La j
                                               usticia entr iguales,I
                                                          e


                                  REC0 LECCI ÓN           RET RI BUCI ÓN       RECOMPENSA

D a acceso a                      Recur sos               Pr oduct os          A por t aciones

                                  nat ur ales             ar t ificiales       ext r aor dinar ias

C o rre sp o n d e a              Au to su fici e n cia   C o o p e raci ó n   C re cim i e n to

Lo q u e p ro d u ce              N ad ie                 C u alq u ie ra      Po co s

B a s e in d iv id u a l e n      Exist encia             Esfuer zo            Capacidades

R e q u ie r e c a p a c id a d   N i n gu n a            N o rm al            Esp e ci al

Se mide por                       Par t e alícuot a       A p o r t a c ió n   I n c e n t iv o s u fic ie n t e
La j
                                           usticia entr iguales,I I
                                                      e

                               R EC 0LEC C I ÓN                    R ET R I BU C I ÓN                   R EC O M PEN S A

C ri te ri o d e               I gu ald ad ab so lu ta             I g u a ld a d r e la t i v a        R e n ta d e e scase z
d i stri b u ci ó n            (i d e n ti d ad )                  ( p r o p o r c i o n a li d a d )   (i n ce n ti vo )

Fo rm a clási ca               A p r o p ia c ió n o r ig in a l   Valo r trab ajo                      P r in c ip io d e d ife r e n c ia

D o c t r i n a c lá s i c a   Lo ck e                             M arx                                R awls

N o r e s u e lv e             J sti ci a
                                 u                                 Ab ste n ci ó n vs.                  Acap aram i e n to d e
                               i n te rge n e raci o n al          co n su m o                          lo s p re m i o s

F o r m a d e s e a b le       T ran sfo rm aci ó n e n Am p li aci ó n a                               R e stri cci ó n a
                               D e re ch o s so ci ale s cap i tal, p re ci o                           i n ce n ti vo

P o d e m o s lla m a r la     D o taci ó n i n i ci al            Valo r-e sfu e rzo                   Parti r la d i fe re n ci a

C o rresp o n d e a            I G U ALD AD                        EQ U I D AD                          EXC ELEN C I A
La j
                                         usticia escolar

N o rm a          SI G N I FI C AD O            PO L Í T I C A                O BST ÁC U LO S
SO LI D AR I D AD C o m p e n sar las           I n te graci ó n ,            C are n ci a d e
                  “i n ju sti ci as” d e la     d i ve rsi fi caci ó n        m e d i o s,
                  n atu rale za y la            h aci a ab ajo                se gre gaci ó n ,
                  h i sto ri a                                                e sti gm ati zaci ó n
I G U ALD AD      Ase gu rar a to d o s         C o m p re h e n si vi d ad , D i scri m i n aci ó n
                  u n a m i sm a d o taci ó n   d i ve rsi fi caci ó n        acti va o p asi va
                  i n i ci al                   h o ri zo n tal
EQ U I D AD       M an te n e r la              Pe d ago g ía d e l           En se ñ an z a
                  co rre sp o n d e n ci a      e sfu e rz o ,                ru ti n ari a,
                  d e re ch o -                 d i ve rsi fi caci ó n        d e fe n si va
                  re sp o n sab i li d ad       h aci a d e n tro
EXC ELEN C I A    Ase gu rar a to d o s e l     Pe d ago g ía ab i e rta, I gu ali tari sm o m al
                  m e jo r u so d e su s        d i ve rsi fi caci ó n        e n te n d i d o
                  cap aci d ad e s              h aci a d e n tro
é o
                                    Clase,gner yetnia



Desigualdad             CLASE             GÉNERO            ETNI A


Relación necesar ia     Explot ación      Discr iminación   Discr iminación / segr egación


Relación event ual      Discr iminación   Explot ación      Explot ación


Pr esunt a base         Capacidad         Sexo              Raza


Gr upo en desvent aja   Tr abajador es    Mujer es          Minor ías
Las f dela incor aci ón
                               ases       por



