I. - TRIGONOMETRÍA 
DETERMINACION DE UNA RAZON EN FUNCION 
DE OTRA 
En función del coseno del ángulo doble: 
FÓRMULAS BÁSICAS 
En función del seno: (Usadas para integrar) 
senα = 
c 
a 
cosec 
1 a 
= = 
sen 
α 
α 
c 
cosec 
sen 
α 
α 
= 
1 cosα = 1− sen2α 
sen 
cos 
α 
α 
= 
1− 
2 
2 sen 
1 
cosα α 
= 
2 
2 
− 
cosα = 
b 
a 
sec 
1 a 
= = 
cos 
α 
α 
b 
sec 
sen 
α 
α 
= 
− 
1 
1 2 
tan 
sen 
sen 
α 
α 
α 
= 
1− 2 
cos 
cos 
α 
α 
= 
1+ 
2 
2 cos 
1 
cosα α 
= 
2 
2 
+ 
tan 
sen 
cos 
α 
α 
α 
= = 
c 
b 
cotan 
1 b 
= = 
tan 
α 
α 
c 
ctg 
sen 
sen 
α 
α 
α 
= 
1− 2 
tan 
cos 
cos 
α 
α 
α 
= 
− 
+ 
1 
1 
2 
2 
tan 
1 
cos 
α α 
= 
2 1 
cos 
α 
− 
+ 
sen2α + cos2α = 1 tanα × cotanα = 1 
En función del coseno: 
RAZONES DEL ÁNGULO SUMA/DIFERENCIA 
1 2 1 
+ tan α = = sec 
2 
2 
cos 
α 
α 
a 
b 
c 
α 
senα = 1− cos2α 
sen(α ± β ) = senα cosβ ± cosα senβ 
cos(α ± β ) = cosα cosβ m senα senβ 
1 
1 2 
+ cotan α = = cosec 
2 
2 
sen 
α 
α 
sec 
cos 
α 
α 
= 
1 
cosec 
cos 
α 
α 
= 
− 
1 
1 2 
tan( ) 
tan tan 
tan tan 
α β 
α β 
α β 
± = 
± 
1 m 
( ) 
( ) 
sen sen 
sen sen 
tan 
tan 
α β 
α β 
α β 
α β 
+ 
− 
= 
+ 
− 
1 
2 
1 
2 
LINEAS TRIGONOMÉTRICAS 
cotg cotg cotg cotg 
cos cos 
cos cos 
tan 
sen 
sen 
sen 
sen 
tan 
tan 
tan 
Primer Cuadrante Segundo Cuadrante Tercer Cuadrante Cuarto Cuadrante 
tan 
cos 
cos 
α 
α 
α 
= 
1− 2 
En función de la 
tangente: 
ctg 
cos 
cos 
α 
α 
α 
= 
1− 2 
cos 
tan 
α 
α 
= 
+ 
1 
1 2 
ctg( ) 
ctg ctg 
ctg ctg 
α β 
α β 
α β 
± = 
± 
m 1 cos cos 
cos cos 
cotan 
sα β 
α β 
+ α β α β 
= − 
− 
+ − 
2 2 
TRANSFORMACION DE SUMAS A PRODUCTOS Y VICEVERSA 
(Estas expresiones se utilizan en la resolución de triángulos con el empleo de logaritmos) 
SUMAS a PRODUCTOS 
Ángulos complementarios: 
Su suma vale π/2 radianes (90°) 
ctg 
tan 
α 
α 
= 
1 
secα = 1+ tan2α 
α β α β 
sen+ senα = 
β sen cos 
+ − 
2 
2 2 
α β α β 
sen− senα = 
β cos sen 
+ − 
2 
2 2 
REDUCCION AL 1er 
CUADRANTE 
sen (π/2 − α) = cos α 
cos (π/2 − α) = sen α 
tan (π/2 − α) = ctg α 
cosec 
tan 
tan 
α 
α 
α 
= 
1+ 2 
sen 
tan 
tan 
α 
α 
α 
= 
1+ 2 
α β α β 
cos+ cosα = 
β cos cos 
+ − 
2 
2 2 
α β α β 
cos− cosα =− 
β sen sen 
+ − 
2 
2 2 
Ángulos suplementarios: 
Su suma vale π radianes (180°) 
Ángulos que difieren 
en π/2 radianes: 
En función de la tangente del ángulo mitad 
