FIBROSIS
PULMONAR
FIBROSIS PULMONAR
CONCEPTO

Término genérico que agrupa a varios
padecimientos respiratorios subagudos y crónicos, que afectan
primaria y difusamente al parénquima pulmonar, intersticio y espacios alveolares, y algunas variantes a
las vías aéreas periféricas
DATOS GENERALES
1. EPIDEMIOLOGICOS
- Prevalencia: 80.9/105 (H), 67.2/ 105 (M)
- Incidencia: 31.5/ 105 (H), 26.1/ 105 (M)
2. HISTOPATOLOGICOS: LESIÓN INICIAL
- Intersticio (FPI)
- Luz alveolar
- Bronquiolos
DATOS GENERALES
3.

GENETICOS: SUSCEPTIBILIDAD:
- Autosómica dominante (FPI familiar)
- Fenotipo HLA-DR7

4.

BIOLOGICOS: CURSO HETEROGENEO
- Muy agresivo, lento, estabilización por años
- Intermitente o progresiva
CLASIFICACIÓN
1. PRIMARIAS
- Fibrosis pulmonar idiopática
(UIP,CFA)
- Neumonía intersticial descamativa
- Neumonía intersticial linfoide o
linfocitíca
- Neumonía organizada con bronquiolitis
obliterante (BOOP)
- Neumonía intersticial de células
gigantes
CLASIFICACIÓN
2. SECUNDARIA A ENFERMEDADES DE
ETIOLOGÍA DESCONOCIDA
-

Colagenovasculares
Vasculitis
Sx. hemorrágicos
Linfangioleiomiomatosis
Histiocitosis X
Espondilitis anquilosante

-

Sarcoidosis
Proteinosis alveolar
Microlitiasis
Neumonitis intersticial por
trasplante de MO
- Enfermedades hereditarias
CLASIFICACIÓN
3. SECUNDARIA A AGRESORES
CONOCIDOS
(neumonitis por hipersensibilidad) - Partículas inorganicas
(neumoconiosis)
- Gases, humos, vapores y aerosoles
- Medicamentos
- Partículas orgánicas

Radiaciones
Venenos
Contenido gástrico
Infecciones
Edema pulmonar crónico
Uremia crónica
Neoplasias
FIBROSIS PULMONAR
IDIOPATICA
CONCEPTO:
Enfermedad pulmonar intersticial
difusa, con grados variables de
inflamación y fibrosis, progresiva
y de mal pronóstico
NEUMONITIS POR
HIPERSENSIBILIDAD
CONCEPTO:
Enfermedad inflamatoria del parénquima pulmonar provocada por la
inhalación repetida de partículas
orgánicas, que afecta a bronquíolos,
alvéolos y al espacio intersticial
Enfermedad

Fuentes de exposición Antígeno inhalado

Pulmón del granjero

Heno enmohecido, abono

Pulmón de los cuidadores
de aves

Excretas y plumas e
palomas, pichones y
pericos
Caña de azúcar
enmohecida
Polvo de corcho
enmohecido
Corteza de arce
enmohecida

Bagasozis
Suberosis
Pulmón de los
descortezadores de arce
Pulmón de los recogedores
de hongos

Estiércol de hongos

Neumonitis por el uso de
ventiladores y
nebulizadores

Polvo de equipos de aire
acondicionado, hornos de
calderas, nebulizadores,
humedificadores

Sequeiosis

Polvo de pinos

Pulmón de los lavadores
de quesos

Partículas de queso
enmohecidas

Neumonitis por hipersensibilidad del verano en
población japonesa

Mohos que aparecen en los
hogares en la época
caliente y húmeda del
verano

Micropolyspora
Enfermedad

Fuentes de exposición

Antígeno inhalado
ALVEOLITIS ALERGICA
EXTRINSECA

FASE AGUDA

Inicio brusco (48 hras después del contacto)
Disnea intensa, fiebre y calosfrío
Tos en accesos
Astenia y adinamia
Crepitantes basales
Radiografía de tórax normal o con
infiltrado micronodular
ALVEOLITIS ALERGICA
EXTRINSECA

FASE SUBAGUDA

Síntomas similares a la forma aguda
pero más atenuados
Expectoración mucuosa o hemoptóica
Anorexia y pérdida ponderal
Radiografía de tórax: Infiltrado
reticulonodular de predominio nodular
bilateral y basal.
ALVEOLITIS ALERGICA
EXTRINSECA

FASE CRÓNICA

Inicio incidioso
Tos con expectoración mucosa escasa
Disnea de esfuerzo progresiva
Cianosis
Signos de cor pulmonale
Radiografía de tórax: Fibrosis
intersticial difusa y panal de abeja
PATOGENESIS
AGENTE AGRESOR

