modificado polo Decreto 324/1996, de 26 de xullo, polo que se
aproba o Regulamento orgánico dos institutos de educación secundaria.

Artigo 49º

1. A elección do consello escolar e constitución del nos centros de nova
creación efectuarase no mes de outubro.
2. A primeira renovación do consello escolar producirase ó cabo dun ano
ou dous, de maneira que coincida coa renovación do resto dos consellos
escolares no ámbito da Comunidade Autónoma.

Artigo 50º

O quórum para a válida constitución dos órganos colexiados previstos
neste regulamento, para os efectos de celebración de sesións, deliberacións e
toma acordos, requirirá a presencia do presidente e secretario ou, se é o caso,
dos que os substitúan, e da metade polo menos, dos seus membros.
Se non existira quórum, o órgano constituirase en segunda convocatoria
no seguinte día lectivo, no mesmo lugar e na mesma hora; neste caso será
suficiente a asistencia da terceira parte dos seus membros, e, en todo caso, un
número non inferior a tres, sen prexuízo da presencia do presidente e o
secretario ou persoas que os substitúan.
Sen prexuízo do anterior, a Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria poderá establecer, con carácter excepcional, a esixencia de
maioría cualificada na toma de determinadas decisións de especial importancia
para o funcionamento do centro e que afecten ó conxunto da comunidade
educativa.

Artigo 51º

1. As reunións do consello escolar celebraranse en día e hora que
posibiliten a asistencia de tódolos membros.
2. Os órganos colexiados reuniranse preceptivamente en sesión
ordinaria unha vez por trimestre e sempre que os convoque o seu presidente
ou o solicite un tercio, polo menos, dos seus membros. Neste último caso, o
presidente realizará a convocatoria no prazo máximo de 20 días a contar desde
o seguinte día a aquel no que se presente a petición. A sesión celebrarase
como máximo no prazo dun mes contado a partir do día seguinte ó da entrega
da petición de convocatoria.
En todo caso reunirase ó inicio e ó remate do curso.

3. (Texto engadido conforme ó establecido na disposición adicional
universitaria). Nas reunións ordinarias o director remitiralles ós membros do
órgano colexiado, xunto coa convocatoria, e cunha antelación mínima dunha
semana, a documentación necesaria para o mellor desenvolvemento da sesión.
Se os asuntos que se vaian tratar así o aconsellan, poderán realizarse
convocatorias extraordinarias cunha antelación mínima de corenta e oito horas
e sen suxeición a prazo previo nos casos de urxencia.

Artigo 52º

Os profesores pertencentes ós órganos colexiados están obrigados a
asistir ás reunións deles.

TÍTULO III
Órganos de coordinación docente

Artigo 53º

1. Nas escolas de educación infantil e nos colexios de educación
primaria con seis ou máis unidades existirán os seguintes órganos de
coordinación docente:
a) Equipos de ciclo.
b) Comisión de coordinación pedagóxica.
c) Equipo de normalización lingüística.
d) Equipo de actividades complementarias e extraescolares.
2. Nos centros con menos de seis unidades as funcións da comisión de
coordinación pedagóxica, equipo de normalización lingüística e equipo de
actividades complementarias e extraescolares serán asumidas polo claustro.
3. En tódolos centros, independentemente do número de unidades,
haberá un mestre titor por cada grupo de alumnos.

Capítulo I
Equipos de ciclo

Artigo 54º

1. Os equipos de ciclo, que agruparán a tódolos mestres que impartan
docencia nel, son os órganos básicos encargados de organizar e desenvolver,
baixo a supervisión do xefe de estudios, as ensinanzas propias do ciclo.
2. Son competencia do equipo de ciclo:
a) Formular propostas ó equipo directivo e ó claustro relativas á
elaboración do proxecto educativo e programación xeral anual.
b) Formular propostas á comisión de coordinación pedagóxica relativas á
elaboración dos proxectos curriculares de etapa ou a modificación deles.
c) Manter actualizada a metodoloxía didáctica.
d) Elabora-la programación didáctica das ensinanzas que ten
encomendadas, seguindo as directrices xerais establecidas pola comisión de
coordinación pedagóxica.

Artigo 55º (Redactado conforme ó establecido na disposición adicional
universitaria). Cada equipo de ciclo estará dirixido por un coordinador, que
desempeñará as súas funcións durante dous cursos académicos, sempre que
siga formando parte do ciclo, e serán designados polo director do centro, por
proposta do equipo de ciclo. Deberán ser mestres que impartan docencia no
ciclo, preferentemente con destino definitivo e horario completo no centro.

Artigo 56º

Corresponde ó coordinador do ciclo:
a) Dirixir e coordina-las actividades académicas do equipo de ciclo.
b) Convocar e presidi-las reunións do equipo de ciclo.
c) Participar na elaboración do proxecto curricular de etapa e elevar á
comisión de coordinación pedagóxica as propostas formuladas a este respecto
polo equipo de ciclo.
d) Coordina-las funcións de titoría dos alumnos do ciclo.
e) Coordina-la ensinanza no correspondente ciclo de acordo co proxecto
curricular de etapa.
f) Responsabilizarse da redacción da programación didáctica do ciclo.
g) Responsabilizarse de que se levante acta das reunións e de que se
elabore a memoria final de curso.
h) Coordina-la organización de espacios e instalacións e velar pola
correcta conservación do equipamento específico do equipo.
i) Aqueloutras funcións que lle encomende o xefe de estudios na área da
súa competencia, especialmente as relativas ó reforzo educativo, adaptación
curricular e actividades complementarias.
l) Colaborar co secretario ou secretaria na elaboración e actualización do
inventario do centro.

Artigo 57º

A programación didáctica dos equipos de ciclo incluirá, necesariamente,
os seguintes aspectos:
a) Os obxectivos, os contidos e os criterios de avaliación, con especial
referencia ós mínimos esixibles.
b) A metodoloxía didáctica que se vai aplicar.
c) Os procedementos de avaliación da aprendizaxe dos alumnos.
d) As actividades de recuperación e os reforzos para logra-la dita
recuperación.
e) Os materiais e recursos didácticos que se vaian utilizar, incluídos os
libros para uso dos alumnos.
f) A programación correspondente ós temas transversais.
g) As actividades complementarias e extraescolares que se pretenden
realizar desde o equipo de ciclo.
h) As medidas de atención á diversidade e, se é o caso, as adaptacións
curriculares para os alumnos que as precisen.

Artigo 58º

Os profesores programarán a súa actividade docente de acordo coas
programacións didácticas do ciclo ó que pertenzan, incluídas no
correspondente proxecto curricular de etapa. No caso de que algún profesor
decida incluír na programación da súa actividade docente algunha variación
con respecto á programación conxunta do equipo, esta variación, e a
xustificación correspondente, incluirase na programación deste, sempre que así
o acorde o equipo de ciclo, ou, en último caso, a comisión de coordinación
pedagóxica.

Artigo 59º

Os coordinadores de ciclo cesarán nas súas funcións ó final do seu
mandato ou ó producirse algunha das causas seguintes:
a) Renuncia motivada aceptada polo director, oído o equipo de ciclo.
b) Revogación polo director por proposta do equipo de ciclo mediante
informe razoado, con audiencia do interesado.

Artigo 60º

Cando cese algún coordinador antes de finaliza-lo prazo para o que foi
nomeado, o director nomeará un profesor que o substitúa ata o 30 de xuño, de
acordo co procedemento sinalado no artigo 55º.

Capítulo II
Comisión de coordinación pedagóxica

Artigo 61º

A comisión de coordinación pedagóxica estará integrada polo director,
como presidente; nos centros onde exista, o xefe de estudios; os coordinadores
de ciclo; o profesor de apoio á atención de alumnos con necesidades
educativas especiais e o coordinador do equipo de normalización lingüística;
actuará como secretario un membro da comisión, designado polo director,
oídos os restantes membros (tamén formará parte da comisión de
coordinación pedagóxica o coordinador de formación do profesorado, segundo
o artigo 17º.4 do Decreto 245/1999, do 29 de xullo (DOG do 1 de setembro),
polo que se regula a formación permanente do profesorado que imparte
ensinanzas de niveis non universitarios).

Artigo 62º

A comisión de coordinación pedagóxica terá, en relación co réxime de
funcionamento regulado no título IV deste regulamento, as seguintes
competencias;
a) Elevar propostas ó claustro co fin de establece-los criterios para a
elaboración dos proxectos curriculares.
b) Velar para que a elaboración dos proxectos curriculares de etapa e o
plan de acción titorial se realice conforme os criterios establecidos polo

claustro.
c) Asegura-la coherencia entre o proxecto educativo do centro, os
proxectos curriculares de etapa e a programación xeral anual.
d) Establece-las directrices xerais para a elaboración das programacións
didácticas dos equipos de ciclo e do plan de acción titorial, así como das
adaptacións curriculares incluídas no proxecto curricular.
e) Propoñer ó claustro de profesores os proxectos curriculares para a
súa aprobación.
f) Velar polo cumprimento e posterior avaliación dos proxectos
curriculares de etapa.
g) Canaliza -las necesidades de formación do profesorado cara ó centro
de Formación Continuada do Profesorado.
h) Realizar, de se-lo caso, a proposta ó xefe de estudios co fin de que se
designe o responsable do equipo de actividades complementarias e
extraescolares.
i) Propoñe-los profesores que han de formar parte do equipo de
normalización lingüística.

Capítulo III
Equipo de normalización lingüística

Artigo 63º

1. Para potencia-lo uso da lingua galega constituirase nos centros un
equipo de normalización lingüística, constituído por:
a) Un profesor de cada ciclo, por proposta da comisión de coordinación
pedagóxica.
2. Os membros do equipo serán nomeados polo director.
3. Poderán incorporarse ó traballo do equipo para temas puntuais outros
membros da comunidade educativa.

Artigo 64º

É competencia do equipo de normalización lingüística:
1. Presentar, a través do claustro, propostas ó equipo directivo para a
fixación dos obxectivos de normalización lingüística que se incluirán no
proxecto educativo de centro.
2. Propoñer á comisión de coordinación pedagóxica, para a súa inclusión
no proxecto curricular, o plan xeral para o uso do idioma, no cal se deberá
especificar, cando menos:
a) Medidas para potencia-lo uso da lingua galega nas actividades do
centro.
b) Proxectos tendentes a lograr unha valoración positiva do uso da
lingua propia e a mellora-la competencia lingüística dos membros da
comunidade educativa.
3. Propoñerlle á comisión de coordinación pedagóxica, para a súa
inclusión no proxecto curricular, o plan específico para potencia-la presencia da
realidade galega, cultura, historia, xeografía, economía, etnografía, lingua,
literatura, arte, folclore, etc no ensino.

4. Elaborar e dinamizar un plan anual de actividades tendentes á
consecución dos obxectivos incluídos nos plans anteriores.
5. Presentar para a súa aprobación no consello escolar o orzamento de
investimento dos recursos económicos dispoñibles para estes fins.
6. Aqueloutras funcións que a Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria prevexa na súa normativa específica.

Artigo 65º

1. A coordinación do equipo será desempeñada por un profesor del,
preferentemente con destino definitivo no centro.
2. Nos centros con tres, catro ou cinco unidades asumirá a función de
coordinación dos plans de normalización lingüística o director.

Artigo 66º

O coordinador, que será nomeado polo director por proposta dos
compoñentes do equipo, desempeñará as súas funcións durante dous anos,
renovables, se é o caso, e cesará ó final deles ou cando se dea algunha das
causas previstas no artigo 59º.

Artigo 67º

Cando cese o coordinador do equipo de normalización lingüística antes
de finaliza-lo prazo para o que foi designado, o director nomeará, de acordo co
procedemento sinalado no artigo 66º, un profesor ata o 30 de xuño.

Artigo 68º

Son competencia do coordinador:
a) Colaborar na elaboración dos proxectos curriculares de etapa.
b) Responsabilizarse da redacción dos planos que han de ser propostos
á comisión de coordinación pedagóxica.
c) Convocar e presidi-las reunións do equipo.
d) Responsabilizarse da redacción das actas de reunión, así como da
redacción da memoria final de curso, na que se fará unha avaliación das
actividades realizadas que se incluirá na memoria do centro.
e) Proporcionarlles ós membros da comunidade educativa información
sobre as actividades do equipo e de todos aqueles actos e institucións culturais
relacionados coa realidade galega.

Capítulo IV
Equipo de actividades complementarias e extraescolares

Artigo 69º

Terán carácter de complementarias aquelas actividades didácticas que
se realizan co alumnado en horario lectivo e que, formando parte da

programación, teñen carácter diferenciado polo momento, espacio ou recursos
que utilizan. Así cabe considera-las visitas, traballos de campo, viaxes de
estudio, conmemoracións e outras semellantes.

Artigo 70º

Teñen carácter de extraescolares aquelas que, sendo organizadas polo
centro e figurando na programación xeral anual, aprobada polo consello
escolar, se realizan forra de horario lectivo. A participación nelas será
voluntaria.

Artigo 71º

1. O equipo de actividades comple mentarias e extraescolares
encargarase de promover, organizar e facilitar este tipo de actividades.
2. Este equipo estará integrado polo seu xefe, para cada actividade
concreta, polos profesores que participan nela.

Artigo 72º

1. O xefe do equipo de actividades complementarias e extraescolares
será un profesor, preferentemente con destino definitivo no centro, que designe
o director por proposta do xefe de estudios, oída a comisión de coordinación
pedagóxica.
2. O xefe do equipo de actividades complementarias e extraescolares
actuará baixo a dependencia directa do xefe de estudios e en estreita
colaboración co equipo directivo.
3. Nos centros con tres, catro ou cinco unidades a coordinación das
actividades extraescolares e complementarias será asumida polo director.

Artigo 73º

O xefe do equipo de actividades complementarias e extraescolares será
nomeado por un período de dous anos e cesará ó producirse algunha das
circunstancias previstas no artigo 59º.

Artigo 74º

Cando cese o xefe do equipo de actividades complementarias e
extraescolares antes de finaliza-lo prazo para o que foi designado, o director
nomeará de acordo co procedemento sinalado no artigo 66º un profesor ata o
30 de xuño.

Artigo 75º

O xefe do quipo de actividades complementarias e extraescolares terá,
entre outras, as seguintes funcións:
a) Elabora-lo programa anual destas actividades para o que se terán en

conta as propostas dos equipos de ciclo, dos profesores e dos pais e as
orientacións do claustro e comisión de coordinación pedagóxica.
b) Programar cada unha das actividades especificando obxectivos,
responsables, momento e lugar de realización, repercusións económicas e
forma de participación do alumnado.
c) Proporcionarlles ós alumnos e ós pais a información relativa ás
actividades do equipo.
d) Promover e coordina-las actividades culturais e deportivas en
colaboración co claustro, a comisión de coordinación pedagóxica, os equipos
de ciclo e a asociación de pais.
e) Coordina-la organización dos intercambios escolares e calquera tipo
de viaxes que se realicen cos alumnos.
f) Distribuí-los recursos económicos destinados para o efecto,
procedentes de achegas de institucións, asociacións ou do propio centro, logo
de aprobación polo consello escolar.
g) Organiza-la utilización da biblioteca do centro.
h) Elaborar unha memoria final de curso coa avaliación das actividades
realizadas que se incluirá na memoria de centro.
i) Presentar propostas ó equipo directivo para a realización e intercambio
de actividades cos centros do seu contorno.

Artigo 76º

Para o desenvolvemento das actividades complementarias e
extraescolares que se realicen forra da localidade onde está situado o centro,
deberase contar cos seguintes requisitos:
a) Aprobación do consello escolar.
b) Autorización escrita dos pais ou titor legal.
c) Os alumnos e alumnas serán acompañados polo profesorado
correspondente na proporción dun profesor ou profesora por cada unidade.

Artigo 77º

Os centros facilitarán e promoverán a participación dos distintos sectores
da comunidade educativa tanto a título individual como a través das súas
asociacións e os seus representantes no consello escolar, na selección,
organización, desenvolvemento e avaliación das actividades complementarias
e extraescolares.

Artigo 78º

Os centros, coa aprobación co consello escolar, poderán establecer
convenios de colaboración con asociacións culturais ou entidades sen ánimo
de lucro para o desenvolvemento de actividades extraescolares e
complementarias. Estes convenios deberán ser autorizados polo delegado
provincial da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria, director
xeral de Centros e Inspección Educativa ou conselleiro de Educación e

Ordenación Universitaria, segundo teñan incidencia provincial, autonómica ou
estatal.

Artigo 79º

As administracións locais poderán colaborar cos centros educativos para
impulsa-las actividades extraescolares e complementarias e promove-la
relación entre a programación dos centros e o contorno socioeconómico no que
estes desenvolven o seu labor.

Capítulo V
Titores

Artigo 80º

1. A titoría e orientación dos alumnos formará parte da función docente.
2. Cada grupo de alumnos terá un mestre titor que será designado polo
director a proposta do xefe de estudios.
3. O xefe de estudios coordinará o traballo dos titores e manterá
Participaras reunións periódicas necesarias para o bo funcionamento da acción
titorial.

Artigo 81º

1. Cada mestre titor, ademais das súas tarefas docentes específicas,
realizará, cando menos, as seguintes funcións:
a) Participar no desenvolvemento do plan de acción titorial e nas
actividades de orientación, baixo a coordinación do xefe de estudios.
b) Proporcionar no principio de curso, ós alumnos e ós pais, información
documental ou, no seu defecto, indicar onde poden consultar todo todo o
referente a calendario escolar, horarios, horas de titoría, actividades
extraescolares e complementarias previstas, programas escolares e criterios de
avaliación do grupo.
c) Coñece-las características persoais de cada alumno a través da
análise do seu expediente persoal e doutros instrumentos válidos para
conseguir ese coñecemento.
d) Coñece-los aspectos da situación familiar e escolar que repercuten no
rendemento académico de cada alumno.
e) Efectuar un seguimento global dos procesos de ensinanza-
aprendizaxe dos alumnos para detectar dificultades e necesidades especiais,
co obxecto de busca-las respostas educativas adecuadas e solicita-los
oportunos asesoramentos e apoios.
f) Coordina-las adaptacións curriculares necesarias para alumnos do seu
grupo.
g) Facilita-la integración do alumnado no grupo e fomenta-la súa
participación nas actividades do centro.
h) Orienta -los alumnos dunha maneira directa e inmediata no seu
proceso formativo.
i) Informa-lo equipo de profesores do grupo de alumnos das
características, especialmente naqueles casos que presenten problemas

específicos.
l) Coordina-lo axuste das diferentes metodoloxías e principios de
avaliación programados para o mesmo grupo de alumnos.
m) De se-lo caso, organizar e presidi-las reunións de avaliación.
n) Coordina-lo proceso de avaliación dos alumnos do seu grupo e
adopta-la decisión que proceda referente á promoción dos alumnos dun ciclo a
outro, logo de audiencia dos seus pais ou titores legais.
ñ) Atender, xunto co resto do profesorado, os alumnos e alumnas
mentres estes permanecen no entro nos períodos de lecer.
o) Colaborar co equipo de orientación educativa e profesional do sector
nos termos que estableza o mesmo e a xefatura de estudios.
p) Colaborar cos demais titores no marco dos proxectos educativo e
curricular do centro.
q) Orienta-las demandas e inquedanzas dos alumnos e mediar ante o
resto de profesores, alumnado e equipo directivo nos problemas que se
presenten.
r) Informa-los alumnos do grupo, os pais e os profesores de todo aquilo
que lles afecte en relación coas actividades docentes e o rendemento
académico, con especial atención ós aspectos e medidas tendentes a facilita-la
competencia lingüística dos alumnos e alumnas nas dúas linguas oficiais.
s) Facilita-la cooperación educativa entre os profesores e os pais dos
alumnos.
t) Exercer, de acordo co proxecto curricular, a coordinación entre os
demais profesores do grupo.
u) Cubri-los documentos oficiais relativos ó seu grupo de alumnos.
v) Controla-la falta de asistencia ou puntualidade dos alumnos, e ter
informados ós pais ou titores e o xefe de estudios.
x) Fomenta-la colaboración das familias nas actividades de apoio á
aprendizaxe e orientación dos seus fillos.
z) Aqueloutras que se lle puidesen encomendar para o mellor
desenvolvemento da acción titorial.

Capítulo VI
Atención ós alumnos con necesidades educativas especiais

Artigo 82º

A coordinación da atención ós alumnos con necesidades educativas
especiais será realizada polo profesor de apoio á atención ós alumnos con
necesidades educativas especiais. Este profesor será especialista en
educación especial.

Artigo 83º

Os alumnos con necesidades educativas especiais recibirán atención
docente directa por parte dos profesores do grupo no que se integran, coa
axuda, se é o caso, do profesorado de apoio na propia aula.
Excepcionalmente, en función das necesidades do alumnado e das
adaptacións curriculares establecidas poderanse facer intervencións
diferenciadas, debidamente temporalizadas, fóra da aula.

Artigo 84º

Ademais da atención docente directa que lles corresponda prestar ós
alumnos en función das súas necesidades, o profesor ou profesora que se
atope no centro como apoio á atención ós alumnos con necesidades
educativas especiais desenvolverá as seguintes funcións:
a) Coordinar, en colaboración co xefe de estudios, as cuestións
relacionadas coa educación e a estancia no centro dos alumnos con algún tipo
de minusvalidez física, psíquica ou sensorial.
b) Colaborar coa comisión de coordinación pedagóxica na elaboración
do plan de actuación respecto ó alumnado con necesidades educativas
especiais.
c) Orienta-lo profesorado que imparta docencia ós alumnos con
necesidades educativas especiais, así como a eles mesmos e ós pais sobre
cuestións de interese para o seu desenvolvemento.
d) Colaborar co profesor titor e co resto do profesorado na elaboración
das adaptacións curriculares e no seguimento e avaliación das mesmas.
e) Aqueloutras funcións que se lle puidesen asignar no ámbito de apoio
ó alumnado con necesidades educativas especiais.