(Usadas para integrar) 
tan tan 
α β 
α β 
sen ( ) 
cos cos 
+ α = 
β 
+ 
PRODUCTOS a SUMAS 
sen (π − α) = sen α 
cos (π − α) = − cos α 
tan (π − α) = − tan α 
sen (π/2 + α) = cos α 
cos (π/2 + α) = − sen α 
tan (π/2 + α) = − ctg α 
( ) 
α 
α 
2 tan / 
2 
2 sen 
1 tan / 
2 α 
= 
sen ( ) 
+ 
2 
tan 
α 
1 tan 
2 2 
α 
α 
= 
+ 
tan tan 
α β 
α β 
sen ( ) 
cos cos 
− α = 
β 
+ 
1 
2 
senα senβ = [cos(α − β ) − cos (α + β )] 
Ángulos que se diferencian 
π radianes: 
Ángulos opuestos: 
( ) 
2 
2 cos 
α 
α 
1 tan / 
2 
1 tan / 
2 
α 
= 
− 
+ 
cos ( ) 
tan 
tan 
2α 
α 
α 
= 
− 
+ 
1 
1 
2 
2 
ctg ctg 
α β 
α β 
sen ( ) 
sen sen 
+ α = 
β 
+ 
1 
2 
senα cosβ = [sen (α + β ) + sen (α − β )] 
sen (π + α) = − sen α 
cos (π + α) = − cos α 
tan (π + α) = tan α 
sen (− α) = − sen(α) 
cos (− α) = cos α 
tan (− α) = − tan α 
( ) 
α 
α 
2 tan / 
2 
2 tan 
1 tan / 
2 α 
= 
tan ( ) 
− 
2 
2 α 
tan 
tan 
2 
2 
1 
α 
α 
= 
− 
ctg ctg 
β α 
α β 
sen ( ) 
sen sen 
− α = 
β 
− 
1 
2 
cosα cosβ = [cos (α + β ) + cos (α − β )]
FUNCIONES DE LOS MÚLTIPLOS DE UN ÁNGULO 
Ángulo doble Ángulo triple 
TEOREMAS IMPORTANTES: 
Teorema de los senos: 
FUNCIONES DEL ÁNGULO SUMA/DIFERENCIA 
sen 2α = 2 senα cosα sen 3α = 3senα − 4sen3α 
cos2α = cos2α − sen2α cos3α = 4cos3α − 3cosα 
tan 
2 
tan 
α 
1 tan 
2 2 
α 
α 
= 
− 
tan 
3 
1 3 2 α 
tan 
tan 
3 
α 
α 
= 
− 
FUNCIONES TRIGONOMÉTRICAS INVERSAS 
2 π 
arc sen x = arccos 1 − x = − arccos x 
2 
c a 
A 
B 
C 
b 
R 
cosB 
a c b 
ac 
= 
2 + 2 − 2 
2 
a 
A 
b 
B 
c 
C 
R 
= = =2 
sen sen sen 
Teorema de los cosenos: 
cos A 
b c a 
bc 
= 
2 + 2 − 2 
2 
cosC 
a b c 
ab 
= 
2 + 2 − 2 
2 
Sh (α +β ) = Shα Chβ + Shβ Chα Sh (α − β ) = Shα Chβ − Shβ Chα 
Ch (α +β ) = Chα Chβ + Shβ S hα Ch (α −β ) = Chα Chβ − Shα Shβ 
Th ( ) 
Th Th 
Th Th 
α β 
α β 
α β 
+ = 
+ 
1 + 
Th ( ) 
Th Th 
Th Th 
α β 
α β 
α β 
− = 
− 
1 − 
FUNCIONES DEL ÁNGULO DOBLE/MITAD 
Sh 2α = 2Shα Chα Ch 2α = Sh2α + Ch2α Th 
Sh Ch 
Sh Ch 
2 
2 2 α 
2 
α α 
α α 
= 
+ 
2 π 
arc cos x = arcsen 1 − x = − arcsen x 
2 
Teorema de las tangentes 
α 
Sh (Ch α 
) 
2 
1 
2 
α 
= −1 Ch (Ch α 
) 
2 
1 
2 
= + 1 
Th 
α α 
2 α 
Ch 
Ch 
1 
1 
= 
− 
+ 
x 
x 
π 
= x 
arctan x arcsen arctg 
+ 
= − 
1 2 2 
arcsen x + arcsen y = arcsen (x 1 − y2 + y 1 − x2 ) 
a b 
a b 
A B 
A B 
A B 
A B 
+ 
− 
= 
+ 
− 
= 
