ROMÁNICO
Contexto histórico
Contexto histórico.
Cristianización últimos invasores
Contexto histórico.
Crecimiento demográfico y económico
Impulsores del entusiasmo religioso
Monjes Papado Reyes
Entusiasmo religioso.
Cruzadas
Peregrinaciones.
Camino de Santiago
ROMÁNICO
Arquitectura
Materiales.
Catedral de Plasencia
Piedra
(principal)
Interior muros
Argamasa y
ripios (restos)
Ladrillos
(menor uso)
Muros.
Cabecera San Clemente de Tahull
Gruesos
Vanos.
Escasos y abocinados
.
Motivos geométricos
Lesenas
Bandas
lombarda
s
Contrafuertes
exteriores
Columnas
Adosadas
Exentas
No respetan
Proporción
clásica
Base
ática
Fuste
liso
Capitel
Variado
(geométrico, vegetal, figurativo)
Capiteis románicos
Pilares.
Santiago de Compostela
Sección cuadrada,
Rectangular
O cruciforme
Columnas
adosadas
ELEMENTOS DECORATIVOS DO
ROMÁNICO:
1.- arquiños cegos; 2) dentes de
serra; 3) almeniñas; 4) xadrezados;
5) entrelazados; 6) baquetóns en
zigzag; 7) puntas de diamantes; 8)
billetes; 9) besantes; 10) cravos.
Techumbres.
Bóveda sobre trompas
Techumbres.
Bóvedas de aristas
Bóveda de canón.
Techumbres.
Bóveda de cañón
Arcos
fajones
Techumbres.
Bóveda de cuarto de cañón
Techumbres.
Bóveda de cuarto de esfera
(horno)
Frente
Perfil
Tipología: Iglesia.
San Martín de Fromista
Exterior reflejo
Del interior
Formas
Geométricas
(inmutabilidad)
Luz escasa
No uniforme
Iglesia de peregrinación. Simbología
Santiago de Compostela
Cuerpo de
Cristo
crucificado
Cabecera a Oriente.
Nacimiento de la luz
Fachada Norte.
Frío y oculto Fachada Sur.
Cálido y optimista
Fachada Occidental.
Ocaso
Iglesia de peregrinación. Simbología II
Santiago de Compostela
Espacio
Camino
Ábside
Divino
Crucero
Tránsito
Naves longitudinales
Mundo terrenal
Iglesia de Peregrinación. Planta
Santiago de Compostela
Torres flanquean
Entrada
(4 módulos)
Módulo:
Cuadrado nave lateral
Nave Central
Más alta y ancha
(2 módulos)
Transepto
Desarrollado
Absidiolos
(Misas simultáneas)
Girola o
Deambulatorio
Pórtico interior
Cripta
(Bajo altar mayor)
Alzado.
Santiago de Compostela
Arcada de
Separación de naves
Tribuna
Reproducción ideal.
Santiago de Compostela
Planta da Magdalena de Vézelay. 1120. Vézelay, Francia.
Interior da Magdalena de
Vézelay. 1120.
Vézelay, Francia.
Magdalena de Vezelay
Santa María y San Clemente.
Tahull
Planta de San Clemente de
Taüll.
1123. Lleida.
San Clemente de Taüll. 1123. Lleida.
San Isidoro de León. 1149. León.
San Isidoro de León
San Isidoro de
León.
1149. León.
Románico italiano.
San Miniato al Monte
Florencia
Bicromía
mármoles
Románico italiano.
Conjunto de Pisa
Galerías
columnatas
Baptisterio
Catedral Campanile
Bicromía
mármoles
Lugar aislado.
Bien abastecido
Agua, madera,etc.
Monasterio de Canigó
Reconstrucción de un monasterio
Plano de Cluny
Doble transepto
Cabecera
semicircular
Girola
Cluny III. Planta reconstituida.
S. XII.
Saone -et- Loire.
