PERITONITIS
EVELYN LEANDRO TIMOTEO
CIRUGIA III
ANATOMIA
 El peritoneo es una membrana serosa, derivada del mesodermo, con un área de 1,7m².
 Posee dos capas:
 CAPA PARIETAL: Cubre paredes
abdominales anterior y posterior,
superficie inferior del diafragma
y cav pélvica.
 CAPA VISCERAL: Reviste vísceras
en mayor y menor grado
• Peritoneo parietal
• Arterias intercostales,
epigástricas y lumbares
• Peritoneo visceral
• Arteria mesentérica superior,
inferior, tronco celiaco
• Peritoneo visceral
• Sistema nervioso autónomo
• “Relativamente” insensible al dolor
• Responde a la tracción y distención
• “Molestia” referida hacia el
epigastrio, periumbilical y pubis
• Peritoneo parietal
• Nervio frénico
• Muy sensible a los todos estímulos
Inervación
Existen repliegues membranosos que unen al peritoneo parietal con el visceral.
MESOS
EPIPLONES
LIGAMENTOS
FONDO DE SACO DE DOUGLAS
E. mayor: surge curvatura > del
estomago y duodeno sup. Colon
transverso y su mesenterio
E. menor: conecta curvatura
menor del estomago y porción
proximal duodeno con el higado
FISIOLOGIA
 FUNCIONES PASIVAS: superficie lisa permite el deslizamiento sin friccion de las
vísceras y paredes abdominales, gracias al liquido peritoneal (lubricante).
Nutricion y defensa del epitelio ante determinados agente
 FUNCIONES ACTIVAS:
 Defensiva: proceso inflamatorio
 La fibrina hace una invasión por fibroblastos originando un plastrón.
 Sangre y otras partículas son reabsorbidas por el peritoneo
La cavidad peritoneal normal, contiene unos
50ml de líquido estéril:
 COLOR: amarillo claro
 DENSIDAD: < 1.016
 CONTENIDO DE PROTEINAS: < 3g/ dl (albúmina)
 CELULAS: < 3000 céulas/mm³ entre estas se encuentran
* macrófagos 50%
* linfocitos 40%
* eosinofilos y células mesoteliales
PERITONIS: Inflamación del peritoneo
ETIOLOGIAinfecciones
Sustancias
químicas
Cuerpos
extraños
Antigenos
Agentes
físicos
FISIOPATOLOGIA
CLASIFICACION
POR SU
EXTENSION
Localizadas o Focalizadas
Generalizadas o difusas
POR SU AGENTE
CAUSAL:
POR SU ORIGEN:
POR SU
EVOLUCIÓN
AGUDAS
CRONICAS
SEPTICAS
ASEPTICAS
PRIMARIAS
SECUNDARIAS
TERCIARIAS
se localizan en un determinado espacio a
consecuencia de inflamación de una víscera
abdominal.
ABSCESO PERITONEAL
ABSESO DEL FONDO
DE SACO DE
DOUGLAS
ABSCESO
SSUBFRENICO
 Se extiende por toda la cavidad peritoneal y provienen
de una localización específica
• INICIAL
• DE ESTADO
• DE COMPLICACIONES
• ETAPA TERMINAL
ETAPAS EN LA
EVOLUCION
ESPONTANEA
PROVOCADA
 DIRECTA O LOCAL
 HEMATICA O
DISTANCIA
 LINFATICA
 CANALICULAR
 PERITONITIS POR
DIFUSION
VIAS DE CONTAMINACION
ETIOLOGÍA:
• Irritación mecánica
provocada por el cirujano
(manejo de las vísceras, talco,
compresas, suturas)
• Cuerpos extraños (reacción
granulomatosa)
• Secreciones (bilis, jugo
gástrico o pancreático, orina)
y sangre
IRRITACION MECANICA O QUIMICA DEL PERITONEO
ASEPTICA SEPTICA
VIA DE INFECCION
HEMATOGENA
NIÑOS
ADULTOS
• CIRROSIS ALCOHOLICA
• TBC
• INFECCION RESPIRATORIA
• OTITIS
FLORA
MONOMICROBIANA
M.tuberculosis
Estreptococo
neumococo
GRUPO MAS IMPORTANTE POR SU FRECUENCIA
FLORA
POLIMICROBIANA
EPISODIO
SEPTICO
ABDOMINAL
INFECCION DE UN ORGANO DE UNA HERIDA POSOPERATORIO
BACTEROIDES
FRAGILIS
E.COLI
Infección intraabdominal
persistente o recurrente que sigue a una terapia
aparentemente adecuada para una peritonitis
primaria y secundaria
respuesta inadecuada al tratamiento y alta tasa de mortalidad.