TÍTULO IV
Réxime de funcionamento

Artigo 85º

Os centros disporán de autonomía para defini-lo modelo de xestión
organizativa e pedagóxica, que deberá concretarse no proxecto educativo do
centro, proxectos curriculares e normas de funcionamento.

Capítulo I
Proxecto educativo do centro

Artigo 86º

1. O equipo directivo elaborará o proxecto educativo do centro de acordo
cos criterios establecidos polo consello escolar e as propostas realizas polo
claustro.
2. O proxecto educativo do centro será aprobado e avaliado polo
consello escolar.
3. O equipo directivo procurará amosa-lo proxecto educativo de maneira
que permita un mellor coñecemento del cara a orienta-los alumnos e alumnas e
os seus pais, favorecendo deste xeito unha identificación e implicación do
conxunto da comunidade educativa.

Artigo 87º

Partindo da análise das necesidades educativas específicas dos
alumnos, das características do contorno escolar e das do centro, o proxecto

educativo fixará obxectivos, prioridades e procedementos de actuación, e
incluirá:
a) A organización xeral do centro, que se orientará á consecución dos
fins establecidos no artigo 1 da Lei orgánica de ordenación xeral do sistema
educativo e ó cumprimento dos principios establecidos no artigo 2 da
mencionada lei.
b) Os fins e as intencións educativas do centro de acordo coa identidade
propia del.
c) Os obxectivos do centro tendentes a logra-la normalización lingüística,
de acordo co Decreto 247/1995, do 14 de setembro, polo que se desenvolve a
Lei 3/1983, de normalización lingüística, para a súa aplicación ó ensino en
lingua galega nas ensinanzas de réxime xeral impartidas nos diferentes niveis
non universitarios.
d) A adecuación ó contexto do centro dos obxectivos xerais das etapas
que se imparten nel e que deberán desenvolverse no proxecto curricular.
e) O Regulamento de réxime interior do centro.
f) A oferta do centro en canto a actividades e servicios.
g) As formas de colaboración e participación entre os distintos sectores
da comunidade educativa.
h) As formas de colaboración e intercambio cultural cos servicios sociais
e educativos do concello e outras institucións.

Artigo 88º

A inspección educativa supervisará o proxecto educativo para
comproba-la adecuación ó establecido nas disposicións vixentes, formulará as
suxestións que estime oportunas e indicará as correccións que procedan.

Capítulo II
Proxecto curricular de etapa
Artigo 89º
A comisión de coordinación pedagóxica supervisará a elaboración e
responsabilizarase da redacción do proxecto curricular para cada unha das
etapas educativas que se impartan no centro, de acordo co currículo oficial e os
criterios establecidos polo claustro.
No proceso de reflexión e discusión, a comisión de coordinación
pedagóxica promoverá e garantirá a participación de tódolos profesores e
solicitará os apoios necesarios dos órganos existentes para o efecto
dependentes da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.

Artigo 90º

Os proxectos curriculares de etapa e as súas modificacións anuais serán
aprobados polo claustro de profesores.

Artigo 91º

Os proxectos curriculares de etapa incluirán:
1. As directrices xerais e as decisións seguintes:
a) A adecuación dos obxectivos xerais da educación infantil e primaria ó

contexto socioeconómico e cultural do centro e ás características dos alumnos,
tendo en conta o establecido no Decreto 247/1995, do 14 de setembro, polo
que se regula o uso do galego no ensino e na administración educativa, así
como o establecido no proxecto educativo do centro.
b) Criterios de carácter xeral sobre metodoloxía.
c) Os procedementos para avalia-la progresión na aprendizaxe do
alumnado e os criterios para a promoción de ciclo.
d) Características e tipo de informes que se utilizarán para transmiti-la
información que se derive da avaliación.
e) Orientacións para incorporar, a través das distintas áreas da
educación primaria, a educación moral e cívica, a educación para a paz, a
igualdade de oportunidades entre os sexos, a educación ambiental, sexual,
para a saúde, a educación do consumidor e a vial.
f) Criterios, e procedementos previstos para organiza -la atención á
diversidade dos alumnos. Cando existan alumnos con necesidades educativas
especiais incluiranse os crite rios para realiza -las adaptacións curriculares
apropiadas para estes alumnos.
g) Criterios para avaliar e, se é o caso, revisa-los procesos de ensinanza
e a práctica docente dos profesores
2. O plan de acción titorial.
3. As programacións didácticas dos equipos de ciclo.

Artigo 92º

A inspección educativa supervisará o proxecto curricular para comproba-
la adecuación ó establecido nas disposicións vixentes, formulará as suxestións
que estime oportunas e indicará as correccións que procedan.

Capítulo III
Regulamento de réxime interior

Artigo 93º

O Regulamento de réxime interior será elaborado polo equipo directivo e
aprobado polo consello escolar. Incorporarase ó proxecto educativo de centro.

Artigo 94º

Deberá concretar, tendo en conta os recursos e características propias
do centro, entre outros, os seguintes aspectos:
a) A organización práctica da participación de tódolos membros da
comunidade educativa.
b) Normas de convivencia que favorezan as relacións entre os distintos
membros da comunidade educativa.
c) Canles de coordinación entre os órganos de goberno e coordinadores
de ciclo, titores, equipo de normalización lingüística e xefe do equipo de
actividades complementarias e extraescolares.
d) Organización e reparto de responsabilidades non definidas na

normativa vixente.
e) Organización dos espacios e instalacións do centro. Normas para o
correcto uso.
f) Funcionamento dos servicios educativos do centro.
g) Condicións nas que poderán estar representados con voz, pero sen
voto, os alumnos no consello escolar do centro.

Artigo 95º

A inspección educativa supervisará o regulamento de réxime interior
para comproba-la súa adecuación ó establecido nas disposicións vixentes,
formulará as suxestións que estime oportunas e indicará as correccións que
procedan.

Capítulo IV
Programación xeral anual

Artigo 96º

1. A programación xeral anual será elaborada polo equipo directivo do
centro, e terá en conta as propostas do claustro e as directrices do consello
escolar.
2. Os distintos sectores da comunidade educativa, a través das súas
organizacións ou individualmente poderán presenta-las propostas que estimen
convenientes ó equipo directivo para a programación xeral anual.

Artigo 97º

A programación xeral anual será informada polo claustro de profesores
no ámbito da súa competencia e elevada, para a súa aprobación posterior, ó
consello escolar do centro, que respectará, en todo caso, os aspectos docentes
que competen ó claustro.

Artigo 98º

1. A programación xeral anual incluirá os seguintes documentos:
a) Obxectivos específicos que o centro se propón conseguir no curso
académico, medidas que haxa que desenvolver para a súa consecución e
recursos previstos para o efecto.
b) Horario xeral do centro e criterios pedagóxicos para a súa
elaboración.
c) Programa anual de actividades complementarias e extraescolares.
d) Documento de organización do centro, que incluirá a estructura
orgánica do centro, a estatística de principio de curso e a situación das
instalacións e do equipamento.
e) Programa anual de formación do profesorado e organización dos
servicios complementarios, se é o caso.

2. Incluiranse como anexo á programación anual o proxecto educativo e
os proxectos curriculares de etapa do centro e, de se-lo caso, as modificacións
posteriores. De non sufrir modificación, non se incluirán de novo, facendo a
observación de que seguen vixentes.

Artigo 99º

Unha vez aprobada a programación xeral anual, un exemplar dela
quedará na secretaría do centro a disposición dos membros da comunidade
educativa, e outro remitiráselle ó servicio provincial de inspección educativa.

Artigo 100º

A inspección educativa supervisará a programación xeral anual para
comproba-la súa adecuación ó establecido nas disposicións vixentes e no
proxecto educativo de centro, formulará as suxestións que estime oportunas e
indicará as correccións que procedan.

TÍTULO V
Réxime económico do colexio

Artigo 101º

As escolas de educación infantil e colexios de educación primaria
disporán de autonomía na súa xestión económica no marco establecido na
normativa vixente.

Artigo 102º

1. Sen prexuízo de que tódolos centros reciban os recursos económicos
necesarios para cumpri-los seus obxectivos con criterios de calidade poderán
obter recursos complementarios. Estes recursos deberán ser aplicados ós seus
gastos de funcionamento e non poderán proceder das actividades
desenvolvidas polas asociacións de pais e de alumnos no cumprimento dos
seus fins.
2. Os centros poderán ademais recibir achegas voluntarias dos pais de
alumnos ou outras institucións, de acordo co establecido na lexislación vixente.

Artigo 103º

A comisión económica, logo de aprobación no consello escolar, deberá
presentar para a súa autorización polo delegado provincial da Consellería de
Educación e Ordenación Universitaria o plan de accións encamiñadas á
obtención dos recursos complementarios ós que se refire o artigo anterior.

Artigo 104º

delegar nos órganos de goberno dos centros a adquisición de bens,

contratación de servicios e subministracións, cos límites que na normativa
correspondente se establezan.
delegar nos órganos de goberno dos centros as competencias que a mesma
determine, responsabilizando os directores da xestión dos recursos materiais,
postos a disposición do centro.
3. O exercicio da autonomía dos centros para administrar estes recursos
estará sometido ás disposicións que regulan o proceso de contratación,
realización e xustificación do gasto para as administracións educativas.

TÍTULO VI
Asociacións de pais de alumnos

Artigo 105º

1. Nas escolas de educación infantil e colexios de educación primaria
poderán existi-las asociacións de pais de alumnos, de acordo coa lexislación
vixente.
2. Estas asociacións poderán:
a) Elevarlle propostas ó consello escolar para a elaboración do proxecto
educativo e ó equipo directivo para a elaboración da programación xeral anual.
b) Informa-lo consello escolar daque les aspectos da marcha do centro
que consideren oportuno.
c) Informa-los asociados da súa actividade.
d) Recibir información, a través dos seus representantes no consello
escolar, sobre os temas tratados nel.
e) Elaborar informes para o consello escolar a iniciativa propia ou a
petición deste.
f) Elaborar propostas de modificación do Regulamento de réxime interior.
g) Formular propostas para a realización de actividades
complementarias e extraescolares que, unha vez aceptadas, deberán figurar na
programación xeral anual.
h) Coñece-los resultados académicos referidos ó centro e a valoración
que deles realice o consello escolar.
i) Recibir un exemplar da programación xeral anual, do proxecto
educativo, dos proxectos curriculares de etapa e das súas modificacións.
l) Recibir información sobre os libros de texto e os materiais didácticos
adoptados polo centro.
m) Fomenta-la colaboración entre tódolos membros da comunidade
educativa.
n) Facer uso das instalacións do centro nos termos que estableza o
consello escolar de acordo coa lexislación vixente.

Disposicións transitorias

Primeira

1. Os consellos escolares e os órganos unipersoais de goberno elixidos
con anterioridade á entrada en vigor deste Regulamento orgánico de escolas

de educación infantil e colexios de educación primaria continuarán
desempeñando as súas funcións ata o remate do prazo para o que foron
elixidos.
2. Nos colexios de educación primaria nos que consonte o disposto na
disposición transitoria segunda, se imparta provisionalmente o primeiro ciclo de
educación secundaria obrigatoria, formará parte do consello escolar unha
representación dos alumnos deste ciclo educativo.

Segunda

1. Provisionalmente, durante o tempo que a Consellería de Educación e
Ordenación Universitaria determine, os colexios de educación primaria que
aquela sinale poderán imparti-lo primeiro ciclo da educación secundaria
obrigatoria. Co fin de garanti-la adecuada coordinación docente destes estudios
ó longo da totalidade da etapa, estes colexios serán adscritos pola Consellería
de Educación e Ordenación Universitaria a un instituto de educación
secundaria e terán a consideración de extensión dos mesmos cando se atopen
na mesma localidade.
2. Os profesores, os alumnos e os pais dos alumnos deste ciclo
educativo integraranse no colexio de educación primaria e formarán parte,
segundo corresponda, de tódolos órganos de goberno e de coordinación
docente, e asumirán tódolos dereitos e obrigas que, como membros da dita
comunidade educativa, lles son aplicables.
3. Co fin de garanti-la continuidade da etapa, os departamentos
didácticos do centro de educación secundaria conxuntamente co profesorado
afectado do colexio ou colexios de educación primaria elaborarán as distintas
programacións didácticas de acordo co proxecto curricular de etapa. Para tal
efecto, os mestres do colexio de educación primaria responsables das distintas
áreas incorporaranse ós departamentos do centro de secundaria que
corresponda e asistirán ás reunións de departamento para participar na
elaboración, aprobación e avaliación do proxecto curricular desta etapa. As
ditas reunións celebraranse en hora que permita a asistencia de tódolos
profesores afectados.
4. Nos colexios de educación primaria que se transformen
progresivamente en institutos de educación secundaria, mentres se escolaricen
neles alumnos de educación primaria, o profesorado, o alumnado e os pais e
nais ou titores legais dos alumnos desta etapa educativa integraranse no centro
e formarán parte, segundo corresponda, de tódolos órganos de goberno e de
coordinación docente asumindo tódolos dereitos e obrigas que, como membros
de dita comunidade educativa, lles son aplicables.

Terceira

Na primeira renovación parcial do consello escolar prevista no artigo 55º
do Decreto 92/1988, do 28 de abril, e no artigo 41 deste regulamento
continuarán no consello escolar os profesores e pais de alumnos que
manteñan a súa vinculación ó centro nos próximos dous anos; no seu defecto
os que soamente a prolonguen un curso.
De seren varios profesores ou pais os que reúnen estas condicións,
valoraranse como criterios para permanecer no consello escolar:

a) Maior número de votos alcanzado no último proceso electoral.
b) Maior antigüidade no centro.
c) Maior idade.

Cuarta

As modificacións derivadas da aplicación da disposición transitoria
segunda serán reguladas por orde da Consellería de Educación e Ordenación
Universitaria.

Nº 121 Martes, 23 de xuño de 2009 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 10.773

I. DISPOSICIÓNS XERAIS ción, os criterios de avaliación concíbense como unha
referencia para orientar a acción educativa.
CONSELLERÍA DE EDUCACIÓN
E ORDENACIÓN UNIVERSITARIA Os centros educativos xogan tamén un activo papel
na determinación do currículo, xa que lles corres-
Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que ponde desenvolver e completar os currículos que se
se establece o currículo da educación establecen.
infantil na Comunidade Autónoma de Aínda que a educación infantil constitúe unha eta-
Galicia. pa educativa cos seus propios obxectivos, en que se
A Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación, debe coidar a transición entre os ciclos, non se pode
no seu artigo 6, define o currículo como o conxunto de esquecer que se trata dunha etapa que ten a súa con-
obxectivos, competencias básicas, contidos, métodos tinuidade na educación primaria. Isto exixe a coordi-
pedagóxicos e criterios de avaliación. Así mesmo, esta- nación entre ambas as etapas. Coordinación que en
blece que lle corresponde ao goberno fixar os aspectos ningún caso se entenderá como supeditación dunha
básicos do currículo que constitúen as ensinanzas míni- etapa a outra, senón como un instrumento que asegu-
mas para todo o Estado, sendo competencia das diferen- re a coherencia dos procesos educativos iniciados.
tes administracións educativas determinar o currículo Nesta etapa, máis que en calquera outra, desenvol-
para os seus respectivos ámbitos territoriais. En virtude vemento e aprendizaxe son procesos dinámicos que
destas competencias, correspóndelle á Administración teñen lugar como consecuencia da interacción co con-
educativa galega establecer o currículo do primeiro e do torno. Cada nena e cada neno ten o seu ritmo e o seu
segundo ciclo de educación infantil. Deste último for- estilo de maduración, desenvolvemento e aprendiza-
man parte as ensinanzas mínimas fixadas no Real xe; por iso, a súa afectividade, as súas características
decreto 1630/2006, do 29 de decembro. persoais, as súas necesidades, intereses e estilo cog-
Neste decreto establécense para o ámbito da Comu- nitivo deberán ser tamén elementos que condicionen
nidade Autónoma de Galicia os principios xerais, fins a práctica educativa nesta etapa. Un currículo aberto
e obxectivos referidos ao conxunto da etapa. servirá como instrumento fundamental para dar unha
resposta adecuada ao tratamento da diversidade.
Ao establecer o currículo de educación infantil
preténdese garantirlle unha educación común ao No proceso educativo desta etapa adquire unha
conxunto da poboación e asegurar unha educación relevancia especial a participación e colaboración
non discriminatoria que considere as posibilidades coas familias. Na nosa sociedade a transformación
de desenvolvemento do alumnado, sexan as que histórica do medio familiar e social leva a que a
foren as súas condicións persoais e sociais -capaci- escola comparta coa familia o papel de proporcio-
dade, sexo, raza, lingua, orixe sociocultural, crenzas narlles aos nenos e ás nenas experiencias que facili-
e ideoloxía-, mediante o exercicio de actuacións ten as súas primeiras aprendizaxes. En todo caso,
positivas ante a diversidade do alumnado. familia, escola e os demais axentes educativos
deben formular a súa actuación de forma coordinada
O currículo desta etapa oriéntase a lograr un e complementaria, buscando a colaboración e a
desenvolvemento integral e harmónico da persoa nos coherencia nas súas intervencións.
distintos planos -físico, motor, emocional, afectivo,
social e cognitivo- e a procurar as aprendizaxes que Este decreto establece aqueles elementos do currí-
contribúen e fan posible o devandito desenvolve- culo que teñen carácter prescritivo para todos os
mento. centros (obxectivos, contidos e criterios de avalia-
ción das áreas), pero inclúe tamén outros elementos
As aprendizaxes da etapa preséntanse en tres de carácter orientador (orientacións metodolóxicas e
áreas diferenciadas das cales se describen os obxec- contribucións ás competencias básicas). Tanto uns
tivos xerais, contidos e criterios de avaliación; coma outros pretenden axudar as/os profesionais na
porén, boa parte dos contidos dunha área adquiren tarefa de concreción e adaptación do currículo ao
sentido desde a perspectiva das outras dúas, coas seu contexto e alumnado.
cales está en estreita relación, dado o carácter glo-
balizador da etapa. Neste decreto determínanse o currículo do 1º e do
2º ciclo, e a contribución da etapa educativa á
A organización en bloques establecida neste adquisición das competencias básicas, que se publi-
decreto ten como finalidade a presentación dos con- can como anexos a el coa seguinte numeración:
tidos de forma coherente. Posibilítalle ao equipo
docente a planificación e o deseño dun esquema de Anexo I-Currículo do primeiro ciclo e do segundo
interrelación e de transacción entre os bloques pro- ciclo de educación infantil.
postos que reflicta a globalidade da acción das Anexo II-Contribución da etapa educativa á adqui-
aprendizaxes das nenas e dos nenos. sición das competencias básicas.
A avaliación terá como fin a identificación das De conformidade co exposto, por proposta do con-
aprendizaxes consolidadas polo alumnado, así como a selleiro de Educación e Ordenación Universitaria,
valoración do desenvolvemento alcanzado. Ten, polo no exercicio da facultade outorgada polo artigo 34 da
tanto, un carácter netamente formativo. Nesta formula- Lei 1/1983, do 22 de febreiro, de normas regulado-

