04_Xavier Muñoz. Impacto de la contaminación en el asma: estudio comparativo de poblaciones rurales y urbanas
1.
30/03/2023
www.brn.cat
BRN Trustees:
Investigación médicaaplicada en el
asma: nuevos horizontes
Chairs: Dr. Carlos Martínez (H. Germans Trias i Pujol), Dr. Iñigo Ojanguren (H. Vall
d’Hebron)
Speakers: Dra. Irina Bobolea (H. Clínic), Dra. Elena Curto (H. Santa Creu i Sant Pau), Dr.
Christian Domingo (H. Parc Taulí), Dr. Xavier Muñoz (H. Vall d’Hebron) & Dra. Pilar Ausín
(Hospital del Mar)
With the sponsorship of:
2.
IMPACTO DE LACONTAMINACIÓN EN EL ASMA:
ESTUDIO COMPARATIVO DE POBLACIONES RURALES Y URBANAS
Xavier Muñoz
BRN Trustees:
Investigación médica aplicada en el asma: nuevos horizontes
With the sponsorship of:
30/03/2023
www.brn.cat
3.
3
9 MILLONES DEMUERTES POR AÑO ATRIBUIBLES A LA
CONTAMINACIÓN
Contaminación ambiental
Fuller R et al. Lancet 2022
7
Study population
(n =58)
1 2 3 8-isoprostane
COVID-19 lockdown
27 Cytokines
% eosinophils
Peripheral blood samples extraction
Low Air pollution High Air pollution
6m after easing restrictions FGF basic
Eotaxin
G-CSF
GM-CSF
IFN-γ
IL-1β
IL-1ra
IL-2
IL-4
IL-5
IL-6
IL-7
IL-8
IL-9
IL-10
IL-12
IL-13
IL-15
IL-17A
IP-10
MCP-1
MIP-1α
MIP-1β
PDGF-BB
RANTES
TNF-α
VEGF
The impact of the reduction of environmental pollution during
COVID-19 lockdown on healthy individuals (POLCOV Study)
8.
8
Las DEP sonoxidantes fuertes
Disminuyen la actividad de la Glutatión peroxidasa
Estrés oxidativo
G lu ta th io n e P e ro x id a s e
G
P
X
A
c
t
iv
ity
(n
m
o
l/m
in
/m
L
)
L
o
w
a
ir
p
o
llu
tio
n
H
ig
h
a
ir
p
o
llu
tio
n
0
5 0
1 0 0
1 5 0
2 0 0
2 5 0
L o w a ir p o llu tio n
H ig h a ir p o llu tio n
p < 0 .0 0 01
8 -is o p ro s ta n e
8
-
is
o
p
r
o
s
t
a
n
e
(
p
g
/m
L
)
L
o
w
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
H
i
g
h
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
0
5 0
1 0 0
1 5 0
L o w a ir p o llu tio n
H ig h a ir p o llu tio n
p < 0 .0 0 01
Marcador de peroxidación lipídica.
Compuesto similar a las Prostaglandinas.
Se produce mediante una peroxidación no enzimática del ácido
araquidónico inducida por radicales libres.
9.
9
E o sin o p h ils
%
E
o
s
n
io
p
h
ils
L
o
w
a
ir
p
o
llu
tio
n
H
ig
h
a
ir
p
o
llu
tio
n
0
5
1 0
1 5
L o w a ir p o llu tio n
H ig h a ir p o llu tio n
p = 0 .0 1 03
IL -4
IL
-
4
(
p
g
/m
L
)
L
o
w
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
H
i
g
h
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
0
2
4
6
8
1 0
p < 0 .0 0 01 L o w a ir p o llu tio n
H ig h a ir p o llu tio n
IL -1 3
IL
-
1
3
(
p
g
/m
L
)
L
o
w
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
H
i
g
h
a
i
r
p
o
l
l
u
t
i
o
n
0
1
2
3
4
L o w
H ig h
p < 0 .0 0 01
Respuesta Th2
Activación células T
Hiperrespuesta bronquial
Activación células B, mastocitos
12
Identificación de lasepidemias de asma
1982-87
26 Epidemias 1155 ingresos 15 exitus
44 pac/día
Media habitual:
1 – 9 pac/día
Epidemias de soja en Barcelona
13.