Depresion
del sistema
inmunitario
S.Epidermidis Pseudomonas aeruginosa Candida Enterococo
INFLAMACION AGUDA DEL PERITONEO,
INDEPENDIENTEMENTE DE SU ETIOLOGIA
Peritonitis que se caracteriza por la existencia de
adherencias que unen las vísceras entre sí o con el
peritoneo parietal. Provocan dolor sordo e irregular
que suele acentuarse con los movimientos o al
palpar el lugar afecto. El tratamiento es quirúrgico.
 PERITONITIS FECAL: Produce por contaminación de la cavidad abdominal
con contenido intestinal.
 PERITONITIS GINECOLOGICA: En mujeres jóvenes con antecedentes de
flujo fétido o purulento.
 PERITONITIS POSTOPERATORIA: Sobreviene a una interevención
quirurgica o complicación postoperatoria.
DIAGNOSTICO
Debe ser precoz y se debe contar con 3 elementos
fundamentales:
 El dolor abdominal
 Contractura muscular
 Sintomas y signos den repercusión tóxica infecciosa
CUADRO CLINICO
EXAMEN FISICO
Distension y fijeza
respiratoria
Hipersensibilidad,
defensa, contractura,
Signo de Blumberg
Timpanismo
Silencio
auscultatorio
SIGNOS SINTOMATOLOGIA TARDIA
FASCIE HIPOCRATICA
SIGNOS Y SÍNTOMAS TARDIOS EN LA PERITONITIS AGUDA:
Cuadro general
Sepsis
Inspección
Alteraciones del
tubo digestivo
Percusión
Tacto rectal
Laboratorio
Depresión de la conciencia
Hipotensión
Taquicardia
Taquipnea
Respiración superficial
Oliguria
Hipovolemia
Dolor exacerbado y períodos de acalmia
Fallas orgánicas
Hiperdinamia
Distress respiratorio del adultc
Shock
Facies hipocrática
Livideces en miembros
Disociación axilorrectal de la temperatura
Distensión abdominal
Vómitos
íleo adinámico
Hemorragia digestiva
Timpanismo
Ocupación del fondo de saco de Douglas
Consecuencias de la sepsis y de la falla
multiorgánica
EXAMENES DE LABORATORIO
 Leucocitosis con neutrofilia
 Hemoconcentración
 Hipokalemia e Hiponatremia
DIAGNOSTICO POR IMÁGENES
 Radiología simple de abdomen
y torax
 Ecografia
OTROS
 Paracentesis
 Lavado peritoneal
 laparoscopia
TRATAMIENTO
1) Corrección quirúrgica
de la patología
desencadenante - Cirugía
depurada
Cirugía temprana – No
inmediata
2 ) Tratamiento de
Soporte: Corregir
Inestabilidad
Hemodinámica y
Trastornos Metabólicos.
3) Antibioticoterapia
OJO: La clave del
tratamiento es la
PREVENCION
Medidas qx especificas
Se realizan tanto para cirugía convencional como laparoscópica.
Eliminación del foco séptico por resección, derivación, exteriorización o drenaje .
Reducción de la contaminación peritoneal
Tto. De infección residual y prevención de Complicaciones
Técnica quirúrgica (incisiones, limpieza mecánica de cavidad, lavado,desbridamiento, drenajes, relaparatomías p.
lavado,abdomen abierto, cierre diferido de herida).
Colocacion de drenajes
 Cuándo hay un absc. localizado o se trata de patología perforada con colección
circundante (Absceso Apendicular, Hepático, Subfrénico,etc).
 Cuándo no se pueda extirpar una viscera necrótica completamente
 En sutura y cierre no parezca ser seguro
 En lecho friable o seminecrótico luego de extirpación de viscera inflamada.