10.774 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 121 Martes, 23 de xuño de 2009

ras da Xunta e da súa Presidencia, modificada pola Artigo 4º.-Obxectivos.
Lei 11/1988, do 20 de outubro, e pola Lei 2/2007, A educación infantil contribuirá a desenvolver nas
do 28 de marzo, do traballo en igualdade das mulle- nenas e nenos as capacidades que lles permitan:
res de Galicia, logo do informe do Consello Escolar
de Galicia, de acordo co ditame do Consello Consul- a) Coñecer o seu propio corpo e o das outras per-
tivo de Galicia, e logo de deliberación do Consello soas, as súas posibilidades de acción e aprender a
da Xunta de Galicia, na súa reunión do catro de respectar as diferenzas.
xuño do dous mil nove, b) Observar e explorar o seu contorno familiar,
DISPOÑO: natural e social.
c) Adquirir progresivamente autonomía nas súas
Artigo 1º.-Obxecto e ámbito de aplicación. actividades habituais.
Este decreto ten como obxectivo establecer os d) Desenvolver as súas capacidades afectivas.
currículos do primeiro e do segundo ciclo da educa-
ción infantil que serán de aplicación nos centros e) Relacionarse cos demais e adquirir progresiva-
educativos que impartan estas ensinanzas na Comu- mente pautas elementais de convivencia e de rela-
nidade Autónoma de Galicia. ción social, así como exercitarse na resolución pací-
fica de conflitos.
Artigo 2º.-Principios xerais. f) Desenvolver habilidades comunicativas en dife-
1. A educación infantil constitúe a etapa educati- rentes linguaxes e formas de expresión.
va con identidade propia que atende a nenas e nenos g) Iniciarse nas habilidades lóxico-matemáticas e
desde o nacemento ata os seis anos. achegarse á lectura e escritura como medio de
comunicación, información e gozo.
2. Esta etapa ordénase en dous ciclos. O ciclo
constitúe unha unidade curricular temporal de pro- h) Sentir o xesto, o movemento e o ritmo como
gramación e avaliación. O primeiro ciclo comprende recursos para a expresión e a comunicación.
desde o nacemento ata os tres anos e o segundo, des- i) Achegarse, na medida das súas posibilidades, ao
de os tres aos seis anos de idade. uso das tecnoloxías da información e da comunicación.
3. Todo o profesorado do mesmo ciclo desenvolve- Artigo 5º.-Currículo.
rá o seu traballo en equipo, co fin de garantir a nece-
1. Enténdese por currículo da educación infantil o
saria unidade da acción educativa.
conxunto de obxectivos, contidos, métodos pedagó-
4. A educación infantil ten carácter voluntario. O xicos e criterios de avaliación que regularán a prác-
segundo ciclo desta etapa educativa será gratuíto. tica educativa nesta etapa.
As administracións competentes procurarán que 2. Os currículos da educación infantil, que debe-
haxa unha oferta suficiente de prazas no 1º ciclo e rán desenvolver e completar os centros educativos
garantirán a mesma no 2º. que impartan estas ensinanzas, son os que se reco-
llen no anexo I deste decreto; pasando a formar par-
Artigo 3º.-Fins.
te da súa proposta pedagóxica.
1. A finalidade da educación infantil é a de contri- 3. A contribución desde as diferentes áreas dos
buír ao desenvolvemento físico, afectivo, social e currículos de educación infantil ao desenvolvemen-
intelectual das nenas e dos nenos. to das competencias básicas é a que se recolle no
anexo II deste decreto.
2. Na educación infantil atenderase progresiva-
mente ao desenvolvemento afectivo, ao movemento e Artigo 6º.-Áreas de coñecemento.
aos hábitos de control corporal, ás manifestacións da 1. Os contidos educativos da educación infantil
comunicación e da linguaxe, ás pautas elementais organizaranse en áreas correspondentes a ámbitos
de convivencia e relación social, así como ao descu- propios da experiencia e do desenvolvemento infan-
brimento das características físicas e sociais do til e abordaranse por medio de actividades globali-
medio. Ademais, facilitarase que nenas e nenos ela- zadas que teñan interese e significado para as nenas
boren unha imaxe de si mesmos positiva e equilibra- e os nenos.
da e adquiran autonomía persoal.
2. As áreas da educación infantil son as seguintes:
3. Potenciarase a transmisión daqueles valores
que favorezan a liberdade persoal, a responsabilida- -Coñecemento de si mesmo e autonomía persoal.
de, a cidadanía democrática, a solidariedade, a tole- -Coñecemento do contorno.
rancia, o respecto, a xustiza, a prevención de confli-
tos e a súa resolución pacífica, a non-violencia en -Linguaxes: comunicación e representación.
todos os ámbitos da vida persoal, familiar e social, Estas áreas deben entenderse como ámbitos de
así como o desenvolvemento da igualdade de derei- actuación, como espazos de aprendizaxes de toda
tos e oportunidades e o fomento da igualdade entre orde: de actitudes, procedementos e conceptos, que
homes e mulleres. contribuirán ao desenvolvemento de nenas e nenos e


propiciarán a súa aproximación á interpretación do 2. A Consellería de Educación e Ordenación Uni-
mundo, outorgándolle significado e facilitando a súa versitaria establecerá os procedementos que permi-
participación activa nel. tan identificar aquelas características que poidan ter
incidencia na evolución escolar das nenas e dos
3. Desde o 1º ciclo prestarase atención ao desen- nenos coa finalidade de dar a resposta educativa
volvemento da autonomía da nena e do neno, á crea- axeitada para a atención á diversidade.
ción dos primeiros vínculos sociais e á conquista da
linguaxe. Fomentarase unha primeira aproximación 3. Os centros adoptarán as medidas oportunas diri-
á lectura e á escritura, así como a experiencias de xidas ao alumnado que presente necesidade especí-
iniciación temperá en habilidades numéricas bási- fica de apoio educativo.
cas, nas tecnoloxías da información e a comunica- 4. Os centros atenderán as nenas e os nenos que
ción e na expresión visual e musical. Así mesmo, presenten necesidades educativas especiais buscan-
fomentarase unha primeira aproximación á lingua do a resposta educativa que mellor se adapte ás súas
estranxeira nas aprendizaxes do segundo ciclo da características e necesidades persoais.
educación infantil, especialmente no último ano.
5. Terase en conta o principio de flexibilidade para
4. Os métodos de traballo en ambos os ciclos basea- adecuar a educación á diversidade de aptitudes,
ranse nas experiencias, nas actividades e no xogo, e intereses e necesidades do alumnado en toda a eta-
aplicaranse nun ambiente de afecto e confianza para pa educativa.
potenciar a autoestima e integración social.
Artigo 10º.-Titoría.
Artigo 7º.-Distribución horaria. 1. Cada grupo de alumnado contará cun titor ou
A distribución horaria organizarase dentro dunha titora que desenvolverá tarefas relacionadas coa
perspectiva globalizada e incluirá actividades que organización, participación e control.
permitan respectar os ritmos de actividade, xogo e 2. A educación nesta etapa enténdese como un
descanso das nenas e dos nenos. proceso compartido coas familias que se favorecerá
Será necesario organizar o tempo baixo presupostos desde o centro docente a través da titoría, de aí que
de flexibilidade que lle permitan ao profesorado ade- a persoa responsable manterá actividades periódicas
cualo ás características das tarefas, de xeito que o hora- para intercambiar información coas familias.
rio estea sempre ao servizo da metodoloxía. No desen- Artigo 11º.-Cooperación e participación no proceso
volvemento da xornada escolar combinaranse tempos educativo.
de rutinas con tempos de actividades específicas,
segundo as características e necesidades dos nenos e 1. Co obxecto de respectar a responsabilidade fun-
nenas. damental das nais e pais ou titores nesta etapa, os
centros cooperarán estreitamente con eles e estable-
Artigo 8º.-Avaliación. cerán mecanismos para favorecer a súa participación
1. Na etapa da educación infantil, a avaliación no proceso educativo dos seus fillos e das súas fillas.
será global, continua e formativa. A observación 2. A persoa responsable da titoría manterá activi-
directa e sistemática constituirá a técnica principal dades periódicas para intercambiar información
do proceso de avaliación. coas familias e adoptará as medidas necesarias para
que nais, pais ou titores teñan unha implicación
2. A avaliación nesta etapa debe servir para iden-
máis directa no proceso de ensino-aprendizaxe das
tificar as aprendizaxes adquiridas e o ritmo e carac-
súas fillas e dos seus fillos.
terísticas da evolución de cada nena ou neno. Para
estes efectos, tomaranse como referencia os criterios Artigo 12º.-Autonomía dos centros.
de avaliación de cada unha das áreas. 1. A Consellería de Educación e Ordenación Uni-
3. As persoas profesionais que desempeñan o seu versitaria favorecerá a autonomía pedagóxica e orga-
labor na educación infantil avaliarán, ademais dos nizativa dos centros, favorecerán o traballo en equi-
procesos de aprendizaxe, a súa propia práctica edu- po do profesorado e a súa actividade investigadora a
cativa. partir da práctica docente.
4. As familias recibirán periodicamente a informa- 2. Os centros educativos desenvolverán e comple-
ción necesaria sobre o progreso das nenas e dos tarán o currículo establecido pola Administración
nenos, e as canles que se creen para este efecto educativa adaptándoo ás características das nenas e
terán que facerse explícitas nos correspondentes dos nenos e á súa realidade educativa.
proxectos educativos. 3. Os centros educativos poderán programar o
Artigo 9º.-Atención á diversidade. período de adaptación do alumnado para favorecer a
transición á nova situación de ensino-aprendizaxe.
1. A intervención educativa debe recoller como
principio a diversidade do alumnado, adaptando a Artigo 13º.-Tratamento das linguas oficiais.
práctica educativa ás características persoais, nece- Na etapa de educación infantil o profesorado usa-
sidades, intereses e estilo cognitivo dos nenos e rá na aula a lingua materna predominante entre o
nenas, dada a importancia que nestas idades adqui- alumnado, terá en conta a lingua do contorno e coi-
ren o ritmo e o proceso de maduración. dará que o alumnado adquira de forma oral e escrita


o coñecemento da outra lingua oficial de Galicia, anos e o segundo de 3 a 6 anos. Os contidos educa-
dentro dos límites propios desta etapa. tivos organízanse arredor das seguintes áreas:
Disposición adicional -Coñecemento de si mesmo e autonomía persoal.
Única.-Ensinanzas de relixión. -Coñecemento do contorno.
1. As ensinanzas de relixión incluiranse no segun- -Linguaxes: comunicación e representación.
do ciclo da educación infantil.
Estas áreas, que se corresponden con ámbitos pro-
2. Ao inicio de cada curso académico os pais/nais pios da experiencia e do desenvolvemento infantil,
ou titores/as das alumnas e dos alumnos manifesta- deberán concibirse cun criterio de globalidade e de
rán a súa vontade de que as súas fillas ou fillos reci- mutua dependencia, e desenvolveranse mediante a
ban ou non ensinanzas de relixión. realización de experiencias significativas.
3. A Administración educativa galega velará para No currículo dáse especial relevancia ás aprendiza-
que as ensinanzas de relixión respecten os dereitos xes orientadas ao coñecemento, valoración e control
de todo o alumnado e das súas familias e para que que nenos e nenas van adquirindo da súa propia per-
non supoña discriminación ningunha recibir ou non soa, das súas posibilidades e da capacidade para uti-
as devanditas ensinanzas. lizar con certa autonomía os recursos dispoñibles en
cada momento. Neste proceso resulta relevante a
4. A determinación do currículo do ensino de reli-
adquisición de destrezas para realizar as actividades
xión católica e das diferentes confesións relixiosas
habituais cun certo grao de responsabilidade, autono-
coas que o Estado español subscribiu acordos de mía e iniciativa, tanto no emprego axeitado de espazos
cooperación en materia educativa será competencia, e materiais como no desempeño das diversas tarefas.
respectivamente, da xerarquía eclesiástica e das
correspondentes autoridades relixiosas. As interaccións co medio, o crecente control
motor, a constatación das súas posibilidades e limi-
Disposición derrogatoria tacións, o proceso de diferenciación das outras per-
Única.-Derrogación normativa. soas, farán que vaian adquirindo unha progresiva
Queda derrogado o Decreto 426/1991, do 12 de independencia con respecto ás persoas adultas.
decembro, polo que se establece o currículo de edu- Todo iso contribuirá ao autocoñecemento e a «apren-
cación infantil na Comunidade Autónoma de Galicia, der a facer», sentando as bases do desenvolvemento
da autonomía e iniciativa persoal.
así como as demais normas de igual ou inferior cate-
goría que se opoñan ao establecido neste decreto. Neste proceso de adquisición de autonomía, a lingua-
Disposicións derradeiras xe verbal cobra unha especial importancia, xa que é
nesta etapa cando se inicia de forma sistemática a
Primeira.-Habilitación normativa. adquisición da lingua ao proporcionar contextos varia-
Autorízase a persoa titular da Consellería de Edu- dos que permiten ampliar o marco familiar e desenvol-
cación e Ordenación Universitaria a ditar as dispo- ver as capacidades comunicativas de nenas e nenos.
sicións que sexan necesarias para a execución e Pero non se debe esquecer que interveñen tamén outro
desenvolvemento do establecido neste decreto para tipo de linguaxes, como son a corporal, a plástica, a
a etapa de educación infantil. musical, a audiovisual, a escrita, a matemática e a dra-
mática, e que no seu conxunto son básicas para enri-
Segunda.-Entrada en vigor. quecer as posibilidades de expresión e contribúen ao
Este decreto entrará en vigor o día seguinte ao da desenvolvemento da competencia comunicativa.
súa publicación no Diario Oficial de Galicia. Á vez, o desenvolvemento das destrezas e capaci-
Santiago de Compostela, catro de xuño de dous mil dades individuais e a súa interacción co medio e cos
nove. iguais contribúen á evolución do pensamento, ensi-
nando a pensar e a aprender (pensamento crítico,
Alberto Núñez Feijóo toma de decisións, resolución de problemas, utiliza-
Presidente ción de recursos cognitivos...) e sentan as bases para
Jesús Vázquez Abad posteriores aprendizaxes.
Conselleiro de Educación e Ordenación Nesta etapa o contorno das nenas e dos nenos
Universitaria amplíase e diversifícase, o que os pon en situación
ANEXO I de afrontar novas experiencias e interaccións. Xorde
a necesidade de relacionarse coas demais persoas e
1.1. Introdución. de respectar as normas de convivencia, aprendendo
A educación infantil constitúe unha etapa educati- a vivir xuntos e contribuíndo ao posterior desenvol-
va de capital importancia para o desenvolvemento vemento da competencia social.
integral e harmónico da persoa. Así, establécese Queda xustificada a necesidade do traballo cola-
como principal finalidade nesta etapa contribuír ao borativo, o intercambio de puntos de vista, compar-
desenvolvemento físico, afectivo, social e intelectual tir e construír coñecementos, darlles posibilidades
do alumnado en estreita cooperación coas familias. aos nenos e ás nenas para que expresen e argumen-
A educación infantil constitúe unha única etapa ten as súas opinións; para que busquen solucións
con dous ciclos, o primeiro abrangue desde 0 a 3 creativas a problemas prácticos da súa vida cotiá e


do seu contorno. Todo iso nun clima de respecto e de As experiencias de aprendizaxe do autocoidado
aceptación mutua, colaboración e solidariedade, relativas á alimentación, hixiene e descanso convér-
potenciando a análise de comportamentos e accións tense na escola infantil de primeiro ciclo en situa-
discriminatorias. cións educativas particularmente proveitosas, non só
por promover a competencia das nenas e dos nenos,
O motor principal da acción educativa debe ser, senón por establecer momentos de valiosa interac-
polo tanto, o desenvolvemento integral da persoa, a ción coa persoa adulta que as introduce nas formas
través de experiencias e actividades didácticas de socialmente establecidas para a satisfacción das
carácter lúdico, partindo da realidade individual de necesidades básicas.
cada neno para chegar a acadar, de xeito gradual, os
obxectivos sinalados para esta etapa educativa. Obxectivos
Coa presentación deste currículo trátase de dotar o -Tomar conciencia do propio corpo identificándoo
profesorado dun instrumento que lle permita desen- global e segmentariamente.
volver e revisar a súa actividade desde un marco de -Recoñecer os sentidos como fontes de sensacións
referencia actualizado e con base científica, á vez empregándoos para o coñecemento do seu mundo
que contribúa eficazmente á innovación educativa. circundante.
1.2. Currículo do primeiro ciclo. -Adquirir destrezas e habilidades manipulativas
aplicándoas ao manexo de útiles e materiais presen-
Área: coñecemento de si mesmo e autonomía persoal. tes no seu contorno.
Na primeira infancia toda a experiencia das nenas -Adquirir o control postural e dinámico do seu cor-
e dos nenos pasa polo coñecemento, polo dominio e po mantendo o equilibrio necesario entre a segurida-
polo coidado do propio corpo. O corpo, formado por de e o desafío na exploración e no descubrimento.
segmentos e por órganos, medra, ten unha historia,
está situado e móvese no espazo, ten que ser alimen- -Tomar conciencia das características persoais
tado, coidado e o propio corpo é diferente do das identificando as calidades que o definen como indi-
demais persoas. viduo singular.
-Afianzar a propia personalidade equilibrando a
Moitas definicións da infancia toman característi- afirmación das preferencias co respecto ás necesida-
cas motrices para a súa descrición: a idade de des comúns do grupo.
gatear, a idade de correr. A sede de movemento na
primeira infancia depende en gran parte dun contor- -Adquirir autoestima esforzándose no desenvolve-
no estimulante, da utilidade que proporcionan unha mento das actividades cotiás.
serie de habilidades e destrezas para o coñecemen-
to do mundo e da propia motivación por acadar a -Iniciarse no control do propio comportamento
autonomía persoal. A intervención educativa na relacionando a identificación das emocións e intere-
escola de primeiro ciclo debe ofertar espazos inte- ses coa interiorización das normas e valores sociais.
riores e exteriores onde nenas e nenos se poidan -Iniciarse na tolerancia da frustración demorando
desprazar, describir traxectorias e sortear obstácu- a satisfacción dos desexos.
los, gabear e esvarar, caer; espazos que oscilen entre
a necesaria seguridade e o risco calculado; en fin, -Satisfacer as súas necesidades básicas adquirin-
que propoñan desafíos adaptados á súa idade. do hábitos de coidado persoal.
Contidos
Ao longo dos tres primeiros anos van aparecendo
diversos sentimentos e emocións tanto positivos Bloque 1. O corpo.
como negativos. As principais manifestacións emoti-
-Descubrimento e control global e segmentario do
vas neste período son a ledicia, a tristura, o intere-
propio corpo.
se, o medo, a ansiedade, a ira e o apego. O xeito en
que nenas e nenos expresan estas emocións toma a -Descubrimento dos sentidos como fonte de sensa-
forma de choro, risa, movemento e actividade. cións.
A autoconfianza ten ademais a súa base na elabo- -Construción progresiva e toma de conciencia
ración axeitada da separación dos nenos e nenas do mental do propio corpo.
seu medio familiar. Como primeira experiencia de -Potenciación das destrezas e habilidades na
educación formal, a escola infantil de primeiro ciclo manipulación de instrumentos, ferramentas e mate-
debe asegurar a satisfacción das necesidades dos riais.
nenos e nenas con cariño, prontitude e sensibilida-
de. A continuidade do apego entre pais e nais e edu- -Adquisición progresiva do equilibrio estático e
cadoras ou educadores é imprescindible para a crea- dinámico.
ción dunha correcta autoestima. Nenos e nenas -Vivencia e control do corpo en relación ao move-
poderán, a través dun adulto securizante, aceptar a mento, ás dimensións do espazo e ao movemento
interacción con outros estraños e, sobre todo, explo- dos/as demais.
rar o contorno. Resulta por tanto de especial impor-
tancia o planeamento coidadoso e individualizado -Adaptación do ton muscular e da postura ás dis-
do período de transición entre ambos os contextos. tintas situacións cotiás.


-Axuste do propio movemento ao espazo e aos -Emprego axeitado da roupa segundo as condi-
movementos dos e das demais. cións climáticas e as actividades que realiza.
-Potenciación da iniciativa e do esforzo na con- -Identificación dos riscos habituais no seu contor-
quista dos desprazamentos do corpo e dos obxectos. no e utilización de estratexias e recursos adecuados
para evitalos.
-Exploración e identificación das posibilidades
motrices. -Equilibración da necesaria prevención e o desafío
precisos para a exploración e o descubrimento.
Bloque 2. A identidade, a autoestima e as emo-
cións. Criterios de avaliación
-Identificación e recoñecemento das característi- -Nomea e localiza no seu corpo e no das demais
cas e calidades persoais cara a unha aceptación da persoas as partes elementais que o compoñen.
propia imaxe, valorando positivamente as diferenzas -Identifica os sentidos e os seus órganos como fon-
como elemento definidor. tes de sensacións para o descubrimento propio e do
-Identificación co propio nome, co grupo familiar seu contorno.
de pertenza e co lugar onde vive como vehículos da -Manexa os obxectos, útiles e ferramentas precisos
expresión da identidade. para a vida cotiá.
-Toma de conciencia progresiva do seu sexo, evi- -Amosa destreza e disposición na exploración de
tando a instalación prematura de estereotipos de materiais.
xénero.
-Emprega os distintos tipos de postura e despraza-
-Identificación e afirmación dos propios gustos, e mento segundo os seus intereses e necesidades.
do que desagrada, evitando situacións de submisión -Controla o corpo en movemento, adaptando a res-
ou dilución do individuo no grupo. posta motriz ás dimensións e elementos do espazo.
-Establecemento de hábitos elementais de esforzo -Toma consciencia da súa resistencia física, explo-
e perseveranza para abordar as tarefas cotiás, amo- rando as súas capacidades e limitacións.
sando confianza nas propias competencias.
-Identifica e mostra satisfacción coas característi-
-Fomento da capacidade de escolla entre varias cas (tanto psicolóxicas como corporais) que definen
alternativas, asumindo as consecuencias das propias a súa individualidade: nome, filiación, sexo…
accións.
-Identifica as características do seu sexo e partici-
-Identificación das emocións básicas e das súas pa en xogos, actividades, etc. independentemente do
manifestacións habituais empregando expresións xénero.
socialmente aceptadas.
-Decide de acordo coas súas preferencias entre
-Actitude de paciencia e espera, na procura dunha distintas opcións respecto de actividades, temas,
resposta axeitada diante da demora dos desexos. grupos, materiais, tempos…
-Evitación da resposta agresiva diante da frustra- -Intégrase en xogos de grupo cooperando coas
ción para camiñar cara ao emprego da negociación demais persoas e asume progresivamente tarefas e
para a xestión de problemas cos e coas demais. responsabilidades.
-Ampliación dos lazos afectivos con outras persoas -Persevera na realización das súas actividades e
adultas, para obter seguridade e aceptar axuda. na busca de estratexias para a resolución dos proble-
mas cotiáns.
Bloque 3. O coidado persoal.
-Acepta e amosa afecto, recoñecendo os sentimen-
-Iniciativa na comida autónoma. tos e emocións propios e das demais persoas.
-Incorporación paulatina na dieta de novos ali- -Amosa confianza ante persoas e situacións novas
mentos e texturas na súa gradual presentación. aceptando a súa axuda.
-Discriminación progresiva dos alimentos sauda- -Identifica situacións e obxectos perigosos adop-
bles valorando o seu consumo. tando as precaucións apropiadas en cada caso.
-Recoñecemento da comida como feito pracenteiro -Resolve positivamente os conflitos cotiáns, regu-
e non só nutricio. lando os seus impulsos e emocións.
-Adquisición da autonomía progresiva nos hábitos -Realiza con progresiva autonomía e activa dispo-
de hixiene e limpeza. sición as prácticas encamiñadas á satisfacción das
-Vivencia da sensación de limpeza e aspecto coi- necesidades básicas: a alimentación, o descanso, a
dado. hixiene e o coidado propio e do seu contorno.

