LOS PROYECTOS
UNA MANERA EFICAZ DE TRABAJAR
 LAS COMPETENCIAS EN EL AULA




              AMPARO RODRIGUEZ RIVERA
              MARINA JOSEFINA VERGARA LÓPEZ
              EPIFANIA LIBA PATIÑO ABREGO
CLICA SOBRE LA IMAGEN
EL TRABAJO POR PROYECTOS,
      ¿QUÉ IMPLICA?
TRABAJAR UN
TEMA DE MANERA
DISCIPLINAR O
INTERDISCIPLINAR
DE UNA MANERA
“DIFERENTE” A LA
TRADICIONAL


 EL LIBRO DE TEXTO
   DEJA DE SER LA
  ÚNICA FUENTE DE
    INFORMACIÓN
SE PROPONEN DIFERENTES
ACTIVIDADES ENCAMINADAS
A LA ELABORACIÓN DE UN
PRODUCTO FINAL.
ES IMPORTANTE QUE ESTE
PRODUCTO FINAL TENGA UNA
PROYECCIÓN FUERA DEL
AULA (EXPOSICIÓN EN EL
CENTRO, PUBLICACIÓN EN LA
REVISTA ESCOLAR,
EXPOSICIÓN A ALUMNOS-AS
DE OTRAS CLASES,...)
SE PARTE DE LO
PERSONAL Y
CERCANO (IDEAS
PREVIAS) A LO
MÁS COMPLEJO,
RESPETANDO
LOS DIFERENTES
NIVELES DE
APRENDIZAJE
EL
ESTUDIANTE
TIENE QUE
SABER EN
TODO
MOMENTO QUÉ
TIENE QUE
HACER, CÓMO
Y PARA QUÉ
(PRODUCTO
FINAL)
EL TRABAJO POR PROYECTOS,
      ¿QUÉ FAVORECE?
LA MOTIVACIÓN Y
                                      EL APRENDIZAJE
                                      DEL ESTUDIANTE
                                      YA QUE SE TIENEN
                                      EN CUENTA LAS
                                      DIVERSIDAD DE
                                      INTERESES Y
                                      ESTILOS DE
                                      APRENDIZAJE




EL ESTUDIANTE ES PROTAGONISTA DE SU APRENDIZAJE
EL DESARROLLO DE LAS
COMPETENCIAS, HABILIDADES Y
 DESTREZAS YA QUE EXISTEN
    DIFERENTES TIPOS DE
        ACTIVIDADES:
DE CAPTACIÓN DE
CONOCIMIENTOS PREVIOS DEL
ESTUDIANTE
ACTIVIDADES DE INTRODUCCIÓN
AL TEMA PARA MOTIVAR AL
ESTUDIANTE
 ACTIVIDADES DE BÚSQUEDA Y
TRATAMIENTO DE LA INFORMACIÓN
 ACTIVIDADES DE APLICACIÓN,...
ACTIVIDADES PARA REFLEXIONAR
ACTIVIDADES ENCAMINADAS A LA
AUTO-EVALUACIÓN Y CO-
EVALUACIÓN, ...
PROMUEVE EL
   APRENDIZAJE
   SIGNIFICATIVO,
   HACIENDO QUE
   EL
   ESTUDIANTE
   CONTROLE SU
   PROPIO
   APRENDIZAJE
Objetivos didácticos conocidos
por el ESTUDIANTE
Orientaciones para hacer cada
tarea
Plantillas para la auto-
evaluación-co-evaluación
Agrupamientos diversos.
Ayuda entre iguales
FAVORECE LA
COLABORACIÓN ENTRE
ESTUDIANTES, EL
TRABAJO EN GRUPO.
ADEMÁS, PUEDE HABER
OTROS AGRUPAMIENTOS
E, INCLUSO, MOMENTOS
PARA EL TRABAJO
INDIVIDUAL
RELACIONA EL MUNDO
ESCOLAR CON EL MUNDO
   FUERA DEL AULA.
    SE PROMUEVE LA
    IMPLICACIÓN, EL
PENSAMIENTO CRÍTICO Y
LA INICIATIVA PERSONAL
EN UN PROYECTO, ¿SE TRABAJAN LAS
     COMPETENCIAS BÁSICAS?
Competencia en comunicación
    Competencia matemática                 lingüística