 Siempre en sitios de declive y fondos de saco
Peritonitis

Peritonitis

  • 1.
  • 2.
    ANATOMIA  El peritoneoes una membrana serosa, derivada del mesodermo, con un área de 1,7m².  Posee dos capas:  CAPA PARIETAL: Cubre paredes abdominales anterior y posterior, superficie inferior del diafragma y cav pélvica.  CAPA VISCERAL: Reviste vísceras en mayor y menor grado
  • 3.
    • Peritoneo parietal •Arterias intercostales, epigástricas y lumbares • Peritoneo visceral • Arteria mesentérica superior, inferior, tronco celiaco • Peritoneo visceral • Sistema nervioso autónomo • “Relativamente” insensible al dolor • Responde a la tracción y distención • “Molestia” referida hacia el epigastrio, periumbilical y pubis • Peritoneo parietal • Nervio frénico • Muy sensible a los todos estímulos Inervación
  • 4.
    Existen repliegues membranososque unen al peritoneo parietal con el visceral. MESOS EPIPLONES LIGAMENTOS FONDO DE SACO DE DOUGLAS E. mayor: surge curvatura > del estomago y duodeno sup. Colon transverso y su mesenterio E. menor: conecta curvatura menor del estomago y porción proximal duodeno con el higado
  • 5.
    FISIOLOGIA  FUNCIONES PASIVAS:superficie lisa permite el deslizamiento sin friccion de las vísceras y paredes abdominales, gracias al liquido peritoneal (lubricante). Nutricion y defensa del epitelio ante determinados agente  FUNCIONES ACTIVAS:  Defensiva: proceso inflamatorio  La fibrina hace una invasión por fibroblastos originando un plastrón.  Sangre y otras partículas son reabsorbidas por el peritoneo
  • 6.
    La cavidad peritonealnormal, contiene unos 50ml de líquido estéril:  COLOR: amarillo claro  DENSIDAD: < 1.016  CONTENIDO DE PROTEINAS: < 3g/ dl (albúmina)  CELULAS: < 3000 céulas/mm³ entre estas se encuentran * macrófagos 50% * linfocitos 40% * eosinofilos y células mesoteliales
  • 7.
    PERITONIS: Inflamación delperitoneo ETIOLOGIAinfecciones Sustancias químicas Cuerpos extraños Antigenos Agentes físicos
  • 8.
  • 9.
    CLASIFICACION POR SU EXTENSION Localizadas oFocalizadas Generalizadas o difusas POR SU AGENTE CAUSAL: POR SU ORIGEN: POR SU EVOLUCIÓN AGUDAS CRONICAS SEPTICAS ASEPTICAS PRIMARIAS SECUNDARIAS TERCIARIAS
  • 10.
    se localizan enun determinado espacio a consecuencia de inflamación de una víscera abdominal. ABSCESO PERITONEAL ABSESO DEL FONDO DE SACO DE DOUGLAS ABSCESO SSUBFRENICO
  • 11.
     Se extiendepor toda la cavidad peritoneal y provienen de una localización específica • INICIAL • DE ESTADO • DE COMPLICACIONES • ETAPA TERMINAL ETAPAS EN LA EVOLUCION
  • 12.
    ESPONTANEA PROVOCADA  DIRECTA OLOCAL  HEMATICA O DISTANCIA  LINFATICA  CANALICULAR  PERITONITIS POR DIFUSION VIAS DE CONTAMINACION
  • 13.
    ETIOLOGÍA: • Irritación mecánica provocadapor el cirujano (manejo de las vísceras, talco, compresas, suturas) • Cuerpos extraños (reacción granulomatosa) • Secreciones (bilis, jugo gástrico o pancreático, orina) y sangre IRRITACION MECANICA O QUIMICA DEL PERITONEO ASEPTICA SEPTICA
  • 14.
    VIA DE INFECCION HEMATOGENA NIÑOS ADULTOS •CIRROSIS ALCOHOLICA • TBC • INFECCION RESPIRATORIA • OTITIS FLORA MONOMICROBIANA M.tuberculosis Estreptococo neumococo
  • 15.