-Regulación progresiva dos ritmos de sono e vixi- -Practica un estilo de vida saudable e de benestar
lia, actividade e descanso, acción e relaxación. integral atendendo a unha alimentación equilibrada
e pracenteira, un descanso autónomo e suficiente, o
-Recoñecemento da propia roupa e colaboración gusto pola sensación de limpeza e a orde no seu con-
progresiva no vestido. torno.


-Móstrase prudente ante os desafíos. -Apreciar as celebracións persoais e comunitarias
importantes para as persoas valorándoas como acti-
Área: coñecemento do contorno.
vidades que constrúen a vida en sociedade.
O ámbito do coñecemento do contorno fai referen-
-Apreciar algúns elementos significativos propios
cia ao descubrimento e comprensión daquilo que
da cultura galega.
configura a realidade dos nenos e das nenas destas
idades, considerando as súas múltiples relacións e -Identificar as funcións dos grupos e das organiza-
interdependencias, coa finalidade de ir construíndo cións da comunidade descubrindo as principais carac-
un coñecemento sobre o medio físico, natural e terísticas e actividades das persoas que as conforman.
social cada vez máis axustado. Contidos
A exploración e experimentación con obxectos e Bloque 1. O medio físico.
materiais diversos van permitir o coñecemento das
características morfolóxicas e funcionais dos obxec- -Exploración de obxectos e materiais diversos a
tos e materiais do seu medio: forma, tamaño, olor, través dos sentidos e de diferentes accións.
son, cor, uso. Isto supón a base para o coñecemento -Identificación, denominación e comparación de
lóxico-matemático que provén das accións, tanto calidades sensoriais, características morfolóxicas e
físicas como mentais, que se realizan con estes funcionais de obxectos e materiais do seu medio.
obxectos e materiais como ordenar, comparar, agru-
par. Permitiralles tamén a construción progresiva -Identificación dos principais produtos elaborados
das nocións espaciais e temporais en relación cos polos seres humanos presentes no seu contorno.
obxectos e as accións. -Emprego dalgunha das ferramentas tecnolóxicas
Os contidos relacionados cos seres vivos, a nature- máis habituais.
za e o medio social deben ofertarlles aos nenos a ás -Identificación de características constantes e
nenas a posibilidade de achegarse ao mundo do variables.
coñecemento científico desde unha perspectiva glo-
bal e lúdica. Aprenderán cuestións relativas ás -Establecemento de relacións: ordenación, corres-
características e formas de vida dos seres vivos, aos pondencia, clasificación.
fenómenos naturais e ás organizacións e caracterís- -Estimación de cantidades e medidas.
ticas dos grupos humanos. Así mesmo, desenvolve-
rán o interese, a curiosidade e actitudes de partici- -Experimentación de diferentes accións sobre os
pación e responsabilidade no coidado e conserva- obxectos e materiais.
ción dos hábitats. -Construción de nocións xeométricas e topográficas.
A posibilidade que representa a incorporación das -Construción de nocións temporais.
nenas e dos nenos á escola infantil 0-3 de vivir expe-
riencias máis amplas achegaraos ao coñecemento Bloque 2. Achegamento á natureza.
doutras persoas e de novas relacións interpersoais, -Identificación de características de animais,
xerando vínculos e desenvolvendo actitudes de con- plantas e elementos naturais.
fianza, empatía, amizade e apego que constituirán a
base sólida para a súa sociabilidade. -Identificación dos hábitats dos animais e das
plantas.
Obxectivos
-Experimentación de accións sobre o medio natural.
-Observar o seu contorno, identificando as propie-
dades dos obxectos para establecer comparacións. -Curiosidade, coidado e respecto polos animais e
plantas e polos seus hábitats.
-Establecer relacións causa-efecto, percibindo as
consecuencias das súas accións nos obxectos ou per- -Coñecementos diversos sobre os fenómenos naturais.
soas do seu contorno. -Recoñecemento de posibles perigos dalgúns fenó-
-Resolver situacións problemáticas con obxectos, menos naturais.
ensaiando diferentes estratexias de resolución. -Coñecementos diversos sobre os elementos xeo-
-Empregar cuantificadores e medidas relacionán- gráficos.
doas con situacións cotiás. -Interese e respecto polo coidado e conservación
-Identificar as nocións espaciais establecendo rela- do seu contorno.
cións cos obxectos e as persoas coas que interactúa. Bloque 3. Cultura e vida en sociedade.
-Identificar secuencias temporais relacionándoas -Recoñecemento de diversos aspectos sobre a
coas rutinas e períodos de tempo habituais. familia.
-Descubrir as características dos animais e vexe- -Coñecemento de diversos aspectos sobre a escola
tais, diferenciando os seres vivos doutros elementos infantil.
e materiais presentes no seu contorno inmediato.
-Coñecementos diversos sobre algunhas profesións
-Establecer relacións de confianza, afecto, colabo- e servizos: ferramentas, vestiario e espazos onde
ración e pertenza baseándoas no respecto ás persoas desenvolven a súa actividade, sempre cunha pers-
e ás normas da sociedade. pectiva coeducativa e evitando estereotipos sexistas.


-Coñecemento e participación en costumes, tradi- sentimentos e tamén para comprender as representa-
cións da cultura galega e celebracións persoais. cións da realidade que fan os seres humanos.
-Sentimento de pertenza aos grupos máis próximos Entre as adquisicións fundamentais propias desta
e actitude de respecto e valoración cara ás outras área está a lingua oral. Neste ámbito o profesorado
persoas. dos nenos e das nenas menores de tres anos ten unha
-Interese e curiosidade polos acontecementos que función fundamental como modelo, ao presentarlles
suceden ao seu arredor. estruturas lingüísticas correctas e falar con preci-
sión e corrección.
-Identificación e adopción de comportamentos
socialmente axeitados. En calquera caso, a situación central da comuni-
cación oral non pode ocultar a importancia funda-
Criterios de avaliación mental que ten tamén a comunicación xestual e cor-
-Identifica as propiedades físicas empregando os poral nestes primeiros anos e que deberá ser refor-
seus sentidos. zada pola acción dos educadores e educadoras tra-
tando de dar sentido a estes intentos de
-Compara, clasifica ou agrupa os obxectos segun- comunicación.
do as súas propiedades físicas.
Destácase en cada unha das linguaxes a súa dimen-
-Experimenta cos obxectos e materiais para obter sión receptiva e produtiva, a capacidade de experi-
información e observar as reaccións. mentar e expresar as súas emocións e sentimentos,
-Identifica problemas relacionados coas propieda- gozando coas producións propias e coas da sociedade;
des físicas dos obxectos e materiais. así como o coñecemento dos rudimentos das técnicas
empregadas en cada unha destas linguaxes.
-Pregunta e formula hipóteses baseadas nas expe-
riencias cos obxectos e materiais. E finalmente tamén se incorporan as diferentes
maneiras que ten o ser humano de representar a rea-
-Ordena tres ou máis obxectos tendo en conta as lidade, que vén sendo o xeito que ten unha socieda-
diferenzas de magnitude. de de comunicar a súa cultura.
-Usa accións e palabras para indicar a posición e Obxectivos
o movemento dos obxectos, as características das
figuras e as relacións entre elas. -Utilizar as diversas linguaxes entendéndoas como
instrumentos de comunicación entre as persoas, de
-Identifica os elementos do espazo topográfico. expresión das ideas e sentimentos e de representa-
-Asocia as figuras xeométricas coas formas presen- ción da realidade.
tes no seu contorno.
-Comprender a intencionalidade comunicativa das
-Usa a linguaxe relacionada coa ordenación tem- persoas, adoptando unha actitude positiva para esa
poral dalgunhas situacións cotiás. comunicación.
-Anticipa e recorda unha secuencia de eventos. -Empregar a xestualidade e as manifestacións cor-
-Realiza preguntas sobre os seres vivos e a natureza. porais identificándoas como unha forma de comuni-
cación humana.
-Identifica que os seres vivos seguen un ciclo vital:
nacen, medran, reprodúcense e morren. -Comunicarse oralmente nas dúas linguas oficiais
valorándoas como ferramentas de relación cos
-Busca a seguridade das persoas adultas e desen- demais.
volve empatía e hábitos cooperativos cos iguais.
-Empregar a linguaxe plástica identificándoa como
-Ten en conta as demais persoas nas súas accións un medio de expresión de sentimentos e desexos e
e rutinas diarias. de representación da realidade.
-Mostra interese polas celebracións ou eventos da -Sentir o feito musical identificándoo como un
escola, a familia ou a localidade. medio de expresión e manifestación cultural.
-Identifica algunhas manifestacións culturais pró- -Empregar creativamente as diferentes linguaxes
ximas. axustando as técnicas expresivas aos seus intereses
-Adapta o seu comportamento ás regras dos dife- e sentimentos.
rentes contextos. -Descubrir a escrita identificándoa como repre-
-Relaciona cada actividade profesional cos ele- sentación de ideas, pensamentos e conceptos elabo-
mentos que a identifican. rados pola comunidade.
Área: linguaxes: comunicación e representación. -Amosar interese polas producións dramáticas valo-
rándoas como unha posibilidade de gozo persoal.
Na perspectiva globalizadora que ten que ter o tra-
ballo nesta etapa educativa, e especialmente no 1º Contidos
ciclo, esta área desempeña un importante papel á
Bloque 1. Comunicación xestual e oral.
hora de relacionar as outras dúas. Achega os instru-
mentos para comunicar o propio individuo coa socie- -Recoñecemento e utilización das posibilidades do
dade en que está inserido, para expresar os seus corpo para comunicar.


-Vivencia de xestos e movementos como recursos -Identificación de diferentes xeitos de representa-
corporais para a expresión e a comunicación e mais ción dramática.
para o intercambio afectivo. -Interese e gozo ao mirar e participar en represen-
-Interese e creatividade na utilización do corpo tacións dramáticas.
como medio de expresión. Criterios de avaliación
-Utilización do movemento e da danza como -Presta atención ás informacións que lle transmi-
medios de expresión. ten outras persoas.
-Iniciarse na participación de forma oral en conver- -Manifesta interese por comunicarse con outras
sas, narracións, anécdotas, xogos colectivos e outros. persoas.
-Iniciarse no emprego de vocabulario preciso, -Asocia xestos e manifestacións corporais con
usándoo con entoación axeitada, pronuncia clara e diversos estados anímicos.
usando estruturas oracionais que enriquezan as súas
competencias comunicativas. -Comprende os xestos e as manifestacións corpo-
rais como unha forma de comunicación.
-Iniciarse no emprego axeitado das formas social-
mente establecidas para relacionarse coas demais -Manifesta oralmente, cada vez con maior precisión
persoas. e complexidade, as súas necesidades e intereses.
-Valoración da lingua oral como o instrumento -Comprende as manifestacións orais máis habi-
esencial para a comunicación. tuais no seu contorno.
Bloque 2. Expresión plástica e musical. -Exprésase empregando recursos propios da
expresión plástica.
-Utilización de técnicas e elementos básicos para
a expresión plástica. -Identifica as producións plásticas como un medio
de representación.
-Interese e gozo pola experimentación e creación
de obras plásticas. -Expresa sentimentos e emocións utilizando a
música como canle.
-Observación, interpretación e valoración de dife-
rentes tipos de obras plásticas presentes no contorno. -Mostra interese polas producións musicais que
forman parte da súa cultura.
-Valoración e respecto polas producións propias e
polas dos/as demais. -Emprega os recursos expresivos coñecidos en
situacións novas.
-Exploración das posibilidades sonoras do propio
corpo, de obxectos cotiáns e de instrumentos musi- -Combina diferentes recursos expresivos de
cais. maneira orixinal.
-Recoñecemento de sons do contorno natural e -Mostra interese polos textos escritos presentes no
social. seu contorno próximo.
-Interese e gozo coa audición e recoñecemento das -Asocia producións escritas con significados.
diferentes obras musicais. -Participa activamente nas representacións e no
-Participación activa e gozo na interpretación de xogo dramático.
cancións e xogos musicais. -Evoca e comunica situacións representadas pre-
-Utilización de instrumentos musicais para acom- viamente.
pañar as producións musicais. Orientacións metodolóxicas do primeiro ciclo
Bloque 3. Representación escrita e dramática. 1. O ambiente de aprendizaxe.
-Observación e interese polo significado de signos Os nenos e nenas constrúen as súas aprendizaxes en
e símbolos presentes na vida cotiá. interacción co medio en que se desenvolven, e este
-Descuberta e interese da funcionalidade de textos medio está constituído tanto polas persoas como polos
diversos. obxectos, a estrutura e a organización que teñen.
Dependendo da calidade da interacción que estable-
-Diferenciación entre as formas escritas e outras zan co medio, así será a calidade da súa construción.
formas de expresión gráfica.
A organización dos contextos onde se desenvolve a
-Interese e gozo ao mirar libros e escoitar a súa vida dos pequenos e pequenas incide de maneira
lectura. directa na construción que fan do seu coñecemento
-Recoñecemento dos elementos básicos dos relatos e favorece o desenvolvemento da autonomía e a inte-
escoitados ou vistos. riorización de normas e actitudes de orde.
-Interese por comunicar interpretacións, sensa- Espazos.
cións, emocións e opinións provocadas polas produ- -O equipo educativo deseñará o ambiente e orga-
cións literarias. nizará os espazos tendo en conta que dean resposta
-Comprensión das situacións representadas nos aos diferentes tipos de necesidades das nenas e
relatos escoitados ou vistos. nenos: planificando espazos para satisfacer as súas


necesidades de tipo físico, pero tamén as de tipo Tempos.
afectivo, as de convivencia, as de exploración, as de
autonomía, as de actividade, de movemento e de -A organización do tempo das nenas e nenos
expresión en todas as súas facetas. menores de tres anos debe ser moi flexible para ade-
cuarse aos seus ritmos de actividade e descanso.
-A escola no seu conxunto conformarase como un
ambiente amable e agradable que lles posibilite aos -O equipo educativo do primeiro ciclo da educa-
cativos e cativas sentirse cómodos e seguros, favore- ción infantil deberá organizar o tempo de maneira
cendo a súa introdución no mundo artístico. Por iso que permita pasar dunha organización rexida polo
debe coidarse a estética da escola, ofrecendo un ritmo biolóxico dos nenos e nenas nos primeiros
ambiente visual rico pero equilibrado, no que se coi- momentos a outra en que progresivamente irá
de non caer nos estereotipos nin no exceso. aumentando o peso do ritmo externo marcado pola
actividade da propia escola.
-A organización dos espazos debe garantir a súa
flexibilidade, é dicir, debe posibilitar que non todas -A distribución da xornada debe establecer unha
as nenas e nenos fagan o mesmo ao mesmo tempo, e alternancia de períodos tranquilos e estables, esen-
tamén debe permitir unha variedade de usos dos ciais para crear un clima de seguridade que lles per-
diferentes espazos ao longo da xornada e mesmo ao mita aos nenos e nenas anticipar as situacións, e
longo do curso. outros momentos que favorezan situacións novas e
estimulantes que esperten a súa curiosidade e unha
-A concepción da escola como un marco seguro actitude de descubrimento permanente.
ten que permitirlles aos nenos e nenas experimentar,
expresarse e desprazarse de maneira autónoma sen -Na organización das actividades deberase consi-
coartar as súas ansias de aventura e o necesario derar sempre un tempo abondo para desenvolvelas
desafío que impón o crecemento. sen présa e incluíndo un momento para recoller a
-Os espazos exteriores deberán ser obxecto do experiencia vivida e falar dela, poñendo especial
mesmo coidado e planificación que os interiores, énfase nos procesos vividos e non tanto nos produtos
explorando as diversas posibilidades de aprendizaxe obtidos. Así mesmo, deberase ter en conta que as
e interacción que ofertan, sobre todo nuns momentos nenas e os nenos necesitan un tempo de transición
en que a actividade se desenvolve maioritariamente entre unha e a seguinte.
entre iguais, libre da carga dirixista do adulto. -Terase especial precaución en evitar a diferencia-
-Na escola de primeiro ciclo deben ademais esta- ción entre momentos lectivos e outros máis lúdicos
blecerse espazos para que os adultos que comparten ou asistenciais, xa que toda a vida da escola infantil
a vida dos pequenos e pequenas (as súas familias e se desenvolverá baixo un prisma de aprendizaxe,
as educadoras e educadores) atopen un ambiente non só de destrezas instrumentais, senón de hábitos,
onde se encontrar e relacionar con comodidade. emocións e interacción social.
Materiais. -Asemade reduciranse no posible os tempos de
espera que ás veces resultan inherentes á vida en
-O equipo educativo deberá seleccionar todo tipo colectividade, contando con actividades alternati-
de materiais para a estimulación das nenas e nenos, vas, organizando subgrupos, etc.
dispoñéndoos de maneira que se incentive a súa
manipulación e facéndoas/os partícipes na respon- 2. A relación co contorno.
sabilidade do seu coidado e organización.
Os dous polos principais de relación co medio
-Nas aulas de primeiro ciclo de educación infantil social durante o primeiro ciclo da educación infantil
contarase cunha oferta ampla de materiais de diferen- son a escola e a familia, de ambas as dúas recibirán
te tipo -comerciais, de refugallo, recollidos nas saí- os nenos as normas e os valores que marcarán o seu
das, traídos polos nenos e nenas- e permitiráselles desenvolvemento, polo que as relacións que se esta-
elixilos libremente para proporcionarlles múltiples blezan entre unha e outra serán fundamentais para
oportunidades para a aprendizaxe. Son especialmente unha intervención educativa apropiada.
enriquecedores neste ciclo os materiais continuos e
naturais que ofrecen oportunidades de experimenta- Así mesmo, un obxectivo de toda intervención edu-
ción coa materia e as súas modificacións pola acción cativa debe ser o de aspirar a unha escola libre de
humana: auga, area, rochas, follas, froitas... actitudes de discriminación por razón de sexo, raza,
costumes, relixión ou limitacións físicas ou psíquicas.
-As novas tecnoloxías introduciranse nas aulas de
primeiro ciclo de educación infantil como un elemen- Con este motivo deberían seguirse as seguintes
to cotián en relación cos acontecementos e situacións orientacións ao desenvolver as actuacións na escola
que se viven nela, consideradas nunha dobre verten- infantil.
te: como ferramentas para a propia escola e como ins- -O equipo educativo debe ter en conta o contexto
trumentos do desenvolvemento das nenas e nenos. sociocultural e familiar dos nenos e nenas para
-Cómpre ter especial coidado na selección e utili- garantir a necesaria conexión entre os dous ámbitos.
zación dos materiais e dos espazos de cara a evitar A escola debe falar por si mesma da comunidade
desigualdades por razón de xénero e a transmisión onde está inmersa, sen menoscabo da introdución de
de actitudes e comportamentos sexistas a través do elementos doutras culturas que mostren un mundo
currículo oculto. diverso e multicultural.