      Competencia en el
tratamiento de la información
     y competencia digital

 Competencia social y
     ciudadana
                                                       MATERIAS
Competencia en la cultura
científica, tecnológica y de
           la salud

   Competencia para
  aprender a aprender

             Competencia de
          autonomía e iniciativa    Competencia en cultura
                personal            humanística y artística
EJEMPLOS DE PROYECTO
ÁMBITO CIENTÍFICO-TECNOLÓGICO




7 razones_para_dejar_de_fumar: el producto final es una guía para dejar
de fumar donde se dan 7 razones fundamentadas en experimentos e
investigaciones.
Investigando_arboles.pdf: proyecto donde se plantea la identificación y
clasificación de los árboles de un parque mediante una investigación.
Zientziak paseiatzen dugun bitartean: proiektu honetan ikasleek bere
hiriko edo herriko natura aztertzen dute (izaki bizidunak, geologia eta
matematika) Internetean publikoari ibilbide desberdin bat eskeintzeko,
mapa baten bidez.
Arteta planetako bisitariak: atmosfera aztergaia da ikasleak estralutarrak
izango balira bezala. Beren planetaren Aditu nagusiei atmosferaren
azterketari buruzko ikerketa aurkeztu behar diete.
ÁMBITO CIENTÍFICO-TECNOLÓGICO




Cinematic Park: mugimendu desberdinak aztertzen dira jolas parke batean
dauden barrakak aztertzen
Cuadernos de matemáticas: Un proyecto anual de matemáticas que se
propone al alumnado de Bachillerato del IES Ramón Cabanillas
(Cambados)

Trabajando por proyectos en ciencias: Curso virtual sobre la
metodología de proyectos PBL aplicada a las Ciencias

Mas ciencia: Materiales descargables del grupo de profesores Mas
Ciencia con enfoque CTS y temas actuales de ciencias para proyectos.
EJEMPLOS DE ACTIVIDADES DE PROYECTO
INVESTIGAR...
LOCALIZANDO INFORMACIÓN       •Excursiones
                              •Entrevistas a expertos


RECOGIENDO Y ORGANIZANDO LA   •Observar
INFORMACIÓN                   •Leer y anotar
                              •Encuestas
                              •Entrevistas
                              •Emails a expertos
                              •Collages de información organizada
                              •Lluvia de ideas
                              •Ordenar y etiquetar-buscar diferencias y
                              similitudes; buscar categorías relacionadas



SINTETIZANDO LA INFORMACIÓN   •Escribir párrafos que aporten información
                              •Hacer una lista o gráfico de nuevas ideas
                              •Secuenciar información
                              •Escribir introducción y conclusiones
                              •Organizar las partes en un informe coherente
                              •Recoger, organizar y evaluar la información
                              •Interpretar el trabajo escrito
                              •Evaluar el trabajo de otros
PROBAR LA HIPÓTESIS
•Recoger datos
•Generar hipótesis
•Experimentar- probar el producto
•Experimentar- comparar productos o procesos




DISEÑAR
•Solucionar problemas de espacio
•Construir una maqueta
•Construir una simulación
•Diseñar un producto a partir de unas orientaciones
•Diseñar un proceso a partir de unas orientaciones
•Mejorar el producto
•Mejorar el proceso
ANÁLISIS
ANALIZAR OPERACIONES              •Descubrir cómo funciona algo
                                  •Incrementar la eficiencia de un proceso


ANALIZAR ESTRUCTURAS              •Investigar cómo funciona una estructura



ANALIZAR LAS CARACTERÍSTICAS      •Palabras, conceptos, ideas centrales
SEMÁNTICAS