+ 
− 
sen sen 
sen sen 
tan 
tan 
2 
2 
TRANSFORMACION DE PRODUCTOS A SUMAS 
1 
2 
Shα Shβ = [Ch (α + β ) − Ch (α − β )] 
1 
2 
Chα Ch β = [Ch (α + β ) + Ch (α − β )] 
arcsen x − arcsen y = arcsen (x 1 − y2 − y 1 − x2 ) 
arccos x + arccos y = arccos [xy − (1 − x2 )(1 − y2 )] 
AREA DEL TRIÁNGULO 
1 
2 
1 
2 
1 
2 
S = ab sen C = cb sen A = ac sen 
B 
1 
2 
Shα Chβ = [Sh (α + β ) + Sh (α − β )] 
(Chα ± Shα ) = Ch α ± Sh α n n n 
FUNCIONES HIPERBÓLICAS INVERSAS 
ArgSh x = ln(x + x2 + 1) ArgCh x = ln(x + x2 − 1) 
arccos x − arccos y = arccos [xy + (1 − x2 )(1 − y2 )] 
arctan x arctan y 
x y 
xy 
+ = 
+ 
1 − 
arctan x arctan y 
x y 
xy 
− = 
− 
1 + 
FÓRMULAS DE BRIGGS 
Para las tangentes de los ángulos mitad, se dividen las expresiones 
análogas miembro a miembro. Para el ángulo entero se utilizan las 
fórmulas que dan 
(Fórmula de Herón) 
S = p ( p − a)( p − b)( p − c) 
S pr 
abc 
R 
p 
R 
= = = 
4 2 
p 
a b c 
= 
+ + 
2 
c a 
A 
B 
r R 
C 
b 
ArgTh x ln 
x 
x 
= 
+ 
− 
1 
2 
1 
1 
ArgSh x ArgCh x ArgTh 
x 
x 
= + = 
+ 
2 
2 1 
1 
ArgCth x ln 
x 
x 
= 
+ 
− 
1 
2 
1 
1 
− 2 
ArgCh x ArgSh x ArgTh 
x 
x 
= − = 
2 
1 
1 
x 
x 
x 
x x 
ArgTh x = 
ArgSh ArgCh ArgCth 
− 
= 
− 
= 
1 1 
1 
2 2 
las razones de un ángulo en función del coseno del ángulo doble. Estas 
fó 
AREA DE UN CUADRILÁTERO 
mulas ya se han tratado anteriormente. 
( )( ) sen 
A 
2 
= 
p − b p − c 
bc 
A 
B 
C 
a 
b 
c 
S 
AC BD 
= 
2 
senα 
A 
B 
D 
C 
α 
RELACIONES ENTRE FUNCIONES CIRCULARES E HIPERBÓLICAS 
sen x = (e x − e− x ) 1 
2i 
i i cos x = (e x + e− x ) 1 
2 
i i 
( )( ) 
sen 
B 
2 
= 
p − a p − c 
ac 
( ) cos 
B 
2 
= 
p p − b 
ac 
II.- FUNCIONES HIPERBÓLICAS 
FÓRMULAS BÁSICAS 
Sh ix = i sen x sen ix = i Sh x eix = cosx + i sen x 
Ch ix = cos x cos ix = Ch x e− ix = cos x − i sen x 
( )( ) sen 
C 
2 
= 
p − b p − a 
ab 
( ) cos 
C 
2 
= 
p p − c 
ab 
( ) cos 
A 
2 
= 
p p − c 
bc 
p 
a b c 
= 
+ + 
2 
Shα 
e α − e− 
α 
= 
2 
Chα 
e α + e− 
α 
= 
2 
Shα + Chα = eα 
Th 
α α 
α α = = 
Sh 
Ch 
α 
α 
α 
− 
+ 
− 
− 
e e 
e e 
Chα − Shα 
= e−C h2α − S h2α = 1 
Th ix = i tan x tan ix = i Th x arcsen ix = i Arg Sh x 
sen(x + iy) = sen xCh y + icos xSh y arccos ix = − i Arg Ch x 
cos(x + iy) = cos xCh y − i sen xSh y arctan ix i ArgTh x i ln 
x 
x 
= = 
+ 
− 
1 
2 
1 
1

Apoyo para unidad 9

  • 1.