-Deberanse propoñer actividades que dean a coñe- ritmo propio de desenvolvemento, uns intereses
cer a cultura e costumes das nenas e nenos que inte- determinados, etc.
gran o grupo, favorecendo a súa identidade co seu -O persoal educativo da escola infantil ten que
medio físico e social. ofrecerlle a cada nena ou neno o que precisa para
-Para facilitar o tránsito do ambiente familiar ao que, por medio desta individualización da interven-
escolar, deberase coidar dun xeito especial o perío- ción, se consiga unha autentica igualdade de oportu-
do de adaptación, para que as nenas e nenos poidan nidades.
elaborar o tránsito á nova situación que implica -Deberanse realizar propostas educativas que lles
establecer e coñecer espazos diferentes, establecer resulten interesantes aos nenos e nenas, o que supo-
apego con adultos descoñecidos e adaptar os seus rá unha motivación para realizar o esforzo que impli-
ritmos individuais á vida en comunidade. ca poñer en relación as novas aprendizaxes cos
-Na planificación da intervención educativa do coñecementos previos.
primeiro ciclo, o equipo educativo deberá ter en -Deberanse propoñer aprendizaxes funcionais, úti-
conta a colaboración coas familias establecendo les para a vida cotiá e que poidan ser aplicadas en
canles para o intercambio de información, así como diversas situacións.
a súa consecuente participación na vida da escola.
-Débese ter presente que neste ciclo as diferenzas
3. O carácter globalizado da aprendizaxe. individuais son especialmente relevantes e o grupo
tende a ser moi heteroxéneo aínda que os nenos e
A globalización é a capacidade que permite que nenas estean nun mesmo estadio de desenvolvemento.
cada suxeito estableza a súa propia rede de relacións
intelectuais e conexións entre diferentes campos do -Deberanse detectar e valorar os coñecementos
saber. Os nenos e nenas a estas idades teñen unha previos do alumnado para que, á hora de propoñerlle
visión global do mundo que se manifesta na súa forma novas aprendizaxes, este poida relacionalas coas xa
de xogar e actuar. É importante ter en conta que a divi- adquiridas, asegurando así que sexan significativas
sión en áreas que establece o currículo non ten máis para el.
valor que o puramente organizativo e que, polo tanto, -Deberase prestar especial atención á capacidade
un mesmo contido pode estar desenvolvendo obxecti- dos nenos e nenas para aprender manipulando,
vos de áreas diferentes. Insístese así no carácter glo- explorando, probando, etc. Estas accións externas
balizador que debe rexer a intervención educativa, son o medio para realizar unha actividade cognitiva
especialmente no primeiro ciclo da educación infantil, interna, requisito tamén imprescindible para conse-
en que os eixes vertebradores da actividade educativa guir unha aprendizaxe significativa.
van ser fundamentalmente as rutinas e o xogo.
5. O desenvolvemento das potencialidades.
-A intervención educativa deberá evitar o parcela-
mento das actividades procurando que cando unha Os nenos e nenas son capaces de realizar unha
criatura xogue ou realice calquera actividade, esta serie de accións e aprender sós/as, pero tamén pre-
sirva para desenvolver todas as áreas, para coñecer- cisan da intervención e axuda das demais persoas,
se mellor a si mesma, para relacionarse emocional- adultos e nenos/as, para realizar outras moitas con-
mente coas demais persoas, para comunicarse, para quistas.
aumentar o seu coñecemento do medio, para progre- -Os/as profesionais que desenvolven o seu traballo
sar motrizmente, para cubrir as súas necesidades no primeiro ciclo da educación infantil deben dese-
físicas e psíquicas, para poder sentirse valorada e ñar proxectos de intervención coherentes cun
querida, para expresar os seus sentimentos, etc. ambiente ben estruturado para permitir unha acción
educativa dirixida a desenvolver as potencialidades
-Deberanse aproveitar especialmente as situacións
sensoriomotrices, intelectuais, sociais, afectivas e
da vida cotiá para favorecer o traballo globalizado. As
lingüísticas dos nenos e nenas.
rutinas do sono, da comida, da hixiene propia e do con-
torno, etc. teñen neste ciclo unha función claramente -A actividade educativa debe planificarse para ser rea-
educativa, pois ofrécenlles ás nenas e nenos un marco lizada na zona que se sitúa entre o que o/a neno/a xa é
seguro para o seu desenvolvemento e favorecen multi- capaz de facer só e aquilo que pode realizar con axuda.
tude de aprendizaxes e a consecución da autonomía. -Debe favorecerse o movemento nas súas distintas
-Deberanse propoñer situacións educativas que vertentes, prestando especial atención ás principais
ofrezan múltiples posibilidades de percibir, actuar, competencias motoras adquiridas neste ciclo educa-
experimentar e descubrir, aproveitando, deste xeito, tivo –o desprazamento e a pinza-, que lle abren as
a capacidade das nenas e nenos de aprender a través portas da autonomía.
dos sentidos, actuando, manipulando e experimen- -Propiciaranse actividades de xogo, tendo en con-
tando con obxectos e materiais diversos. ta que é a actividade que dá unha mellor resposta ao
4. A individualización do traballo educativo. desenvolvemento das nenas e nenos.
6. A interacción coas demais persoas.
As aprendizaxes que fagan os nenos e nenas teñen
que ser significativas, o que require necesariamente A construción de novos vínculos afectivos cos
un ensino individualizado. Dado que cada neno ou adultos e co grupo de iguais é un dos aspectos bási-
nena ten unha bagaxe de aprendizaxes diferente, un cos neste ciclo educativo, no cal ademais da satis-


facción das necesidades biolóxicas, os nenos e de primeiro ciclo de educación infantil, o proceso de
nenas teñen a necesidade de ter unha boa relación avaliación deberá recoller non só información de
afectiva coa persoa adulta. como vai evolucionando o desenvolvemento dos nenos
Esta relación de apego que establecen cos adultos e nenas nos ámbitos de aprendizaxe, senón tamén a
permitiralles sentir equilibrio e seguridade emocio- propia planificación educativa, a organización de
nal na escola, sen a cal as demais experiencias que- tempos e traballo dos equipos educativos e de servi-
darían diminuídas ou deterioradas. zos, e a interrelación coas familias e coa comunidade.
Tamén neste primeiro ciclo comeza a aprendizaxe -A avaliación terá un carácter permanente e siste-
dos valores. mático, de maneira que proporcione información
veraz e continua sobre os procesos de toda índole
-A educadora ou educador do primeiro ciclo da que teñen lugar no centro e posibilite axustar ou
educación infantil deben relacionarse coas nenas e mellorar os programas establecidos.
nenos coñecendo as súas posibilidades de desenvol-
vemento e confiando nas súas capacidades nun cli- -Os equipos educativos das escolas deberán dese-
ma de seguridade, respecto, valoración e confianza. ñar instrumentos de avaliación que reflictan, non
soamente os estándares esperados en cada nivel de
-Deberase manter unha permanente actitude de idade, senón tamén o proceso de evolución nas
escoita dos cativos e cativas para percibir as súas aprendizaxes que cada neno percorre, de xeito que
necesidades e desexos e poder darlles respostas ade- poidan obter información individualizada.
cuadas.
-Deberase procurar desenvolver nas nenas e nenos -Esta información, que debe subliñar os logros e
principios como o autocontrol, a responsabilidade, a avances acadados, ten que ser comunicada e com-
tolerancia e a solidariedade, tendo en conta que partida coas familias para, desde diferentes puntos
estas aprendizaxes se fan a través da interiorización de vista, atopar entre todos estratexias de apoio que
e da práctica e que as persoas adultas que rodean lle permitan ao alumnado afrontar os seguintes retos.
aos nenos e nenas teñen un importante papel como 1.3. Currículo do segundo ciclo.
modelos.
Área: coñecemento de si mesmo e autonomía persoal.
-Deberanse aproveitar todas as situacións de inte-
racción que se producen ao longo da xornada para Nesta área trátase de desenvolver o proceso de
fomentar os intercambios lingüísticos, sen descoidar construción persoal en que resultarán relevantes as
outras formas de comunicación, dentro do grupo, interaccións de nenas e nenos co medio, o crecente
deseñando situacións específicas que requiran da control motor, o desenvolvemento da conciencia
linguaxe. O persoal da escola debe ser consciente do emocional, a constatación das súas posibilidades e
seu importante papel como modelo para as nenas e limitacións, o proceso de diferenciación das demais
nenos, coidando especialmente a calidade das súas persoas e a independencia cada vez maior con res-
interaccións comunicativas. pecto ás persoas adultas.
-Aproveitaranse as posibilidades de interacción co O coñecemento propio é un proceso permanente e
grupo de iguais que a escola posibilita. Mediante continuo na vida das persoas que involucra diversas
estas -na clase, no patio, nas saídas, durante as dimensións interdependentes. Estas comprenden
comidas...- as nenas e nenos amplían os escenarios aspectos tan importantes como o desenvolvemento e
de socialización, establecendo o seu lugar na comu- a valoración propia, a autonomía, a identidade, a
nidade, aprendendo a xestionar conflitos, a facer convivencia cos outros... Contando con estes aspec-
amizades, etc. tos, esta área de coñecemento e experiencia fará refe-
7. O persoal da escola infantil. rencia, de forma conxunta, á construción gradual da
propia identidade e da súa madurez emocional, ao
Os equipos humanos que compoñen unha escola establecemento de relacións afectivas coas demais
de primeiro ciclo de educación infantil adoitan ser persoas e á autonomía persoal como procesos insepa-
moi heteroxéneos pola formación, polas distintas rables e necesariamente complementarios.
tarefas que exixe unha organización que contempla
a faceta educativa pero tamén a de servizos, etc. O autocoñecemento fórmase en gran medida pola
interiorización das valoracións positivas ou negativas
-Deberán establecerse acordos previos sobre cues- que proceden das interaccións sociais cos iguais e
tións que incidirán sobre a proposta pedagóxica da coas demais persoas, polo que depende do tipo e cali-
escola: a idea dunha infancia competente, o respec- dade dos vínculos afectivos que se establecen coa nai
to ás familias como primeiro axente educativo ao que e/ou co pai, a familia e outras persoas que son signi-
non se substitúe e co que se debe cooperar, etc. ficativas. Vaise así configurando a autoestima e a pro-
-A integración de distintos estilos educativos e pia identidade, o que posibilita o logro progresivo da
persoais deberá configurar, desde todas as contribu- autonomía. Na construción do coñecemento propio
cións, un modelo de atención á infancia que debe interveñen diferentes factores, como a imaxe positiva
dotar de coherencia e unidade a todo o centro. propia e os sentimentos de eficacia, seguridade e
autoconfianza. Tales sentimentos deben contribuír á
8. A avaliación. elaboración dun concepto propio axustado que lles
Dada a interrelación estreita entre todos os actores, permita ás nenas e aos nenos percibir e actuar confor-
escenarios e actividades desenvolvidas nunha escola me as propias posibilidades e limitacións.


A autonomía está estreitamente vinculada con pro- A través dos movementos poderá mellorar e
cesos que se inician desde idade temperá e que aumentar as posibilidades de desprazamento, reco-
durante os primeiros anos se manifestan, tanto na rrer espazos cada vez máis amplos e abrir, deste xei-
capacidade de explorar, aventurarse e actuar, como to, o ámbito da súa experiencia.
no exercicio de opinar, propoñer, contribuír, esco- Para contribuír ao coñecemento propio e á autono-
ller, decidir, autodirixirse e autoxestionarse, convi- mía persoal, convén promover o xogo como actividade
vindo con outras persoas e educándose en valores privilexiada que integra a acción coas emocións e mais
socialmente compartidos. o pensamento e favorece o desenvolvemento social.
Os contidos educativos que atinxen a esta área Bloque 3. A actividade cotiá.
agrúpanse en catro bloques, que non son unidades
independentes, senón que deben visualizarse de for- Neste bloque abórdanse os contidos relacionados co
ma inclusiva e relacional, xa que comprenden establecemento de relacións interpersoais positivas
aspectos que se conteñen e vinculan uns cos outros, baseadas no respecto ás persoas e ás normas e valores
e mesmo non poden ser traballados separadamente socialmente compartidos. Espérase potenciar a capa-
dos contidos do resto das áreas. Faise, polo tanto, cidade de establecer relacións de confianza, afecto,
imprescindible un enfoque global e significativo das colaboración, comprensión e pertenza, baseadas no
situacións de ensino e aprendizaxe. Estes bloques respecto ás persoas e en normas e valores da súa
de contidos son: sociedade. Así, a partir de situacións e actividades
variadas con outras nenas e outros nenos, cada cativo
Bloque 1. O corpo e a propia imaxe. e cativa irá construíndo o coñecemento propio, poderá
Ao longo desta etapa educativa as experiencias ir controlando as condutas agresivas e aprenderá a
das nenas e dos nenos co contorno deben axudalos a xestionar desexos, sentimentos e emocións.
coñecer global e parcialmente o seu corpo, as súas Bloque 4. O coidado persoal e a saúde.
posibilidades sensitivas, perceptivas e motrices; a
que poidan identificar as sensacións que experimen- Este bloque inclúe unha serie de contidos que
tan, gozar con elas e servirse das posibilidades favorecerán que os nenos e nenas vaian adquirindo,
expresivas do corpo para manifestalas. Unha imaxe na medida das súas posibilidades, a autonomía
axeitada do esquema corporal é a base para a elabo- necesaria en actividades cotiás para atender a súa
ración da propia identidade persoal. saúde: a hixiene, o vestido, a alimentación...
O coñecemento e control progresivo do corpo é un Así, aprenderán a recoñecer situacións perigosas e
proceso que ocuparán os nenos e nenas desde o seu a previr accidentes na casa, na escola e na rúa,
nacemento e que se converterá nun dos primeiros empregando axeitadamente os instrumentos e as ins-
referentes para que se coñezan e recoñezan como talacións, así como a colaborar nas medidas que se
persoas. A identificación das súas características tomen en caso de enfermidade ou accidente, respon-
individuais -sexo, tamaño, trazos físicos, etc.-, así dendo con actitudes de tranquilidade e colaboración.
como das dos seus compañeiros e das súas compa- No contexto da interacción de grupo, as nenas e os
ñeiras, son instrumentos básicos para o seu desen- nenos interiorizarán as actitudes de aprecio polo
volvemento e para a adquisición de actitudes non benestar propio e das compañeiras e dos compañei-
discriminatorias. A presenza de trazos persoais dife- ros, de respecto ás necesidades e á saúde das
rentes -por razón de sexo, orixe social ou cultural, demais persoas, de axuda a quen o necesite e de
características físicas- será utilizada polo profesora- colaboración na conservación e mellora do contorno.
do para atender a diversidade, de maneira que se
propicie un ambiente de relacións presidido polo Obxectivos
respecto e a aceptación das diferenzas. -Formarse unha autoimaxe axustada e positiva,
A necesidade de abordar estes contidos atopa a identificando gradualmente as propias característi-
súa xustificación no feito de que o corpo é o instru- cas, posibilidades e limitacións a través da interac-
mento primordial de aprendizaxe que posúen as ción coas outras persoas, desenvolvendo sentimentos
nenas e os nenos nas primeiras idades. Os nenos e de autoestima e acadando maior autonomía persoal.
nenas potencian a súa intelixencia a partir do que -Coñecer e representar o propio corpo, identifican-
poden ver, tocar, ulir, gustar, sentir, escoitar, mani- do as súas partes e algunhas das súas funcións, des-
pular... cubrindo as posibilidades de acción e de expresión,
Bloque 2. Xogo e movemento. e coordinando e controlando cada vez con maior pre-
cisión xestos e movementos.
A través da experiencia do propio movemento, o
alumnado irá coordinando os seus esquemas percep- -Identificar os propios sentimentos, emocións,
tivo-motrices e coñecendo o seu propio corpo, as necesidades e preferencias, e ser capaces de expre-
súas sensacións e emocións. Será, pois, a partir da salos e comunicalos, así como identificar e respectar
acción corporal como aprenda a percibir o seu corpo tamén os das outras persoas.
e a asumilo, o que lle permitirá ademais establecer -Tomar a iniciativa, planificar e secuenciar a pro-
unha mellor relación coas demais persoas, ir coñe- pia acción para realizar tarefas sinxelas ou resolver
cendo pouco a pouco as súas posibilidades e descu- problemas da vida cotiá, aceptando as pequenas
brir os seus límites. Sobre esta base, irá construíndo frustracións e manifestando unha actitude tendente
a súa identidade persoal. a superar as dificultades que se presentan, reforzan-


do o sentimento de autoconfianza e sendo quen de -Recoñecemento dos sentidos como medio de
solicitar axuda. expresión, percepción e comprensión do mundo que
o rodea, e como medio favorecedor do desenvolve-
-Adecuar o propio comportamento ás necesidades mento cognitivo.
e requirimentos das outras persoas, desenvolvendo
actitudes e hábitos de respecto, axuda e colabora- -Observación dos cambios físicos nas persoas ao
ción e mais evitando a adopción de comportamentos longo do tempo. Identificación das diferentes etapas
de submisión ou dominio. da vida valorándoas positivamente.
-Progresar na adquisición de hábitos e actitudes -Valoración positiva e respecto polas diferenzas,
relacionados coa seguridade, a hixiene, a alimenta- aceptación da identidade e características das
ción e o fortalecemento da saúde, apreciando e demais persoas, evitando actitudes discriminatorias.
gozando das situacións cotiás de equilibrio e benes-
tar emocional. -Recoñecemento e vivencia das referencias espa-
-Progresar na adquisición de hábitos de orde, zo-temporais en relación co propio corpo, cos obxec-
constancia e planificación no desenvolvemento das tos, co contorno e coas demais persoas.
tarefas. -Desenvolvemento da identidade sexual e acepta-
-Amosar unha actitude de aceptación e respecto ción do corpo sexuado feminino e masculino. Mante-
polas diferenzas individuais: idade, sexo, etnia, cul- mento dunha actitude crítica ante os estereotipos
tura, personalidade, características físicas... ofertados a través da publicidade e outros medios de
comunicación social.
-Descubrir, coñecer e vivir o xogo como medio que
favorece a aceptación propia, o desenvolvemento Bloque 2. Xogo e movemento.
humano, a manifestación de emocións, o respecto ás
demais persoas, a aceptación de regras, a seguridade -Participación nos xogos e na actividade motriz,
persoal e a aceptación da identidade sexual e cultural. identificando as súas capacidades e confiando nas
propias posibilidades de acción, amosando actitudes
Contidos de iniciativa e constancia.
Bloque 1. O corpo e a propia imaxe. -Gozo co xogo como medio para coñecer a realida-
-Exploración do propio corpo, recoñecendo pro- de, mantendo unha actitude de axuda e cooperación
gresivamente as súas características e posibilidades con iguais e con persoas adultas. Aceptación do xogo
para chegar á toma de conciencia do propio esque- como medio de desfrute e de relación cos demais.
ma corporal.
-Adaptación do ton e da postura ás características
-Identificación, manifestación, regulación e con- do obxecto, da outra persoa, da súa acción e da
trol das necesidades básicas do corpo. situación.
-Adquisición de confianza nas capacidades propias. -Satisfacción polo crecente dominio persoal.
-Control progresivo dos propios sentimentos e -Aceptación de compromisos, establecendo acor-
emocións. dos en consideración á súa persoa, ás outras e ao seu
-Potenciación da construción do esquema corporal medio, fortalecendo vínculos afectivos -amizade,
a partir das sensacións e das percepcións do propio cooperación, axuda, solidariedade...-. Comprensión,
corpo, en relación e interacción cos datos que a nena aceptación e valoración de regras para xogar.
ou o neno recibe das outras persoas, do medio e dos
-Potenciación do xogo como elemento común a
obxectos. Vivencia do corpo como un todo para pasar
todas as culturas, partindo do coñecemento e valora-
progresivamente a sentir as partes que o integran.
ción dos xogos propios da comunidade e abríndose
-Recoñecemento das percepcións sensoriais pro- ao coñecemento e gozo dos das outras.
pioceptivas -que proveñen dos propios músculos e
articulacións- e as percepcións extereoceptivas -Coordinación progresiva das súas habilidades
–relacionadas cos campos visuais, auditivos, olfacti- psicomotrices finas e grosas.
vos, táctiles, gustativos...- -Adquisición dun maior dominio das súas capaci-
-Aceptación da propia imaxe corporal e gozo dades corporais: desenvolvemento das habilidades
xogando co seu corpo, desenvolvendo accións e ini- motoras, do control de ton, do equilibrio e da respi-
ciativas individuais e grupais, empregando as posi- ración.
bilidades expresivas do propio corpo –a través de
xestos, movementos, xogos, danzas...- -Adquisición de nocións básicas de orientación e
coordinación de movementos.
-Identificación, verbalización e expresión de sen-
timentos, emocións, vivencias, preferencias e intere- -Potenciación das súas capacidades motoras, de
ses propios e das demais persoas. coordinación e de orientación no espazo.
-Aceptación e valoración axustada e positiva da -Exploración das posibilidades perceptivas, motri-
súa persoa, confiando nas súas posibilidades e reco- ces e expresivas propias e das demais persoas, amo-
ñecendo as limitacións propias. sando iniciativa para aprender habilidades novas.


Bloque 3. A actividade cotiá. -Fomento de hábitos de prevención de enfermida-
des e de accidentes domésticos, respondendo con
-Regulación do propio comportamento, satisfac- actitude de tranquilidade e colaboración.
ción pola realización de tarefas e conciencia da pro-
pia competencia. Criterios de avaliación
-Interese por participar en actividades da vida -Recoñecer, identificar e representar o corpo na
cotiá, con iniciativa e progresiva autonomía na súa súa globalidade e as súas diferentes partes.
realización, regulando o propio comportamento, para Este criterio trata de avaliar a capacidade para
camiñar cara á resolución pacifica de conflitos. recoñecer e nomear as diferentes partes do corpo,
-Habilidades para a interacción e colaboración, situándoas espacialmente na súa persoa e nas
así como unha actitude positiva para establecer rela- demais. Así mesmo, avaliarase a complexidade na
cións de afecto coas persoas adultas e iguais, acep- representación do esquema corporal.
tando a diversidade. -Coordinar e controlar o seu corpo, as súas posibi-
-Hábitos elementais de organización, constancia, lidades motrices e adaptalo ás características dos
atención, iniciativa e esforzo. obxectos, á acción e á vida cotiá.
- Planificación secuenciada da acción para resol- Por medio deste criterio preténdese observar o
ver tarefas. desenvolvemento do ton, da postura e do equilibrio,
do control respiratorio e da coordinación motriz nos
-Valoración e gusto polo traballo propio ben feito e diferentes desprazamentos e actividades, así como a
polo das demais persoas, buscando os recursos axei- utilización das posibilidades motrices, sensitivas e
tados que lle permitan concluír os proxectos que ini- expresivas do propio corpo. As nenas e os nenos
cia, sendo quen de solicitar e prestar axuda. deberán manifestar un control progresivo deles en
-Xestión do seu comportamento en función das distintas situacións e actividades, como xogos, ruti-
necesidades das outras persoas e das normas de fun- nas ou tarefas da vida cotiá.
cionamento do grupo, dereitos, responsabilidades e -Recoñecer os sentidos e identificar percepcións e
comportamentos sociais, camiñando progresivamen- sensacións.
te cara á autorregulación das súas accións.
Con este criterio avaliarase se o alumnado identi-
-Recoñecemento progresivo da súa identidade per- fica os sentidos, se recoñece a súa funcionalidade e
soal: capacidades, actitudes e coñecementos, apli- se pode explicar con exemplos sinxelos as principais
cándoos nas súas actividades diarias. sensacións asociadas a cada sentido.
Bloque 4. O coidado persoal e a saúde. Así mesmo, valorarase se aprecia a súa importan-
cia como medio de percepción e comprensión do
-Recoñecemento das necesidades básicas do corpo mundo que o rodea.
-hixiene, alimentación, descanso...-.
-Construír unha imaxe positiva propia e aceptar a
-Iniciación na práctica de accións e recoñecemen- súa identidade, manifestando confianza nas súas
to de situacións que favorezan a interacción e adqui- posibilidades e recoñecendo as súas limitacións.
sición de hábitos saudables como a hixiene corporal
e ambiental, a adecuada alimentación, o consumo Avalíase a través deste criterio a formación dunha
responsable e o descanso. imaxe persoal axustada e positiva, a capacidade
para utilizar os recursos propios, o coñecemento das
- Aceptación das normas de comportamento esta- súas posibilidades e limitacións, a confianza para
blecidas durante as comidas, os desprazamentos, o emprender novas accións e a superación das dificul-
descanso e a hixiene. tades.
-Petición e aceptación de axuda nas situacións que -Identificar semellanzas e diferenzas entre as per-
así o requiran. soas valorando positivamente a diversidade.
-Valoración da axuda doutras persoas. Este criterio trata de avaliar se as nenas e os nenos
-Identificación e valoración de hábitos favorecedo- son quen de manifestar respecto e aceptación polas
res ou non dunha boa saúde. características das demais persoas, sen discrimina-
cións de ningún tipo e amosando actitudes de axuda
-Valoración da necesidade de desenvolverse en e colaboración.
espazos saudables identificando as condicións que
os caracterizan. Colaboración no mantemento de -Identificar e manifestar os propios sentimentos,
ambientes limpios e ordenados. vivencias, emocións e comprender os das demais
persoas.
-Gusto por un aspecto persoal coidado manifestan-
do as súas preferencias estéticas -vestimenta, pei- Avalíase con este criterio se o alumnado se mostra
teados, adobíos, coloridos...-. sensible aos sentimentos e estados anímicos, propios
e das demais persoas, e se é quen de solicitar ou de
-Emprego responsable e axeitado de instrumentos, prestar axuda; se manifesta e percibe os estados de
ferramentas e instalacións para previr accidentes e alegría, preocupación, enfado, tristeza..., xestionando
evitar situacións de risco. os propios e tendo en conta os dos demais; así como