Desigualdad      CLASE                 GÉNERO                 ETNI A
Fase de          No escolar ización,   No escolar ización,    No escolar ización,
exclusión        int er namient o,     educación domést ica   evangelización
                 apr endizaje
Fase de          Escuela popular       Escuelas separ adas    Escuelas-puent e
segr egación
Fase de          Compr ehensividad     Coeducación            I nt egr ación
int egr ación
I ncor por ación a De clase media      Masculina              Nacional, paya, et c.
escuela
En r ealidad     Asimilación           Escuela mixt a         Acult ur ación
R ef mas: pr
                              or      ocesos yr
                                              esultados


Desigualdad                       CLASE                        GÉNERO                    ETNI A
Refor ma                 C o m p r e h e n s iv id a d       Coeducación             I nt egr ación
                           Lar go, ant iguo              Más recient e ( desde     Muy r ecient e
Proceso
                         ( desde los 5 0-6 0 )                 los 7 0)        ( Eur opa) ( en los 8 0)
Lugar                   Cent r al, priorit ario           En segundo plano       Mar ginal, seccional
Nivel de                                                                          Alt o en países de
                          Muy alt o, sobr e              Compar at ivament e
or ganizacion del                                                                asent amient o, bajo
                          t odo en Europa                   muy bajo
grupo                                                                                  en r est o
Result ado ( alcance)          Mediocr e                       Br illant e              Pésimo
Result ado
                         Media ( desigual)                 Alt a ( unifor me)      Baja ( casuíst ico)
( homogeneidad)
Las dif encias económicas
                                        er



Desigualdad         CLASE                  GÉNERO              ETNI A

Result ado          Mediocr e              Br illant e         Pésimo

Capacidad           Recur sos              Recur sos iguales   Recur sos desiguales,

económica           desiguales ent r e     dent r o de cada    posible car encia t ot al

                    las familias           unidad familiar     ( p a r ia s , c ír c u lo p o b r e z a )

Disposición par a   D ist int a            Pr ior idades en    Dist int a valor ación, con

usar los en la      valor ación de la      pr oceso de         posibilidad de

educación           educación              equipar ación       indifer encia o r echazo
Las dif encias cultur
                                     er            ales


Desigualdad           CLASE                  GÉNERO                 ETNI A

Result ado            Mediocre               Br illant e            Pésimo

Cult ur a de los      SUBCULTURAS            PAPELES                CULTURAS

dist int os gr upos   ( var iant es de una   ( en una cult ur a y   ( dist int as, t al vez

                      cult ur a global)      subcult ur a únicas)   incluso cont r apuest as)

Composición           Alejamient o del       Feminización           Et nia dominant e,

social docent es      t r abajo manual       pr ogr esiva           segment ación, pas s in g

Ment alidad           Cult a, escolar ,      Femenina, ¿y           Univer salist a,

docent es             pequeño bur guesa feminizada?                 asimilacionist a
Las estr
                                    ategias de los actor
                                                       es


Desigualdad        CLASE                      GÉNERO                          ETNI A
Los gr upos son    SUBCULTURAS                PAPELES                         CULT URAS
I dent ificación   Baja par a la clase        A lt a en t odo caso, en        Var iable según dist ancia
expr esiva         obr er a, alt a par a la   compar ación con                cult ur al, r elaciones
                   clase media                familia o t r abajo             gr upales, gr ado de cier r e...
I dent ificación   Baja o alt a según         A lt a en t odo caso,           Alt a en algunos
inst r ument al    cr eencia en               como mejor mecanismo            inmigr ant es, baja en
                   movilidad, con cier t a    de acceso a mer cado de         gr upos fu er t ement e
                   independencia de la        t r abajo y al                  mar ginados
                   clase                      mat r imonial
Racionalidad       Movilidad: pr omesa        Pr omesa cier t a por la        Depende del t ipo de
inst r ument al    cier t a par a el          expansión del t r abajo         incor por ación del gr upo:
individual         individu o, falsa par a    t er ciar io y cuat er nar io   ej. judíos vs. git anos
                   el colect ivo
S istemas dinámicos