    GRUPO MAS IMPORTANTEPOR SU FRECUENCIA FLORA POLIMICROBIANA EPISODIO SEPTICO ABDOMINAL INFECCION DE UN ORGANO DE UNA HERIDA POSOPERATORIO BACTEROIDES FRAGILIS E.COLI
  • 16.
    Infección intraabdominal persistente orecurrente que sigue a una terapia aparentemente adecuada para una peritonitis primaria y secundaria respuesta inadecuada al tratamiento y alta tasa de mortalidad. Depresion del sistema inmunitario S.Epidermidis Pseudomonas aeruginosa Candida Enterococo
  • 17.
    INFLAMACION AGUDA DELPERITONEO, INDEPENDIENTEMENTE DE SU ETIOLOGIA
  • 18.
    Peritonitis que secaracteriza por la existencia de adherencias que unen las vísceras entre sí o con el peritoneo parietal. Provocan dolor sordo e irregular que suele acentuarse con los movimientos o al palpar el lugar afecto. El tratamiento es quirúrgico.
  • 19.
     PERITONITIS FECAL:Produce por contaminación de la cavidad abdominal con contenido intestinal.  PERITONITIS GINECOLOGICA: En mujeres jóvenes con antecedentes de flujo fétido o purulento.  PERITONITIS POSTOPERATORIA: Sobreviene a una interevención quirurgica o complicación postoperatoria.
  • 20.
    DIAGNOSTICO Debe ser precozy se debe contar con 3 elementos fundamentales:  El dolor abdominal  Contractura muscular  Sintomas y signos den repercusión tóxica infecciosa
  • 21.
  • 22.
    EXAMEN FISICO Distension yfijeza respiratoria Hipersensibilidad, defensa, contractura, Signo de Blumberg Timpanismo Silencio auscultatorio
  • 23.
    SIGNOS SINTOMATOLOGIA TARDIA FASCIEHIPOCRATICA SIGNOS Y SÍNTOMAS TARDIOS EN LA PERITONITIS AGUDA: Cuadro general Sepsis Inspección Alteraciones del tubo digestivo Percusión Tacto rectal Laboratorio Depresión de la conciencia Hipotensión Taquicardia Taquipnea Respiración superficial Oliguria Hipovolemia Dolor exacerbado y períodos de acalmia Fallas orgánicas Hiperdinamia Distress respiratorio del adultc Shock Facies hipocrática Livideces en miembros Disociación axilorrectal de la temperatura Distensión abdominal Vómitos íleo adinámico Hemorragia digestiva Timpanismo Ocupación del fondo de saco de Douglas Consecuencias de la sepsis y de la falla multiorgánica
  • 24.
    EXAMENES DE LABORATORIO Leucocitosis con neutrofilia  Hemoconcentración  Hipokalemia e Hiponatremia DIAGNOSTICO POR IMÁGENES  Radiología simple de abdomen y torax  Ecografia OTROS  Paracentesis  Lavado peritoneal  laparoscopia
  • 25.
    TRATAMIENTO 1) Corrección quirúrgica dela patología desencadenante - Cirugía depurada Cirugía temprana – No inmediata 2 ) Tratamiento de Soporte: Corregir Inestabilidad Hemodinámica y Trastornos Metabólicos. 3) Antibioticoterapia OJO: La clave del tratamiento es la PREVENCION
  • 26.
    Medidas qx especificas Serealizan tanto para cirugía convencional como laparoscópica. Eliminación del foco séptico por resección, derivación, exteriorización o drenaje . Reducción de la contaminación peritoneal Tto. De infección residual y prevención de Complicaciones Técnica quirúrgica (incisiones, limpieza mecánica de cavidad, lavado,desbridamiento, drenajes, relaparatomías p. lavado,abdomen abierto, cierre diferido de herida).
  • 27.
    Colocacion de drenajes Cuándo hay un absc. localizado o se trata de patología perforada con colección circundante (Absceso Apendicular, Hepático, Subfrénico,etc).  Cuándo no se pueda extirpar una viscera necrótica completamente  En sutura y cierre no parezca ser seguro  En lecho friable o seminecrótico luego de extirpación de viscera inflamada.  Siempre en sitios de declive y fondos de saco