Francia.
Abadía de Cluny III. Consagrada en 1130.
Perspectiva aérea de Cluny .1115. Francia.
Maqueta de Cluny III
Numerosas
Torres y
absidiolos
Absidiola da Igrexa abacial de
Cluny.
1115 – 1120. Saone -et- Loire.
Francia.
Campanario octogonal da
Igrexa abacial de Cluny.
1115 – 11120. Saone -et- Loire.
Francia.
Plano de monasterio cisterciense
Testero
plano
Simplicidad
Claustro.
Monasterio de Ripoll
Paraíso
4 ríos
Comunicación
Tinieblas (pecado)
Luz (salvación)
Pozo Central
Santa María de Urgell
Galería
Meditación
Capiteles
historiados
Claustro
Ordenación de algunas dependencias
en torno al Claustro
Mandatum
(banco corrido
Sala Capitular
Refectorium
Calefactorium
Cocina
Cilla
Armariolum
(biblioteca
Claustro
San Juan de Duero
Sala Capitular
Refectorium
Scriptorium
Cocina
Dependencias auxiliares.
Enfermería
Dormitorios
Igrexa de S. Vicente de Cardona
(Barcelona, 1029-1040)
San Estevo de Vignory. Consagrada en 1050.
Catedral de Angulema. Iniciada en 1110
Saint-Front de Périgueux (cara a 1120)
Planta e interior de Sta. Fe de Conques. 1050 – 1130. Conques,
Francia.
Planta e interior de San Saturnino de Toulouse. 1080 – s. XII. Toulouse,
Francia.
Exterior de San Saturnino de
Toulouse. 1080 – s. XII.
Toulouse,
Francia.
Exterior de Sta. Fe de
Conques. 1050 – 1130.
Conques,
Francia.
Igrexa da Vera Cruz
(Segovia). Consagrada en
1208
San Martín de Frómista. 1066 – 1100. Palencia.
San Martín de
Frómista.
1066 – 1100. Palencia.
San Martín de Frómista.
1066 – 1100. Palencia.
ROMÁNICO
Escultura
Función moralizante.
Lujuria y Avaricia.
San Pedro in Moisacc
Función didáctica (“catecismo pétreo”)
Duda de Santo Tomás
Santo Domingo de Silos
Función ornamental.
Capitel de Camarasa
Características generales I
Tímpano Santa Fe de Conques
Adaptación
Al marco
Simetría Perspectiva
jerárquica
Horror vacui
Figuras ocupan todo
División en
Frisos superpuestos
Características generales II
Pentecostés
Santo Domingo de Silos
Alargamiento
Del canon
Antinaturalismo
Expresionismo
(Rasgos muy marcados)
Isocefalia
Rigidez, hieratismo
Portada San Pedro in Moisacc
Jambas
Laterales
Parteluz
Tímpano
Arquivoltas
Pórtico de Moissac.
1110.
Languedoc, Francia.
Pórtico de Moissac
(detalle).
1110.
Languedoc, Francia.
Tímpano. Visión Apocalipsis
San Pedro in Moisacc
Círculos
De fuego
Olas del
Mar de cristal
Cristo en
Majestad Tetramorfos
Ancianos
músicos
Pórtico da Magdalena de
Vézelay.
1120.
Vézelay, Francia.
Pórtico da Magdalena de
Vézelay (detalle).
1120.
Vézelay, Francia.
Estatuas columnas do
Pórtico Real de Chartres.
Ca. 1145-1150.
Chartres, Francia.
Pórtico de la Gloria.
Santiago de Compostela
Parteluz y tímpano.
Santiago de Compostela
Árbol de
Jessé
Apóstol
Santiago
Cristo en
Majestad
Ángeles con
Símbolos de la pasión
Ancianos
músicos
Elegidos
Profetas.
Antiguo Testamento
Apóstoles.
Nuevo Testamento
Jambas.
