Investigaciones en ciencia y cocina
  para que todos comamos mejor
       Jornada “Tendencias de Innovación en
                               Alimentación”
                    21 de septiembre de 2010
       Ciclo “Where Science Meets Business”

                               Pere Castells
diálogo
           HISTORIA DEL DIALOGO
          ENTRE CIENCIA Y COCINA




                                   3
diálogo

          1850   1895




                        4
diálogo
                 NUEVAS TECNOLOGIAS
                                           1926
                                  1922
                          1919                    1932
          1913
                   1956

                                 1958
                                          1935
                          1947

            1955                                  1938
                                        1945
                                                     5
diálogo
          LIBROS DE COLABORACIÓN




                                   6
criterios de investigación
                             CRITERIOS DE INVESTIGACION EN CIENCIA Y COCINA
                                •Trabajo conjunto cocineros y científicos.

                                • Aprovechar el gran impulso de la cocina española.

                                • Investigaciones con objetivos sociales.

                                • Formación en ciencia y cocina.

                                • Divulgación y transmisión de conocimientos a toda la
                                sociedad.




                                                                                         7
PROYECTOS EN CURSO
                                 PO CO
                                 R YE T S

                    POUT S
                    RDCO

                                                         AA A O
                                                          PRT S
OR S
 TO             PO IO E
                  L LS      E SA T S
                             SPE N E    GL A TS
                                        E IFIC N E
                                                         R TV
                                                          O A AL

FIB A
   RS            X IT L
                  IL O      X N AN
                             AT A       A A -A A
                                         GR GR
                                                       C N E A O -65ºC
                                                        O GLDR

EZ A
N IM S          MN O
                 A IT L     AM O E
                             L ID N S    G L AN
                                          EL
                                                       L FIL A O A
                                                        IO IZ D R

                M L IT L
                 AT O                   PE T A
                                          C IN S
E U SIO AN E
 ML N TS                                               ET U ND R
                                                        X R SIO A O A

                E IT IT L
                 R R O                  AG AO
                                         L IN T S
M N G IC R O
 O O L É ID S                                          E C PSU AD R
                                                        NA L OA

                L C IT L
                 AT O                   CRAE AO
                                         A RGNT S
SU R E E
  C O ST R

                SO B O
                  R IT L                M T C L L SA
                                         E IL E U O
L C IN
 E IT A

                ISO A T
                   ML                   GLT A
                                         E A IN




                                                                         8
INVESTIGACIONES CON
PRODUCTOS




                      9
INVESTIGACIONES CON                                                                      DUREZA DE GEL GELATINA COLA DE PESCA DO
  PRODUCTOS
                                        FORÇA DE GELIFICACIÓ DE
 Duresa                                  GELATINA CUA DE PEIX
qualitativa
10                                                                                   dur                       Gelifica a partir de 4 fulles/L Gel
 8
                                                        semidur                                   gel duro  molt tou.
 6                                                                                                             A partir de 4 fulles/L i fins 6 fulles/L
                                                                                                               Gel tou.
 4                                            tou                                                              Entre 6 i 20 fulles/L
 2
              Molt tou                                                                                         Gel semidur.
                                                                                                 gel blando    A partir de 20 fulles/L Gel dur
 0                                                                                                          (897 duresa)
                1        1.3    1.4     1.5     1.6      1.7        1.8        1.9         2
                                                                                (%)

                                            Dades texturòmetre
                                    20 fulles / litre gelatina Cua de peix

              1000

               800
      U E A
     D R S




               600

               400

               200

                    0
                               12                16,8                     18                     23
                                                               °C




                                                                                                                                                10
INVESTIGACIONES CON
                 ELABORACIONES              GELATINA COLA DE PESCADO
PRODUCTOS
                                                        Aspic de foie