           MECÁNICO       CIBERNÉTICO    ORGÁNICO


Ejemplo    Reloj          Termostato     Empresa
Apertura   Cerrado        Selectivo      Abierto
Equilibrio Estable        Homeostático Dinámico
Entropía   Positiva       Retardada      Negativa
Cambio     Ninguno        Reposición     Evolución
ganizaci óncomo sistema
             La or

            AGREGADO      ESTRUCTURA   SISTEMA


Componente Elementos      Relaciones   Metarrelaciones

Todo =      Suma          Complementa Sinergia
                          riedad
Fines que  Individuales   Estabilidad  Funciones para
predominan elementos      organización con el entorno
Actitud     Pasiva        Reactiva     Proactiva
ganizaci ón
            La escuela como or

              AGREGADO ESTRUCTURA SISTEMA

Primer plano Profesorado    Escuela        Proyecto

Decide        Docente       Claustro       Consejo

Expresión     PCC           RRI            PEC

Ejemplo       Unitaria      Instituto      Escuela
                                           modelo
E scuela yentor
                                    no

             AGREGADO          ESTRUCTURA         SISTEMA


Relación con Familia           Asociación de      Consejo,
clientela    individual        padres             conjunto
Entorno      Físico            Institucional      Comunitario
educativo
Recurso a    Individual y      Extensivo y        Intensivo, como
familias     selectivo, como   específico, como   fuente de
             remedio           complemento        recursos
E L D OBLE CI E R R E P R OF E S I ONAL
(Administración)      ORGANIZACIONES        (Titulares)




                         Demanda de
                       democratización
                   (cierre de usurpación)




                        PROFESORADO




                         Demanda de
                     profesionalización
                   (cierre de exclusión)




  (Alumnos)              CLIENTELA           (Padres)
Estado, mercado y servicio público

             MERCADO       ESTADO         SERVICIO
                                          PÚBLICO

Responde a   Necesidades   Obligaciones   Derechos


Provisión    Capacidad de Decisión        Control
según        compra       autoritaria     comunitario
MOD E L OS P R OF E S I ONAL E S


                    L I BE R AL          BUR OCR ÁT I CO   D E MOCR ÁT I CO

E sce ario
     n              Mercado              Adm istración
                                            in             Bie estar
                                                              n
                                                           (E stado, mercado, s. civil)


Contraparte         Clie te
                        n la             Jerarquía         P úblico
                                                           (Ciudadan com idad, padre
                                                                    ía, un          s)


Valor m o
       áxim         I n pe de cia
                       de n n            D isciplina       Servicio
                                                           (Cobertura de un derecho)


Mode decision
    lo       al     Auton ía
                         om              D ispon ilidad
                                                ib         Cooperación
                                                           (in rn y e rn
                                                              te a xte a)


Ámito com
  b      o          Jurisdicción         Cometido          Com iso
                                                              prom
                                                           (conlos fin y la com idad)
                                                                      es       un


Hace de las         Agregados, m ton s
                                on e     E structuras,     S istem as,
organizacion s
            e                            burocracias       organ os
                                                                 ism
                                                           (orgzn flexib y ab
                                                                 es.    les  iertas)
Profesión y organización

                   LIBERAL       BUROCRÁTICA    DEMOCRÁTICA


Efecto sobre       Derrumbe      Clausura       Apertura
organización

Responsabilidad    Parcelaria    Subsidiaria    Compartida


Relación           Atomización   División del   Unidad de
                                 trabajo        propósito