LIBERACIÓN DE FACTORES QTs
DE FIBROBLASTOS

ACÚMULO Y ACTIVACIÓN
DE MACRÓFAGOS Y LINFOCITOS T

DEPÓSITO DE COLAGENA
ANORMAL

LIBERACIÓN PROFUSA Y CAOTICA
DE MEDIADORES INFLAMATORIOS

FIBROSIS MASIVA (2º FASE)

COOPARTICIPACIÓN DE OTROS
SISTEMAS DE DAÑO CELULAR

DESTRUYE EPITELIO Y
ENDOTELIO

CAMBIAN NÚMERO, TIPO Y
LOCALIZACIÓN
DE CÉLULAS DEL PARÉNQUIMA

CAVIDADES QUÍSTICAS (3ª
FASE)

ALVEOLITIS/NEUMONITIS (1A FASE)
ENFERMEDADES
HISTOPATOLOGÍA

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Infiltrado mononuclear intersticial y
alveolar
Infiltrado polimorfonuclear
Hiperplasia de neumocitos II
Exudado intraalveolar
Bronquiolitis
Granulomas
Fibrosis intersticial e intraalveolar
FISIOPATOLOGÍA
Inflamación y fibrosis

Obstrucción de la V.A
periféricas

Distensibilidad
pulmonar

F. Espiratorios
Forzados

Volúmenes
pulmonares

Patrón obstructivo

Patrón restrictivo

Patrón mixto

Grosor de la
barrera aire sangre

Difusión de O2
FISIOPATOLOGÍA
Alteraciones de la
mecánica ventilatoria

De la difusión
de O2

Distribución irregular
del aire inspirado

Irregularidades VA/QC
EMF/ccf

Hipoxemia e
Hipocapnia
DIAGNÓSTICO Y SEGUIMIENTO
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Clínico
Radiográficos
Funcionales
Lavado bronquioalveolar
Gammagráficos
Resonancia magnética nuclear
Biopsia
DIAGNÓSTICO CLÍNICO
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Cianosis generalizada
Taquipnea
Hipocratismo digital
Reforzamiento del
2º ruido cardiaco
Estertores
subcrepitantes y
crepitantes
Edema

7.
8.
9.
10.
11.
12.

Disnea progresiva
Tos seca o productiva
Fiebre
Hemoptisis
Dereame pleural
Neumotórax
espontáneo
13. Ataque al estado
general
DIAGNÓSTICO RADIOGRAFICO:
IMAGENES
1.

Normal

2. Vidrio despulido
3. Infiltrado micronodular
4. Patrón reticular
5. Patrón retículonodular
6. Quísticas
TRATAMIENTO
1.

ETIOLOGICO

2.

ANTIINFLAMATORIOS
- Corticoesteroides

- Inmunosupresores/Inmunomoduladores
- Colchicina
- Antiooxidantes

3.

ANTIFIBROSANTES

4.

BRONCODILATADORES

5.

ANTIBIOTICOS

6.

OXIGENO SUPLEMENTARIO

7.

TRANSPLANTE PULMONAR
TRATAMIENTO
1.

Prednisona: 1mg/kg/día

2.

Colchicina: 1mg/día

3.

Ciclosporina: 5mg/kg/día

4.

Azatioprina: 3mg/kg/día

5.

Ciclofosfamida: 2mg/kg/día

6.

D-Penicilamina, Captopril, GSC, N-AC
PATOGENESIS DE LA NEUMONITIS
POR HIPERSENSIBILIDAD
FACTORES RESPONSABLES
A) PRODUCTORES DE LA ALVEOLITIS
1.- INDUCTOR
2.- PROMOTORES
* Ambiental
* Genéticos HLA-DR7
* Hormonales (?)

FALTA
PATOGENESIS DE LA NEUMONITIS
POR HIPERSENSIBILIDAD
FACTORES RESPONSABLES

B) MODULADORES DE LA ALVEOLITIS
1. REGRESIÓN
*Evitar exposiciones posteriores al antígeno
*Tx. Oportuno y agresivo con corticoesteroides
*Respuesta inmunosupresora y antiinflamatoria
apropiadas
PATOGENESIS DE LA NEUMONITIS
POR HIPERSENSIBILIDAD
FACTORES RESPONSABLES

B) MODULADORES DE LA ALVEOLITIS
2. PROGRESIÓN
*Secreción excesiva de factores de crecimiento
*Aumento de la síntesis de colágenas
*Disminución en la degradación de colágenas
ENFERMEDADES FIBROSANTES DEL
PULMÓN
MANIFESTACIONES CLÍNICAS
1. FIEBRE
- NH, FPI fulminante, BOOP, NID-drogas, LES, Sx.
Hemorragicos.
2. HEMOPTISIS
- Hemosiderosis, Goodpasture, LLAM, EPO-venoclusiva