se mostra interese polos motivos que os causan, dan- mutuamente. É importante que a nena e o neno, ade-
do mostras de comprensión e tratando de consolar. mais de identificar os distintos elementos que con-
-Participar en xogos, mostrando destrezas motoras e forman o medio, vaian descubrindo e comprendendo
habilidades manipulativas cada vez máis axustadas. progresivamente as relacións entre os distintos
obxectos, fenómenos e feitos.
Trátase de avaliar con este criterio a capacidade do
alumnado para participar activamente en distintos En síntese, nesta área preténdese favorecer o pro-
tipos de xogo valorando positivamente tanto os propios ceso de descubrimento e representación dos diferen-
da súa cultura como os doutras. Observarase o desen- tes contextos que compoñen o contorno do alumnado
volvemento dos elementos motrices que se manifestan facilitando a súa inserción participativa e potencian-
en desprazamentos, marcha, carreira ou saltos; así do a súa competencia matemática. Estas aprendiza-
como a coordinación e control das habilidades mani- xes levaranse a cabo na interacción constante das
pulativas de carácter fino que cada actividade require nenas e dos nenos co contorno social e natural, polo
-repartir, deixar pegadas, encaixar, pinzar, suxeitar...-. que é necesario abrir a escola ao medio nun ambien-
te educativo que estimule a súa curiosidade,
-Participar en xogos e actividades colectivas acep- incluíndo a participación das familias.
tando as normas que os rexen.
Trátase de avaliar con este criterio a participación Establécense tres grandes bloques de contidos:
activa en distintos tipos de xogo, sendo capaces de Bloque 1. Medio físico: elementos, relacións e
gozar do xogo colectivo, de controlar a propia vonta- medida.
de, de ter constancia e de superar a frustración. Valo-
rarase tamén a utilización adecuada das normas que Este bloque recolle os contidos que potencian o
os rexen e as actitudes de colaboración e axuda que desenvolvemento do pensamento lóxico-matemático a
eviten adoptar posturas de submisión ou de dominio. través dos cales a nena e o neno intentan interpretar
-Resolver con iniciativa e autonomía as actividades e comprender o mundo, favorecendo as nocións de
da vida cotiá, colaborar en tarefas e aceptar as normas. tempo, espazo, causalidade, cuantificación e a resolu-
ción de problemas que se presentan na súa vida cotiá.
Preténdese avaliar con este criterio as destrezas
adquiridas para realizar as actividades habituais da Así, para coñecer e comprender como funciona a
vida diaria. Estimarase o grao de autonomía e a inicia- realidade, a nena e o neno indagan sobre o comporta-
tiva para levar a cabo as devanditas actividades, utili- mento e as propiedades de obxectos e materias presen-
zando adecuadamente os espazos e materiais apropia- tes no seu contorno: actuando e establecendo relacións
dos e facendo uso das normas establecidas para cada cos elementos do medio físico, explorando e identifi-
caso. Así mesmo, observarase a constancia, organiza- cando os devanditos elementos, recoñecendo as sensa-
ción, hábitos, atención, planificación, interacción, cións que producen, anticipándose aos efectos das
autorregulación, autovaloración, perseveranza... súas accións sobre eles, detectando semellanzas e
diferenzas, comparando, ordenando, cuantificando,
-Manifestar hábitos de saúde, alimentación sauda-
pasando así da manipulación á representación, orixe
ble, hixiene corporal e benestar utilizando adecua-
das incipientes habilidades lóxico-matemáticas.
damente espazos e materiais.
Avaliarase a través deste criterio o gusto por parti- Bloque 2. Achegamento á natureza.
cipar en actividades que favorecen un aspecto per- O bloque de achegamento á natureza refírese ás
soal coidado e mais un contorno limpo e estetica- aprendizaxes relacionadas co descubrimento, coñe-
mente agradable, así como por colaborar na creación cemento e comprensión do mundo animal e vexetal;
dun ambiente xerador de benestar, de xeito que asu- aos procesos de cambio que viven os nenos e nenas
man un enfoque proactivo cara á súa seguridade e no seu desenvolvemento e crecemento e ás relacións
benestar. Esta asunción demóstrase en rutinas de dinámicas que establecen cos elementos e fenóme-
aula, saídas educativas, zonas de xogo... nos que conforman o seu contorno. Preténdese que
-Identificar situacións de risco e actuar coherente- establezan relacións identificando procesos e inter-
mente ante elas. dependencias co contorno inmediato, os seus ele-
Avaliarase a través deste criterio se o alumnado mentos e fenómenos, desenvolvendo actitudes inda-
emprega axeitadamente instrumentos e instalacións gatorias e de interese por aprender, permanentemen-
para previr accidentes e evitar situacións de risco. te, a través dunha exploración activa.
Área: coñecemento do contorno. O medio, os seres e elementos que o integran, con-
vértese ben axiña en obxecto preferente da curiosi-
Nesta área de coñecemento e experiencia pretén- dade e interese infantil. As vivencias que as nenas e
dese que as nenas e os nenos descubran, coñezan e os nenos teñen en relación cos elementos da nature-
comprendan -segundo as súas posibilidades- os za e a reflexión sobre elas levaranos, co apoio ade-
aspectos que conforman a realidade, considerando as cuado da escola, á observación dalgúns fenómenos
súas múltiples relacións e interdependencias, coa naturais, das súas manifestacións e consecuencias,
finalidade de ir construíndo un coñecemento sobre o así como a achegarse gradualmente ao coñecemento
medio físico, natural e social cada vez máis axustado. dos seres vivos, das relacións que se establecen
O medio é un todo integrado, onde os elementos entre eles, das súas características e dalgunhas das
naturais e culturais se relacionan e se inflúen súas funcións.


A apreciación da diversidade e riqueza do medio -Empregar o coñecemento matemático para inter-
natural, o descubrimento de que as persoas forma- pretar a vida en clave de lóxica, comprendendo
mos parte dese medio e a vinculación afectiva a el situacións e resolvendo problemas: establecendo
son a base para fomentar desde a escola actitudes relacións, explorando, ordenando, comparando,
habituais de respecto e coidado. cuantificando, medindo, pesando, etc.
Bloque 3. Cultura e vida en sociedade. Contidos
Este bloque de contidos considera a dimensión Bloque 1. Medio físico: elementos, relacións e
sociocultural do medio. Comprende os contidos rela- medida.
cionados coas formas de organización dos seres -Interese pola exploración dos obxectos e materiais
humanos que forman parte do contorno das nenas e presentes no medio recoñecendo as súas funcións e
dos nenos -familia, escola, barrio, aldea...-, reco-
usos cotiáns e mais mantendo unha actitude de res-
llendo aqueles contidos a través dos cales descobren
pecto e coidado cara a obxectos propios e alleos.
e comprenden progresivamente as características
dos grupos humanos, as súas formas de vida, organi- -Recoñecemento dalgúns atributos e propiedades
zación e acontecementos relevantes. de obxectos e de materiais, examinando con aten-
ción as súas características e a súa aplicación na
Aprender a convivir nos distintos grupos sociais
vida diaria.
suporá coñecer as relacións que neles se dan -paren-
tesco, amizade, veciñanza...- así como as súas nor- -Interese pola clasificación de obxectos e de mate-
mas e o respecto destas. Con elas van construíndo as riais e aproximación á cuantificación de coleccións.
nenas e nenos a súa identidade individual e social. -Identificación de formas planas e tridimensionais
Así mesmo, establécese no currículo o coñecemen- en elementos do contorno.
to dos diversos servizos comunitarios relacionados co -Recoñecemento do uso do número na vida diaria
ocio, a cultura, a sanidade... e o respecto e valoración e inicio no rexistro de cantidades. Emprego dos
das distintas funcións de cada persoa na sociedade. números para identificar, contar, clasificar, numerar,
Obxectivos informarse e ordenar elementos da realidade sempre
-Observar e explorar de forma activa o seu contor- en situacións contextualizadas e significativas.
no, xerando interpretacións sobre algunhas situa- -Observación e toma de conciencia da funcionali-
cións e feitos significativos, e mais mostrando inte- dade dos números na vida cotiá.
rese polo seu coñecemento. -Utilización da acción de contar como estratexia
-Observar os cambios e modificacións a que están para a obtención dun dato numérico e como verifica-
sometidos os elementos do contorno e relacionalos ción do resultado de operacións de cálculo sinxelas
cos factores que os producen, desenvolvendo actitu- e funcionais.
des de coidado, respecto e corresponsabilidade na -Proposición e resolución de situacións problemáti-
súa conservación. cas sinxelas da vida cotiá: localizar un dato numérico,
-Iniciarse na formulación de hipóteses, buscando facer unha repartición, realizar unha estimación...
respostas e explicacións, para anticipar probables -Utilización de xogos de mesa como actividades
efectos que poderían producirse como consecuencia lúdicas que unen o razoamento, a reflexión e o diver-
de situacións da vida diaria e dalgúns experimentos timento en grupo.
realizados.
-Investigación do comportamento físico de dife-
-Relacionarse coas demais persoas, de forma cada
rentes materiais e obxectos, en diferentes situacións
vez máis equilibrada e satisfactoria, interiorizando
e con variadas accións.
progresivamente as pautas de comportamento social
e axustando a súa conduta a elas. -Achegamento a algunhas magnitudes físicas -peso,
lonxitude, capacidade, tempo- a través da estimación:
-Coñecer distintos grupos sociais próximos á súa
comparando, sopesando, observando...
experiencia, algunhas das súas características, pro-
ducións culturais, valores e formas de vida. -Recoñecemento e identificación de situacións en
que se fai necesario medir. Interese e curiosidade
-Establecer relacións de confianza, afecto, colabo-
polos instrumentos de medida convencionais e non
ración, comprensión e pertenza baseadas no respec-
convencionais facendo unha aproximación ao seu uso.
to ás persoas, ás normas e valores da sociedade a
que pertencen. -Adquisición progresiva da noción do paso do tem-
-Apreciar e facer seus algúns elementos significa- po mediante as actividades da vida cotiá.
tivos propios da tradición e da cultura galega -expre- -Orientación temporal en situacións cotiás empre-
sións artísticas, costumes, festas populares, folclore, gando diferentes nocións e relacións. Aproximación
gastronomía, etc.-. ao uso do calendario.
-Iniciarse nas habilidades matemáticas, manipu- -Establecemento de relacións de orientación espa-
lando funcionalmente elementos e coleccións, iden- cial de localización, dirección, distancia e posición
tificando os seus atributos e calidades e mais esta- respecto a obxectos, persoas e lugares, nomeándoos
blecendo relacións de agrupamentos, clasificación, axeitadamente e empregando o vocabulario topolóxi-
orde e cuantificación. co elemental.


-Exploración lúdica das propiedades e caracterís- -Interese e disposición favorable para iniciar rela-
ticas dalgúns corpos xeométricos elementais. cións respectuosas, afectivas e recíprocas con nenos
e nenas doutras culturas.
-Vivencia, representación e interpretación do
espazo, empregando a imaxinación en debuxos, pla- -Achegamento ás funcións que cumpren diversas
nos, fotografías, mapas ou outros. persoas, organizacións e institucións para cubrir
necesidades e achegar servizos presentes na súa
Bloque 2. Achegamento á natureza. comunidade, evitando estereotipos sexistas.
-Identificación e afondamento no estudo dalgun- -Colaboración co resto de compañeiros e compa-
has características e funcións vitais dos seres vivos ñeiras na vida da aula, amosando disposición para
empregando a exploración sensorial. Diferenzas compartir e resolver conflitos. Incorporación progre-
entre seres vivos e obxectos inertes. siva de pautas adecuadas de comportamento.
-Observación dun ser vivo no seu medio natural ou -Recoñecemento dalgúns signos de identidade
reproducindo o medio na aula, rexistrando a obser- cultural galega apreciando os cambios que se produ-
vación e contrastando os datos entre compañeiras e cen no modo de vida co paso do tempo. Sucesos e
compañeiros. persoas relevantes da historia da súa comunidade,
do seu país e do mundo.
-Observación dalgunhas características, comporta-
mentos, funcións e cambios nos seres vivos. Criterios de avaliación
-Identificación dalgunhas características, necesida- -Explorar os obxectos e elementos do contorno
des e cambios nos procesos de crecemento e etapas inmediato e actuar sobre eles. Recoñecer os seus atri-
do desenvolvemento das persoas e outros seres vivos. butos e calidades. Agrupar, clasificar e ordenar estes
elementos e coleccións segundo distintos criterios.
-Curiosidade, respecto e coidado cara aos elementos
do medio natural, especialmente animais e plantas. Preténdese valorar con este criterio a capacidade e
o interese para explorar os obxectos e materias pre-
-Descubrimento das diferentes formas en que se sentes no seu contorno mediante actividades mani-
encontra a auga na natureza, comprendendo a súa pulativas, sendo quen de identificar propiedades
contribución ao desenvolvemento dos seres vivos e físicas observables como forma, cor, tamaño, peso...
do medio, valorando a necesidade da súa conserva- Valorarase, así mesmo, a capacidade para establecer
ción e de facer un uso responsable dela. relacións entre as súas características ou atributos e
o seu comportamento físico -caer, rodar, escorregar,
-Identificación dos cambios que se producen en botar...- despois de observar mediante unha experi-
canto á luminosidade, á posición do sol, aos ciclos mentación sinxela estas accións.
da lúa... ao longo dun día, dos meses e das estacións
do ano. Este criterio permitirá avaliar tamén a competen-
cia para organizar -agrupando, clasificando e orde-
-Formulación de hipóteses, contrastándoas coas das nando- a información obtida das calidades e carac-
outras persoas, buscando respostas e explicacións terísticas dos obxectos.
sobre as causas e consecuencias de fenómenos do
medio natural –calor, choiva, vento, día, noite, erosión, -Empregar os números para identificar, contar, cla-
ciclo vital...- e dos producidos pola acción humana - sificar, informarse e ordenar elementos da realidade,
pontes, encoros, aeroxeradores, muíños de auga...-. aproximándose ao seu valor notacional e conceptual.

-Gozo ao realizar actividades individuais e de grupo Con este criterio comprobarase a competencia das
en contacto coa natureza. Valoración da súa importan- nenas e dos nenos para aplicar a situacións variadas
cia para a saúde e o benestar, apreciando o medio os coñecementos adquiridos sobre o uso dos núme-
natural como un espazo para a recreación, a aventura ros: expresar cantidades, identificar datas, indicar
e conservación, a realización de actividades ao aire medidas, identificar números de teléfono, das casas,
libre e o contacto con elementos da natureza. das matrículas de coches...
Comprobarase así mesmo o modo en que nenas e
-Participación en proxectos e investigacións no nenos van desenvolvendo determinadas habilidades
medio natural, expresando as actividades realizadas lóxico-matemáticas en situacións contextualizadas e
e os resultados obtidos mediante diferentes repre- significativas -preparación de receitas, rexistros,
sentacións. creación de coleccións, xogos de mesa...- estable-
Bloque 3. Cultura e vida en sociedade. cendo relacións cualitativas e cuantitativas entre
elementos e coleccións, estimando cantidades
-Identificación da familia e da escola como primei- pequenas, expresándoas oralmente ou mediante
ros grupos sociais de pertenza, valorando positiva- escritura convencional ou non convencional, facen-
mente as relacións afectivas que neles se estable- do uso da acción de contar como estratexia para a
cen, mantendo unha actitude de colaboración e asu- obtención dun dato numérico e como verificación do
mindo pequenas responsabilidades. Recoñecemento resultado de operacións de cálculo sinxelas.
e respecto dos diferentes tipos de familias.
-Propoñer e resolver problemas sinxelos relaciona-
-Valoración das relacións afectivas que se estable- dos con situacións cotiás, empregando e comparan-
cen na familia e na escola. do magnitudes de peso, lonxitude e capacidade.


Observarase, a través deste criterio, a capacidade -Identificar e recoñecer as diferentes etapas da
das nenas e dos nenos para propoñer e resolver sinxe- vida nas persoas e outros seres vivos.
los problemas da súa vida cotiá, formulando hipóteses Avaliarase a capacidade para recoñecer os cambios
e buscando alternativas, solucións e novas posibilida- que se producen nas persoas ao longo da súa vida.
des, anticipando consecuencias, individualmente e
en grupo, tendo en conta as opinións e as achegas das Valorarase tamén se as nenas e os nenos son capa-
demais persoas, o consenso e a negociación. Isto pode ces de establecer algunhas relacións entre medio
implicar a aplicación de operacións como engadir, físico e social, identificando os cambios naturais que
quitar, repartir, medir, ordenar... e facer uso da medi- afectan a vida cotiá das persoas -cambios de esta-
da, empregando unidades non convencionais. cións, temperatura...-.
-Recoñecer algúns aspectos xeométricos básicos: -Identificar e coñecer os grupos sociais máis signi-
liñas, puntos, rectángulos, cadrados, triángulos, cír- ficativos do contorno do alumnado e algunhas carac-
culos, esferas, cubos e prismas. terísticas da súa organización.
Con este criterio avalíase o coñecemento dos gru-
Avaliarase se o alumnado identifica e recoñece no
pos máis próximos -familia, escola, veciñanza...-
seu contorno inmediato -construcións, natureza,
superando estereotipos sociais.
arte...- aspectos xeométricos básicos como liñas,
puntos, rectángulos, cadrados, triángulos, círculos, Observarase, así mesmo, a súa integración e vincu-
esferas ou cubos mediante a observación e a explo- lación afectiva aos grupos máis próximos e a acomo-
ración lúdica. dación da súa conduta aos principios, valores e nor-
mas que os rexen, recoñecendo e valorando a necesi-
-Describir e representar dun xeito elemental a dade destas para convivir. Especial atención merece-
situación das propias nenas e nenos en relación a rá a capacidade que nenas e nenos mostren para a
obxectos e ás demais persoas usando vocabulario análise de situacións conflitivas e as competencias
topolóxico elemental. xeradas para un adecuado tratamento e resolución.
Avaliarase a competencia para interpretar e empre- -Recoñecer, identificar e poñer exemplos sinxelos
gar as nocións básicas espaciais elementais -arriba, dalgúns servizos comunitarios.
abaixo; dentro, fóra; preto, lonxe...- en actividades de
orientación e de representación espacial variadas. Por medio deste criterio tratarase de avaliar o grao
de sensibilización cara á valoración dos servizos
-Usar e comprender nocións temporais básicas sociais e comunitarios do seu contorno -mercado,
ordenando temporalmente feitos referidos á súa vida. atención sanitaria, medios de transporte...- superando
os estereotipos sexistas referidos ás persoas usuarias
Trátase de comprobar que o alumnado é quen de destes servizos e profesionais que os desenvolven.
secuenciar e relatar empregando o vocabulario axei-
tado: antes e despois, mañá e tarde, día e noite, onte- -Recoñecer algunhas manifestacións culturais
hoxe-mañá, día-semana-meses, estacións do ano; en próximas e doutras realidades, valorando a súa
momentos significativos que teñen que ver coa súa diversidade e riqueza.
actividade. Avaliarase con este criterio o coñecemento das
principais manifestacións culturais propias e a com-
-Dar mostras de interesarse polo medio natural e
prensión dalgúns signos ou elementos que identifi-
os seus cambios. Identificar e nomear algúns dos
can outras culturas.
seus compoñentes, establecendo relacións sinxelas
de interdependencia. Manifestar actitudes de coida- Valorarase, así mesmo, o interese e o respecto pola
do e de respecto cara á natureza e participar en acti- diversidade cultural.
vidades para conservala. Área: linguaxes: comunicación e representación.
Con este criterio valórase o interese, coñecemento A comunicación nas súas diversas manifestacións
e grao de sensibilización polos elementos da nature- implica a capacidade de producir, recibir e interpre-
za, tanto vivos como inertes; a indagación dalgunhas tar mensaxes. Ao fomentar a aprendizaxe das diver-
características e funcións xerais, achegándose á sas formas de comunicación e expresión, outorgará-
noción de ciclo vital e constatando os cambios que selles ás nenas e aos nenos a oportunidade de mani-
este implica. En canto aos seres vivos, valoraranse festar os seus sentimentos, emocións e ideas con
os hábitos de coidado destes e a sensibilidade e o maior elaboración e riqueza de matices. As lingua-
respecto pola súa vida. xes contribúen tamén ao desenvolvemento dunha
Estimarase, así mesmo, o interese que manifestan competencia artística que vai acompañada do esper-
as nenas e os nenos polo coñecemento do medio, as tar dunha conciencia crítica neste mundo cambiante
observacións que fan, así como as conxecturas que e que se pon en xogo ao compartir coas demais per-
sobre as súas causas e consecuencias formulan. soas as experiencias estéticas.
Apreciarase tamén a capacidade do alumnado para O propósito desta área é contribuír a mellorar a
valorar a necesidade da adopción de medidas de relación entre o alumnado e o medio, xa que será a
protección do medio por parte das persoas, partici- través das distintas formas de comunicación e repre-
pando en actividades para conservalo e reflexionan- sentación como a nena e o neno establezan relacións
do sobre os cambios na paisaxe producidos pola co resto das persoas. A interacción, a través dos
intervención humana. diferentes instrumentos de comunicación, permite