UCM-SgiaVI-2000.ppt

  • 1.
    La j usticia entr iguales,I e REC0 LECCI ÓN RET RI BUCI ÓN RECOMPENSA D a acceso a Recur sos Pr oduct os A por t aciones nat ur ales ar t ificiales ext r aor dinar ias C o rre sp o n d e a Au to su fici e n cia C o o p e raci ó n C re cim i e n to Lo q u e p ro d u ce N ad ie C u alq u ie ra Po co s B a s e in d iv id u a l e n Exist encia Esfuer zo Capacidades R e q u ie r e c a p a c id a d N i n gu n a N o rm al Esp e ci al Se mide por Par t e alícuot a A p o r t a c ió n I n c e n t iv o s u fic ie n t e
  • 2.
    La j usticia entr iguales,I I e R EC 0LEC C I ÓN R ET R I BU C I ÓN R EC O M PEN S A C ri te ri o d e I gu ald ad ab so lu ta I g u a ld a d r e la t i v a R e n ta d e e scase z d i stri b u ci ó n (i d e n ti d ad ) ( p r o p o r c i o n a li d a d ) (i n ce n ti vo ) Fo rm a clási ca A p r o p ia c ió n o r ig in a l Valo r trab ajo P r in c ip io d e d ife r e n c ia D o c t r i n a c lá s i c a Lo ck e M arx R awls N o r e s u e lv e J sti ci a u Ab ste n ci ó n vs. Acap aram i e n to d e i n te rge n e raci o n al co n su m o lo s p re m i o s F o r m a d e s e a b le T ran sfo rm aci ó n e n Am p li aci ó n a R e stri cci ó n a D e re ch o s so ci ale s cap i tal, p re ci o i n ce n ti vo P o d e m o s lla m a r la D o taci ó n i n i ci al Valo r-e sfu e rzo Parti r la d i fe re n ci a C o rresp o n d e a I G U ALD AD EQ U I D AD EXC ELEN C I A
  • 3.
    La j usticia escolar N o rm a SI G N I FI C AD O PO L Í T I C A O BST ÁC U LO S SO LI D AR I D AD C o m p e n sar las I n te graci ó n , C are n ci a d e “i n ju sti ci as” d e la d i ve rsi fi caci ó n m e d i o s, n atu rale za y la h aci a ab ajo se gre gaci ó n , h i sto ri a e sti gm ati zaci ó n I G U ALD AD Ase gu rar a to d o s C o m p re h e n si vi d ad , D i scri m i n aci ó n u n a m i sm a d o taci ó n d i ve rsi fi caci ó n acti va o p asi va i n i ci al h o ri zo n tal EQ U I D AD M an te n e r la Pe d ago g ía d e l En se ñ an z a co rre sp o n d e n ci a e sfu e rz o , ru ti n ari a, d e re ch o - d i ve rsi fi caci ó n d e fe n si va re sp o n sab i li d ad h aci a d e n tro EXC ELEN C I A Ase gu rar a to d o s e l Pe d ago g ía ab i e rta, I gu ali tari sm o m al m e jo r u so d e su s d i ve rsi fi caci ó n e n te n d i d o cap aci d ad e s h aci a d e n tro
  • 4.
    é o Clase,gner yetnia Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Relación necesar ia Explot ación Discr iminación Discr iminación / segr egación Relación event ual Discr iminación Explot ación Explot ación Pr esunt a base Capacidad Sexo Raza Gr upo en desvent aja Tr abajador es Mujer es Minor ías
  • 5.
    Las f delaincor aci ón ases por Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Fase de No escolar ización, No escolar ización, No escolar ización, exclusión int er namient o, educación domést ica evangelización apr endizaje Fase de Escuela popular Escuelas separ adas Escuelas-puent e segr egación Fase de Compr ehensividad Coeducación I nt egr ación int egr ación I ncor por ación a De clase media Masculina Nacional, paya, et c. escuela En r ealidad Asimilación Escuela mixt a Acult ur ación
  • 6.
    R ef mas:pr or ocesos yr esultados Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Refor ma C o m p r e h e n s iv id a d Coeducación I nt egr ación Lar go, ant iguo Más recient e ( desde Muy r ecient e Proceso ( desde los 5 0-6 0 ) los 7 0) ( Eur opa) ( en los 8 0) Lugar Cent r al, priorit ario En segundo plano Mar ginal, seccional Nivel de Alt o en países de Muy alt o, sobr e Compar at ivament e or ganizacion del asent amient o, bajo t odo en Europa muy bajo grupo en r est o Result ado ( alcance) Mediocr e Br illant e Pésimo Result ado Media ( desigual) Alt a ( unifor me) Baja ( casuíst ico) ( homogeneidad)
  • 7.
    Las dif enciaseconómicas er Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Result ado Mediocr e Br illant e Pésimo Capacidad Recur sos Recur sos iguales Recur sos desiguales, económica desiguales ent r e dent r o de cada posible car encia t ot al las familias unidad familiar ( p a r ia s , c ír c u lo p o b r e z a ) Disposición par a D ist int a Pr ior idades en Dist int a valor ación, con usar los en la valor ación de la pr oceso de posibilidad de educación educación equipar ación indifer encia o r echazo