       Terrina del porro y queso




                                              Gelée de consomé




                                   Espaguetis de soja

                                                                        11
INVESTIGACIONES CON
PRODUCTOS        ELABORACIONES    AGAR-AGAR




        Pasta de Pollo
                            Puré de Mango




                                 Mermelada de melocotón y
                                                  Mango




                                                            12
INVESTIGACIONES CON
PRODUCTOS
ELABORACIONES   PECTINAS




                                        Diamante de Fruta de la Pasión. ElBulli




                      Pasta de frutas
                                                                       13
INVESTIGACIONES CON
                      ELABORACIONES   PECTINAS
PRODUCTOS




                                                 14
INVESTIGACIONES CON                             ELABORACIONES   XANTANA

PRODUCTOS




                      Celler de Can Roca 2006-2007
                      Ostra con cava texturizado




                                                                 Melón con jamón ElBulli 2005


                                                                                         15
INVESTIGACIONES CON
   PRODUCTOS
ELABORACIONES    ALGINATO SODIC O




                                            Sferificación – Caviar de melón   Ravioli de guisantes
     La ciencia de la SferifiCación
     (F. Sapiña y E. Martinez,Universitat de València)




                                                                                               16
INVESTIGACIONES CON APARATOS
                     LIOFILIZADORA




                                     Salas regeneradas
   Bandeja de salsas liofilizadas




                                                  Espuma de zanahoria -
                                                  LYO espuma aireada de
                                                  avellana y especias de
                                                  Córdaba. ElBulli 2005

                                                                 17
INVESTIGACIONES CON APARATOS
 ROTAVAL




                                                        Cromoterápia blanca
           Dry Gambini                  (Restaurant Celler de Can Roca 2005
           El Celler de Can Roca 2007
                                                                              18
ELABORACIONES CULINARIAS
 ESTUDIO DE FRITURAS
                                     30
                                                    Degradación aceite con
                                                           patatas




                       Polares (%)
                                     20




                                     10
                                               0            5        10     15       20        25     30
                                                        Patatas Olla        Patatas 1 freidora        Nº frituras



                                                          Degradación aceite con patatas
                                      30

                                      25




                                      Polares (%)
                                      20

                                      15

                                      10
                                                    0         5        10     15        20       25      30
                                                          Patatas Olla        Patatas 2 Freidora         Nº frituras




                                                                                                                    19
ELABORACIONES CULINARIAS
 ESTUDIO DE PASTELERIA




                           20
ELABORACIONES CULINARIAS
 ESTUDIO PRODUCTOS DEL HUERTO




                                21
ELABORACIONES CULINARIAS
 EVOLUCION DE LA COCINA AL VACIO

                PRODUCTO                                  RONER/ HORNO AL VAPOR
RESULTADOS DE
LAS COCCIONES                                       Tº                merma      Tº (ºC)
                                                   (ºC)     t (min)    (%)      corazón
ÓPTIMAS
                  Salmón fresco*
                                                   50       14-17     15-22        40

                  Bacalao desalado fresco
                                                   50       10-15     3-11       38-39

                  Bacalao fresco
                                                   60         10        7

                  Merluza fresca*
                                                   60         10       5-8       43-44
                  Atún fresco*                               18-
                                                   50        20**      1-3       39-40

                  Rape fresco*
                                                   50*1     15-20     14-15

                                                   60       8-12      8-14         44
                  Lubina fresca*

                                                   50       12-15      0-2        45***
             **Para muestras de un grosor aproximado de 22mm.
             *1Pasada de plancha posterior
                                                                                                  22
            ***La lubina aún está cruda a esta Tª corazón, se necesita marcar en plancha 2 min.
ELABORACIONES CULINARIAS
                                                                                       Temperatura de corazón
                                                                                  Manzana cocida al vacío al 85ºC
                                                                 90
                                                                 80




                                   Temperatura de corazón (ºC)
 EVOLUCION DE LA COCINA AL VACIO                                 70
                                                                 60
                                                                 50
                                                                 40
                                                                                                                               Prueba 1
                                                                 30
                                                                                                                               Prueba 2
                                                                 20
                                                                 10
                                                                  0
                                                                      1   3   5    7      9   11   13   15     17   19   21   23   25
                                                                                                Tiempo (min)