    I. - TRIGONOMETRÍA DETERMINACION DE UNA RAZON EN FUNCION DE OTRA En función del coseno del ángulo doble: FÓRMULAS BÁSICAS En función del seno: (Usadas para integrar) senα = c a cosec 1 a = = sen α α c cosec sen α α = 1 cosα = 1− sen2α sen cos α α = 1− 2 2 sen 1 cosα α = 2 2 − cosα = b a sec 1 a = = cos α α b sec sen α α = − 1 1 2 tan sen sen α α α = 1− 2 cos cos α α = 1+ 2 2 cos 1 cosα α = 2 2 + tan sen cos α α α = = c b cotan 1 b = = tan α α c ctg sen sen α α α = 1− 2 tan cos cos α α α = − + 1 1 2 2 tan 1 cos α α = 2 1 cos α − + sen2α + cos2α = 1 tanα × cotanα = 1 En función del coseno: RAZONES DEL ÁNGULO SUMA/DIFERENCIA 1 2 1 + tan α = = sec 2 2 cos α α a b c α senα = 1− cos2α sen(α ± β ) = senα cosβ ± cosα senβ cos(α ± β ) = cosα cosβ m senα senβ 1 1 2 + cotan α = = cosec 2 2 sen α α sec cos α α = 1 cosec cos α α = − 1 1 2 tan( ) tan tan tan tan α β α β α β ± = ± 1 m ( ) ( ) sen sen sen sen tan tan α β α β α β α β + − = + − 1 2 1 2 LINEAS TRIGONOMÉTRICAS cotg cotg cotg cotg cos cos cos cos tan sen sen sen sen tan tan tan Primer Cuadrante Segundo Cuadrante Tercer Cuadrante Cuarto Cuadrante tan cos cos α α α = 1− 2 En función de la tangente: ctg cos cos α α α = 1− 2 cos tan α α = + 1 1 2 ctg( ) ctg ctg ctg ctg α β α β α β ± = ± m 1 cos cos cos cos cotan sα β α β + α β α β = − − + − 2 2 TRANSFORMACION DE SUMAS A PRODUCTOS Y VICEVERSA (Estas expresiones se utilizan en la resolución de triángulos con el empleo de logaritmos) SUMAS a PRODUCTOS Ángulos complementarios: Su suma vale π/2 radianes (90°) ctg tan α α = 1 secα = 1+ tan2α α β α β sen+ senα = β sen cos + − 2 2 2 α β α β sen− senα = β cos sen + − 2 2 2 REDUCCION AL 1er CUADRANTE sen (π/2 − α) = cos α cos (π/2 − α) = sen α tan (π/2 − α) = ctg α cosec tan tan α α α = 1+ 2 sen tan tan α α α = 1+ 2 α β α β cos+ cosα = β cos cos + − 2 2 2 α β α β cos− cosα =− β sen sen + − 2 2 2 Ángulos suplementarios: Su suma vale π radianes (180°) Ángulos que difieren en π/2 radianes: En función de la tangente del ángulo mitad (Usadas para integrar) tan tan α β α β sen ( ) cos cos + α = β + PRODUCTOS a SUMAS sen (π − α) = sen α cos (π − α) = − cos α tan (π − α) = − tan α sen (π/2 + α) = cos α cos (π/2 + α) = − sen α tan (π/2 + α) = − ctg α ( ) α α 2 tan / 2 2 sen 1 tan / 2 α = sen ( ) + 2 tan α 1 tan 2 2 α α = + tan tan α β α β sen ( ) cos cos − α = β + 1 2 senα senβ = [cos(α − β ) − cos (α + β )] Ángulos que se diferencian π radianes: Ángulos opuestos: ( ) 2 2 cos α α 1 tan / 2 1 tan / 2 α = − + cos ( ) tan tan 2α α α = − + 1 1 2 2 ctg ctg α β α β sen ( ) sen sen + α = β + 1 2 senα cosβ = [sen (α + β ) + sen (α − β )] sen (π + α) = − sen α cos (π + α) = − cos α tan (π + α) = tan α sen (− α) = − sen(α) cos (− α) = cos α tan (− α) = − tan α ( ) α α 2 tan / 2 2 tan 1 tan / 2 α = tan ( ) − 2 2 α tan tan 2 2 1 α α = − ctg ctg β α α β sen ( ) sen sen − α = β − 1 2 cosα cosβ = [cos (α + β ) + cos (α − β )]
  • 2.