  • 8.
    Las dif enciascultur er ales Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Result ado Mediocre Br illant e Pésimo Cult ur a de los SUBCULTURAS PAPELES CULTURAS dist int os gr upos ( var iant es de una ( en una cult ur a y ( dist int as, t al vez cult ur a global) subcult ur a únicas) incluso cont r apuest as) Composición Alejamient o del Feminización Et nia dominant e, social docent es t r abajo manual pr ogr esiva segment ación, pas s in g Ment alidad Cult a, escolar , Femenina, ¿y Univer salist a, docent es pequeño bur guesa feminizada? asimilacionist a
  • 9.
    Las estr ategias de los actor es Desigualdad CLASE GÉNERO ETNI A Los gr upos son SUBCULTURAS PAPELES CULT URAS I dent ificación Baja par a la clase A lt a en t odo caso, en Var iable según dist ancia expr esiva obr er a, alt a par a la compar ación con cult ur al, r elaciones clase media familia o t r abajo gr upales, gr ado de cier r e... I dent ificación Baja o alt a según A lt a en t odo caso, Alt a en algunos inst r ument al cr eencia en como mejor mecanismo inmigr ant es, baja en movilidad, con cier t a de acceso a mer cado de gr upos fu er t ement e independencia de la t r abajo y al mar ginados clase mat r imonial Racionalidad Movilidad: pr omesa Pr omesa cier t a por la Depende del t ipo de inst r ument al cier t a par a el expansión del t r abajo incor por ación del gr upo: individual individu o, falsa par a t er ciar io y cuat er nar io ej. judíos vs. git anos el colect ivo
  • 10.
    S istemas dinámicos MECÁNICO CIBERNÉTICO ORGÁNICO Ejemplo Reloj Termostato Empresa Apertura Cerrado Selectivo Abierto Equilibrio Estable Homeostático Dinámico Entropía Positiva Retardada Negativa Cambio Ninguno Reposición Evolución
  • 11.
    ganizaci óncomo sistema La or AGREGADO ESTRUCTURA SISTEMA Componente Elementos Relaciones Metarrelaciones Todo = Suma Complementa Sinergia riedad Fines que Individuales Estabilidad Funciones para predominan elementos organización con el entorno Actitud Pasiva Reactiva Proactiva
  • 12.
    ganizaci ón La escuela como or AGREGADO ESTRUCTURA SISTEMA Primer plano Profesorado Escuela Proyecto Decide Docente Claustro Consejo Expresión PCC RRI PEC Ejemplo Unitaria Instituto Escuela modelo
  • 13.
    E scuela yentor no AGREGADO ESTRUCTURA SISTEMA Relación con Familia Asociación de Consejo, clientela individual padres conjunto Entorno Físico Institucional Comunitario educativo Recurso a Individual y Extensivo y Intensivo, como familias selectivo, como específico, como fuente de remedio complemento recursos
  • 14.
    E L DOBLE CI E R R E P R OF E S I ONAL (Administración) ORGANIZACIONES (Titulares) Demanda de democratización (cierre de usurpación) PROFESORADO Demanda de profesionalización (cierre de exclusión) (Alumnos) CLIENTELA (Padres)
  • 15.
    Estado, mercado yservicio público MERCADO ESTADO SERVICIO PÚBLICO Responde a Necesidades Obligaciones Derechos Provisión Capacidad de Decisión Control según compra autoritaria comunitario
  • 16.
    MOD E LOS P R OF E S I ONAL E S   L I BE R AL BUR OCR ÁT I CO D E MOCR ÁT I CO E sce ario n Mercado Adm istración in Bie estar n (E stado, mercado, s. civil) Contraparte Clie te n la Jerarquía P úblico (Ciudadan com idad, padre ía, un s) Valor m o áxim I n pe de cia de n n D isciplina Servicio (Cobertura de un derecho) Mode decision lo al Auton ía om D ispon ilidad ib Cooperación (in rn y e rn te a xte a) Ámito com b o Jurisdicción Cometido Com iso prom (conlos fin y la com idad) es un Hace de las Agregados, m ton s on e E structuras, S istem as, organizacion s e burocracias organ os ism (orgzn flexib y ab es. les iertas)
  • 17.
    Profesión y organización LIBERAL BUROCRÁTICA DEMOCRÁTICA Efecto sobre Derrumbe Clausura Apertura organización Responsabilidad Parcelaria Subsidiaria Compartida Relación Atomización División del Unidad de trabajo propósito