exteriorizar as vivencias emocionais, acceder aos dos nenos. Recollerá todos aqueles contidos que se
contidos culturais, producir mensaxes cada vez máis refiran á capacidade creativa para comunicar, repre-
elaboradas e ampliar progresivamente a compren- sentar e expresar a realidade a partir da elaboración
sión da realidade. orixinal que fan os nenos e nenas desde os seus sen-
A comunicación constitúe o proceso mediante o timentos, ideas, experiencias e sensibilidade, a tra-
cal nenas e nenos, desde os primeiros anos de vida, vés de diversas linguaxes artísticas:
intercambian e constrúen significados. Serán as dis- -Linguaxe plástica.
tintas formas de comunicación e representación as
que sirvan de nexo entre o mundo interior e exterior, -Linguaxe musical.
na medida en que fan posible a representación da -Linguaxe corporal.
realidade, a expresión de pensamentos, sentimentos
e vivencias, posibilitando as interaccións. Bloque 3. Linguaxe audiovisual.
A través das linguaxes, os nenos e nenas desenvol- A linguaxe audiovisual e as tecnoloxías da infor-
ven a súa imaxinación e creatividade, aprenden, mación e a comunicación presentes na vida infantil
constrúen a súa identidade persoal, mostran as súas requiren un tratamento educativo que, a partir do
emocións, o seu coñecemento do mundo e a súa per- uso apropiado, inicie as nenas e os nenos na com-
cepción da realidade. prensión das mensaxes audiovisuais e na súa utiliza-
As linguaxes considéranse fundamentais para ción adecuada.
potenciar o desenvolvemento do pensamento e as A educación sobre e, en especial, cos medios de
capacidades comunicativas, expresivas e creativas. comunicación debe iniciarse desde idades temperás.
Os bloques de contidos que constitúen esta área A planificación do uso do ordenador e de toda a tec-
recollen as diferentes formas de comunicación e noloxía debe estar pensada como un recurso e ferra-
representación: a linguaxe verbal, a linguaxe artísti- menta máis de que dispón o profesorado, igual que
ca, a linguaxe corporal, a linguaxe audiovisual e das un libro ou o encerado e, como tal, debe estar reco-
tecnoloxías da información e a comunicación. llido o seu uso.
Bloque 1. Linguaxe verbal. Obxectivos
Este bloque de contidos refírese á capacidade para -Utilizar as diversas linguaxes como instrumentos
relacionarse escoitando, recibindo comprensiva- de comunicación, de expresión de ideas e sentimen-
mente e producindo diversas mensaxes, mediante o tos, de representación, de aprendizaxe e de gozo.
uso progresivo e axeitado da linguaxe, nas súas
expresións oral e escrita. -Recoñecer a importancia das manifestacións non
verbais -o silencio, a mirada, a xestualidade, o olfac-
O dominio progresivo da linguaxe verbal axudará to e o tacto- como elementos xenuínos da comunica-
as nenas e os nenos a interpretar de forma máis axei- ción humana.
tada o mundo que os rodea. A linguaxe oral é espe-
cialmente relevante nesta etapa, xa que pode consi- -Comprender que as palabras, escrituras indeter-
derarse o instrumento por excelencia de aprendiza- minadas, números, notas musicais, iconas e outros
xe, de regulación da conduta e de manifestación de símbolos e signos convencionais poden representar
vivencias, sentimentos, ideas, emocións, etc. os pensamentos, experiencias, coñecementos, ideas
e intencións das persoas.
A apropiación da linguaxe, nas súas formas oral e
escrita, dependerá da amplitude, variedade e calida- -Comunicarse oralmente nas dúas linguas oficiais
de das experiencias comunicativas que os nenos e con distintos propósitos -expresar sentimentos, emo-
nenas teñan. cións, desexos, ideas…- con diferentes interlocuto-
res e/ou interlocutoras e en diversidade de contex-
No segundo ciclo de educación infantil preténdese tos, valorando a linguaxe como ferramenta de rela-
así mesmo que o alumnado descubra e explore os ción cos demais, de regulación da convivencia e de
usos da lectura e a escritura, espertando e afianzan- aprendizaxe.
do o seu interese por elas.
Farase un achegamento á literatura infantil a par- -Comprender a intencionalidade comunicativa
tir de textos comprensibles e accesibles para que doutras nenas e doutros nenos, así como das persoas
esta iniciación literaria sexa fonte de gozo, de diver- adultas, adoptando unha actitude positiva cara ás
sión e de xogo. linguas.
Así mesmo, é necesario o desenvolvemento de -Iniciarse no uso oral dunha lingua estranxeira
actitudes positivas cara á propia lingua e á dos para comunicarse en actividades contextualizadas e
demais, espertando sensibilidade e curiosidade por mostrar interese e gozo ao participar nestes inter-
coñecer outras linguas. cambios comunicativos.
Bloque 2. Linguaxe artística: plástica-musical- -Achegarse á lingua escrita a través de distintos
corporal. tipos de textos.
Este bloque inclúe todos aqueles medios de expre- -Comprender, reproducir, reescribir -tendo en con-
sión artística que favorecen a sensibilidade estética, ta as diferentes etapas individuais no proceso de
a apreciación e a manifestación creativa das nenas e adquisición da lingua escrita-, e recrear textos.


-Facer uso da biblioteca valorándoa como fonte de -Iniciación no uso da escrita en situacións contex-
información e como fonte de pracer. tualizadas e reais.
-Potenciar a capacidade creativa a través das lin- -Diferenciación entre as formas escritas e outras
guaxes artísticas para imaxinar, inventar, transfor- formas de expresión gráfica. Identificación de pala-
mar... desde as súas ideas, sentimentos, experien- bras e frases escritas moi significativas e usuais.
cias, coñecementos... Percepción de diferenzas e semellanzas entre elas
-Achegarse ao coñecemento de obras artísticas atendendo a propiedades cuantitativas -cantidade
expresadas en distintas linguaxes, comunicándose de letras, palabras longas e palabras curtas- e pro-
creativamente a través das diferentes manifestacións piedades cualitativas -variedade de grafías-. Inicia-
e adquirindo sensibilidade estética. ción ao coñecemento do código escrito a través desas
palabras e frases empregadas en contextos significa-
-Desenvolver o sentir de autoconfianza nas produtivos e funcionais.
cións artísticas persoais, amosando interese pola súa
mellora, respectando e valorando as creacións pro- -Interese e gusto por producir mensaxes con trazos
pias e as das demais persoas. cada vez máis precisos e lexibles.

-Achegarse ao coñecemento, emprego e valoración *Achegamento á literatura.
das TIC -ordenadores, a internet, encerado dixital inte- -Escoita e comprensión da lectura en voz alta, rea-
ractivo, escáner, vídeo ...- como ferramentas de busca lizada por unha lectora ou lector competente de con-
de información, creación, expresión e comunicación. tos, relatos, lendas, poesías, rimas, adiviñas, tea-
tro...; tanto tradicionais como contemporáneas, nas
Contidos
dúas linguas oficiais, e como fonte de pracer e de
Bloque 1. Linguaxe verbal. aprendizaxe compartida.
*Escoitar, falar e conversar. -Dramatización de textos literarios, desfrute e inte-
-Utilización e valoración progresiva da lingua oral rese por expresarse con axuda de recursos non lin-
para evocar e relatar feitos; para adquirir coñece- güísticos.
mentos; para expresar e comunicar ideas, sentimen- -Memorización e recitado dalgúns textos de carác-
tos e emocións; para facer peticións e como meca- ter poético, de tradición cultural ou de autor, gozan-
nismo para regular a propia conduta e a das demais do das sensacións que o ritmo, a rima e a beleza das
persoas. palabras producen.
-Uso progresivo, acorde coa idade, de léxico varia- -Participación creativa en xogos lingüísticos -enca-
do, aumentando a precisión na busca dunha maior deados de palabras, adiviñas, trabalinguas, onomato-
estruturación das súas frases. peas...- acompañados de respostas corporais -xestos,
-Participación de forma oral en conversas, narra- movementos, ritmos...- para divertirse e para apren-
cións, anécdotas, chistes, xogos colectivos e outros, der na compaña de iguais e de persoas adultas.
incrementando o vocabulario, empregándoo con cre- -Interese por compartir interpretacións, sensa-
cente precisión, con entoación axeitada, pronuncia cións, emocións e opinións provocadas polas produ-
clara e usando estruturas oracionais que enriquezan cións literarias, iniciándose nos faladoiros literarios.
as propias competencias comunicativas.
-Introdución ao uso das bibliotecas de centro e de
-Participación en situacións de comunicación con aula como un medio máis de aproximación á litera-
distintos propósitos, en diferentes contextos e con tura e como espazo privilexiado de recursos para a
persoas interlocutoras diversas usando argumentos diversión e o coñecemento.
nas súas conversas, respectando quendas e escoitan-
Bloque 2. Linguaxes artísticas: plástica, musical e
do atentamente.
corporal.
-Acomodación progresiva dos seus enunciados aos -Exploración sensorial dos elementos presentes no
formatos convencionais. contorno integrando actividades de tocar, ulir, oír e
-Emprego axeitado das formas socialmente esta- ver.
blecidas para relacionarse coas demais persoas - -Potenciación da imaxinación e fantasía do alum-
saúdos, despedidas, fórmulas de cortesía, cumpri- nado para enriquecer a actividade creativa.
mentos...-.
-Experimentación e descubrimento dalgúns ele-
-Interese por participar en interaccións orais en mentos que configuran a linguaxe plástica -liña, for-
lingua estranxeira, en rutinas e situacións habituais ma, cor, textura, espazo e volume-.
de comunicación, amosando unha actitude positiva
cara a esta lingua. -Gozo coas obras artísticas distinguindo e aprecian-
do elementos básicos das formas de expresión -cor,
*Aproximación á lingua escrita. forma, liña, movemento, volume, texturas, ritmos,
-Achegamento á lingua escrita como medio de melodías, timbres, entre outros- que lles permitan ás
comunicación, información e gozo a través de sopor- nenas e aos nenos desenvolver a súa sensibilidade
tes diferentes. estética.
-Interese e atención na escoita de narracións e ins- -Exploración das posibilidades plásticas e creativas
trucións lidas por outras persoas. de distintos materiais, útiles e soportes -papeis, car-


tón, arame, plástico, teas, cortiza, barro, rasquetas, -Achegamento a producións audiovisuais como
cepillos, esponxas, pantalla de ordenador, mesa de películas, series de animación ou videoxogos.
area, retroproxector, encerado dixital, fotografías....- e -Adquisición progresiva da conciencia da necesi-
das distintas técnicas -debuxo, pintura, collaxe, ama- dade dun uso moderado dos medios audiovisuais e
sado, modelado, escultura e a combinación de dúas das tecnoloxías da información e da comunicación.
ou máis técnicas...- como recursos e medios de expre-
sión e comunicación de feitos, sentimentos, emocións, -Coñecemento, coidado e uso, na medida das súas
vivencias, fantasías, experiencias... posibilidades, das ferramentas tecnolóxicas.
-Experimentación e coñecemento das posibilida- -Achegamento ao uso do ordenador, á cámara foto-
des de transformación dos diferentes materiais e gráfica… nos procesos creativos para a elaboración
obxectos. de producións audiovisuais como series de anima-
ción, presentacións, vídeos..., a través de programas
-Descubrimento das posibilidades creativas e de edición de textos, de gráficos e de sons.
plásticas da luz, das sombras e da cor, empregando
recursos como a luz natural, lanternas, lámpadas, -Valoración crítica dos contidos e da estética das
proxector... producións audiovisuais.
-Interpretación e valoración de diferentes tipos de Criterios de avaliación
obras plásticas presentes na aula, no contorno, en -Utilizar a lingua oral do modo máis conveniente
museos e exposicións reais ou virtuais, obradoiros para unha comunicación positiva con iguais e con per-
de artistas e persoas artesás manifestando e compar- soas adultas, segundo as intencións comunicativas.
tindo a través das diversas linguaxes as sensacións e
emocións que producen, así como indicando o que Mediante este criterio avalíase o desenvolvemento
gusta e o que non. da capacidade para expresarse e comunicarse oral-
mente, con claridade e corrección suficientes, res-
-Planificación do proceso de elaboración dalgunha pondendo a diferentes intencións comunicativas.
obra plástica, o seu desenvolvemento e posterior
comunicación, valorando a realización de bosquexos Valorarase, así mesmo, se a nena ou o neno toma
para a consecución dunha melloría na produción. en consideración os hábitos e as normas que rexen
as situacións comunicativas -respectar quendas de
-Exploración das posibilidades sonoras da voz, do intervención, escoitar atentamente, respectar a opi-
propio corpo, de obxectos cotiáns e de instrumentos nión das demais persoas...-. Tamén se avalía o uso
musicais. Utilización dos sons achados para a inter- de fórmulas e tratamento axeitadas para saudar, des-
pretación e a creación musical. pedirse, presentarse, escusarse, solicitar axuda,
-Vivencia do son e do silencio. agradecer...
-Comprender mensaxes orais diversas, mostrando
-Recoñecemento de sons do contorno natural e unha actitude de escoita atenta e respectuosa.
social, e discriminación dos seus trazos distintivos.
Este criterio refírese á capacidade para escoitar e
-Creación de secuencias de movementos e ritmos a comprender mensaxes, relatos, producións litera-
partir das sensacións que lle xera a música. rias, descricións, explicacións, informacións de
-Audición atenta de obras musicais populares, clá- diferentes emisores e emisoras: iguais, persoas adul-
sicas e contemporáneas. Participación activa e gozo tas, diversos medios de comunicación -televisión,
na interpretación de cancións, xogos musicais e dan- radio, webs...-, que lles permitan participar na vida
zas colectivas e individuais. da aula e na vida cotiá.
-Creación, mediante a música e o baile, dos propios -Amosar unha actitude positiva cara á aprendizaxe
patróns, recreando situacións, ideas, feitos e senti- dunha lingua estranxeira, interesándose por partici-
mentos, mediante o humor, o absurdo e a fantasía, par en interaccións orais en rutinas, xogos e situa-
compartindo con outras persoas as propias creacións. cións habituais de comunicación.
-Vivencia de xestos e movementos como recursos Preténdese avaliar a súa participación en produ-
corporais para a expresión e a comunicación e mais cións orais sinxelas relativas a situacións e temas do
o intercambio afectivo. seu interese: xogos, cancións, rimas, dramatizacións
previamente traballadas e contextualizadas.
-Participación en actividades de dramatización,
danzas, xogo simbólico e outros xogos de expresión -Amosar interese polos textos escritos presentes na
corporal -mimo, monicreques, teatro de sombras...- aula e no contorno próximo, iniciándose no seu uso e
colaborando na elaboración dos elementos necesa- na comprensión das súas finalidades. Interesarse e
rios para unha ambientación axeitada. participar nas situacións significativas de lectura e
escritura que se producen na aula desenvolvidas por
Bloque 3. Linguaxe audiovisual e tecnoloxías da persoas lectoras e escritoras competentes.
información e a comunicación.
Con este criterio avalíase se as nenas e os nenos
-Identificación da utilidade de diversos instru- valoran e se interesan pola linguaxe escrita, inicián-
mentos e tecnoloxías como fontes de información, de dose na utilización funcional da lectura e a escritu-
comunicación, de expresión, de estratexias de ra como medios de comunicación, de información e
exploración e investigación. de gozo.


-Producir diferentes textos individualmente ou en quen de prender e apagar o ordenador, manexar o
grupo -con escritura convencional ou non-, con pro- rato, identificar e usar iconas para acceder aos pro-
pósitos e intencións diferentes: recoller e transmitir gramas con progresiva autonomía, escanear, impri-
información, gozo... mir unha creación, facer debuxos, facer fotografías...
Valorarase o achegamento á escritura para a pro- Orientacións metodolóxicas para o segundo ciclo.
dución de textos. A esixencia de orientar e dar un sentido educativo
Valorarase o interese por explorar os mecanismos á educación infantil fai necesario facer explícitos os
básicos do código escrito e o coñecemento das súas principios metodolóxicos que deben enmarcar a
características; coñecementos que se consolidarán acción pedagóxica neste ciclo. As distintas orienta-
na educación primaria. cións preséntanse agrupadas en seis epígrafes, co fin
de facilitar a súa lectura.
-Gozar compartindo a escoita e a lectura en voz
alta de textos literarios: contos, relatos, lendas, poe- 1. Ambiente de aprendizaxe.
sías, rimas, adiviñas... Unha axeitada organización do ambiente, incluín-
Este criterio avaliará o interese que demostra en do espazos, recursos e distribución do tempo, será
participar nas actividades de escoita e lectura de fundamental para a consecución das intencións edu-
textos literarios, apreciando a súa estética, gozando cativas.
das sensacións que o ritmo, a rima e a beleza das Espazos.
palabras producen e mais amosando interese por
compartir interpretacións, sensacións e emocións -Na distribución do espazo preverase que as nenas
provocadas polas producións literarias. e os nenos dispoñan de lugares propios e de uso
común para compartir, para estar sós e para xogar e
-Utilizar a biblioteca con respecto e coidado, valorán- para relacionarse cos demais; espazos para activida-
doa como recurso informativo, de entretemento e gozo. des que requiran unha certa concentración e espazos
Con este criterio valorarase se as nenas e os nenos amplos que faciliten o movemento. A persoa docente
entenden a necesidade das normas de funcionamen- preverá as distintas situacións xerando un ambiente
to da biblioteca -manter silencio, colocar os libros físico de aprendizaxe grato, afectivamente significa-
no seu sitio, cumprir os prazos de préstamo- e se as tivo e esteticamente agradable que lle permita ao
respectan. Valorarase, así mesmo, se recoñecen este alumnado sentirse cómodo, seguro e acollido.
espazo como recurso de pescuda de información e Materiais.
lugar de entretemento.
-Os materiais curriculares axeitaranse aos tipos de
-Expresarse e comunicarse utilizando medios, contidos, ás características e necesidades específi-
materiais e técnicas propios das diferentes linguaxes cas de cada contexto educativo e, consecuentemen-
artísticas e audiovisuais. te, ás características individuais do alumnado. Estes
Con este criterio comprobarase se o alumnado se materiais permitirán distintos graos de uso; para iso,
serve das diferentes representacións -plásticas, serán o máis diversos posible, ofrecerán múltiples
musicais, corporais e audiovisuais- para plasmar as posibilidades de utilización en función das necesi-
súas vivencias, emocións e sentimentos, facendo uso dades de cada situación e momento.
dos diferentes materiais, instrumentos e técnicas -Estarán presentes nas aulas elementos do medio
propios destas linguaxes. natural e sociocultural que favorezan o vínculo coa
Así mesmo, valorarase o interese e curiosidade identidade do alumnado e creen un ambiente signi-
que o alumnado manifesta por incorporar ás súas ficativo, ademais de espertar o interese por explorar
producións libres diferentes materiais, técnicas e e experimentar cos elementos que as nenas e os
recursos tecnolóxicos. nenos teñen ao seu dispor.
-Mostrar interese por explorar as súas posibilida- Tempos.
des de expresión e representación, por gozar coas -Será necesario organizar o tempo baixo presupos-
súas producións e por compartir as experiencias tos de flexibilidade, de xeito que permitan ao profe-
creativas, estéticas e comunicativas. sorado adecualo ás características das tarefas. No
Observarase o gusto por experimentar e explorar desenvolvemento da xornada escolar combinaranse
as posibilidades expresivas do corpo, da voz, dos tempos de rutinas con tempos de actividades especí-
elementos plásticos e dos sons. ficas segundo as características e necesidades dos
nenos e nenas.
Valorarase tamén a capacidade para expresar as
2. Perspectiva didáctica.
distintas impresións que lle producen a cadaquén as
obras artísticas. Organizaranse os contidos tendendo cara a un
«enfoque globalizador», que debe entenderse como a
-Utilizar, na medida das súas posibilidades, a lingua- opción que determina que as propostas didácticas
xe audiovisual e as tecnoloxías da información e comu- teñan como punto de partida situacións globais -situa-
nicación como vehículo de expresión e comunicación. cións comunicativas, conflitos ou cuestións sociais,
Este criterio permite valorar a súa competencia problemas de calquera tipo…- nas cales se poñerán
para acceder e empregar as tecnoloxías da informa- en xogo os contidos das diferentes áreas. Na proposta
ción e comunicación. Deste xeito, observarase se é didáctica terán cabida as secuencias de aprendizaxe,