                                                                       Temperatura a corazón de
                                                                      manzana durante la cocción




         Esquema del método de
                        trabajo
                                                                                                                                   23
PROYECTO FUTURAL
•ALTAS PRESIONES (AP)                      •ALTAS FRECUENCIAS (AF)




                                            Radiaciones no ionizantes que se usan
   Proceso hidráulico que se usa para        para calentamiento y descongelación.
pasteurización en frío de los alimentos.
                                           Los microondas forman parte de las
                                           altas frecuencias con las
                                           radiofrecuencias.




                                                                                24
PROYECTO FUTURAL
                                                                     Impregnación en
                          Agar-agar 0,6%                        manzana de almíbares
                                                                           colorados
                  Metodo convencional-
              microondas convencional-
               microondas experimental




                                                                Zumo de naranja y
                                                                zanahoria por AP
               Pelado del cangrejo
                de río después de
                     presurización




                      Filtros de membra
           microporosa después de la                            Con Alginato con
             filtración del destilado de    Con Gellan por AP    Gluconolactato
                                   tierra                         cálcico por AP


                                                                           25
APLICACIONES SOCIALES
  TORTILLA ESPAÑOLA SIN HUEVO




                                Ingredientes (para 4 personas)

                                                300g patata
                                                 50g Cebolla
                                            200g Nata líquida
                                                  200g Agua
                                                  3g Azafrán
                                                2g Agar-agar




                                                             26
APLICACIONES SOCIALES
 NATA SIN GRASA




 Ingredientes

 200g leche desnatada
 1,4g goma garrofín
 Sal, pimienta y nuez moscada




                                27
APLICACIONES SOCIALES
  HAMBURGUESA DE SETAS




                                                         Ingredientes:

                               300g setas variadas (según temporada)
                                                     1 cebolla mediana
                                                       75g ajos tiernos
                                                       20g mantequilla
                         1 g de metilcelulosa por cada 150g de mezcla

                                                                    28
DIVULGACIÓN          Poster con la UB




 Léxico Científico
 Gastronómico



                           Talleres




                                        29
divulgación científica




30
consolidar la investigación
                                  International Journal of
                              Gastronomy and Food Science




                                                             31
Exposiciones
Exposiciones
Science & Cooking
07/09/10 14/09/10 21/09/10 28/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10




                                                        Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
07/09/10   14/09/10 21/09/10 28/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10




    DIÀLEG CIÈNCIA I CUINA
DIÁLOGO CIENCIA Y COCINA




                                                          Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
07/09/10   14/09/10   21/09/10 28/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10