    FUNCIONES DE LOSMÚLTIPLOS DE UN ÁNGULO Ángulo doble Ángulo triple TEOREMAS IMPORTANTES: Teorema de los senos: FUNCIONES DEL ÁNGULO SUMA/DIFERENCIA sen 2α = 2 senα cosα sen 3α = 3senα − 4sen3α cos2α = cos2α − sen2α cos3α = 4cos3α − 3cosα tan 2 tan α 1 tan 2 2 α α = − tan 3 1 3 2 α tan tan 3 α α = − FUNCIONES TRIGONOMÉTRICAS INVERSAS 2 π arc sen x = arccos 1 − x = − arccos x 2 c a A B C b R cosB a c b ac = 2 + 2 − 2 2 a A b B c C R = = =2 sen sen sen Teorema de los cosenos: cos A b c a bc = 2 + 2 − 2 2 cosC a b c ab = 2 + 2 − 2 2 Sh (α +β ) = Shα Chβ + Shβ Chα Sh (α − β ) = Shα Chβ − Shβ Chα Ch (α +β ) = Chα Chβ + Shβ S hα Ch (α −β ) = Chα Chβ − Shα Shβ Th ( ) Th Th Th Th α β α β α β + = + 1 + Th ( ) Th Th Th Th α β α β α β − = − 1 − FUNCIONES DEL ÁNGULO DOBLE/MITAD Sh 2α = 2Shα Chα Ch 2α = Sh2α + Ch2α Th Sh Ch Sh Ch 2 2 2 α 2 α α α α = + 2 π arc cos x = arcsen 1 − x = − arcsen x 2 Teorema de las tangentes α Sh (Ch α ) 2 1 2 α = −1 Ch (Ch α ) 2 1 2 = + 1 Th α α 2 α Ch Ch 1 1 = − + x x π = x arctan x arcsen arctg + = − 1 2 2 arcsen x + arcsen y = arcsen (x 1 − y2 + y 1 − x2 ) a b a b A B A B A B A B + − = + − = + − sen sen sen sen tan tan 2 2 TRANSFORMACION DE PRODUCTOS A SUMAS 1 2 Shα Shβ = [Ch (α + β ) − Ch (α − β )] 1 2 Chα Ch β = [Ch (α + β ) + Ch (α − β )] arcsen x − arcsen y = arcsen (x 1 − y2 − y 1 − x2 ) arccos x + arccos y = arccos [xy − (1 − x2 )(1 − y2 )] AREA DEL TRIÁNGULO 1 2 1 2 1 2 S = ab sen C = cb sen A = ac sen B 1 2 Shα Chβ = [Sh (α + β ) + Sh (α − β )] (Chα ± Shα ) = Ch α ± Sh α n n n FUNCIONES HIPERBÓLICAS INVERSAS ArgSh x = ln(x + x2 + 1) ArgCh x = ln(x + x2 − 1) arccos x − arccos y = arccos [xy + (1 − x2 )(1 − y2 )] arctan x arctan y x y xy + = + 1 − arctan x arctan y x y xy − = − 1 + FÓRMULAS DE BRIGGS Para las tangentes de los ángulos mitad, se dividen las expresiones análogas miembro a miembro. Para el ángulo entero se utilizan las fórmulas que dan (Fórmula de Herón) S = p ( p − a)( p − b)( p − c) S pr abc R p R = = = 4 2 p a b c = + + 2 c a A B r R C b ArgTh x ln x x = + − 1 2 1 1 ArgSh x ArgCh x ArgTh x x = + = + 2 2 1 1 ArgCth x ln x x = + − 1 2 1 1 − 2 ArgCh x ArgSh x ArgTh x x = − = 2 1 1 x x x x x ArgTh x = ArgSh ArgCh ArgCth − = − = 1 1 1 2 2 las razones de un ángulo en función del coseno del ángulo doble. Estas fó AREA DE UN CUADRILÁTERO mulas ya se han tratado anteriormente. ( )( ) sen A 2 = p − b p − c bc A B C a b c S AC BD = 2 senα A B D C α RELACIONES ENTRE FUNCIONES CIRCULARES E HIPERBÓLICAS sen x = (e x − e− x ) 1 2i i i cos x = (e x + e− x ) 1 2 i i ( )( ) sen B 2 = p − a p − c ac ( ) cos B 2 = p p − b ac II.- FUNCIONES HIPERBÓLICAS FÓRMULAS BÁSICAS Sh ix = i sen x sen ix = i Sh x eix = cosx + i sen x Ch ix = cos x cos ix = Ch x e− ix = cos x − i sen x ( )( ) sen C 2 = p − b p − a ab ( ) cos C 2 = p p − c ab ( ) cos A 2 = p p − c bc p a b c = + + 2 Shα e α − e− α = 2 Chα e α + e− α = 2 Shα + Chα = eα Th α α α α = = Sh Ch α α α − + − − e e e e Chα − Shα = e−C h2α − S h2α = 1 Th ix = i tan x tan ix = i Th x arcsen ix = i Arg Sh x sen(x + iy) = sen xCh y + icos xSh y arccos ix = − i Arg Ch x cos(x + iy) = cos xCh y − i sen xSh y arctan ix i ArgTh x i ln x x = = + − 1 2 1 1