os proxectos ou as unidades didácticas que engloben ra é necesario partir dos esquemas de coñecemento
contidos de diferente tipo e de distintas áreas, aínda do alumnado e do significado que lles atribúe. A
que tamén é conveniente planificar outras actividades mestra ou mestre posicionarase como mediadora
que alternen coas propostas globalizadas. Atenderase entre o alumnado e a cultura, atendendo á súa diver-
os seguintes aspectos: sidade e tendo en conta situacións que requirirán, ás
-É importante ofrecerlles ás nenas e aos nenos veces, dirixir, suxerir, e outras acompañar. A partir
situacións de aprendizaxe nas cales poidan facer da observación do que as nenas e nenos saben,
propostas, tomar decisións, organizar e anticipar as podemos intervir en cada caso de xeito máis próxi-
súas accións. Para iso pódense empregar diversas mo aos seus coñecementos -axudar a reflexionar
estratexias e recursos: a través de preguntas, follas sobre o modo de indagar o que di un texto, buscar
de planificación, cos seus propios debuxos, opinións pistas, buscar coherencia, etc.-.
e propostas nos tempos de faladoiro, e mesmo a -A educadora ou educador velarán por crear un
caixa de suxestións. ambiente educativo onde prime a valoración positi-
-A organización de proxectos, consensuados, nego- va nas interaccións, evitando as comparacións, a
ciados e levados a cabo colectivamente polo grupo, desvalorización, estigmatización ou ridiculización. É
ou a realización de asembleas para comentar aconte- importante favorecer que as nenas e os nenos expre-
cementos ou discutir e decidir determinados aspec- sen libremente as súas opinións, os seus sentimen-
tos da actividade diaria constitúen valiosas estrate- tos e suxestións, e que os adultos creen condicións
xias que a persoa docente utilizará porque son alta- para que sexan escoitados, aceptados e respectados
mente motivadoras e favorecen o desenvolvemento nas súas diferenzas.
das relacións interpersoais, o establecemento de vín- -As persoas adultas deben ter altas expectativas
culos afectivos, así como que a nena e o neno se sin- nas posibilidades das nenas e dos nenos en todos os
tan membros do grupo e participen activamente nel. planos e darlles sinais claros das súas potencialida-
-A formulación de preguntas abertas por parte da des, animando e preocupándose de que os nenos e
mestra ou mestre acerca de determinados feitos ou nenas poidan superar desafíos, perseverando e
situacións, á parte de estimular a linguaxe infantil, desenvolvendo a tolerancia á frustración.
contribúe eficazmente a ensinarlles ás nenas e aos -Débese evitar valorar máis os acertos que os erros
nenos a facerse interrogantes pertinentes e a buscar e corrixilo todo. Cambiar a idea de evitar os erros
respostas axeitadas, promovendo o diálogo e o inter- pola de empregar os erros, e tamén os acertos, como
cambio de opinións sobre calquera tema que se fonte de información dos coñecementos dos nenos e
estea investigando na aula. nenas. Crear un clima de aceptación e de respecto
-É imprescindible destacar a importancia do xogo mutuo no cal equivocarse sexa un paso máis no pro-
como actividade propia desta etapa, xa que as cativas ceso de aprendizaxe, en que cada criatura se sinta
e os cativos, mentres xogan, manipulan obxectos nun retada e ao tempo con confianza para pedir axuda.
espazo e nun tempo, crean e transforman -formas, -A persoa adulta será prudente á hora de facer
tamaños, espazos, volumes-, establecen relacións, valoracións sobre as producións infantís para pre-
deseñan situacións e invisten a acción da súa emotivi- servar a espontaneidade da creación fronte aos este-
dade e simbolismo; manifestan a través desta activida- reotipos e aos criterios preestablecidos de beleza ou
de lúdica as súas vivencias e experiencias e van afon- de perfección.
dando en novos niveis de relación e de interacción.
-A intervención da persoa docente -guiando, ani-
-A afectividade debe ser o fío condutor de toda mando, apoiando, abrindo novos camiños, suxerin-
situación de ensino-aprendizaxe. As nenas e os do...- estimulará a creatividade e contrarrestará
nenos deben sentirse seguros e construír coñecemen- estereotipos e convencionalismos.
to a partir da formación dunha autoimaxe positiva.
4. O papel do alumnado.
3. O papel do profesorado.
-Terase en conta que cando os nenos e nenas che-
-É fundamental que a mestra e o mestre sexan gan á escola xa teñen un percorrido no seu coñece-
quen de potenciar no seu alumnado unha serie de mento, e potenciarase a súa capacidade para descu-
habilidades de pensamento que o axuden a encon- brir e sentirse exploradores activos, poñendo á súa
trarlle sentido á súa experiencia; isto é: involucrarse disposición os medios que llo posibiliten, así como
en proxectos con xogos e actividades que o fagan tamén o acceso a obxectos ou a novas fontes de coñe-
observar, pescudar, imaxinar, adiviñar, buscar alter- cemento.
nativas, formular hipóteses, anticipar consecuen-
cias…; habilidades esenciais todas elas para conec- -Cando a un grupo de nenas e nenos se lles confi-
tar as experiencias presentes coas pasadas, formular ren responsabilidades de progresiva complexidade
problemas, facer estimacións, medir…, ademais de en relación con ámbitos referidos a si mesmos, ás
proporcionarlles ás nenas e aos nenos ferramentas demais persoas e ao medio natural, estamos abrín-
que lles permitan evolucionar nos coñecementos e dolle a posibilidade de que aprecie e valore os seus
nas habilidades que desenvolveron, co fin de garan- logros e esforzos e os das outras persoas, avanzando
tir a construción de novas aprendizaxes. no proceso de autonomía persoal.
-Para ofrecer unha intervención que conecte co -É igualmente importante ofrecerlle ao alumnado
saber, co saber facer e co saber estar de cada criatu- situacións de aprendizaxe que incentiven e poten-


cien a realización das súas propias propostas, a toma nicación e intercambio do que se viu e do material
de decisións, así como a posibilidade de anticipar as recollido, así como animar os nenos e nenas a que o
súas accións, a organización das actividades, os expresen mediante distintas linguaxes. Todo iso dará
materiais e recursos que se van empregar, facéndolle lugar a suscitar actividades que provoquen novos
ver que todas e todos poden realizar accións por si interrogantes e reforcen certas adquisicións.
mesmos e compartilas cos demais.
-De igual forma, a persoa docente propiciará expe-
-Potenciarase que o alumnado reflexione sobre os riencias nas cales teñan cabida as relacións con
seus progresos mostrándolle as súas producións e rea- nenas e con nenos doutras aulas e con persoas adul-
lizando unha coavaliación. Isto resulta sempre satis- tas, xa que así, non só se contribúe en gran medida
factorio e un motivo de fortalecemento da autoestima. a que os nenos e nenas vaian ampliando as súas
relacións, senón que se permite descentrar positiva-
5. Agrupamentos. mente a tarefa educativa da persoa docente e da
Para poder atender á diversidade do alumnado e á aula.
aprendizaxe de contidos de distinta natureza, orga- ANEXO II
nizaranse diversas formas de agrupamento tendo en O currículo da educación infantil e as competencias básicas
conta as potencialidades de cada unha delas:
1. Introdución.
-O gran grupo é apropiado cando se trata de plani-
ficar conxuntamente as actividades, exposicións, A LOE establece oito competencias básicas que o
lectura dalgúns textos, distribución de tarefas, expli- alumnado debe desenvolver e acadar ao longo do
cacións, presentación de modelos, debates, asem- ensino básico.
blea, conferencias, etc. Aínda que estas veñen indicadas para o ensino
-O grupo pequeno é o ideal para favorecer a inte- obrigatorio, é preciso que o seu desenvolvemento se
racción cooperativa, permite asignar a cada nena ou inicie desde o comezo da escolarización, de xeito
neno tarefas concretas e estruturadas de tal xeito que a súa adquisición se realice de forma progresiva
que a mestra ou mestre poida prestar as axudas axei- e coherente. Estas competencias, polo tanto, orienta-
tadas segundo o grao de realización da tarefa. Deben rán e impregnarán o currículo de educación infantil,
ser variables, homoxéneos e heteroxéneos. A organi- téndose como referentes que guíen a práctica educa-
zación en parellas acostuma a ser moito máis rendi- tiva e condicionen o tratamento das áreas.
ble polo grao de implicación que comporta. No marco da proposta realizada pola Unión Euro-
-A actividade individual é un bo recurso para a pea establecéronse oito competencias básicas:
interacción máis específica coa persoa docente, ao -Competencia en comunicación lingüística.
tempo que promove as estratexias de planificación
da acción, a responsabilidade, a autonomía e a auto- -Competencia matemática.
xestión. -Competencia no coñecemento e a interacción co
6. Apertura ao contorno. mundo físico.
A educación infantil acada o seu pleno sentido nun -Tratamento da información e competencia dixital.
marco de colaboración e coordinación entre os ele- -Competencia social e cidadá.
mentos que inciden no proceso educativo das nenas e
dos nenos: o equipo docente, as familias e o contorno. -Competencia cultural e artística.
En canto á relación coas familias, é necesaria -Competencia para aprender a aprender.
unha boa comunicación e coordinación con ela, xa -Autonomía e iniciativa persoal.
que a eficacia da educación infantil depende, en
gran medida, da unidade de criterios educativos na 2. As competencias básicas e a súa repercusión na
casa e na escola. metodoloxía.

En canto á apertura ao contorno, planificaranse A incorporación das competencias básicas no
tanto saídas como visitas de membros da comunida- currículo obriga a reformular a práctica educativa.
de educativa. Así: Precísase un cambio, débense abandonar os tradi-
cionais modelos de transmisión do coñecemento por
-Aproveitarase o potencial educativo das saídas e modelos que permitan a mobilización de diferentes
das visitas, planificadas detidamente, para sacar recursos cognitivos. O paradigma educacional refe-
delas o maior partido educativo posible. É importan- rente debe ser o de «aprender a aprender» e de
te que a persoa docente teña moi claros cales son os «aprender facendo». Cómpre unha aprendizaxe sig-
contidos que pretende traballar coa visita, e non saír nificativa que se transfira a situacións da vida real e
por saír, ou pretender observar e explorar todos os que implique a resolución de problemas na práctica.
elementos do contorno. En calquera caso, sempre
Unha xestión docente baseada na formación de
existirá unha finalidade -traducida en obxectivos-,
competencias ten que asumir estratexias didácticas
un deseño e unhas actividades que estean inseridas
que afonden no proceso e que destaquen a función
na programación xeral e que permitan aproveitar ao
orientadora da mestra e do mestre.
máximo este recurso. O aproveitamento da activida-
de non finaliza coa volta ao centro. Durante o día ou Para desenvolver as competencias é necesario tra-
os días seguintes pódense crear situacións de comu- ballar, sobre todo, por proxectos e resolvendo pro-


blemas; así propoñeranse tarefas e retos que inciten comprensión de sucesos, a predición de consecuen-
as alumnas e os alumnos a mobilizar os seus coñece- cias, así como o coidado do medio natural e a protec-
mentos e habilidades. ción da saúde individual e colectiva. Así mesmo, a
competencia de interactuar co espazo físico leva
Desde a metodoloxía de proxectos trátase de ache-
implícito ser consciente da influencia que ten a pre-
gar a escola á vida diaria. Empregando un enfoque
senza das persoas no espazo, a súa actividade, as
globalizador, partindo dos intereses das nenas e dos
modificacións que introducen e as paisaxes resul-
nenos, das súas experiencias e coñecementos pre-
tantes, así como da importancia de que todos os
vios. Desde a perspectiva didáctica, o proxecto arti-
seres humanos se beneficien do desenvolvemento e
cúlase como un itinerario formativo planificado en
de que este procure a conservación dos recursos e a
situacións de ensino nas cales se poñen en práctica
diversidade natural, mantendo a solidariedade glo-
as diferentes competencias básicas.
bal e interxeracional. Supón, así mesmo, demostrar
3. Definición e contribución desde as áreas de espírito crítico na observación da realidade e na
educación infantil ao desenvolvemento das compe- análise das mensaxes informativas e publicitarias,
tencias básicas así como uns hábitos de consumo responsable na
vida cotiá. En definitiva, esta competencia implica o
*Competencia en comunicación lingüística. desenvolvemento e aplicación do pensamento cien-
Esta competencia refírese á utilización da lingua- tífico-técnico para interpretar a información que se
xe como instrumento de comunicación oral e escrita, recibe e para predicir e tomar decisións con inicia-
de representación, interpretación e comprensión da tiva e autonomía persoal nun mundo en que os avan-
realidade, de construción e comunicación do coñe- ces que se van producindo nos ámbitos científico e
cemento e de organización e autorregulación do pen- tecnolóxico teñen unha influencia decisiva na vida
samento, das emocións e da conduta. persoal, na sociedade e no mundo natural.
Os coñecementos, destrezas e actitudes propios Contribuirase, polo tanto, á adquisición desta
desta competencia permiten expresar pensamentos, competencia desde educación infantil iniciando o
emocións, vivencias e opinións, así como dialogar, alumnado no pensamento científico, potenciando
formarse un xuízo crítico, xerar ideas, estruturar o habilidades de investigación: formular hipóteses,
coñecemento, darlle coherencia a un discurso e ás recoñecer evidencias, observar, formular interrogan-
propias accións e tarefas, adoptar decisións e gozar tes, descubrir alternativas, verificar, predicir, xerar
escoitando, lendo ou expresándose de forma oral ou novas ideas e solucións…
escrita, todo o cal contribuirá ademais ao desenvol- *Tratamento da información e competencia dixital.
vemento da autoestima e da autoconfianza.
Esta competencia consiste en dispoñer de habilida-
Contribuirase á mellora da competencia lingüísti- des para buscar, obter, procesar e comunicar informa-
ca desde a educación infantil fomentando a partici- ción e mais para transformala en coñecemento. Incor-
pación, respectando a diversidade de respostas e
pora diferentes habilidades, que van desde o acceso á
ofrecendo un clima no que se anime a ler, escribir e información ata a súa transmisión en distintos sopor-
conversar. tes unha vez tratada, incluíndo a utilización das tec-
*Competencia matemática. noloxías da información e a comunicación como ele-
mento esencial para informarse, aprender e comuni-
Consiste na habilidade para empregar e relacionar carse. Está asociada coa busca, selección, rexistro e
os números, as súas operacións básicas, os símbolos e tratamento ou análise da información, utilizando téc-
as formas de expresión e razoamento matemático, tan- nicas e estratexias diversas para acceder a ela segun-
to para producir e interpretar distintos tipos de infor- do a fonte a que se acuda e o soporte que se empre-
mación, como para ampliar o coñecemento sobre gue: oral, impreso, audiovisual, dixital ou multimedia.
aspectos cuantitativos e espaciais da realidade, e para
resolver problemas relacionados coa vida cotiá e co O tratamento da información e a competencia dixital
mundo laboral. Así mesmo, esta competencia implica implican ser unha persoa autónoma, responsable, críti-
o coñecemento e manexo dos elementos matemáticos ca e reflexiva ao seleccionar, tratar e utilizar a informa-
básicos -distintos tipos de números, medidas, símbo- ción, así como as distintas ferramentas tecnolóxicas.
los, elementos xeométricos, etc.- en situacións reais Tamén ter unha actitude crítica e reflexiva na valora-
ou simuladas da vida cotiá, e a posta en práctica de ción da información dispoñible, contrastándoa cando é
procesos de razoamento que levan á resolución dos necesario e respectando as normas de conduta acorda-
problemas ou á obtención de información. das socialmente para regular o uso da información.
Contribuirase á mellora da competencia matemáti- Se desde a educación infantil se quere contribuír a
ca na educación infantil na medida en que os ele- mellorar esta competencia, é preciso que se propoñan
mentos e razoamentos matemáticos sexan emprega- situacións nas cales sexa necesario resolver problemas
dos para enfrontarse ás situacións cotiás e reais que reais, para o cal se recorrerá ao tratamento da informa-
o precisen. ción e ao uso dos recursos tecnolóxicos dispoñibles.
*Competencia no coñecemento e a interacción co *Competencia social e cidadá.
mundo físico.
Esta competencia posibilita comprender a realidade
Esta competencia refírese á habilidade para inte- social en que se vive, cooperar, convivir e exercer a
ractuar co mundo físico, de modo que se facilite a cidadanía democrática nunha sociedade plural, así


como comprometerse a contribuír á súa mellora. Nela se sabe e do que é necesario aprender, de como se
están integrados coñecementos diversos e habilidades aprende e de como se xestionan e controlan de for-
complexas que permiten participar, tomar decisións, ma eficaz os procesos de aprendizaxe, optimizán-
elixir como comportarse en determinadas situacións e doos e orientándoos a satisfacer obxectivos persoais.
responsabilizarse das eleccións e decisións adoptadas. Contribuirase á mellora desta competencia deseñan-
En consecuencia, entre as habilidades desta com- do unha práctica educativa que incida na potenciación
petencia destacan coñecerse e valorarse, saber da comprensión e da expresión lingüística, da memo-
comunicarse en distintos contextos, expresar as pro- ria, da motivación, da observación, dos rexistros das
pias ideas e escoitar as alleas, ser capaz de poñerse aprendizaxes, do traballo cooperativo e por proxectos,
no lugar do outro e de comprender o seu punto de da resolución de problemas, posibilitando por parte dos
vista aínda que sexa diferente do propio, así como nenos e nenas a planificación e organización da tarefa
tomar decisións nos distintos niveis da vida comuni- que se vai realizar, a selección e o tratamento da infor-
taria, valorando conxuntamente os intereses indivi- mación a través dos diferentes recursos tecnolóxicos.
duais e os do grupo. Ademais, implica a valoración *Autonomía e iniciativa persoal.
das diferenzas á vez que o recoñecemento da igual-
dade de dereitos entre os diferentes colectivos, en Esta competencia refírese, por unha parte, á adquisi-
particular, entre homes e mulleres. ción da conciencia e aplicación dun conxunto de valores
e actitudes persoais interrelacionadas como a responsa-
Igualmente, supón a práctica do diálogo e da nego- bilidade, a perseveranza, o autocoñecemento e a autoes-
ciación para chegar a acordos como forma de resolver tima, a creatividade, a autocrítica, o control emocional, a
os conflitos, tanto no ámbito persoal como no social. capacidade de elixir, de calcular riscos e de afrontar os
Así, desde a educación infantil contribuirase ao problemas, así como a capacidade de demorar a necesi-
desenvolvemento desta competencia traballando as dade de satisfacción inmediata, de aprender dos erros e
habilidades sociais que permiten mediar nos confli- de asumir riscos. Por outra parte, remite á capacidade de
tos de convivencia, axudan a resolvelos con actitude elixir con criterio propio, de propoñer proxectos e de
construtiva e a tomar decisións con autonomía. levar adiante as accións necesarias para desenvolver as
opcións e plans persoais -no marco de proxectos indivi-
*Competencia cultural e artística.
duais ou colectivos- responsabilizándose deles tanto no
Esta competencia supón coñecer, comprender, ámbito persoal, como no social e no laboral.
apreciar e valorar criticamente diferentes manifesta-
Poderase contribuír a mellorar esta competencia
cións culturais e artísticas, utilizalas como fonte de
cando se permita imaxinar, emprender accións,
enriquecemento e de gozo e consideralas como parte
desenvolver proxectos individuais ou colectivos con
do patrimonio dos pobos. Apreciar o feito cultural en
creatividade, confianza e responsabilidade.
xeral, e o feito artístico en particular, leva implícito
dispoñer daquelas habilidades e actitudes que permi- O enfoque por competencias modifica os puntos de
ten acceder ás súas distintas manifestacións, así como vista convencionais sobre a forma de aprender e de
habilidades de pensamento, perceptivas e comunica- ensinar, pois o aspecto central non é a acumulación
tivas, sensibilidade e sentido estético para poder de coñecementos, senón o desenvolvemento das posi-
comprendelas, valoralas, emocionarse e gozalas. bilidades que posúe calquera individuo mediante
fórmulas «de saber» e «de facer» contextualizadas.
Na educación infantil contribuirase ao desenvolve-
mento desta competencia cando o centro estea aberto
ás diferentes manifestacións culturais e artísticas,
converténdose nun espazo en que se aprecie e goce
coa arte e coas manifestacións culturais, onde se
potencie o emprego dalgúns recursos da expresión
artística para realizar creacións propias; onde se man-
teña unha actitude aberta, respectuosa e crítica cara á II. AUTORIDADES E PERSOAL
diversidade de expresións artísticas e culturais e onde
se impulse cultivar a capacidade estética e creadora b) NOMEAMENTOS
de cada criatura e o interese por participar na vida CONSELLERÍA DE PRESIDENCIA,
cultural e por contribuír á conservación do patrimonio. ADMINISTRACIÓNS PÚBLICAS
*Competencia para aprender a aprender. E XUSTIZA
Aprender a aprender supón dispoñer de habilida- Decreto 331/2009, do 4 de xuño, polo que
des para iniciarse na aprendizaxe e ser capaz de se designan representantes da Comunida-
continuar aprendendo de maneira cada vez máis efi- de Autónoma de Galicia na Comisión
caz e autónoma de acordo cos propios obxectivos e Galega de Cooperación Local.
necesidades. Esta competencia ten dúas dimensións
fundamentais: a adquisición da conciencia das pro- A Comisión Galega de Cooperación Local creouse
pias capacidades -intelectuais, emocionais, físicas-, ao abeiro da Lei 5/1997, do 22 de xullo, de Admi-
do proceso e das estratexias necesarias para desen- nistración local de Galicia, como órgano permanen-
volvelas; e a conciencia do que se pode facer por un te de colaboración para a coordinación entre a
mesmo e do que se pode facer con axuda doutras Administración autonómica e as entidades locais,
persoas ou recursos. Significa ser consciente do que sendo desenvolvida polo Decreto 280/1998, do 24

RefundicióN

Más contenido relacionado

La actualidad más candente

Destacado

Similar a RefundicióN

Más de Profesorachapela

RefundicióN