3. HIDROTÓRAX
- Colagenopatías
4. NEUMOTÓRAX

- Granuloma eosinofílico. LLAM, Esclerosis tuberosa,
neurofibromatosis.
NH: Nunca presenta vasculitis
DIAGNÓSTICO FUNCIONAL

FEV1: Normal bajo

Patrón espirométrico:
restrictivo típico o
mixto

FEV1/FVC**: Alto o

DPE baja/PRE alta

FVC**: Baja

normal
FEFs: normales, altos o

PaO2/PaCO2:
Normales o bajas

bajos

DLCO: Baja
Fibrosis pulmonar
Fibrosis pulmonar
PRED BASAL
FVC
3.02 0.92
FEV
2.46 0.88
REL
79.97
96
FMAX 6.77 5.00
F 25-75 3.09 2.30
F75-85
1.36 1.00
S=2, E=49, P=51.5, T=1.48, IMC:23.5

%
30
37
16
74
74
73

POS BR
0.92
0.88
96
5.00
2.30
1.00

%
30
37
16
74
74
73
Fibrosis pulmonar

REPOSO
PaO2
PaCO2
pH
HbO2

41
30
7.40
76

EJERCICIO

O2
Fibrosis Pulmonar
Fibrosis pulmonar
Restricción severa

FVC
FEV
REL
FMAX
F 25-75
F75-85

PRED BASAL
2.27 1.10
1.71 0.90
77
82
4.34 4.10
2.29 1.40
0.93 0.57

S=2, E=49, P=51.5, T=1.48, IMC:23.5

%
48
52
5
94
61
61

POS BR
1.10
0.90
82
4.10
1.40
0.57

%
48
52
5
94
61
61
Fibrosis pulmonar
Restricción severa

REPOSO
PaO2
PaCO2
pH
HbO2

38
28
7.44
70

EJERCICIO

O2
Fibrosis pulmonar
Fibrosis pulmonar
PRED BASAL % POS BR %
FVC
4.65 3.39
67
3.74
74
FEV
3.65 2.81
70
3.09
77
REL
79.69
83
4
83
3
FMAX 9.43 10.60 102 11.30 109
F 25-75 6.27 3.20
60
3.60
67
F75-85
2.28 1.15
60
1.20
62
S=1, E=42, P=68.7, T=1.71, IMC:23.5
Fibrosis pulmonar

REPOSO
PaO2
PaCO2
pH
HbO2

EJERCICIO

70
33
7.39
94

65
34
7.38
92

O2
Neumonitis por
hipersensibilidad
Fisiopatología

Inflamación y fibrosis

Obstrucción de la V.A
periférica

Distensibilidad
pulmonar

F. Espiratorios
Forzados

Volúmenes
pulmonares

Patrón obstructivo

Patrón restrictivo

Patrón mixto

Grosor de la
barrera aire sangre

Disfunción de CO2
Neumonitis por
hipersensibilidad
Fisiopatología

Alteraciones de la
mecánica ventilatoria

De la difusión
de CO2

Distribución irregular
del aire inspirado

Irregularidades VA/QC
EMF/ AC-CCF

Hipoxemia e
Hipocapnia
Fibrosis pulmonar

FVC
FEV
REL
FMAX
F 25-75
F75-85

PRED BASAL
4.12 1.45
3.08 1.36
74
94
8.42 6.54
4.32 3.09
1.56 1.00

%
35
44
20
78
71
64

S=1, E=65, P=88.5, T=1.64, IMC:32.90 Sat: 85%

POS BR %
1.6
39
1.49
48
93
19
8.42
100
3.44
80
1.05
68

Fibrosis Pulmonar

Notas del editor

  • #6 EPF/FPI - APATOL
  • #7 EPF/FPI – APATOL PROLIF FIBROB INTRAALVEOLAR – lESIÓN DE 2/30 EVOL
  • #8 EPF/FPI – APATOL COMPROMISO INTRAALVEOLAR POR FERTILIZANTES
  • #12 30- 50% de las idiopaticas
  • #14 Actinomicetos termotílicos bacterias con morfología de hongos.
  • #15 Actinomicetos termotílicos bacterias con morfología de hongos.
  • #20 Exudado inflamatorio
  • #21 Fibrosis ML Colgagenas y exudado
  • #22 Fibrosis ML Colgagenas
  • #33 Diapo 14
  • #39 17 ago 04 HGZ 194 Hdez López Rosamaría 9004 80 0139 4f1954
  • #45 De la Cruz Castro Miguel 8980 62 2411 1m 1962 expuesto a polvos de Tugsteno desde hace 18 años.
  • #50 Paquini Morales Jaime