ESTATS DE LA MATÈRIA. LA CUINA AL BUIT

ESTADOS DE LA MATERIA. LA COCINA AL VACÍO




                                                                    Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
moltes gràcies


                 www.alicia.cat
                 pere@alicia.cat




                                   39

Pere castells creapolis

  • 1.
    Investigaciones en cienciay cocina para que todos comamos mejor Jornada “Tendencias de Innovación en Alimentación” 21 de septiembre de 2010 Ciclo “Where Science Meets Business” Pere Castells
  • 3.
    diálogo HISTORIA DEL DIALOGO ENTRE CIENCIA Y COCINA 3
  • 4.
    diálogo 1850 1895 4
  • 5.
    diálogo NUEVAS TECNOLOGIAS 1926 1922 1919 1932 1913 1956 1958 1935 1947 1955 1938 1945 5
  • 6.
    diálogo LIBROS DE COLABORACIÓN 6
  • 7.
    criterios de investigación CRITERIOS DE INVESTIGACION EN CIENCIA Y COCINA •Trabajo conjunto cocineros y científicos. • Aprovechar el gran impulso de la cocina española. • Investigaciones con objetivos sociales. • Formación en ciencia y cocina. • Divulgación y transmisión de conocimientos a toda la sociedad. 7
  • 8.
    PROYECTOS EN CURSO PO CO R YE T S POUT S RDCO AA A O PRT S OR S TO PO IO E L LS E SA T S SPE N E GL A TS E IFIC N E R TV O A AL FIB A RS X IT L IL O X N AN AT A A A -A A GR GR C N E A O -65ºC O GLDR EZ A N IM S MN O A IT L AM O E L ID N S G L AN EL L FIL A O A IO IZ D R M L IT L AT O PE T A C IN S E U SIO AN E ML N TS ET U ND R X R SIO A O A E IT IT L R R O AG AO L IN T S M N G IC R O O O L É ID S E C PSU AD R NA L OA L C IT L AT O CRAE AO A RGNT S SU R E E C O ST R SO B O R IT L M T C L L SA E IL E U O L C IN E IT A ISO A T ML GLT A E A IN 8
  • 9.
  • 10.
    INVESTIGACIONES CON DUREZA DE GEL GELATINA COLA DE PESCA DO PRODUCTOS FORÇA DE GELIFICACIÓ DE Duresa GELATINA CUA DE PEIX qualitativa 10 dur Gelifica a partir de 4 fulles/L Gel 8 semidur gel duro molt tou. 6 A partir de 4 fulles/L i fins 6 fulles/L Gel tou. 4 tou Entre 6 i 20 fulles/L 2 Molt tou Gel semidur. gel blando A partir de 20 fulles/L Gel dur 0 (897 duresa) 1 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 2 (%) Dades texturòmetre 20 fulles / litre gelatina Cua de peix 1000 800 U E A D R S 600 400 200 0 12 16,8 18 23 °C 10
  • 11.
    INVESTIGACIONES CON ELABORACIONES GELATINA COLA DE PESCADO PRODUCTOS Aspic de foie Terrina del porro y queso Gelée de consomé Espaguetis de soja 11
  • 12.
    INVESTIGACIONES CON PRODUCTOS ELABORACIONES AGAR-AGAR Pasta de Pollo Puré de Mango Mermelada de melocotón y Mango 12
  • 13.
    INVESTIGACIONES CON PRODUCTOS ELABORACIONES PECTINAS Diamante de Fruta de la Pasión. ElBulli Pasta de frutas 13
  • 14.
    INVESTIGACIONES CON ELABORACIONES PECTINAS PRODUCTOS 14
  • 15.
    INVESTIGACIONES CON ELABORACIONES XANTANA PRODUCTOS Celler de Can Roca 2006-2007 Ostra con cava texturizado Melón con jamón ElBulli 2005 15
  • 16.
    INVESTIGACIONES CON PRODUCTOS ELABORACIONES ALGINATO SODIC O Sferificación – Caviar de melón Ravioli de guisantes La ciencia de la SferifiCación (F. Sapiña y E. Martinez,Universitat de València) 16
  • 17.
    INVESTIGACIONES CON APARATOS LIOFILIZADORA Salas regeneradas Bandeja de salsas liofilizadas Espuma de zanahoria - LYO espuma aireada de avellana y especias de Córdaba. ElBulli 2005 17
  • 18.
    INVESTIGACIONES CON APARATOS ROTAVAL Cromoterápia blanca Dry Gambini (Restaurant Celler de Can Roca 2005 El Celler de Can Roca 2007 18