13
1 2 34 5 8 15 day
Control ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑
DEP ↑ ● ● ● ↑ ↑ ● ● ● ↑ ↑ ● ● ● ↑
Soy 3 ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③ ③
Soy3+DEP ③ ❸ ❸ ❸ ③ ③ ❸ ❸ ❸ ③ ③ ❸ ❸ ❸ ③
Soy 5 ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤ ⑤
Soy5+DEP ⑤ ❺ ❺ ❺ ⑤ ⑤ ❺ ❺ ❺ ⑤ ⑤ ❺ ❺ ❺ ⑤
↑: Saline serum (Ss) ●: Ss+ 150µg DEP ③: SHE 3mg protein/ml ❸: SHE 3mg protein/ml + 150µg DEP
⑤: SHE 5mg protein/ml ❺: SHE 5mg protein/ml + 150µg DEP
Álvarez-Simón D et al., PLoS One 2017;12(6):e0179569.
Inmunopatología exposición diesel
15
C
o
n
t
r
o
l
D
E
P
S
o
y
3
S
o
y
3
+
D
E
P
S
o
y
5
S
o
y
5
+
D
E
P
0
2 .0 10 4
4 .0 1 0 4
6 .0 1 0 4
2 .0 1 0 5
4 .0 1 0 5
6 .0 1 0 5
8 .0 1 0 5
1 .0 1 0 6
*
E
o
s
in
o
p
h
ils
/
m
l
* * *
* * *
* * *
* *
* * *
* * *
* *
*
C
o
n
t
r
o
l
D
E
P
S
o
y
3
S
o
y
3
+
D
E
P
S
o
y
5
S
o
y
5
+
D
E
P
0
2 .0 1 0 5
4 .0 1 0 5
6 .0 1 0 5
8 .0 1 0 5
1 .0 1 0 6
N
e
u
t
r
o
p
h
ils
/
m
l
**
**
***
*
*
*
**
**
**
Álvarez-Simón D et al., PLoS One 2017;12(6):e0179569.
Inmunopatología exposición diesel
16.
16
Control DEP Soy3
Soy 3 + DEP Soy 5 Soy 5 + DEP
Álvarez-Simón D et al., PLoS One 2017;12(6):e0179569.
Inmunopatología exposición diesel
25
Població rural Poblacióurbana
Qüestionari asma
Estudi clínic en els pacients
amb símptomes
Historia clínica
Exploració física
Proves funcionals respiratòries
Grup A
Asma inici edat adulta
Grup B
Asma inici edat pediàtrica
Estudio clínic complert
Població rural Població urbana
Qüestionari asma
Estudi clínic en els pacients
amb símptomes
Historia clínica
Exploració física
Proves funcionals respiratòries
Grup A
Asma inici edat adulta
Grup B
Asma inici edat pediàtrica
Estudio clínic complert
Barrio de Horta
Ribes de Freser
Romero-Mesones C et al. Sci Resp 2022; 12:20522
26.
26
Rural
n = 65
Urban
n= 50
p value
Demographic characteristics
Gender (female), n (%) 33 (51) 38 (76) 0.006
Age, mean (SD) 60.5 (15.3) 60.9 (15.9) 0.826
Caucasian race, n (%) 62 (95) 40 (80) 0.010
Allergy / asthma history
First degree relatives with allergic rhinitis and / or eczema, n (%) 11 (17) 20 (40) 0.006
Severe respiratory infection in childhood 12 (18) 20 (40) 0.011
Allergic rhinitis, n (%) 26 (40) 32 (64) 0.001
Atopic dermatitis, n (%) 23 (35) 19 (38) 0.773
Medication and exacerbations, last year, n (%)
Current medication use, n (%) 11 (48) 17 (85) 0.011
Use of inhalers 29 (45) 28 (56) 0.226
Oral medication for dyspnea 9 (14) 13 (26) 0.100
Injectable medication for dyspnea 3 (5) 3 (6) 0.674
Asthma exacerbations, mean (SD) 0.3 (0.5) 0.6 (0.5) 0.040
Romero-Mesones C et al. Sci Rep 2022; 12:20522
27.