Santiago de Compostela
Portada de las Platerías.
Santiago de Compostela
Tímpano.
Magdalena de Vezelay
Portada.
Monasterio de Ripoll
Temática simbólica
Lucha contra el mal
Simbología.
Almas se liberan
De contacto con tierra
Planta baixa do
claustro
de Sto. Domingo
de Silos. S. XI
Planta baixa do
claustro de Sto.
Domingo de Silos. S.
XI
Escea da “Dúbida
de Sto. Tomás”
(claustro baixo de
Sto. Domingo de
Silos). S. XI
Escea dos
“Discípulos de
Emaús” (claustro
baixo de Sto.
Domingo de
Silos). S. XI
Capitel do claustro baixo de Sto. Domingo de Silos. S. XI
Capitel do
claustro
baixo de Sto.
Domingo de
Silos. S. XI
Escultura exenta.
Cristo de Batlló
Maxestade Batlló.
Mediados s. XII.
MNAC, Barcelona.
Crucifixo de Fernando e
Sancha.
1063.
Museo Arqueolóxico
Nacional, Madrid.
Escultura exenta.
Cristo del Carrizo
Esculturas exentas.
Virgen trono de Dios
Virxen con neno.
S. XII.
Museo Arte de Cataluña.
ROMÁNICO
Pintura
Características específicas pinturas.
Pantócrator
San Isidoro de León
Predominio
Del dibujo
Colores
Puros y
uniformes
Pinturas planas.
Bidimensionalidad
División de superficie
En bandas
Luz uniforme
Colores buscan
Armonía cromática
No fieles a naturaleza
Ábside.
San Clemente de Tahull
Pantocrátor de San Clemente
de Taüll, Lleida.
1123
Museo de Arte de Cataluña.
Virxen con neno de Sta. Mª
de Taüll, Lleida. S. XII.
Museo de Arte de Cataluña.
Detalles.
San Clemente de Tahull
Simetría
Geometrización
Ábside.
Santa María de Tahull
Detalles.
Santa María de Tahull
Bóvedas.
San Isidoro de León
Pinturas da cripta de
San Isidoro de León.
1180.
León.
Pinturas da cripta de San
Isidoro de León:
Pantocrator.
1180. León.
Anunciación a los pastores.
San Isidoro de León
Pinturas da cripta de San Isidoro de León: A Anunciación.
1180. León.
Degollación de los Inocentes La última Cena
San Isidoro de León
Pinturas da cripta de San Isidoro de León: Os meses
e o infanticidio de Belén. 1180. León.
Santa Cruz de Maderuelo
Adán y Eva.
Santa Cruz de Maderuelo
Expulsión do paraíso ( na Vera Cruz de Segovia). 1125. Museo do
Prado, Madrid.
San Baudelio de Berlanga
Frontal.
Santa María de Aviá
Frontal.
San Martín
Frontal.
Santa Margarita
ROMÁNICO
Galicia
Santiago: unha catedral románica. 1070 - 1188
Catedral de Santiago. Planta
Románica. 1070 - 1188
Catedral de Santiago. Plantas:
Románica e actual. 1070 - 1188
Catedral de Santiago. Sección lonxitudinal. 1070 - 1188
Catedral de Santiago.
Reconstruccións do testeiro e
da fachada oeste. 1070 – 1188.
Catedral de
Santiago.
Detalle dos
arcos
formeiros e do
triforio.
1070 – 1188.
Catedral de
Santiago. Vista
cara a capela
maior.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago.
Vista da nave maior do
cruceiro.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago.
Detalle do deambulatorio.
1070 – 1188.
Catedral de
Santiago. Detalle
do ciborio.
1070 – 1188.
Catedral de
Santiago.
Detalledo
ciborio e
bóvedas do
cruceiro.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Detalle da tribuna do deambulatorio.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago.