ANALIZAR COSTES Y BENEFICIOS      •Comparar/clasificar



ANALIZAR ERRORES


ANALIZAR DEBATES, PELÍCULAS,
PRESENTACIONES, PÁGINAS WEB,...
SOLUCIONAR PROBLEMAS
          •Interpretar claves
          •Identificar problemas
          •Definir problemas
          •Buscar soluciones
          •Generar ideas
          •Probar soluciones
          •Evaluar soluciones


ESCRIBIR, COMPONER
•Tomar apuntes
•Sintetizar información categorizada en un nuevo esquema
•Componer esbozos, borradores
•Escribir párrafos coherentes basados en síntesis de información
•Secuenciar párrafos e ideas
•Escribir introducciones y conclusiones
TOMAR DECISIONES
•Aplicar estrategias para tomar decisiones
•Generar criterios de decisión
•Resolver disputas, negociar, comprometerse
•Resolver dilemas morales, problemas de relación




    DIAGNOSTICAR
    •Resolver misterios
    •Encontrar causas
RECURSOS

EDUTEKA: APRENDIZAJE POR PROYECTOS CON LAS TIC
Aprendizaje por Proyectos (Wiki de Rafael Robles)
Banco de Proyectos colaborativos (Ministerio de Educación
de Colombia)
Los proyectos de trabajo. Una forma de organizar los
conocimientos escolares. Hernández, F; Ventura, M
Dar sentido al estudio en Secundaria. Proyectos para la vida
adulta Elisa Gutiérrez y Miguel Ángel Aragón

“La organización del curriculum por proyectos de trabajo.
El conocimiento es un calidoscopio” F. Hernández y M.
Ventura. Graó, Barcelona 1992
“La globalización mediante proyectos de trabajo”. F.
Hernández. Cuadernos de Pedagogía nº 185 (pags 12-14)
Proyectos de Trabajo. Monográfico de Cuadernos de
Pedagogía nº 332. Febrero 2004.
PARA HACER ESTA PRESENTACIÓN HE UTILIZADO LAS SIGUIENTES FUENTES:
(“La organización del currículo por proyectos de trabajo. El conocimiento es un
calidoscopio”. Fernando Hernández y Montserrat Ventura. Ed Graó)
Manual de aprendizaje basado en proyectos elaborado por El Colegio Montserrat de
Barcelona. Han traducido y adaptado muchas de las plantillas que se pueden encontrar en
www.bie.org
EQUIPO PEDAGOGIA Y
  DIDADCTICA CTA