  • 19.
    ELABORACIONES CULINARIAS ESTUDIODE FRITURAS 30 Degradación aceite con patatas Polares (%) 20 10 0 5 10 15 20 25 30 Patatas Olla Patatas 1 freidora Nº frituras Degradación aceite con patatas 30 25 Polares (%) 20 15 10 0 5 10 15 20 25 30 Patatas Olla Patatas 2 Freidora Nº frituras 19
  • 20.
  • 21.
    ELABORACIONES CULINARIAS ESTUDIOPRODUCTOS DEL HUERTO 21
  • 22.
    ELABORACIONES CULINARIAS EVOLUCIONDE LA COCINA AL VACIO PRODUCTO RONER/ HORNO AL VAPOR RESULTADOS DE LAS COCCIONES Tº merma Tº (ºC) (ºC) t (min) (%) corazón ÓPTIMAS Salmón fresco* 50 14-17 15-22 40 Bacalao desalado fresco 50 10-15 3-11 38-39 Bacalao fresco 60 10 7 Merluza fresca* 60 10 5-8 43-44 Atún fresco* 18- 50 20** 1-3 39-40 Rape fresco* 50*1 15-20 14-15 60 8-12 8-14 44 Lubina fresca* 50 12-15 0-2 45*** **Para muestras de un grosor aproximado de 22mm. *1Pasada de plancha posterior 22 ***La lubina aún está cruda a esta Tª corazón, se necesita marcar en plancha 2 min.
  • 23.
    ELABORACIONES CULINARIAS Temperatura de corazón Manzana cocida al vacío al 85ºC 90 80 Temperatura de corazón (ºC) EVOLUCION DE LA COCINA AL VACIO 70 60 50 40 Prueba 1 30 Prueba 2 20 10 0 1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 Tiempo (min) Temperatura a corazón de manzana durante la cocción Esquema del método de trabajo 23
  • 24.
    PROYECTO FUTURAL •ALTAS PRESIONES(AP) •ALTAS FRECUENCIAS (AF) Radiaciones no ionizantes que se usan Proceso hidráulico que se usa para para calentamiento y descongelación. pasteurización en frío de los alimentos. Los microondas forman parte de las altas frecuencias con las radiofrecuencias. 24
  • 25.
    PROYECTO FUTURAL Impregnación en Agar-agar 0,6% manzana de almíbares colorados Metodo convencional- microondas convencional- microondas experimental Zumo de naranja y zanahoria por AP Pelado del cangrejo de río después de presurización Filtros de membra microporosa después de la Con Alginato con filtración del destilado de Con Gellan por AP Gluconolactato tierra cálcico por AP 25
  • 26.
    APLICACIONES SOCIALES TORTILLA ESPAÑOLA SIN HUEVO Ingredientes (para 4 personas) 300g patata 50g Cebolla 200g Nata líquida 200g Agua 3g Azafrán 2g Agar-agar 26
  • 27.
    APLICACIONES SOCIALES NATASIN GRASA Ingredientes 200g leche desnatada 1,4g goma garrofín Sal, pimienta y nuez moscada 27
  • 28.
    APLICACIONES SOCIALES HAMBURGUESA DE SETAS Ingredientes: 300g setas variadas (según temporada) 1 cebolla mediana 75g ajos tiernos 20g mantequilla 1 g de metilcelulosa por cada 150g de mezcla 28
  • 29.
    DIVULGACIÓN Poster con la UB Léxico Científico Gastronómico Talleres 29
  • 30.
  • 31.
    consolidar la investigación International Journal of Gastronomy and Food Science 31
  • 32.
  • 33.
  • 34.
  • 36.
    07/09/10 14/09/10 21/09/1028/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10 Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
  • 37.
    07/09/10 14/09/10 21/09/10 28/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10 DIÀLEG CIÈNCIA I CUINA DIÁLOGO CIENCIA Y COCINA Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
  • 38.
    07/09/10 14/09/10 21/09/10 28/09/10 05/10/10 12/10/10 19/10/10 26/10/10 2/11/10 09/11/10 16/11/10 30/11/10 ESTATS DE LA MATÈRIA. LA CUINA AL BUIT ESTADOS DE LA MATERIA. LA COCINA AL VACÍO Harvard University i Fundació Alícia · Curs de cuina i ciència 2010
  • 39.
    moltes gràcies www.alicia.cat pere@alicia.cat 39