Detalle da tribuna
lateral.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Cripta do Pórtico da Gloria. 1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Cripta do Pórtico da Gloria,
claves das bóvedas. 1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Peche nave
maior (Oeste) e detalle do óculo e
cuadrifolios do Pórtico da Gloria.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago.
Bóveda do Pórtico da Gloria.
1070 – 1188.
Catedral de
Santiago. Tribuna
do Pórtico da
Gloria.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Bóveda
do Pórtico da Gloria e detalle
da clave da bóveda. 1070 –
1188.
Portada S. da catedral
de Santiago. Praterías
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías. Tímpano dereito
(Mestre da Traizón). 1070 – 1188.
Diversos sistemas de pregues dos maestros do románico.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías.
Detalles do tímpano dereito (Mestre da Traizón) : Flaxelación e coroación.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías. Tímpano esquerdo.
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías.
Detalles do tímpano esquerdo: Mala herba e muller adúltera.
1070 – 1188.
(Mestre Estevo)(Mestre do año)
Catedral de
Santiago. Portada
de Praterías.
Detalle do friso:
Resurrección de
Abraham. 1070 –
1188.
Catedral de Santiago. Portada de
Praterías. Detalles do friso:
(Esquerda Expulsión do paraíso). 1070 –
1188.
(Mestre da Traizón)
Catedral de
Santiago.
Portada de
Praterías.
Detalle do friso:
San Pedro e
Santiago. 1070
– 1188.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías. Creación de Adán e Eva. 1070 –1188.
(Mestre
Estevo) (Mestre do año)
Catedral de Santiago. Portada de Praterías.
Cristos laterais. 1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Portada de
Praterías.
Rei David. (Mestre Estevo)
1070 – 1188.
Catedral de Santiago. Portada de Praterías. Parteluz e
detalle dunha columna. 1070 – 1188.
Catedral de Santiago.
Pórtico da Gloria.
Vista xeral.
1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria, arcada central.
1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria, arcada central:
Anxos cos instrumentos da paixón. 1168 – 1188.
Mestre Mateo. Músicos da arcada central do Pórtico da Gloria, Catedral
de Santiago. 1168 – 1188.
Catedral de Santiago.
Pórtico da Gloria, arcada
central:
Pantocrátor. 1168 – 1188.
(MestreMateo)
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria, arcada central:
Detalle do tetramorfos e benaventurados. 1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da
Gloria.
Arco esquerdo. 1168 – 1188.
Catedral de Santiago.
Pórtico da Gloria.
Arco dereito: Xesús
Cristo e San Miguel.
1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria.
Arco dereito: Anxos portando ós benaventurados.
1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria.
Arco dereito: Réprobos. 1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria.
Parteluz: Árbore de Xessé e Apóstolo. 1168 – 1188.
(Mestre Mateo)
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria.
Parteluz e Columnas con Apóstolos. 1168 – 1188.
(Mestre
dos Apóstolos)
(Mestre Mateo)
Catedral de Santiago. Pórtico da Gloria. Mestre Mateo.
Columnas con Profetas e detalle de Daniel. 1168 – 1188.
Catedral de Santiago. Pórtico
da Gloria. Anxo trompeteiro.
Mestre dos Anxos
Trompeteiros. 1168 – 1188.
Mosteiro de Armenteira. Portada. S. XII.
Mosteiro de Armenteira. Interior. S. XII.
Mosteiro de Armenteira.
Cúpula. S. XII.
Mosteiro de Meira. Portada. S. XII.
Mosteiro de Meira. Interior. S. XII.
Mosteiro de Oseira. Cabeceira. S. XII - XIII.
Mosteiro de Oseira. Interior. S. XII - XIII.
Mosteiro de Sobrado. Sala capitular. S. XIII.
Mosteiro de Sobrado. Cociña. S. XIII.
Mosteiro de Sobrado. Cheminea. S. XIII.

Tema 7. A arte románica