27
60 adultos conasma leve (n = 31) o moderada (n = 29)
1er día Caminar 60 minutos por Oxford Street
2º día Caminar 60 minutos por Hyde Park
Parámetros clínicos
Peak flow una semana antes y después de la exposición
FEV1, FVC, FEF25-75 y metacolina
Óxido nítrico exhalado
pH en aire exhalado condensado
Medida de contaminantes ambientales
McCreanor J et al. N Engl J Med 2007; 357(23):2348-58
ASMA Y EXPOSICIÓN A TRÁFICO DIESEL
28.
28
ASMA Y EXPOSICIÓNA TRÁFICO DIESEL
McCreanor J et al. N Engl J Med 2007; 357(23):2348-58
29.
29
40 niños/as asmáticos
8– 16 años
Monitorización: 14 días
Monitor personal de
medida continua de
contaminantes
PM2.5, NO2, O3
Variables clínicas:
FEV1
PEF
Medicación rescate
FEV1
PEF
Medicación rescate
Sensación ahogo
Hao H et al. Int. J. Environ. Res. Public Health 2022,19, 3578.
30.
DISEÑO DEL ESTUDIO
Asmaneutrofílico
n = 30
Asma eosinofílico
alérgico
n = 30
Controles
sanos
n = 20
Exposición
contaminación
2 h
Exposición no
contaminación
2 h
Espirometría basal, volúmenes estáticos, capacidad de difusión
Prueba de metacolina
Mediciones de NO y CO
Muestras biológicas:
Sangre (suero y sangre total)
Aire exhalado (nariz electrónica)
Aire exhalado condensado (EBC)
Esputo inducido
Lavado nasal
Asma eosinofílico
no alérgico
n = 30
Estudio Basal
Aleatorización
7 días
31.
31
Neutrophilic asthma
n =20
Eosinophilic allergic asthma
n = 20
Pollution exposure
2 h
No pollution exposure
2 h
Basal spirometry
Eosinophilic non allergic
asthma
n = 20
Baseline
21 days
7 days
MiRNAs expression analysis
TH1 / TH2 / TH17 immune response
32.
32
P
M
1
u
g
/m
3
C
o
n
tro
l
s
a
m
p
le
s
0
2
4
6
P ollu ted
No n po llu ted
0.0005
P M 1
N
O
2
u
g
/m
3
C
o
n
t
r
o
l
s
a
m
p
l
e
s
0
5 0
1 0 0
1 5 0
P ollu ted
N o n po llu ted
N O 2
0 .0 0 0 3
N
O
u
g
/m
3
C
o
n
tro
l
s
a
m
p
le
s
-1 0
-5
0
5
1 0
1 5
2 0
P ollu ted
N o n po llu ted
N O
< 0 .0 0 0 1
33.
33
CONTAMINANTES
Los contaminantes atmosféricospueden
ser:
Primarios (CO, SO2 ….)
Secundarios (NO2, O3 ……)
Partículas en suspensión.
Mecanismos biológicos por los cuales la
contaminación ambiental puede causar asma Impacto de la contaminación en el SR
- Empeora la función pulmonar y la inflamación .
- Niveles elevados de PM, ozono, SO2 y NO2 incrementan el
número de consultas a urgencias y hospitalizaciones.
- Incremento de la mortalidad en pacientes respiratorios crónicos
Directos
Interacción directa con:
- Células epiteliales del árbol bronquial
- Células dendríticas
- Linfocitos ILC2, Th2 o Th17.
Indirectos
- Cambios epigenéticos.
- Modificaciones en el microbioma pulmonar
- Interacciones con agentes antigénicos
Niños: - La contaminación puede ser causa de asma.
- Aumenta la presencia de síntomas respiratorios
- Disminuye la función pulmonar.
Adultos: - El riesgo de desarrollar asma, EPOC y cáncer parece estar
en relación con exposición a altos niveles de contaminantes.
La inmunogenicidad de los alérgenos puede verse alterada en
situaciones de coexposición de los mismos con otros
contaminantes ambientales como las DEPs, el ozono y el NO2.
Efecto de la contaminación en los neumolaergenos
Unión física alérgeno – contaminante (adyuvante)
Alteración de la envoltura de las proteínas (liberación
de sustancias alergénicas)
La unión alérgeno - O3: especies reactivas de oxígeno -
formación de agregados de proteínas con mayor
capacidad alergénica.