Logro de competencias por proyectos

  • 1.
    LOS PROYECTOS UNA MANERAEFICAZ DE TRABAJAR LAS COMPETENCIAS EN EL AULA AMPARO RODRIGUEZ RIVERA MARINA JOSEFINA VERGARA LÓPEZ EPIFANIA LIBA PATIÑO ABREGO
  • 2.
  • 3.
    EL TRABAJO PORPROYECTOS, ¿QUÉ IMPLICA?
  • 4.
    TRABAJAR UN TEMA DEMANERA DISCIPLINAR O INTERDISCIPLINAR DE UNA MANERA “DIFERENTE” A LA TRADICIONAL EL LIBRO DE TEXTO DEJA DE SER LA ÚNICA FUENTE DE INFORMACIÓN
  • 5.
    SE PROPONEN DIFERENTES ACTIVIDADESENCAMINADAS A LA ELABORACIÓN DE UN PRODUCTO FINAL. ES IMPORTANTE QUE ESTE PRODUCTO FINAL TENGA UNA PROYECCIÓN FUERA DEL AULA (EXPOSICIÓN EN EL CENTRO, PUBLICACIÓN EN LA REVISTA ESCOLAR, EXPOSICIÓN A ALUMNOS-AS DE OTRAS CLASES,...)
  • 6.
    SE PARTE DELO PERSONAL Y CERCANO (IDEAS PREVIAS) A LO MÁS COMPLEJO, RESPETANDO LOS DIFERENTES NIVELES DE APRENDIZAJE
  • 7.
    EL ESTUDIANTE TIENE QUE SABER EN TODO MOMENTOQUÉ TIENE QUE HACER, CÓMO Y PARA QUÉ (PRODUCTO FINAL)
  • 8.
    EL TRABAJO PORPROYECTOS, ¿QUÉ FAVORECE?
  • 9.
    LA MOTIVACIÓN Y EL APRENDIZAJE DEL ESTUDIANTE YA QUE SE TIENEN EN CUENTA LAS DIVERSIDAD DE INTERESES Y ESTILOS DE APRENDIZAJE EL ESTUDIANTE ES PROTAGONISTA DE SU APRENDIZAJE
  • 10.
    EL DESARROLLO DELAS COMPETENCIAS, HABILIDADES Y DESTREZAS YA QUE EXISTEN DIFERENTES TIPOS DE ACTIVIDADES: DE CAPTACIÓN DE CONOCIMIENTOS PREVIOS DEL ESTUDIANTE ACTIVIDADES DE INTRODUCCIÓN AL TEMA PARA MOTIVAR AL ESTUDIANTE  ACTIVIDADES DE BÚSQUEDA Y TRATAMIENTO DE LA INFORMACIÓN  ACTIVIDADES DE APLICACIÓN,... ACTIVIDADES PARA REFLEXIONAR ACTIVIDADES ENCAMINADAS A LA AUTO-EVALUACIÓN Y CO- EVALUACIÓN, ...
  • 11.
    PROMUEVE EL APRENDIZAJE SIGNIFICATIVO, HACIENDO QUE EL ESTUDIANTE CONTROLE SU PROPIO APRENDIZAJE Objetivos didácticos conocidos por el ESTUDIANTE Orientaciones para hacer cada tarea Plantillas para la auto- evaluación-co-evaluación Agrupamientos diversos. Ayuda entre iguales
  • 12.
    FAVORECE LA COLABORACIÓN ENTRE ESTUDIANTES,EL TRABAJO EN GRUPO. ADEMÁS, PUEDE HABER OTROS AGRUPAMIENTOS E, INCLUSO, MOMENTOS PARA EL TRABAJO INDIVIDUAL
  • 13.
    RELACIONA EL MUNDO ESCOLARCON EL MUNDO FUERA DEL AULA. SE PROMUEVE LA IMPLICACIÓN, EL PENSAMIENTO CRÍTICO Y LA INICIATIVA PERSONAL
  • 14.
    EN UN PROYECTO,¿SE TRABAJAN LAS COMPETENCIAS BÁSICAS?
  • 15.
    Competencia en comunicación Competencia matemática lingüística Competencia en el tratamiento de la información y competencia digital Competencia social y ciudadana MATERIAS Competencia en la cultura científica, tecnológica y de la salud Competencia para aprender a aprender Competencia de autonomía e iniciativa Competencia en cultura personal humanística y artística
  • 16.
  • 17.
    ÁMBITO CIENTÍFICO-TECNOLÓGICO 7 razones_para_dejar_de_fumar:el producto final es una guía para dejar de fumar donde se dan 7 razones fundamentadas en experimentos e investigaciones. Investigando_arboles.pdf: proyecto donde se plantea la identificación y clasificación de los árboles de un parque mediante una investigación. Zientziak paseiatzen dugun bitartean: proiektu honetan ikasleek bere hiriko edo herriko natura aztertzen dute (izaki bizidunak, geologia eta matematika) Internetean publikoari ibilbide desberdin bat eskeintzeko, mapa baten bidez. Arteta planetako bisitariak: atmosfera aztergaia da ikasleak estralutarrak izango balira bezala. Beren planetaren Aditu nagusiei atmosferaren azterketari buruzko ikerketa aurkeztu behar diete.
  • 18.