Notas del editor

  • #2 Nótese que decimos justicia, y no “igualdad”, porque, en realidad, la justicia es algo más complejo Y nótese que decimos “entre iguales”. Luego volveremos sobre esto. Ejemplos, respectivamente: el maná , las mercancías, las patentes. Explicar que, en realidad, la “recompensa” queda fuera de la justicia (pertenece al ámbito de la eficacia), pero ha de hacerse compatible con ella
  • #3 Explicar Locke, Marx, Rawls Explicar sus límites Pero falta algo. Recuérdese: “entre iguales” Faltan aquellos con quienes la naturaleza fue injusta. Por ejemplo, los discapacitados. ¿Qué hay de injusto en que la naturaleza sea injusta? Que no nos ha dado opción. Pero, entonces, eso vale también para la historia heredada
  • #4 No tiene sentido entrar en una discusión sobre qué va primero, o qué es más importante: todos los problemas están ahí a la vez. Lo que hay que tener presente es el riesgo de ignorar unos en nombre de otros.
  • #5 Las tres dimensiones internas, no comunitarias (en sentido fuerte, territorial) de la desigualdad. Tienen una historia común de exclusión, segregación e incorporación
  • #6 Exclusión: La Ilustración (Rousseau, Voltaire), maestras analfabetas, el millón sin escolarizar. Segregación: pétites écoles, escuelas de mujeres ayer y hoy, escuelas-puente y escuelas- ghetto Incorporación: escuela ya formada por un plan, por su público, por carácter docentes, por valores dominantes
  • #7 Insistir en heterogeneidad de los resultados dentro de cada grupo
  • #8 Aproximación inicial, digamos, “materialista”. Pero también es cultural: Clases: disposición a pagar una escuela u otras enseñanzas, a mudarse, a consumir cultura. Género: disposición a repartir la inversión educativa de forma igualitaria, vs. ingeniero/maestra. Etnia: valor de la educación, desde todo (americanización) a desinversión (gitanos)
  • #9 Explicar que culutura, subcultura y papel no implica jerarquía, sino amplitud y profundidad de las diferencias. Cultura = etnia Subcultura = clase  Códigos lingüísticos, capital cultural, actitudes, expectativas... Papeles... dentro de una misma cultura y subcultura
  • #10 No considerar simples juguetes de la economía, ni de la cultura, a los alumnos. Menos en la ESO, donde el futuro ya es visible (aunque sea distorsionado) y “se incorpora a la cadena de las causas”, como podría haber dicho Hegel. Identificación: Expresiva: estar a gusto (acción tradicional, afectiva) Instrumental: considerarla útil, medio para un fin (acción racional) Veámoslo con algo más de detalle
  • #11 Reducción a tres tipos de sistemas, según complejidad
  • #12 Wilden: tª de la comunicación Ibáñez
  • #13 Añadir explicación sobre la dirección
  • #14 Complejidad y viabilidad sistemas concierne en gran medida a su relación con el entorno. Apertura cero, parcial o total. Límites fijos, móviles o variables
  • #16 Estado y mercado no sólo tienen desventajas El mercado como libertador y como estímulo a la eficacia El Estado como igualador Si no tenemos otra alternativa, oponerse al mercado es predicar el Estado
  • #18 Presión profesional y social, en distintos sentidos, sobre las organizaciones (burocráticas) A favor de la profesión o del entorno