    ÁMBITO CIENTÍFICO-TECNOLÓGICO Cinematic Park:mugimendu desberdinak aztertzen dira jolas parke batean dauden barrakak aztertzen Cuadernos de matemáticas: Un proyecto anual de matemáticas que se propone al alumnado de Bachillerato del IES Ramón Cabanillas (Cambados) Trabajando por proyectos en ciencias: Curso virtual sobre la metodología de proyectos PBL aplicada a las Ciencias Mas ciencia: Materiales descargables del grupo de profesores Mas Ciencia con enfoque CTS y temas actuales de ciencias para proyectos.
  • 19.
  • 20.
    INVESTIGAR... LOCALIZANDO INFORMACIÓN •Excursiones •Entrevistas a expertos RECOGIENDO Y ORGANIZANDO LA •Observar INFORMACIÓN •Leer y anotar •Encuestas •Entrevistas •Emails a expertos •Collages de información organizada •Lluvia de ideas •Ordenar y etiquetar-buscar diferencias y similitudes; buscar categorías relacionadas SINTETIZANDO LA INFORMACIÓN •Escribir párrafos que aporten información •Hacer una lista o gráfico de nuevas ideas •Secuenciar información •Escribir introducción y conclusiones •Organizar las partes en un informe coherente •Recoger, organizar y evaluar la información •Interpretar el trabajo escrito •Evaluar el trabajo de otros
  • 21.
    PROBAR LA HIPÓTESIS •Recogerdatos •Generar hipótesis •Experimentar- probar el producto •Experimentar- comparar productos o procesos DISEÑAR •Solucionar problemas de espacio •Construir una maqueta •Construir una simulación •Diseñar un producto a partir de unas orientaciones •Diseñar un proceso a partir de unas orientaciones •Mejorar el producto •Mejorar el proceso
  • 22.
    ANÁLISIS ANALIZAR OPERACIONES •Descubrir cómo funciona algo •Incrementar la eficiencia de un proceso ANALIZAR ESTRUCTURAS •Investigar cómo funciona una estructura ANALIZAR LAS CARACTERÍSTICAS •Palabras, conceptos, ideas centrales SEMÁNTICAS ANALIZAR COSTES Y BENEFICIOS •Comparar/clasificar ANALIZAR ERRORES ANALIZAR DEBATES, PELÍCULAS, PRESENTACIONES, PÁGINAS WEB,...
  • 23.
    SOLUCIONAR PROBLEMAS •Interpretar claves •Identificar problemas •Definir problemas •Buscar soluciones •Generar ideas •Probar soluciones •Evaluar soluciones ESCRIBIR, COMPONER •Tomar apuntes •Sintetizar información categorizada en un nuevo esquema •Componer esbozos, borradores •Escribir párrafos coherentes basados en síntesis de información •Secuenciar párrafos e ideas •Escribir introducciones y conclusiones
  • 24.
    TOMAR DECISIONES •Aplicar estrategiaspara tomar decisiones •Generar criterios de decisión •Resolver disputas, negociar, comprometerse •Resolver dilemas morales, problemas de relación DIAGNOSTICAR •Resolver misterios •Encontrar causas
  • 25.
    RECURSOS EDUTEKA: APRENDIZAJE PORPROYECTOS CON LAS TIC Aprendizaje por Proyectos (Wiki de Rafael Robles) Banco de Proyectos colaborativos (Ministerio de Educación de Colombia) Los proyectos de trabajo. Una forma de organizar los conocimientos escolares. Hernández, F; Ventura, M Dar sentido al estudio en Secundaria. Proyectos para la vida adulta Elisa Gutiérrez y Miguel Ángel Aragón “La organización del curriculum por proyectos de trabajo. El conocimiento es un calidoscopio” F. Hernández y M. Ventura. Graó, Barcelona 1992 “La globalización mediante proyectos de trabajo”. F. Hernández. Cuadernos de Pedagogía nº 185 (pags 12-14) Proyectos de Trabajo. Monográfico de Cuadernos de Pedagogía nº 332. Febrero 2004.
  • 26.
    PARA HACER ESTAPRESENTACIÓN HE UTILIZADO LAS SIGUIENTES FUENTES: (“La organización del currículo por proyectos de trabajo. El conocimiento es un calidoscopio”. Fernando Hernández y Montserrat Ventura. Ed Graó) Manual de aprendizaje basado en proyectos elaborado por El Colegio Montserrat de Barcelona. Han traducido y adaptado muchas de las plantillas que se pueden encontrar en www.bie.org
  • 27.
    EQUIPO PEDAGOGIA Y DIDADCTICA CTA